ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.17.1
अथ संचिन्तयानस्य देवराजस्य धीमतः ।
नहुषस्य वधोपायं लोकपालैः सदैवतैः ॥ ५.१७.१ ॥
ਤਦ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਉਪਾਅ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ।
5.17.2
तपस्वी तत्र भगवानगस्त्यः प्रत्यदृश्यत ।
सोऽब्रवीदर्च्य देवेन्द्रं दिष्ट्या वै वर्धते भवान् ॥ ५.१७.२ ॥
ਉੱਥੇ ਤਪਸਵੀ ਭਗਵਾਨ ਅਗਸਤਯ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵੇਂਦਰ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵਧ-ਫੁੱਲ ਰਹੇ ਹੋ।"
5.17.3
विश्वरूपविनाशेन वृत्रासुरवधेन च ।
दिष्ट्याद्य नहुषो भ्रष्टो देवराज्यात्पुरन्दर ॥ ५.१७.३ ॥
ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਅੱਜ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਨਹੁਸ਼ ਦੇਵਰਾਜ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।
5.17.4
दिष्ट्या हतारिं पश्यामि भवन्तं वलसूदन ।
स्वागतं ते महर्षेऽस्तु प्रीतोऽहं दर्शनात्तत।
पाद्यमाचमनीयं च गामर्घ्यं च प्रतीच्छ मे ॥ ५.१७.४ ॥
ਹੇ ਵਲਸੂਦਨ, ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ; ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪਾਦ੍ਯ, ਆਚਮਨੀਯ, ਗਊ ਅਤੇ ਅਰਘ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
5.17.5
पूजितं चोपविष्टं तमासेन मुनिसत्तमम् ।
पर्यपृच्छत देवेशः प्रहृष्टो ब्राह्मणर्षभम् ॥ ५.१७.५ ॥
ਆਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸਤਕਾਰੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਦੇਵੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
5.17.6
श्रोतुमिच्छामि भगवन्कथ्यमानं द्विजोत्तम ।
परिभ्रष्टः कथं स्वर्गान्नहुषः पापनिश्चयः ॥ ५.१७.६ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਪਾਪ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੁਸ਼ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਇਹ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
5.17.7
श्रृणु शक्र प्रियं वाक्यं यथा राजा दुरात्मवान् ।
स्वर्गाद्भ्रष्टो दुराचारो नहुषो बलदर्पितः ॥ ५.१७.७ ॥
ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਪਿਆਰਾ ਬਚਨ ਸੁਣ — ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਨਹੁਸ਼ ਬਲ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
5.17.8
श्रमार्ताश्च वहन्तस्तं नहुषं पापकारिणम् ।
देवर्षयो महाभागास्तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः ॥ ५.१७.८ ॥
ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਪਾਪੀ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਢੋਂਦੇ ਮਹਾਭਾਗ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਵੀ।
5.17.9
पप्रच्छुर्नहुषं देवं संशयं जयतां वर ।
य इमे ब्रह्मणा प्रोक्ता मन्त्रा वै प्रोक्षणे गवाम् ॥ ५.१७.९ ॥
ਹੇ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ਯ ਪੁੱਛਿਆ — ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਕਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਹੇ ਮੰਤਰਾਂ ਬਾਰੇ।
5.17.10
एते प्रमाणं भवत उताहो नेति वासव ।
नहुषो नेति तानाह तमसा मूढचेतनः ॥ ५.१७.१० ॥
"ਹੇ ਵਾਸਵ, ਕੀ ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?" ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਤਮੋਗੁਣ ਨਾਲ ਮੂੜ੍ਹ-ਚਿੱਤ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਨਹੀਂ" ਕਿਹਾ।
5.17.11
अधर्मे संप्रवृत्तस्त्वं धर्मं न प्रतिपद्यसे ।
प्रमाणमेतदस्माकं पूर्वं प्रोक्तं महर्षिभिः ॥ ५.१७.११ ॥
ਤੂੰ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਂਰਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕਿਹਾ ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।
5.17.12
ततो विवदमानः स मुनिभिः सह वासव ।
अथ मामस्पृशन्मूर्ध्नि पादेनाधर्मपीडितः ॥ ५.१७.१२ ॥
ਫਿਰ ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਵਾਸਵ, ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਛੋਹਿਆ।
