महाभारत · अध्याय 5.170

5.170.1

द्रौपदेया महाराज सर्वे पञ्च महारथाः ।
वैराटिरुत्तरश्चैव रथोदारो मतो मम ॥ ५.१७०.१ ॥

हे महाराजा, द्रौपदीचे पाचही पुत्र महारथी आहेत; आणि विराटपुत्र उत्तरही माझ्या मते श्रेष्ठ रथी आहे.

अभिमन्युर्महाबाहू रथयूथमयूथपः ।
समः पार्थेन समरे वासुदेवेन चारिहा ॥ ५.१७०.२ ॥

महाबाहू अभिमन्यू हा रथसमूहांचा अधिपती आहे; युद्धात तो पार्थाच्या (अर्जुनाच्या) बरोबरीचा आणि वासुदेवासारखा शत्रुसंहारक आहे.

लघ्वस्त्रश्चित्रयोधी च मनस्वी च दृढव्रतः ।
संस्मरन्वै परिक्लेशं स्वपितुर्विक्रमिष्यति ॥ ५.१७०.३ ॥

तो अस्त्रांत चपळ, विचित्र योद्धा, मनस्वी आणि दृढव्रती आहे; आपल्या पित्याचे क्लेश स्मरून तो पराक्रम गाजवील.

सात्यकिर्माधवः शूरो रथयूथपयूथपः ।
एष वृष्णिप्रवीराणाममर्षी जितसाध्वसः ॥ ५.१७०.४ ॥

सात्यकी, माधव, शूर; रथसमूहपतींचाही अधिपती; वृष्णिवीरांत तो अपमान न सहन करणारा आणि भय जिंकलेला आहे.

उत्तमौजास्तथा राजन्रथोदारो मतो मम ।
युधामन्युश्च विक्रान्तो रथोदारो मतो मम ॥ ५.१७०.५ ॥

हे राजा, उत्तमौजा हाही माझ्या मते श्रेष्ठ रथी आहे; आणि पराक्रमी युधामन्यूही माझ्या मते श्रेष्ठ रथी आहे.

एतेषां बहुसाहस्रा रथा नागा हयास्तथा ।
योत्स्यन्ते ते तनूस्त्यक्त्वा कुन्तीपुत्रप्रियेप्सया ॥ ५.१७०.६ ॥

यांचे हजारो रथ, हत्ती आणि घोडेही कुंतीपुत्राचे प्रिय साधण्याच्या इच्छेने देहाचा त्याग करून युद्ध करतील.

पाण्डवैः सह राजेन्द्र तव सेनासु भारत ।
अग्निमारुतवद्राजन्नाह्वयन्तः परस्परम् ॥ ५.१७०.७ ॥

हे राजेंद्रा, हे भारता, पांडवांसह तुझ्या सेनांमध्ये अग्नी आणि वायूप्रमाणे एकमेकांना आव्हान देत.

अजेयौ समरे वृद्धौ विराटद्रुपदौ तथा ।
महारथौ महावीर्यौ मतौ मे पुरुषर्षभौ ॥ ५.१७०.८ ॥

युद्धात अजेय असे वृद्ध विराट आणि द्रुपद; हे दोघेही महारथी व महापराक्रमी आहेत असे मला वाटते; हे दोघे पुरुषश्रेष्ठ आहेत.

वयोवृद्धावपि हि तौ क्षत्रधर्मपरायणौ ।
यतिष्येते परं शक्त्या स्थितौ वीरगते पथि ॥ ५.१७०.९ ॥

वयाने वृद्ध असले तरी ते दोघे क्षत्रधर्मपरायण आहेत; वीरांच्या मार्गावर स्थिर उभे राहून ते आपल्या पूर्ण शक्तीने प्रयत्न करतील.

संबन्धिकेन राजेन्द्र तौ तु वीर्यबलान्वयात् ।
आर्यवृत्तौ महेष्वासौ स्नेहवीर्यसितावुभौ ॥ ५.१७०.१० ॥

हे राजेंद्रा, ते दोघे वीर्य व बल यांच्या वंशपरंपरेमुळे व नात्यामुळे आर्यवृत्तीचे, महान धनुर्धर आहेत; स्नेह व वीर्य यांनी बद्ध आहेत.

कारणं प्राप्य तु नराः सर्व एव महाभुजाः ।
शूरा वा कातरा वापि भवन्ति कुरुपुङ्गव ॥ ५.१७०.११ ॥

हे कुरुश्रेष्ठा, कारण मिळाले की सर्व माणसे — महाबाहू असलेलेही — शूर होतात किंवा भित्रे होतात.

एकायनगतावेतौ पार्थिवौ दृढधन्विनौ ।
प्राणांस्त्यक्त्वा परं शक्त्या घट्टितारौ परन्तप ॥ ५.१७०.१२ ॥

हे परंतपा, हे दोन राजे एकाच मार्गावर गेलेले, दृढ धनुर्धर आहेत; प्राणांचा त्याग करून पूर्ण शक्तीने शत्रूंना घायाळ करतील.

पृथगक्षौहिणीभ्यां तावुभौ संयति दारुणौ ।
संबन्धिभावं रक्षन्तौ महत्कर्म करिष्यतः ॥ ५.१७०.१३ ॥

ते दोघे वेगवेगळ्या अक्षौहिणी सैन्यांसह युद्धात भयंकर होऊन, नातेसंबंधाचे भान राखत महान कर्म करतील.

लोकवीरौ महेष्वासौ त्यक्तात्मानौ च भारत ।
प्रत्ययं परिरक्षन्तौ महत्कर्म करिष्यतः ॥ ५.१७०.१४ ॥

हे भरता, जगातील ते वीर दोघे महाधनुर्धर होऊन, प्राणांची आसक्ती सोडून, शब्दाचे रक्षण करत महान कर्म करतील.