महाभारत · अध्याय 5.169
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.169.1
एते रथास्तवाख्यातास्तथैवातिरथा नृप ।
ये चाप्यर्धरथा राजन्पाण्डवानामतः श्रृणु ॥ ५.१६९.१ ॥
हे राजा, हे तुझे रथी व अतिरथी सांगितले. राजा, आता पांडवांच्या अर्धरथींविषयी ऐक.
5.169.2
यदि कौतूहलं तेऽद्य पाण्डवानां बले नृप ।
रथसंख्यां शृणुष्व त्वं सहैभिर्वसुधाधिपैः ॥ ५.१६९.२ ॥
हे राजा, आज पांडवांच्या सैन्याविषयी तुला कुतूहल असेल तर या भूपालांसह त्यांच्या रथांची संख्या ऐक.
5.169.3
स्वयं राजा रथोदारः पाण्डवः कुन्तनन्दनः ।
अग्निवत्समरे तात चरिष्यति न संशयः ॥ ५.१६९.३ ॥
स्वतः राजा, श्रेष्ठ रथी कुंतीपुत्र पांडव, हे वत्सा, युद्धात अग्नीप्रमाणे संचार करेल, यात संशय नाही.
5.169.4
भीमसेनस्तु राजेन्द्र रथोऽष्टगुणसंमितः ।
न तस्यास्ति समो युद्धे गदया सायकैरपि ॥ ५.१६९.४ ॥
पण हे राजेंद्रा, भीमसेन आठ रथांच्या बरोबरीचा आहे; युद्धात गदेने किंवा बाणांनीही त्याच्या बरोबरीचा कोणी नाही.
5.169.5
नागायुतबलो मानी तेजसा न स मानुषः ।
माद्रीपुत्रो च रथिनौ द्वावेव पुरुषर्षभौ ॥ ५.१६९.५ ॥
दहा हजार हत्तींचे बल असलेला, अभिमानी, तेजाने तो मनुष्य नाही; माद्रीचे दोन पुत्र, रथी, पुरुषांमधील वृषभ.
5.169.6
अश्विनाविव रूपेण तेजसा च समन्वितौ ।
एते चमूमुखगताः स्मरन्तः क्लेशमुत्तमम् ॥ ५.१६९.६ ॥
अश्विनीकुमारांप्रमाणे रूप व तेज असलेले हे दोघे, सैन्याच्या अग्रभागी जाऊन, आपल्या मोठ्या क्लेशांचे स्मरण करीत (लढतील).
5.169.7
रुद्रवत्प्रचरिष्यन्ति तत्र मे नास्ति संशयः ।
सर्व एव महात्मानः सालस्तम्भा इवोद्गताः ॥ ५.१६९.७ ॥
तेथे ते रुद्रासारखे संचार करतील, यात माझ्या मनात संशय नाही. ते सर्व महात्मे साल वृक्षाच्या खांबांसारखे उंच उभे आहेत.
5.169.8
प्रादेशेनाधिकाः पुंभिरन्यैस्ते च प्रमाणतः ।
सिंहसंहननाः सर्वे पाण्डुपुत्रा महाबलाः ॥ ५.१६९.८ ॥
ते इतर पुरुषांपेक्षा एक वीत उंच आहेत, आणि शरीरमानानेही तसेच. सिंहासारखी दृढ शरीररचना असलेले पांडुपुत्र सर्व महाबलवान आहेत.
5.169.9
चरितब्रह्मचर्याश्च सर्वे तात तपस्विनः ।
ह्रीमन्तः पुरुषव्याघ्रा व्याघ्रा इव बलोत्कटाः ॥ ५.१६९.९ ॥
हे तात, ते सर्व ब्रह्मचर्य पाळणारे तपस्वी आहेत. ते लज्जाशील, पुरुषव्याघ्र, वाघांसारखे बलोन्मत्त आहेत.
