মহাভারত · অধ্যায় 5.173
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.173.1
किमर्थं भरतश्रेष्ठ नैव हन्याः शिखण्डिनम् ।
उद्यतेषुमथो दृष्ट्वा समरेष्वाततायिनम् ॥ ५.१७३.१ ॥
হে ভরতশ্রেষ্ঠ, যুদ্ধে শরোত্তোলিত আততায়ী শিখণ্ডীকে দেখেও আপনি কেন তাকে বধ করলেন না?
5.173.2
पूर्वमुक्त्वा महाबाहो पाञ्चालान्सह सोमकैः ।
हनिष्यामीति गाङ्गेय तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ ५.१७३.२ ॥
হে মহাবাহু, গাঙ্গেয়, পিতামহ, আপনি আগে বলেছিলেন যে সোমকদের সহ পাঞ্চালদের বধ করবেন—তা আমাকে বলুন।
5.173.3
श्रृणु दुर्योधन कथां सहैभिर्वसुधाधिपैः ।
यदर्थं युधि संप्रेक्ष्य नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ॥ ५.१७३.३ ॥
হে দুর্যোধন, এই ভূপতিদের সঙ্গে সেই কাহিনী শোনো, যার কারণে যুদ্ধে দেখেও আমি শিখণ্ডীকে বধ করি না।
5.173.4
महाराजो मम पिता शान्तनुर्लोकविश्रुतः ।
दिष्टान्तमाप धर्मात्मा समये भरतर्षभ ॥ ५.१७३.४ ॥
আমার পিতা মহারাজ শান্তনু, যিনি লোকে বিখ্যাত ছিলেন, ধর্মাত্মা হয়ে যথাসময়ে, হে ভরতর্ষভ, তাঁর দৈবের অন্ত প্রাপ্ত হন।
5.173.5
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ प्रतिज्ञां परिपालयन् ।
चित्राङ्गदं भ्रातरं वै महाराज्येऽभ्यपेचयम् ॥ ५.१७३.५ ॥
তখন, হে ভরতশ্রেষ্ঠ, আমি আমার প্রতিজ্ঞা পালন করে ভ্রাতা চিত্রাঙ্গদকে মহারাজ্যে অভিষিক্ত করেছিলাম।
5.173.6
तस्मिंश्च निधनं प्राप्ते सत्यवत्या मते स्थितः ।
विचित्रवीर्यं राजानमभ्यषिञ्चं यथाविधि ॥ ५.१७३.६ ॥
তাঁর মৃত্যু হলে, সত্যবতীর মতে স্থির থেকে, বিধি অনুসারে রাজা বিচিত্রবীর্যকে আমি অভিষিক্ত করেছিলাম।
5.173.7
मयाऽभिषिक्तो राजेन्द्र यवीयानपि धर्मतः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा मामेव समुदैक्षत ॥ ५.१७३.७ ॥
হে রাজেন্দ্র, আমি ধর্মমতে অভিষিক্ত করেছিলাম; কনিষ্ঠ হলেও ধর্মাত্মা বিচিত্রবীর্য আমার দিকেই শ্রদ্ধাভরে চেয়ে থাকত।
5.173.8
तस्य दारक्रियां तात चिकीर्षुरहमप्युत ।
अनुरूपादिव कुलादित्येव च मनो दधे ॥ ५.१७३.८ ॥
বৎস, তার বিবাহের ব্যবস্থা করতে ইচ্ছুক হয়ে আমিও উপযুক্ত কুলের দিকে মন দিয়েছিলাম।
5.173.9
तथाऽश्रौषं महाबाहो तिस्रः कन्याः स्वयंवरे ।
रूपेणाप्रतिमाः सर्वाः काशिराजसुतास्तदा ।
अम्बां चैवाम्बिकां चैव तथैवाम्बालिकामपि ॥ ५.१७३.९ ॥
হে মহাবাহু, স্বয়ংবরে কাশীরাজের তিন কন্যা — রূপে অতুলনীয় অম্বা, অম্বিকা ও অম্বালিকা — এই কথা আমি শুনেছিলাম।
5.173.10
राजानश्च समाहूताः पृथिव्यां भरतर्षभ ।
अम्बा ज्येष्ठाभवत्तासामम्बिका त्वथ मध्यमा ॥ ५.१७३.१० ॥
হে ভরতশ্রেষ্ঠ, পৃথিবীর রাজারা আমন্ত্রিত হয়েছিলেন; তাঁদের মধ্যে অম্বা জ্যেষ্ঠা, অম্বিকা মধ্যমা।
5.173.11
अम्बालिका च राजेन्द्र राजकन्या यवीयसी ।
सोऽहमेकरथेनैव गतः काशिपतेः पुरीम् ॥ ५.१७३.११ ॥
হে রাজেন্দ্র, রাজকন্যা অম্বালিকা কনিষ্ঠা। আমি একটিমাত্র রথে কাশীপতির নগরে গিয়েছিলাম।
5.173.12
अपश्यं ता महाबाहो तिस्रः कन्याः स्वलङ्कृताः ।
राज्ञश्चैव समाहूतान्पार्थिवान्पृथिवीपते ॥ ५.१७३.१२ ॥
হে মহাবাহু, সেই তিন কন্যাকে সুসজ্জিত অবস্থায় আমি দেখেছিলাম, এবং রাজার আমন্ত্রিত ভূপালদেরও দেখেছিলাম, হে পৃথিবীপতি।
