મહાભારત · અધ્યાય 5.175
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.175.1
ततोऽहं समनुज्ञाप्य कालीं गन्धवतीं तदा ।
मन्त्रिणश्चर्त्विजश्चैव तथैव च पुरोहितान्।
समनुज्ञामिषं कन्यामम्बां ज्येष्ठां नराधिप ॥ ५.१७५.१ ॥
ત્યારે મેં કાલી અને ગંધવતીની, મંત્રીઓ, ઋત્વિજો અને પુરોહિતોની અનુમતિ લઈને, હે નરાધિપ, જ્યેષ્ઠ કન્યા અંબાને અનુમતિ અપાવી.
5.175.2
अनुज्ञाता ययौ सा तु कन्या साल्वपतेः पुरम् ।
वृद्धैर्द्विजातिभिर्गुप्ता धात्र्या चानुगता तदा ॥ ५.१७५.२ ॥
અનુમતિ પામીને તે કન્યા શાલ્વપતિના નગર તરફ ગઈ; વૃદ્ધો અને દ્વિજોએ તેનું રક્ષણ કર્યું, અને ત્યારે એક ધાત્રી તેની સાથે ગઈ.
5.175.3
अतीत्य च तमध्वानमासमाद नराधिपम ।
सा तमासाद्य राजानं साल्वं वचनमब्रवीत् ॥ ५.१७५.३ ॥
તે માર્ગ વટાવીને તે નરાધિપ પાસે પહોંચી; શાલ્વ રાજાની સમીપ જઈને તેણે આ વચનો કહ્યાં.
5.175.4
आगताहं महाबाहो त्वामुद्दिश्य महामते ।
अभिनन्दस्व मां राजन्सदा प्रियहिते रताम् ॥ ५.१७५.४ ॥
હે મહાબાહુ, હે મહામતિ, હું તમારા માટે જ આવી છું; હે રાજન, સદા તમારા પ્રિય અને હિતમાં રત એવી મને સ્વીકારો.
5.175.5
प्रतिपादय मां राजन्धर्मादींश्चर धर्मतः ।
त्वं हि मे मनसा ध्यातस्त्वया चाप्युपमन्त्रिता ॥ ५.१७५.५ ॥
હે રાજન, મને સ્વીકારો; ધર્મ વગેરેનું ધર્મ અનુસાર આચરણ કરો. તમે જ મારા મનમાં ધ્યાન કરાયેલા છો, અને તમે જ મારા વડે આમંત્રિત થયા છો.
5.175.6
तामब्रवीत्साल्वपतिः स्मयन्निव विशांपते ।
त्वयाऽन्यपूर्वया नाहं भार्यार्थी वरवर्णिनि ॥ ५.१७५.६ ॥
હે વિશાંપતિ, શાલ્વપતિ હસતાં હસતાં તેને બોલ્યો — હે વરવર્ણિની, જેને બીજાએ અગાઉ વર્યો છે, એવી તારી સાથે હું પત્નીની ઇચ્છા રાખતો નથી.
5.175.7
गच्छ भद्रे पुनस्तत्र सकाशं भीष्मकस्य वै ।
नाहमिच्छामि भीष्मेण गृहीतां त्वां प्रसह्य वै ॥ ५.१७५.७ ॥
હે કલ્યાણી, ફરી ત્યાં ભીષ્મકની પાસે જા. ભીષ્મે બળજબરીથી પકડેલી તને હું ઇચ્છતો નથી.
5.175.8
त्वं हि भीष्मेण निर्जित्य नीता प्रीतिमती तदा ।
परामृश्य महायुद्धे निर्जित्य पृथिवीपतीन् ॥ ५.१७५.८ ॥
ત્યારે ભીષ્મે તને જીતીને લઈ લીધી હતી. મહાયુદ્ધમાં પૃથ્વીના રાજાઓને જીતીને તેણે તને પકડી હતી.
5.175.9
नाहं त्वय्यन्यपूर्वायां भार्यार्थी वरवर्णिनि ।
कथमस्मद्विधो राजा परपूर्वां प्रवेशयेत् ॥ ५.१७५.९ ॥
હે સુંદર વર્ણવાળી, બીજાની પૂર્વપત્ની એવી તને હું પત્ની તરીકે ઇચ્છતો નથી. મારા જેવો રાજા બીજાની પૂર્વપત્નીને કેવી રીતે ઘરમાં લાવે?
