મહાભારત · અધ્યાય 5.169
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.169.1
एते रथास्तवाख्यातास्तथैवातिरथा नृप ।
ये चाप्यर्धरथा राजन्पाण्डवानामतः श्रृणु ॥ ५.१६९.१ ॥
હે રાજા, આ તમારા રથીઓ અને અતિરથીઓ કહેવાયા. હે રાજન, હવે પાંડવોના અર્ધરથીઓ વિશે સાંભળો.
5.169.2
यदि कौतूहलं तेऽद्य पाण्डवानां बले नृप ।
रथसंख्यां शृणुष्व त्वं सहैभिर्वसुधाधिपैः ॥ ५.१६९.२ ॥
હે રાજા, આજે પાંડવોના સૈન્ય વિશે જો તમને કુતૂહલ હોય, તો આ ભૂપાલો સાથે તેમના રથોની સંખ્યા સાંભળો.
5.169.3
स्वयं राजा रथोदारः पाण्डवः कुन्तनन्दनः ।
अग्निवत्समरे तात चरिष्यति न संशयः ॥ ५.१६९.३ ॥
સ્વયં રાજા, શ્રેષ્ઠ રથી કુંતીપુત્ર પાંડવ, હે તાત, યુદ્ધમાં અગ્નિની જેમ વિચરશે; એમાં સંશય નથી.
5.169.4
भीमसेनस्तु राजेन्द्र रथोऽष्टगुणसंमितः ।
न तस्यास्ति समो युद्धे गदया सायकैरपि ॥ ५.१६९.४ ॥
પણ હે રાજેન્દ્ર, ભીમસેન આઠ રથ જેટલો છે; યુદ્ધમાં ગદા વડે કે બાણો વડે પણ તેની સમાન કોઈ નથી.
5.169.5
नागायुतबलो मानी तेजसा न स मानुषः ।
माद्रीपुत्रो च रथिनौ द्वावेव पुरुषर्षभौ ॥ ५.१६९.५ ॥
દસ હજાર હાથીઓનું બળ ધરાવનાર, અભિમાની, તેજમાં તે મનુષ્ય નથી; માદ્રીના બે પુત્રો, રથી, પુરુષોમાં વૃષભ.
5.169.6
अश्विनाविव रूपेण तेजसा च समन्वितौ ।
एते चमूमुखगताः स्मरन्तः क्लेशमुत्तमम् ॥ ५.१६९.६ ॥
અશ્વિનીકુમારો જેવા રૂપ અને તેજવાળા આ બંને, સેનાના મોખરે જઈને, પોતે સહેલા મહાન ક્લેશોનું સ્મરણ કરતા (લડશે).
5.169.7
रुद्रवत्प्रचरिष्यन्ति तत्र मे नास्ति संशयः ।
सर्व एव महात्मानः सालस्तम्भा इवोद्गताः ॥ ५.१६९.७ ॥
ત્યાં તેઓ રુદ્ર જેવા વિચરશે, એમાં મને શંકા નથી. તેઓ બધા મહાત્મા છે, સાલ વૃક્ષના થડ જેવા ઊંચા ઊભેલા.
5.169.8
प्रादेशेनाधिकाः पुंभिरन्यैस्ते च प्रमाणतः ।
सिंहसंहननाः सर्वे पाण्डुपुत्रा महाबलाः ॥ ५.१६९.८ ॥
તેઓ અન્ય પુરુષો કરતાં એક વેંત વધુ ઊંચા છે, અને કદમાં પણ એમ જ. સિંહ જેવા સુદૃઢ દેહવાળા પાંડુપુત્રો સૌ મહાબલવાન છે.
5.169.9
चरितब्रह्मचर्याश्च सर्वे तात तपस्विनः ।
ह्रीमन्तः पुरुषव्याघ्रा व्याघ्रा इव बलोत्कटाः ॥ ५.१६९.९ ॥
હે તાત, તેઓ સૌ બ્રહ્મચર્ય પાળનારા તપસ્વી છે. તેઓ લજ્જાશીલ, નરવ્યાઘ્ર, વાઘ જેવા બળવાન છે.