5.173.13
ततोऽहं तान्नृपान्सर्वानाहूय समरे स्थितान् ।
रथमारोपयाञ्चक्रे कन्यास्ता भरतर्षभ ॥ ५.१७३.१३ ॥
তখন যুদ্ধক্ষেত্রে দাঁড়ানো সেই রাজাদের সবাইকে আমি ডেকে নিলাম, এবং হে ভরতশ্রেষ্ঠ, সেই কন্যাদের রথে তুলে নিলাম।
5.173.14
वीर्यशुल्काश्च ता ज्ञात्वा समारोप्य रथं तदा ।
अवोचं पार्थिवान्सर्वानहं तत्र समागतान्।
भीष्मः शान्तनवः कन्या हरतीति पुनःपुनः ॥ ५.१७३.१४ ॥
বীর্যই যাদের পণ, সেই কন্যাদের জেনে, তাদের রথে তুলে নিয়ে সেখানে সমবেত সকল রাজাকে আমি বারবার বললাম যে শান্তনুপুত্র ভীষ্ম কন্যাদের হরণ করছে।
5.173.15
ते यतध्वं परं शक्त्या सर्वे मोक्षाय पार्थिवाः ।
प्रसह्य हि हराम्येष मिषतां वो नरर्षभाः ॥ ५.१७३.१५ ॥
হে রাজারা, মুক্তির জন্য সকলে যথাসাধ্য চেষ্টা করো; হে নরশ্রেষ্ঠগণ, তোমরা দেখতে থাকো, আমি বলপূর্বক এদের হরণ করব।
5.173.16
ततस्ते पृथिवीपालाः समुत्पतुरुदायुधाः ।
योगो योग इति क्रुद्धाः सारथीनभ्यचोदयन् ॥ ५.१७३.१६ ॥
তখন সেই ভূপালরা অস্ত্র উঁচিয়ে লাফিয়ে উঠল; 'যোগ, যোগ!' বলে ক্রুদ্ধ হয়ে সারথিদের তাড়না করল।
5.173.17
ते रथैर्गसङ्काशैर्गजैश्च गजयोधिनः ।
पुष्टैश्वाश्वैर्महीपालाः समुत्पेतुरुदायुधाः ॥ ५.१७३.१७ ॥
মেঘসদৃশ রথে, হস্তিযোদ্ধাদের সঙ্গে এবং পুষ্ট ঘোড়াদের নিয়ে সেই রাজারা অস্ত্র তুলে এগিয়ে গেল।
5.173.18
ततस्ते मां महीपालाः सर्व एव विशां पते ।
रथव्रातेन महता सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ५.१७३.१८ ॥
তখন, হে প্রজাপতি, সেই ভূপালেরা সবাই বিশাল রথবাহিনী দিয়ে আমাকে সব দিক থেকে ঘিরে ফেলল।
5.173.19
तानहं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवारयम् ।
सर्वान्नृपांश्चाप्यजयं देवराडिव दानवान् ॥ ५.१७३.१९ ॥
আমি শরবর্ষণে সেই রাজাদের চারদিক থেকে ঘিরে ফেললাম; দেবরাজ যেমন দানবদের জয় করেন, তেমনি আমি সেই সকল রাজাকে জয় করলাম।
5.173.20
अपातयं शरैर्दीप्तैः प्रहसन्भरतर्षभ ।
तेषामापततां चित्रान्ध्वजान्हेमपरिष्कृतान् ॥ ५.१७३.२० ॥
হে ভরতশ্রেষ্ঠ, হাসতে হাসতে জ্বলন্ত শরে তাদের আক্রমণকালে আমি তাদের সোনায় সাজানো বিচিত্র ধ্বজাগুলি ভূপাতিত করলাম।
5.173.21
एकैकेन हि बाणेन भूमौ पातितवानहम् ।
हयांस्तेषां गजांश्चैव सारथींश्चाप्यहं रणे ॥ ५.१७३.२१ ॥
যুদ্ধে একটি একটি বাণে আমি তাদের ঘোড়া, হাতি ও সারথিদেরও মাটিতে ফেলে দিলাম।
5.173.22
ते निवृत्ताश्च भग्नाश्च दृष्ट्वा तल्लाघवं मम ।
प्रणिपेतुश्च सर्वे वै प्रशशंसुश्च पार्थिवाः ॥ ५.१७३.२२ ॥
তারা সবাই পিছু হটে ভগ্ন হলো, আমার সেই দক্ষতা ও ক্ষিপ্রতা দেখে রাজারা সবাই প্রণাম করে আমার প্রশংসা করলেন।
5.173.23
तत आदाय ताः कन्या नृपतींश्च विसृज्य तान् ।
अथाऽहं हास्तिनपुरमायां जित्वा महीक्षितः ॥ ५.१७३.२३ ॥
তারপর সেই কন্যাদের নিয়ে এবং রাজাদের মুক্তি দিয়ে, ভূপালদের জয় করে আমি হস্তিনাপুরে ফিরে গেলাম।
5.173.24
ततोऽहं ताश्च कन्या वै भ्रातुरर्थाय भारत ।
तच्च कर्म महाबाहो सत्यवत्यै न्यवेदयम् ॥ ५.१७३.२४ ॥
হে ভারত, তারপর আমি সেই কন্যাদের ভাইয়ের জন্য এনে, হে মহাবাহু, সেই কর্মের কথা সত্যবতীকে জানালাম।