మహాభారతం · అధ్యాయం 5.166
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.166.1
सुदक्षिणस्तु काम्भोजो रथ एकगुणो मतः ।
तवार्थसिद्धिमाकाङ्क्षन्योत्स्यते समरे परैः ॥ ५.१६६.१ ॥
సుదక్షిణుడు అనే కాంబోజుడు అసమాన నైపుణ్యం కలిగిన రథికునిగా పరిగణించబడ్డాడు. నీ ప్రయోజనం సిద్ధించాలని కోరుతూ అతడు యుద్ధంలో శత్రువులతో పోరాడతాడు.
5.166.2
एतस्य रथसिंहस्य तवार्थे राजसत्तम ।
पराक्रमं यथेन्द्रस्य द्रक्ष्यन्ति कुरवो युधि ॥ ५.१६६.२ ॥
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, నీ కొరకు ఈ రథసింహుడు యుద్ధంలో ఇంద్రునిలా పరాక్రమం చూపుతాడు; కురువీరులు దానిని చూస్తారు.
5.166.3
एतस्य रथवंशे हि तिग्मवेगप्रहारिणः ।
काम्भोजानां महाराज शलभानामिवायतिः ॥ ५.१६६.३ ॥
మహారాజా, ఈ రథవంశంలో తీవ్ర వేగంతో దాడి చేసే కాంబోజులు మిడతల వలె అధికంగా ఉన్నారు.
5.166.4
नीलो माहिष्यतीवासी नीलवर्मा रथस्तव ।
रथवंशेन कदनं शत्रूणां वै करिष्यति ॥ ५.१६६.४ ॥
మాహిష్మతిలో నివసించే నీలుడు, నీలవర్మ అనే నీ రథికుడు రథవంశంతో శత్రువులను సంహరిస్తాడు.
5.166.5
कृतवैरः पुरा चैव सहदेवेन मारिष ।
योत्स्यते सततं राजंस्तवार्थे कुरुनन्दन ॥ ५.१६६.५ ॥
పూజ్యుడా, పూర్వం సహదేవునితో వైరం చేసిన వాడు నీ కొరకు నిరంతరం యుద్ధం చేస్తాడు, కురునందనా, రాజా.
5.166.6
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ संमतौ रथसत्तमौ ।
कृतिनौ समरे तात दृढवीर्यपराक्रमौ ॥ ५.१६६.६ ॥
విందుడు, అనువిందుడు అనే అవంతి రాజకుమారులు శ్రేష్ఠ రథికులుగా గౌరవింపబడ్డారు; వత్సా, వారు యుద్ధంలో నైపుణ్యులు, దృఢ వీరత్వం, పరాక్రమం కలవారు.
5.166.7
एतौ तौ पुरुषव्याघ्रौ रिपुसैन्यं प्रधक्ष्यतः ।
गदाप्रासासिनाराचैस्तोमरैश्च करच्यतैः ॥ ५.१६६.७ ॥
ఆ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు శత్రుసైన్యాన్ని దహించివేస్తారు; గదలు, ప్రాసాలు, ఖడ్గాలు, నారాచాలు, తోమరాలు మరియు చేతితో విసిరిన ఆయుధాలతో.
5.166.8
युद्धाभिकामौ समरे क्रीडन्ताविव यूथपौ ।
यूथमध्ये महाराज विचरन्तौ कृतान्तवत् ॥ ५.१६६.८ ॥
యుద్ధాభిలాషులైన ఆ ఇద్దరు, మందకు రెండు నాయకుల వలె యుద్ధంలో ఆడుతూ; మహారాజా, మందమధ్యంలో యముడిలా సంచరిస్తూ.
5.166.9
त्रिगर्ता भ्रातरः पञ्च रथोदारा मता मम ।
कृतवैराश्च पार्थैस्ते विराटनगरे तदा ॥ ५.१६६.९ ॥
త్రిగర్తులైన ఐదుగురు సోదరులు, గొప్ప రథికులుగా నేను భావిస్తాను; వారు అప్పుడు విరాట నగరంలో పార్థులతో శత్రుత్వం పెంచుకున్నారు.
5.166.10
मकरा इव राजेन्द्र समुद्धततरङ्गिणीम् ।
गङ्गां विक्षोभयिष्यन्ति पार्थानां युधि वाहिनी ॥ ५.१६६.१० ॥
రాజేంద్రా, మకరాలు ఉప్పొంగే అలలతో కూడిన గంగను కలచివేసినట్లు, యుద్ధంలో పార్థుల సైన్యాన్ని కలచివేస్తారు.
5.166.11
ते रथाः पञ्च राजेन्द्र येषां सत्यरथो मुखम् ।
एते योत्स्यन्ति सङ्ग्रामे संस्मरन्तः पुराकृतमक् ॥ ५.१६६.११ ॥
రాజేంద్రా, ఆ ఐదుగురు రథికులు, వారిలో సత్యరథుడు ముఖ్యుడు; వీరు యుద్ధంలో పూర్వం చేసిన అపరాధాన్ని స్మరిస్తూ పోరాడుతారు.