5.169.10
जवे प्रहारे संमर्दे सर्व एवातिमानुषाः ।
सर्वैर्जिता महीपाला दिग्जये भरतर्षभ ॥ ५.१६९.१० ॥
વેગમાં, પ્રહારમાં અને ઘોર સંઘર્ષમાં તેઓ સૌ અતિમાનવ છે. દિગ્વિજયમાં તેમણે સર્વ રાજાઓને જીત્યા છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
5.169.11
न चैषां पुरुषाः केचिदायुधानि गदाः शरान् ।
विषहन्ति सदा कर्तुमधिज्यान्यपि कौरव ॥ ५.१६९.११ ॥
તેમનામાંથી કોઈ પણ પુરુષ શસ્ત્રો, ગદા અને બાણ સતત ધનુષ્ય પર ચડાવીને વાપરી શકતો નથી, હે કૌરવ.
5.169.12
उद्यन्तुं वा गदा गुर्वीः शरान्वा क्षेप्तुमाहवे ।
जवे लक्ष्यस्य हरणे भोज्ये पांसुविकर्षणे ॥ ५.१६९.१२ ॥
યુદ્ધમાં ભારે ગદાઓ ઉઠાવવામાં, બાણ છોડવામાં, વેગથી લક્ષ્ય પકડવામાં, ભોજનમાં, ધૂળમાં ઘસડવામાં (તેમની બરાબરી કોઈ કરી શકતું નથી).
5.169.13
बालैरपि भवन्तस्तैः सर्व एव विशेषिताः ।
एतत्सैन्यं समासाद्य सर्व एव बलोत्कटाः ॥ ५.१६९.१३ ॥
તમે બધા તેમના દ્વારા, બાળકો દ્વારા પણ, પરાજિત થશો; આ સેનાનો સામનો કરીને તેઓ બધા બલોત્કટ થશે.
5.169.14
विध्वंसयिष्यन्ति रणे मा स्म तैः सह संगमः ।
एकैकशस्त संमर्दे हन्युः सर्वान्महीक्षितः ॥ ५.१६९.१४ ॥
તેઓ યુદ્ધમાં નાશ કરશે; તેમની સાથે અથડામણ ન કરશો. સંઘર્ષમાં એક પછી એક તેઓ બધા રાજાઓને મારી નાખશે.
5.169.15
प्रत्यक्षं तव राजेन्द्र राजसूये यथाभवत् ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशं द्यूते च परुषा गिरः ॥ ५.१६९.१५ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તમારી સામે રાજસૂયમાં જે થયું હતું તેમ, દ્રૌપદીનું અપમાન અને દ્યૂતમાં કઠોર વચનો — એ બધું.
5.169.16
ते स्मरन्तश्च सङ्ग्रामे चरिष्यन्ति च रुद्रवत् ।
लोहिताक्षो गुडाकेशो नारायणसहायवान् ॥ ५.१६९.१६ ॥
યુદ્ધમાં તેને યાદ કરીને તેઓ રુદ્ર જેવા વિચરશે — લાલ આંખોવાળો, ગુડાકેશ (અર્જુન), જેના સહાયક નારાયણ છે.
5.169.17
उभोयोः सेनयोर्वीरो रथो नास्तीति तादृशः ।
न हि देवेषु वा पूर्वं मनुष्येषूरगेषु च ॥ ५.१६९.१७ ॥
બંને સેનાઓમાં એવો વીર રથી નથી; પૂર્વે દેવો, મનુષ્યો કે નાગોમાં પણ એવો કોઈ નહોતો.
5.169.18
राक्षसेष्वथ यक्षेषु नरेषु कुत एव तु ।
भूतोथ वा भविष्यो वा रथः कश्चिन्मया श्रुतः ॥ ५.१६९.१८ ॥
રાક્ષસો અને યક્ષોમાં નથી; મનુષ્યોમાં તો ક્યાંથી! ભૂતકાળમાં કે ભવિષ્યમાં એવો કોઈ રથી મેં સાંભળ્યો નથી.
5.169.19
समायुक्तो महाराज रथः पार्थस्य धीमतः ।
वासुदेवश्च संयन्ता योद्धा चैव धनञ्जयः ॥ ५.१६९.१९ ॥
હે મહારાજ, બુદ્ધિમાન પાર્થનો રથ સજ્જ છે; વાસુદેવ સારથી છે અને ધનંજય યોદ્ધા છે.
