મહાભારત · અધ્યાય 5.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.17.1
अथ संचिन्तयानस्य देवराजस्य धीमतः ।
नहुषस्य वधोपायं लोकपालैः सदैवतैः ॥ ५.१७.१ ॥
ત્યારે બુદ્ધિમાન દેવરાજ ઇન્દ્ર દેવતાઓ અને લોકપાલો સાથે નહુષના વધનો ઉપાય વિચારી રહ્યા હતા.
5.17.2
तपस्वी तत्र भगवानगस्त्यः प्रत्यदृश्यत ।
सोऽब्रवीदर्च्य देवेन्द्रं दिष्ट्या वै वर्धते भवान् ॥ ५.१७.२ ॥
ત્યાં તપસ્વી ભગવાન અગસ્ત્ય પ્રગટ થયા. તેમણે દેવેન્દ્રનો સત્કાર કરીને કહ્યું, "સદ્ભાગ્યે આપની વૃદ્ધિ થઈ રહી છે."
5.17.3
विश्वरूपविनाशेन वृत्रासुरवधेन च ।
दिष्ट्याद्य नहुषो भ्रष्टो देवराज्यात्पुरन्दर ॥ ५.१७.३ ॥
વિશ્વરૂપના વિનાશ અને વૃત્રાસુરના વધથી, હે પુરંદર, આજે સદ્ભાગ્યે નહુષ દેવરાજ્યથી ભ્રષ્ટ થયો છે.
5.17.4
दिष्ट्या हतारिं पश्यामि भवन्तं वलसूदन ।
स्वागतं ते महर्षेऽस्तु प्रीतोऽहं दर्शनात्तत।
पाद्यमाचमनीयं च गामर्घ्यं च प्रतीच्छ मे ॥ ५.१७.४ ॥
હે વલસૂદન, સદ્ભાગ્યે શત્રુ હણાયો છે એ હું આપનામાં જોઉં છું. હે મહર્ષિ, આપનું સ્વાગત છે; આપના દર્શનથી હું પ્રસન્ન છું. મારી પાસેથી પાદ્ય, આચમનીય, ગાય અને અર્ઘ્ય સ્વીકારો.
5.17.5
पूजितं चोपविष्टं तमासेन मुनिसत्तमम् ।
पर्यपृच्छत देवेशः प्रहृष्टो ब्राह्मणर्षभम् ॥ ५.१७.५ ॥
આસન પર બેસાડીને સત્કારેલા તે મુનિશ્રેષ્ઠ, બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠને પ્રસન્ન દેવેશ્વરે પૂછ્યું.
5.17.6
श्रोतुमिच्छामि भगवन्कथ्यमानं द्विजोत्तम ।
परिभ्रष्टः कथं स्वर्गान्नहुषः पापनिश्चयः ॥ ५.१७.६ ॥
હે ભગવન્, હે દ્વિજોત્તમ, પાપનિશ્ચયી નહુષ સ્વર્ગથી કેવી રીતે ભ્રષ્ટ થયો એ કહેવાતું સાંભળવા હું ઇચ્છું છું.
5.17.7
श्रृणु शक्र प्रियं वाक्यं यथा राजा दुरात्मवान् ।
स्वर्गाद्भ्रष्टो दुराचारो नहुषो बलदर्पितः ॥ ५.१७.७ ॥
હે શક્ર, પ્રિય વચન સાંભળ — દુરાત્મા રાજા, દુરાચારી નહુષ બળના મદથી સ્વર્ગથી પડ્યો.
5.17.8
श्रमार्ताश्च वहन्तस्तं नहुषं पापकारिणम् ।
देवर्षयो महाभागास्तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः ॥ ५.१७.८ ॥
થાકથી પીડાતા, પાપી નહુષને વહન કરતા મહાભાગ દેવર્ષિઓ અને નિર્મળ બ્રહ્મર્ષિઓ પણ.
5.17.9
पप्रच्छुर्नहुषं देवं संशयं जयतां वर ।
य इमे ब्रह्मणा प्रोक्ता मन्त्रा वै प्रोक्षणे गवाम् ॥ ५.१७.९ ॥
હે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તેમણે દેવ નહુષને સંશય પૂછ્યો — ગાયોના પ્રોક્ષણમાં બ્રહ્માએ કહેલા મંત્રો વિશે.
5.17.10
एते प्रमाणं भवत उताहो नेति वासव ।
नहुषो नेति तानाह तमसा मूढचेतनः ॥ ५.१७.१० ॥
"હે વાસવ, આ તારા માટે પ્રમાણ છે કે નહીં?" એમ પૂછાતાં, તમોગુણથી મૂઢચિત્ત નહુષે તેમને "ના" કહ્યું.
5.17.11
अधर्मे संप्रवृत्तस्त्वं धर्मं न प्रतिपद्यसे ।
प्रमाणमेतदस्माकं पूर्वं प्रोक्तं महर्षिभिः ॥ ५.१७.११ ॥
તું અધર્મમાં પ્રવૃત્ત થયો છે, ધર્મને પામતો નથી. પૂર્વે મહર્ષિઓએ કહ્યું તે જ અમારું પ્રમાણ છે.
5.17.12
ततो विवदमानः स मुनिभिः सह वासव ।
अथ मामस्पृशन्मूर्ध्नि पादेनाधर्मपीडितः ॥ ५.१७.१२ ॥
પછી મુનિઓ સાથે વિવાદ કરતો તે, હે વાસવ, અધર્મથી પીડાઈને મારા મસ્તક પર પગથી સ્પર્શ કર્યો.
