महाभारत · अध्याय 5.173
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.173.1
किमर्थं भरतश्रेष्ठ नैव हन्याः शिखण्डिनम् ।
उद्यतेषुमथो दृष्ट्वा समरेष्वाततायिनम् ॥ ५.१७३.१ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, युद्धात बाण उगारलेल्या आततायी शिखंडीला पाहूनही तुम्ही त्याला का मारले नाही?
5.173.2
पूर्वमुक्त्वा महाबाहो पाञ्चालान्सह सोमकैः ।
हनिष्यामीति गाङ्गेय तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ ५.१७३.२ ॥
हे महाबाहो, गाङ्गेया, पितामहा, सोमकांसह पांचालांना मारीन असे तुम्ही पूर्वी म्हणाला होता; ते मला सांगा.
5.173.3
श्रृणु दुर्योधन कथां सहैभिर्वसुधाधिपैः ।
यदर्थं युधि संप्रेक्ष्य नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ॥ ५.१७३.३ ॥
हे दुर्योधना, या राजांसह ती कथा ऐक; ज्या कारणाने युद्धात पाहूनही मी शिखंडीला मारत नाही.
5.173.4
महाराजो मम पिता शान्तनुर्लोकविश्रुतः ।
दिष्टान्तमाप धर्मात्मा समये भरतर्षभ ॥ ५.१७३.४ ॥
माझे पिता महाराज शंतनू, जे लोकविख्यात होते, धर्मात्मा असे ते यथासमय, हे भरतर्षभा, आपल्या नशिबाच्या अंताला पोहोचले.
5.173.5
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ प्रतिज्ञां परिपालयन् ।
चित्राङ्गदं भ्रातरं वै महाराज्येऽभ्यपेचयम् ॥ ५.१७३.५ ॥
तेव्हा, हे भरतश्रेष्ठा, माझी प्रतिज्ञा पाळत मी माझे बंधू चित्रांगद यांना महाराज्यावर अभिषिक्त केले.
5.173.6
तस्मिंश्च निधनं प्राप्ते सत्यवत्या मते स्थितः ।
विचित्रवीर्यं राजानमभ्यषिञ्चं यथाविधि ॥ ५.१७३.६ ॥
तो मरण पावल्यावर सत्यवतीच्या मताप्रमाणे स्थिर राहून मी राजा विचित्रवीर्य यांना यथाविधी अभिषिक्त केले.
5.173.7
मयाऽभिषिक्तो राजेन्द्र यवीयानपि धर्मतः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा मामेव समुदैक्षत ॥ ५.१७३.७ ॥
हे राजेंद्रा, मी धर्मानुसार अभिषिक्त केलेला तो धाकटा असूनही धर्मात्मा विचित्रवीर्य मलाच आदराने पाहत असे.
5.173.8
तस्य दारक्रियां तात चिकीर्षुरहमप्युत ।
अनुरूपादिव कुलादित्येव च मनो दधे ॥ ५.१७३.८ ॥
वत्सा, त्याचा विवाह करण्याची इच्छा धरून मीही योग्य कुलाकडे मन लावले.
5.173.9
तथाऽश्रौषं महाबाहो तिस्रः कन्याः स्वयंवरे ।
रूपेणाप्रतिमाः सर्वाः काशिराजसुतास्तदा ।
अम्बां चैवाम्बिकां चैव तथैवाम्बालिकामपि ॥ ५.१७३.९ ॥
हे महाबाहो, स्वयंवरात काशिराजाच्या तीन कन्या — रूपात अतुलनीय अंबा, अंबिका आणि अंबालिका — होत्या असे मी ऐकले.
5.173.10
राजानश्च समाहूताः पृथिव्यां भरतर्षभ ।
अम्बा ज्येष्ठाभवत्तासामम्बिका त्वथ मध्यमा ॥ ५.१७३.१० ॥
हे भरतश्रेष्ठा, पृथ्वीवरील राजांना आमंत्रित केले होते; त्यात अंबा ज्येष्ठ होती, अंबिका मध्यम.
5.173.11
अम्बालिका च राजेन्द्र राजकन्या यवीयसी ।
सोऽहमेकरथेनैव गतः काशिपतेः पुरीम् ॥ ५.१७३.११ ॥
हे राजेंद्रा, राजकन्या अंबालिका सर्वात धाकटी होती. मी एकाच रथावरून काशिपतीच्या नगरीत गेलो.
5.173.12
अपश्यं ता महाबाहो तिस्रः कन्याः स्वलङ्कृताः ।
राज्ञश्चैव समाहूतान्पार्थिवान्पृथिवीपते ॥ ५.१७३.१२ ॥
हे महाबाहो, त्या तीन कन्यांना सुंदर अलंकारांनी सजलेल्या मी पाहिले; राजाने बोलावलेल्या पार्थिव राजांनाही पाहिले, हे पृथ्वीपते.