5.175.10
नारीं विदितविज्ञानः परेषां धर्ममादिशन् ।
यथेष्टं गम्यतां भद्रे मा त्वां कालोऽत्यगादयम् ॥ ५.१७५.१० ॥
બીજાઓનો ધર્મ જાણનાર વિવેકી હું આદેશ આપું છું — હે કલ્યાણી, જ્યાં તારી ઇચ્છા હોય ત્યાં જા. આ સમય તને વીતી ન જાય.
5.175.11
अम्बा तमब्रवीद्राजन्ननङ्गशरपीडिता ।
नैवं वद महीपाल नैतदेवं कथंचन ॥ ५.१७५.११ ॥
હે રાજન, કામબાણોથી પીડિત અંબાએ તેને કહ્યું — હે મહીપાલ, આવું ન બોલ. આ કોઈ પણ રીતે આવું નથી.
5.175.12
नास्मि प्रीतिमती नीता भीष्मेणामित्रकर्शन ।
बलान्नीतास्मि रुदती विद्राव्य पृथिवीपतीन् ॥ ५.१७५.१२ ॥
હે શત્રુનિગ્રાહક, હું પ્રીતિથી ભીષ્મ દ્વારા લઈ જવાઈ નથી. રડતી, પૃથ્વીના રાજાઓને ભગાડીને બળજબરીથી મને લઈ જવાઈ.
5.175.13
भजस्व मां साल्वपते भक्तां बालामनागसम् ।
भक्तानां हि परित्यागो न धर्मेषु प्रशस्यते ॥ ५.१७५.१३ ॥
હે સાલ્વપતિ, ભક્ત, બાલિકા, નિરપરાધી એવી મને સ્વીકારો. ભક્તોનો ત્યાગ ધર્મોમાં પ્રશંસનીય નથી.
5.175.14
साहमामन्त्र्य गाङ्गेयं समरेष्वनिवर्तिनम् ।
अनुज्ञाता च तेनैव ततोऽहं भृशमागता ॥ ५.१७५.१४ ॥
યુદ્ધોમાં ક્યારેય પાછા ન હટનાર ગાંગેયને પૂછીને, તેમની જ અનુમતિ મેળવીને હું ઘણી આવી છું.
5.175.15
न स भीष्मो महाबाहुर्मामिच्छति विशांपते ।
भ्रातृहेतोः समारम्भो भीष्मस्येति श्रुतं मया ॥ ५.१७५.१५ ॥
હે પ્રજાપતિ, તે મહાબાહુ ભીષ્મ મને ઇચ્છતા નથી. ભાઈ માટે જ ભીષ્મનો આ પ્રયાસ છે એવું મેં સાંભળ્યું છે.
5.175.16
भगिन्यौ मम ये नीते अम्बिकाम्बालिके नृप ।
प्रादाद्विचित्रवीर्याय गाङ्गेयो हि यवीयसे ॥ ५.१७५.१६ ॥
હે નૃપ, મારી જે બે બહેનો અંબિકા અને અંબાલિકાને લઈ જવાઈ હતી, તે ગાંગેયે નાના ભાઈ વિચિત્રવીર્યને આપી હતી.
5.175.17
यथा साल्वपते नान्यं वरं यामि कथंचन ।
त्वामृते पुरुषव्याघ्र तथा मूर्धानमालभे ॥ ५.१७५.१७ ॥
હે સાલ્વપતિ, તમારા સિવાય હું કોઈ પણ રીતે બીજા વર પાસે નહીં જાઉં; હે પુરુષવ્યાઘ્ર, તેમ જ હું મારું મસ્તક સ્પર્શીને શપથ લઉં છું.
5.175.18
न चान्यपूर्वा राजेन्द्र त्वामहं समुपस्थिता ।
सत्यं ब्रवीमि साल्वैतत्सत्येनात्मानमालभे ॥ ५.१७५.१८ ॥
હે રાજેન્દ્ર, હું પહેલાં બીજા કોઈની નહોતી; તમારી પાસે હું ઊભી છું. હે સાલ્વ, આ સત્ય કહું છું; સત્યથી મારી જાતને સ્પર્શીને શપથ લઉં છું.
5.175.19
भजस्व मां विशालाक्ष स्वयं कन्यामुपस्थिताम् ।
अनन्यपूर्वां राजेन्द्र त्वत्प्रसादाभिकाङ्क्षिणीम् ॥ ५.१७५.१९ ॥
હે વિશાળાક્ષ, હે રાજેન્દ્ર, સ્વયં ઉપસ્થિત થયેલી આ કન્યાનો સ્વીકાર કરો; એ પહેલાં બીજા કોઈની નહોતી; એ તમારી કૃપાની આકાંક્ષી છે.