5.17.13
तेनाभूद्धततेजाश्च निःश्रीकश्च महीपतिः ।
ततस्तं तमसा विग्नमवोचं भृशपीडितम् ॥ ५.१७.१३ ॥
તે કારણે તે રાજા તેજહીન અને શ્રીહીન થયો. ત્યારે અંધકારથી પીડિત, અત્યંત વ્યથિત તેને મેં કહ્યું.
5.17.14
यस्मात्पूर्वैः कृतं राजन्ब्रह्मर्षिभिरनुष्ठितम् ।
अदृष्टं दूषयसि मे यच्च मूर्ध्य्रस्पृशः पदा ॥ ५.१७.१४ ॥
હે રાજન, પૂર્વના બ્રહ્મર્ષિઓએ આચરેલું, અદૃષ્ટ હોવા છતાં, તું દોષ આપે છે; અને તેં મારા મસ્તકને પગથી સ્પર્શ કર્યો.
5.17.15
यच्चापि त्वमृषीन्मूढ ब्रह्मकल्पान्दुरासदान् ॥ ५.१७.१५ ॥
હે મૂર્ખ, બ્રહ્માના સમાન, નજીક જવું મુશ્કેલ એવા ઋષિઓનું પણ તેં અપમાન કર્યું.
5.17.16
वाहान्कृत्व्रा वाहयसि तेन स्वर्गाद्धतप्रभः ।
ध्वंस पाप परिभ्रष्टः क्षीणपुण्यो महीतले ॥ ५.१७.१६ ॥
તેં તેમને વાહન બનાવી હાંક્યા; એ પાપથી તેજહીન થઈ તું સ્વર્ગથી પડીશ. હે પાપી, પતિત, પુણ્ય ક્ષીણ થઈને પૃથ્વી પર પડીશ.
5.17.17
दशवर्षसहस्राणि सर्परूपधरो महान् ।
विचरिष्यसि पूर्णेषु पुनः स्वर्गमवाप्स्यसि ॥ ५.१७.१७ ॥
દસ હજાર વર્ષ સુધી મહાસર્પનું રૂપ ધારણ કરી તું ભટકીશ; તે પૂર્ણ થતાં ફરી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કરીશ.
5.17.18
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं नाम तव वंशसमुद्भवम् ।
निहतो ब्रह्मशापेन प्रपद्यस्व त्रिविष्टपम् ॥ ५.१७.१८ ॥
તારા વંશમાં જન્મેલા યુધિષ્ઠિર નામના માણસને જોઈને, બ્રહ્મશાપથી હણાયેલો તું સ્વર્ગનો આશ્રય લે.
5.17.19
एवं भ्रष्टो दुरात्मा स देवराज्यादरिन्दम ।
दिष्ट्या वर्धामहे शक्र हतो ब्रह्मर्षिकण्टकः ॥ ५.१७.१९ ॥
આ રીતે તે દુરાત્મા દેવરાજ્યથી પડ્યો. હે શત્રુદમન, સદ્ભાગ્યે અમે હર્ષિત છીએ, હે શક્ર; બ્રહ્મર્ષિઓનો કાંટો હણાયો છે.
5.17.20
त्रिविष्टपं प्रपद्यस्व पाहि लोकाञ्शचीपते ।
जितेन्द्रियो जितामित्रः स्तूयमानो महर्षिभिः ॥ ५.१७.२० ॥
ત્રિદિવલોક પામ; હે શચીપતિ, લોકોનું રક્ષણ કર. ઇન્દ્રિયો જીતેલા, શત્રુઓ જીતેલા, મહર્ષિઓ દ્વારા સ્તુત થતા.
5.17.21
ततो देवा भृशं तुष्टा महर्षिगणसंवृताः ।
पितरश्चैव यक्षाश्च भुजगा राक्षसास्तथा ॥ ५.१७.२१ ॥
ત્યારે દેવો અત્યંત પ્રસન્ન થયા, મહર્ષિઓના સમૂહોથી ઘેરાયેલા; પિતૃઓ, યક્ષો, નાગો અને રાક્ષસો પણ એમ જ.
5.17.22
गन्धर्वा देवकन्याश्च सर्वे चाप्सरसां गणाः ।
सरांसि सरितः शैलाः सागराश्च विशांपते ॥ ५.१७.२२ ॥
ગંધર્વો, દેવકન્યાઓ અને બધા અપ્સરાઓના ગણ; સરોવરો, નદીઓ, પર્વતો અને સાગરો પણ, હે વિશાંપતિ.
5.17.23
उपागम्याब्रुवन्सर्वे दिष्ट्या वर्धसि शक्रुहन् ।
हतश्च नहुषः पापो दिष्ट्यागस्त्येन धीमता।
दिष्ट्या पापसमाचारः कृतः सर्पो महीतले ॥ ५.१७.२३ ॥
બધા નજીક આવીને બોલ્યા: સદ્ભાગ્યે તું વધે છે, હે શક્રના શત્રુહંતા. પાપી નહુષ હણાયો; સદ્ભાગ્યે બુદ્ધિમાન અગસ્ત્યથી; સદ્ભાગ્યે તે પાપાચારીને પૃથ્વી પર સર્પ બનાવવામાં આવ્યો.