5.166.12
व्यलीकं पाण्डवेयेन भीमसेनानुजेन ह ।
दिशो विजयता राजञ्श्वेतवाहेन भारत ॥ ५.१६६.१२ ॥
పాండుపుత్రుడు, భీమసేనుని తమ్ముడు చేసిన అపకారం — రాజా, భారతా, తెల్లని గుర్రాలున్నవాడు దిక్కులను జయిస్తూ దానికి ప్రతీకారం తీర్చుకుంటాడు.
5.166.13
ते हनिष्यन्ति पार्थानां तानासाद्य महारथान् ।
वरान्वरान्महेष्वासान्क्षत्रियाणां धुरंधरान् ॥ ५.१६६.१३ ॥
వారు పార్థుల ఆ మహారథులను చేరి వారిని సంహరిస్తారు — క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠులైన, గొప్ప విలుకాండ్రను, ధురంధరులను.
5.166.14
लक्ष्णणस्तव पुत्रश्च तथा दुःशासनस्य च ।
उभौ तौ पुरुषव्याघ्रौ संग्रामेष्वपलायिनौ ॥ ५.१६६.१४ ॥
నీ కుమారుడు లక్ష్మణుడు, దుఃశాసనుడు — వారిద్దరూ నరులలో వ్యాఘ్రులు, యుద్ధాలలో వెనుదీయనివారు.
5.166.15
तरुणौ सुकुमारौ च राजपुत्रौ रतस्विनौ ।
युद्धानां च विशेषज्ञौ प्रणेतारौ च सर्वशः ॥ ५.१६६.१५ ॥
వారిద్దరూ యువకులు, సుకుమారులు, రాజకుమారులు, ఉత్సాహవంతులు; యుద్ధాల విశేషాలు తెలిసినవారు, అన్ని విధాలుగా నడిపించేవారు.
5.166.16
रथौ तौ कुरुशार्दूल मतौ मे रथसत्तमौ ।
क्षत्रधर्मरतौ वीरौ महत्कर्म करिष्यतः ॥ ५.१६६.१६ ॥
కురు వ్యాఘ్రమా, నా అభిప్రాయంలో వారిద్దరూ శ్రేష్ఠ రథికులు; క్షత్రియ ధర్మంలో రతులైన వీరులు, గొప్ప కార్యాలు చేస్తారు.
5.166.17
दण्डधारो महाराज रथ एको नरर्षभ ।
योत्स्यते तव सङ्ग्रामे स्वेन सैन्येन पालितः ॥ ५.१६६.१७ ॥
మహారాజా, నరులలో వృషభమా, దండధారుడనే ఒక రథికుడు నీ కోసం యుద్ధంలో పోరాడతాడు; తన సొంత సేనచే రక్షించబడి.
5.166.18
बृहद्बलस्तथा राजा कौसल्यो रथसत्तमः ।
रथो मम मतस्तात महावेगपराक्रमः ॥ ५.१६६.१८ ॥
బృహద్బలుడనే కౌసల్య రాజు కూడా శ్రేష్ఠ రథికుడు; ప్రియుడా, నా అభిప్రాయంలో అతడు మహావేగం, పరాక్రమం కలవాడైన రథికుడు.
5.166.19
एष योत्स्यति सङ्ग्रामे स्वान्बन्धून्संप्रहर्षयन् ।
उग्रायुधो महेष्वासो धार्तराष्ट्रहिते रतः ॥ ५.१६६.१९ ॥
యుద్ధంలో తన బంధువులను సంతోషపెడుతూ ఇతడు పోరాడుతాడు. భయంకర ఆయుధాలు కలిగిన మహాధనుర్ధారి, ధృతరాష్ట్ర పుత్రుల హితంలో నిమగ్నుడు.
5.166.20
कृपः शारद्वतो रजन्रथयूथपयूथपः ।
प्रियान्प्राणान्परित्यज्य प्रधक्ष्यति रिपूंस्तव ॥ ५.१६६.२० ॥
శారద్వతుడైన కృపుడు, ఓ రాజా, రథసమూహాలకు అధిపతులకూ అధిపతి. తన ప్రియమైన ప్రాణాలను త్యజించి నీ శత్రువులను దహిస్తాడు.
5.166.21
गौतमस्य महर्षेर्य आचार्यस्य शरद्वतः ।
कार्तिकेय इवाजयः शरस्तम्बात्सुतोऽभवत् ॥ ५.१६६.२१ ॥
మహర్షి గౌతమునికి, ఆచార్యుడైన శరద్వతునికి సంబంధించినవాడు. శరస్తంబం నుండి జన్మించిన కార్తికేయునిలా జయింపరానివాడు.
5.166.22
एष सेनाः सुबहुला विविधायुधकार्मुकाः ।
अग्निवत्समरे तात चरिष्यति विनिर्दहन् ॥ ५.१६६.२२ ॥
ఇతడు అనేక సేనలతో, వివిధ ఆయుధాలు, ధనువులతో, ఓ తాత, యుద్ధంలో అగ్నిలా సంచరిస్తూ అన్నింటినీ దహిస్తాడు.