5.175.20
तामेवं भाषमाणां तु साल्वः काशिपतेः सुताम् ।
अत्यजद्भरतश्रेष्ठ जीर्णां त्वचमिवोरगः ॥ ५.१७५.२० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આ રીતે બોલતી કાશીરાજની પુત્રીને સાલ્વે જૂની ત્વચા છોડતા સર્પની જેમ છોડી દીધી.
5.175.21
एवं बहुविधैर्वाक्यैर्याच्यमानस्तया नृपः ।
नाश्रद्दधत्साल्वपतिः कन्यायां भरतर्षभ ॥ ५.१७५.२१ ॥
હે ભરતર્ષભ, આ રીતે અનેક પ્રકારના શબ્દોથી તેણી વિનંતી કરતી હોવા છતાં સાલ્વપતિએ તે કન્યા પર વિશ્વાસ ન કર્યો.
5.175.22
ततः सा मन्युनाऽऽविष्टा ज्येष्ठा काशिपतेः सुता ।
अब्रवीत्साश्रुनयना बाष्पविप्लुतया गिरा ॥ ५.१७५.२२ ॥
ત્યારે ક્રોધથી ભરાયેલી કાશીરાજની જ્યેષ્ઠ પુત્રી આંસુભરી આંખોએ, આંસુથી રૂંધાયેલા અવાજે બોલી.
5.175.23
त्वया त्यक्ता गमिष्यामि यत्र तत्र विशांपते ।
तत्र मे गतयः सन्तु सन्तः सत्यं यथा ध्रुवम् ॥ ५.१७५.२३ ॥
હે વિશાંપતિ, તમારાથી ત્યજાયેલી હું જ્યાં જઈશ, ત્યાં જ મારી ગતિ હો; સજ્જનો સત્યની જેમ ખરેખર એમ જ હો.
5.175.24
एवं तां भाषमाणां तु कन्यां साल्वपतिस्तदा ।
परितत्याज कौरव्य करुणं परिदेवतीम् ॥ ५.१७५.२४ ॥
હે કૌરવ્ય, આ રીતે બોલતી અને કરુણાપૂર્વક વિલાપ કરતી તે કન્યાને સાલ્વપતિએ ત્યારે સંપૂર્ણપણે ત્યજી દીધી.
5.175.25
गच्छ गच्छेति तां साल्वः पुनः पुनरभाषत ।
बिभेमि भीष्मात्सुश्रोणि त्वं च भीष्मपरिग्रहः ॥ ५.१७५.२५ ॥
"જા, જા" એમ સાલ્વે તેને વારંવાર કહ્યું. "હે સુંદર કમરવાળી, હું ભીષ્મથી ડરું છું; તું પણ ભીષ્મે સ્વીકારેલી છે."
5.175.26
एवमुक्ता तु सा तेन साल्वेनादीर्घदर्शिना ।
निश्चक्राम पुराद्दीना रुदती कुररी यथा ॥ ५.१७५.२६ ॥
અદૂરદર્શી સાલ્વે આમ કહ્યું ત્યારે તે દીન થઈ કુરરી પક્ષીની જેમ રડતી નગરમાંથી નીકળી ગઈ.
5.175.27
निष्क्रामन्ती तु नगराच्चिन्तयामास दुःखिता ।
पृथिव्यां नास्ति युवतिर्विषमस्थतरा मया ॥ ५.१७५.२७ ॥
નગરમાંથી નીકળતાં દુઃખી થયેલી તેણે વિચાર્યું, "પૃથ્વી પર મારા કરતાં વધુ વિષમ દશામાં કોઈ યુવતી નથી."
5.175.28
बन्धुर्भिर्विप्रहीणास्मि साल्वेन च निराकृता ।
न च शक्यं पुनर्गन्तुं मया वारणसाह्वयम् ॥ ५.१७५.२८ ॥
સ્વજનોએ છોડેલી અને સાલ્વે ત્યજેલી હું, હવે વારણસાહ્વય નગરમાં પાછી જવી શક્ય નથી.
5.175.29
अनुज्ञाता तु भीष्मेण साल्वमुद्दिश्य कारणम् ।
किं नु गर्हाम्यथात्मानमथ भीष्मं दुरासदम् ॥ ५.१७५.२९ ॥
ભીષ્મ દ્વારા અનુમતિ પામેલી, સાલ્વને કારણ ગણીને, હું મારી જ નિંદા કરું કે દુર્ગમ ભીષ્મની?