5.169.10
जवे प्रहारे संमर्दे सर्व एवातिमानुषाः ।
सर्वैर्जिता महीपाला दिग्जये भरतर्षभ ॥ ५.१६९.१० ॥
वेगात, प्रहारात आणि घनघोर संघर्षात ते सर्व अतिमानव आहेत. दिग्विजयात त्यांनी सर्व राजांना जिंकले आहे, हे भरतश्रेष्ठा.
5.169.11
न चैषां पुरुषाः केचिदायुधानि गदाः शरान् ।
विषहन्ति सदा कर्तुमधिज्यान्यपि कौरव ॥ ५.१६९.११ ॥
त्यांच्यातील कोणताही पुरुष शस्त्रे, गदा आणि बाण सतत धनुष्याला जोडून वापरू शकत नाही, हे कौरवा.
5.169.12
उद्यन्तुं वा गदा गुर्वीः शरान्वा क्षेप्तुमाहवे ।
जवे लक्ष्यस्य हरणे भोज्ये पांसुविकर्षणे ॥ ५.१६९.१२ ॥
युद्धात जड गदा उचलण्यात, बाण सोडण्यात, वेगाने लक्ष्य धरण्यात, भोजनात, धुळीत ओढण्यात (त्यांच्या बरोबरीचा कोणी नाही).
5.169.13
बालैरपि भवन्तस्तैः सर्व एव विशेषिताः ।
एतत्सैन्यं समासाद्य सर्व एव बलोत्कटाः ॥ ५.१६९.१३ ॥
तुम्ही सर्व त्यांच्याकडून, लहान मुलांकडूनही, पराभूत व्हाल; या सेनेला सामोरे जाऊन ते सर्व बलोत्कट होतील.
5.169.14
विध्वंसयिष्यन्ति रणे मा स्म तैः सह संगमः ।
एकैकशस्त संमर्दे हन्युः सर्वान्महीक्षितः ॥ ५.१६९.१४ ॥
ते युद्धात नाश करतील; त्यांच्याशी संघर्ष करू नका. चकमकीत एकएक करून ते सर्व राजांना ठार मारतील.
5.169.15
प्रत्यक्षं तव राजेन्द्र राजसूये यथाभवत् ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशं द्यूते च परुषा गिरः ॥ ५.१६९.१५ ॥
हे राजेंद्रा, तुमच्या डोळ्यांदेखत राजसूयात जसे घडले, द्रौपदीचा छळ आणि द्यूतातील कठोर शब्द — ते सर्व.
5.169.16
ते स्मरन्तश्च सङ्ग्रामे चरिष्यन्ति च रुद्रवत् ।
लोहिताक्षो गुडाकेशो नारायणसहायवान् ॥ ५.१६९.१६ ॥
युद्धात त्याची आठवण ठेवून ते रुद्रासारखे संचार करतील — लाल डोळ्यांचा गुडाकेश (अर्जुन), ज्याचा सहायक नारायण आहे.
5.169.17
उभोयोः सेनयोर्वीरो रथो नास्तीति तादृशः ।
न हि देवेषु वा पूर्वं मनुष्येषूरगेषु च ॥ ५.१६९.१७ ॥
दोन्ही सेनांमध्ये असा वीर रथी नाही; पूर्वी देव, मनुष्य किंवा नागांमध्येही असा कोणी नव्हता.
5.169.18
राक्षसेष्वथ यक्षेषु नरेषु कुत एव तु ।
भूतोथ वा भविष्यो वा रथः कश्चिन्मया श्रुतः ॥ ५.१६९.१८ ॥
राक्षस आणि यक्षांमध्ये नाही; मनुष्यांमध्ये तर कुठून! भूतकाळात किंवा भविष्यकाळात असा कोणताही रथी मी ऐकलेला नाही.
5.169.19
समायुक्तो महाराज रथः पार्थस्य धीमतः ।
वासुदेवश्च संयन्ता योद्धा चैव धनञ्जयः ॥ ५.१६९.१९ ॥
हे महाराजा, बुद्धिमान पार्थाचा रथ सज्ज आहे; वासुदेव सारथी आहे आणि धनञ्जय योद्धा आहे.