5.169.20
गाण्डीवं च धनुर्दिव्यं ते चाश्वा वातरंहसः ।
अभेद्यं कवचं दिव्यमक्षय्यौ च महेषुधी ॥ ५.१६९.२० ॥
તેની પાસે દિવ્ય ગાંડીવ ધનુષ્ય, પવનના વેગવાળા અશ્વો, અભેદ્ય દિવ્ય કવચ અને અક્ષય બે મોટા ભાથાં છે.
5.169.21
अस्त्रग्रामश्च माहेन्द्रो रौद्रः कौबेर एवच ।
याम्यश्च वारुणश्चैव गदाश्चोग्रप्रदर्शनाः ॥ ५.१६९.२१ ॥
તેની પાસે ઇન્દ્ર, રુદ્ર, કુબેર, યમ અને વરુણના દિવ્ય અસ્ત્રસમૂહ તથા જોવામાં ભયંકર ગદાઓ છે.
5.169.22
वज्रादीनि च मुख्यानि नानाप्रहरणानि च ।
दानवानां सहस्राणि हिरण्यपुरवासिनाम् ॥ ५.१६९.२२ ॥
વજ્ર વગેરે મુખ્ય અને વિવિધ પ્રહરણો પણ છે; તે હિરણ્યપુરમાં વસતા હજારો દાનવોના હતા.
5.169.23
हतान्येकरथेनाजौ कस्तस्य सदृशो रथः ।
एष हन्याद्धि संरम्भी बलवान्सत्यविक्रमः ॥ ५.१६९.२३ ॥
યુદ્ધમાં એક જ રથથી તેઓ હણાયા હતા; તેની બરાબરીનો રથ કોનો છે? આ ક્રોધી, બળવાન, સત્યપરાક્રમી ચોક્કસ વધ કરશે.
5.169.24
तव सेनां महाबाहुः स्वां चैव परिपालयन् ।
अहं चैनं प्रत्युदियामाचार्यो वा धनञ्जयम् ॥ ५.१६९.२४ ॥
તારી સેનાનું અને પોતાની સેનાનું રક્ષણ કરતા મહાબાહુ હું અથવા આચાર્ય આ ધનંજયનો સામનો કરીશ.
5.169.25
न तृतीयोऽस्ति राजेन्द्र सेनयोरुभयोरपि ।
य एनं शरवर्षाणि वर्षन्तमुदियाद्रथी ॥ ५.१६९.२५ ॥
હે રાજેન્દ્ર, બંને સેનાઓમાં એવો કોઈ ત્રીજો રથી નથી જે બાણવર્ષા કરતા તેનો સામનો કરી શકે.
5.169.26
जीमूत इव घर्मान्ते महावातसमीरितः ।
समायुक्तस्तु कौन्तेयो वासुदेवसहायवान् ।
तरुणश्च कृती चैव जीर्णावावामुभावपि ॥ ५.१६९.२६ ॥
ગ્રીષ્મના અંતે મહાવાયુથી પ્રેરિત મેઘ સમાન, કુંતીપુત્ર વાસુદેવને સહાયક રાખીને સજ્જ છે; તે યુવાન અને કુશળ છે, આપણે બંને વૃદ્ધ છીએ.
5.169.27
एतच्छ्रुत्वा तु भीष्मस्य राज्ञां दध्वंसिरे तदा ।
काञ्चनाङ्गदिनः पीना भुजाश्चन्दनरूषिताः ॥ ५.१६९.२७ ॥
ભીષ્મના આ વચન સાંભળીને ત્યારે રાજાઓની સુવર્ણ બાજુબંધ પહેરેલી, ચંદનલિપ્ત પુષ્ટ ભુજાઓ કંપી ઊઠી.
5.169.28
मनोभिः सह संवेगैः संस्मृत्य च पुरातनम् ।
सामर्थ्यं पाण्डवेयानां यथा प्रत्यक्षदर्शनात् ॥ ५.१६९.२८ ॥
મનમાં ઉદ્વેગ સાથે, પૂર્વકાળને સ્મરીને અને પાંડવોનું સામર્થ્ય પ્રત્યક્ષ જોવાથી (તેમનાં મન ચલિત થયાં).