5.173.13
ततोऽहं तान्नृपान्सर्वानाहूय समरे स्थितान् ।
रथमारोपयाञ्चक्रे कन्यास्ता भरतर्षभ ॥ ५.१७३.१३ ॥
तेव्हा युद्धभूमीवर उभ्या असलेल्या त्या सर्व राजांना मी बोलावले आणि हे भरतर्षभा, त्या कन्यांना रथावर चढवले.
5.173.14
वीर्यशुल्काश्च ता ज्ञात्वा समारोप्य रथं तदा ।
अवोचं पार्थिवान्सर्वानहं तत्र समागतान्।
भीष्मः शान्तनवः कन्या हरतीति पुनःपुनः ॥ ५.१७३.१४ ॥
पराक्रम हेच ज्यांचे मूल्य आहे अशा त्या कन्या जाणून, त्यांना रथावर चढवून, तेथे जमलेल्या सर्व राजांना मी वारंवार सांगितले की शंतनुपुत्र भीष्म कन्येला हरण करीत आहे.
5.173.15
ते यतध्वं परं शक्त्या सर्वे मोक्षाय पार्थिवाः ।
प्रसह्य हि हराम्येष मिषतां वो नरर्षभाः ॥ ५.१७३.१५ ॥
हे राजांनो, मुक्तीसाठी तुम्ही सर्वजण आपल्या पूर्ण शक्तीने प्रयत्न करा; हे नरर्षभांनो, तुम्ही पाहत असतानाच मी यांना बलपूर्वक हरण करतो.
5.173.16
ततस्ते पृथिवीपालाः समुत्पतुरुदायुधाः ।
योगो योग इति क्रुद्धाः सारथीनभ्यचोदयन् ॥ ५.१७३.१६ ॥
तेव्हा ते पृथ्वीपाल शस्त्रे उगारून उसळले; 'योग, योग!' असे म्हणत क्रुद्ध होऊन त्यांनी सारथ्यांना प्रेरित केले.
5.173.17
ते रथैर्गसङ्काशैर्गजैश्च गजयोधिनः ।
पुष्टैश्वाश्वैर्महीपालाः समुत्पेतुरुदायुधाः ॥ ५.१७३.१७ ॥
मेघांसारख्या रथांसह, गजयोद्ध्यांसह आणि धष्टपुष्ट घोड्यांसह ते राजे शस्त्रे उगारून पुढे सरसावले.
5.173.18
ततस्ते मां महीपालाः सर्व एव विशां पते ।
रथव्रातेन महता सर्वतः पर्यवारयन् ॥ ५.१७३.१८ ॥
तेव्हा हे प्रजापते, त्या सर्व पृथ्वीपालांनी प्रचंड रथसमूहाने मला सर्व बाजूंनी वेढले.
5.173.19
तानहं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवारयम् ।
सर्वान्नृपांश्चाप्यजयं देवराडिव दानवान् ॥ ५.१७३.१९ ॥
मी शरवर्षावाने त्या राजांना सर्व बाजूंनी वेढले; देवराज इंद्र दानवांना जिंकतो तसे मी त्या सर्व राजांना जिंकले.
5.173.20
अपातयं शरैर्दीप्तैः प्रहसन्भरतर्षभ ।
तेषामापततां चित्रान्ध्वजान्हेमपरिष्कृतान् ॥ ५.१७३.२० ॥
हे भरतश्रेष्ठा, हसत हसत तेजस्वी बाणांनी ते आक्रमण करत असताना मी त्यांचे सोन्याने सजवलेले विचित्र ध्वज पाडले.
5.173.21
एकैकेन हि बाणेन भूमौ पातितवानहम् ।
हयांस्तेषां गजांश्चैव सारथींश्चाप्यहं रणे ॥ ५.१७३.२१ ॥
रणात प्रत्येक बाणाने मी त्यांचे घोडे, हत्ती आणि सारथी यांनाही जमिनीवर पाडले.
5.173.22
ते निवृत्ताश्च भग्नाश्च दृष्ट्वा तल्लाघवं मम ।
प्रणिपेतुश्च सर्वे वै प्रशशंसुश्च पार्थिवाः ॥ ५.१७३.२२ ॥
ते सर्व माघारी फिरून पराभूत झाले; माझे ते कौशल्य आणि चपळता पाहून सर्व राजे नमन करून माझी प्रशंसा करू लागले.
5.173.23
तत आदाय ताः कन्या नृपतींश्च विसृज्य तान् ।
अथाऽहं हास्तिनपुरमायां जित्वा महीक्षितः ॥ ५.१७३.२३ ॥
नंतर त्या कन्या घेऊन आणि त्या राजांना सोडून, भूपालांना जिंकून मी हस्तिनापुराकडे गेलो.
5.173.24
ततोऽहं ताश्च कन्या वै भ्रातुरर्थाय भारत ।
तच्च कर्म महाबाहो सत्यवत्यै न्यवेदयम् ॥ ५.१७३.२४ ॥
हे भारता, नंतर मी त्या कन्या भावासाठी आणल्या; हे महाबाहो, ते कृत्य मी सत्यवतीला कळवले.