5.169.20
गाण्डीवं च धनुर्दिव्यं ते चाश्वा वातरंहसः ।
अभेद्यं कवचं दिव्यमक्षय्यौ च महेषुधी ॥ ५.१६९.२० ॥
त्याच्याकडे दिव्य गाण्डीव धनुष्य, वाऱ्याच्या वेगाचे घोडे, अभेद्य दिव्य कवच आणि अक्षय दोन मोठे भाते आहेत.
5.169.21
अस्त्रग्रामश्च माहेन्द्रो रौद्रः कौबेर एवच ।
याम्यश्च वारुणश्चैव गदाश्चोग्रप्रदर्शनाः ॥ ५.१६९.२१ ॥
त्याच्याकडे इंद्र, रुद्र, कुबेर, यम आणि वरुण यांची दिव्य अस्त्रे आणि भयंकर दिसणाऱ्या गदा आहेत.
5.169.22
वज्रादीनि च मुख्यानि नानाप्रहरणानि च ।
दानवानां सहस्राणि हिरण्यपुरवासिनाम् ॥ ५.१६९.२२ ॥
वज्र आदी प्रमुख आणि विविध प्रहरणे आहेत; ती हिरण्यपुरात राहणाऱ्या हजारो दानवांची होती.
5.169.23
हतान्येकरथेनाजौ कस्तस्य सदृशो रथः ।
एष हन्याद्धि संरम्भी बलवान्सत्यविक्रमः ॥ ५.१६९.२३ ॥
युद्धात एकाच रथाने ते मारले गेले; त्याच्या बरोबरीचा रथ कोणाचा आहे? हा संतप्त, बलवान, सत्यपराक्रमी नक्कीच वध करील.
5.169.24
तव सेनां महाबाहुः स्वां चैव परिपालयन् ।
अहं चैनं प्रत्युदियामाचार्यो वा धनञ्जयम् ॥ ५.१६९.२४ ॥
तुझ्या सैन्याचे आणि स्वतःच्या सैन्याचे रक्षण करीत, महाबाहू मी किंवा आचार्य (द्रोण) या धनञ्जयाला सामोरा जाईन.
5.169.25
न तृतीयोऽस्ति राजेन्द्र सेनयोरुभयोरपि ।
य एनं शरवर्षाणि वर्षन्तमुदियाद्रथी ॥ ५.१६९.२५ ॥
हे राजेंद्रा, दोन्ही सेनांमध्ये बाणवर्षाव करणाऱ्या त्याला सामोरा जाऊ शकणारा तिसरा रथी नाही.
5.169.26
जीमूत इव घर्मान्ते महावातसमीरितः ।
समायुक्तस्तु कौन्तेयो वासुदेवसहायवान् ।
तरुणश्च कृती चैव जीर्णावावामुभावपि ॥ ५.१६९.२६ ॥
ग्रीष्माच्या शेवटी महावाऱ्याने चालविलेल्या मेघाप्रमाणे, कुंतीपुत्र वासुदेवाला सहाय्यक घेऊन सज्ज आहे; तो तरुण आणि कुशल आहे, आपण दोघेही वृद्ध आहोत.
5.169.27
एतच्छ्रुत्वा तु भीष्मस्य राज्ञां दध्वंसिरे तदा ।
काञ्चनाङ्गदिनः पीना भुजाश्चन्दनरूषिताः ॥ ५.१६९.२७ ॥
भीष्मांचे हे शब्द ऐकून तेव्हा राजांचे सोन्याचे बाजूबंद घातलेले, चंदनलिप्त पुष्ट बाहू थरथरले.
5.169.28
मनोभिः सह संवेगैः संस्मृत्य च पुरातनम् ।
सामर्थ्यं पाण्डवेयानां यथा प्रत्यक्षदर्शनात् ॥ ५.१६९.२८ ॥
मनात उद्वेगासह, पूर्वीचे स्मरून आणि पांडवांचे सामर्थ्य प्रत्यक्ष पाहिल्यामुळे (त्यांची मने विचलित झाली).