5.17.13
तेनाभूद्धततेजाश्च निःश्रीकश्च महीपतिः ।
ततस्तं तमसा विग्नमवोचं भृशपीडितम् ॥ ५.१७.१३ ॥
ਉਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਰਾਜਾ ਤੇਜਹੀਣ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਹਾ।
5.17.14
यस्मात्पूर्वैः कृतं राजन्ब्रह्मर्षिभिरनुष्ठितम् ।
अदृष्टं दूषयसि मे यच्च मूर्ध्य्रस्पृशः पदा ॥ ५.१७.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਚਰਿਤ ਗੱਲ ਨੂੰ, ਅਣਦਿਸਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ।
5.17.15
यच्चापि त्वमृषीन्मूढ ब्रह्मकल्पान्दुरासदान् ॥ ५.१७.१५ ॥
ਹੇ ਮੂਰਖ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ, ਨੇੜੇ ਜਾਣਾ ਔਖੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਤੂੰ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ।
5.17.16
वाहान्कृत्व्रा वाहयसि तेन स्वर्गाद्धतप्रभः ।
ध्वंस पाप परिभ्रष्टः क्षीणपुण्यो महीतले ॥ ५.१७.१६ ॥
ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਬਣਾ ਕੇ ਹਕਾਇਆ; ਉਸ ਪਾਪ ਨਾਲ ਤੇਜਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇਂਗਾ। ਹੇ ਪਾਪੀ, ਪਤਿਤ, ਪੁੰਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇਂਗਾ।
5.17.17
दशवर्षसहस्राणि सर्परूपधरो महान् ।
विचरिष्यसि पूर्णेषु पुनः स्वर्गमवाप्स्यसि ॥ ५.१७.१७ ॥
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤੂੰ ਭਟਕੇਂਗਾ; ਉਹ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਪਾਵੇਂਗਾ।
5.17.18
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं नाम तव वंशसमुद्भवम् ।
निहतो ब्रह्मशापेन प्रपद्यस्व त्रिविष्टपम् ॥ ५.१७.१८ ॥
ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨਾਮ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮਰਿਆ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।
5.17.19
एवं भ्रष्टो दुरात्मा स देवराज्यादरिन्दम ।
दिष्ट्या वर्धामहे शक्र हतो ब्रह्मर्षिकण्टकः ॥ ५.१७.१९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦੇਵਰਾਜ ਦੇ ਪਦ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਦਮਨਕਾਰੀ, ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ; ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਕੰਡਾ ਬਣਿਆ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
5.17.20
त्रिविष्टपं प्रपद्यस्व पाहि लोकाञ्शचीपते ।
जितेन्द्रियो जितामित्रः स्तूयमानो महर्षिभिः ॥ ५.१७.२० ॥
ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ; ਹੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
5.17.21
ततो देवा भृशं तुष्टा महर्षिगणसंवृताः ।
पितरश्चैव यक्षाश्च भुजगा राक्षसास्तथा ॥ ५.१७.२१ ॥
ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ; ਪਿਤਰ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
5.17.22
गन्धर्वा देवकन्याश्च सर्वे चाप्सरसां गणाः ।
सरांसि सरितः शैलाः सागराश्च विशांपते ॥ ५.१७.२२ ॥
ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਕੰਨਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣ; ਸਰੋਵਰ, ਨਦੀਆਂ, ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਸਾਗਰ ਵੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ।
5.17.23
उपागम्याब्रुवन्सर्वे दिष्ट्या वर्धसि शक्रुहन् ।
हतश्च नहुषः पापो दिष्ट्यागस्त्येन धीमता।
दिष्ट्या पापसमाचारः कृतः सर्पो महीतले ॥ ५.१७.२३ ॥
ਸਭ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ: ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਧ-ਫੁੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ-ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਹੰਤਾ। ਪਾਪੀ ਨਹੁਸ਼ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਗਸਤਯ ਦੁਆਰਾ; ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਪਾਪਾਚਾਰੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।