5.175.30
अथवा पितरं मूढं यो मेऽकार्षीत्स्वयंवरम् ।
मयाऽयं स्वकृतो दोषो याऽहं भीष्मरथात्तदा ॥ ५.१७५.३० ॥
અથવા મારો સ્વયંવર કરનાર તે મૂર્ખ પિતાને દોષ આપું? આ દોષ મારો પોતાનો છે, કારણ કે ત્યારે હું ભીષ્મના રથથી ઊતરી ગઈ.
5.175.31
प्रवृत्ते दारुणे युद्धे साल्वार्थं नापतं पुरा ।
तस्येयं फलनिर्वृत्तिर्यदापन्नाऽस्मि मूढवत् ॥ ५.१७५.३१ ॥
ભયંકર યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારે, પહેલાં હું સાલ્વ માટે ગઈ નહોતી; તેનું જ આ ફળ છે કે હું મૂર્ખની જેમ આ દશાને પામી છું.
5.175.32
धिग्भीष्मं धिक्क मे मन्दं पितरं मूढचेतसम् ।
येनाहं वीर्यशुल्केन पण्यस्त्रीव प्रचोदिता ॥ ५.१७५.३२ ॥
ભીષ્મને ધિક્કાર; મંદબુદ્ધિ એવી મને પણ ધિક્કાર; મૂઢચિત્ત પિતાને પણ ધિક્કાર — જેમણે પરાક્રમના મૂલ્યે વેશ્યાની જેમ મને પ્રેરી.
5.175.33
धिङ्मां धिक्साल्वराजानं धिग्धातारमथापि वा ।
येषां दुर्नीतभावेन प्राप्तास्म्यापदमुत्तमाम् ॥ ५.१७५.३३ ॥
મને ધિક્કાર; સાલ્વરાજને ધિક્કાર; વિધાતાને પણ ધિક્કાર — અથવા દુર્નીતિ ભાવથી જેમના કારણે મેં આ ઉત્તમ આપત્તિ પામી તેમને પણ.
5.175.34
सर्वथा भागधेयानि स्वानि प्राप्नोति मानवः ।
अनयस्यास्य तु मुखं भीष्मः शान्तनवो मम ॥ ५.१७५.३४ ॥
મનુષ્ય સર્વથા પોતાના જ ભાગ્યને પામે છે; અને આ અનર્થનું મૂળ તો મારા માટે શંતનુનો પુત્ર ભીષ્મ જ છે.
5.175.35
सा भीष्मे प्रतिकर्तव्यमहं पश्यामि सांप्रतम् ।
तपसा वा युधा वापि दुःखहेतुः स मे मतः ॥ ५.१७५.३५ ॥
હવે ભીષ્મ પ્રત્યે જે પ્રતિકાર કરવો જોઈએ તે હું જોઉં છું — તપથી કે યુદ્ધથી પણ; તે જ મારા દુઃખનું કારણ મનાય છે.
5.175.36
को नु भीष्मं युधा जेतुमुत्सहेत महीपतिः ।
एवं सा परिनिश्चित्य जगाम नगराद्बहिः ॥ ५.१७५.३६ ॥
ભીષ્મને યુદ્ધમાં જીતવાનું સાહસ કયો રાજા કરશે? એવો નિશ્ચય કરીને તે નગરની બહાર ગઈ.
5.175.37
आश्रमं पुण्यशीलानां तापसानां महात्मनाम् ।
ततस्तामवसद्रात्रिं तापसैः परिवारिता ॥ ५.१७५.३७ ॥
પુણ્યશીલ મહાત્મા તપસ્વીઓના આશ્રમમાં, તપસ્વીઓથી ઘેરાયેલી તેણે તે રાત્રિ ગાળી.
5.175.38
आचख्यौ च यथावृत्तं सर्वमात्मनि भारत ।
विस्तरेण महाबाहो निखिलेन शुचिस्मिता ।
हरणं च विसर्गं च साल्वेन च विसर्जनम् ॥ ५.१७५.३८ ॥
ભારત, તેની સાથે જે બન્યું હતું તે બધું તેણે વિસ્તારથી કહ્યું; શુચિસ્મિતા, મહાબાહો, અપહરણ, મુક્તિ અને સાલ્વ દ્વારા ત્યાગ, બધું સંપૂર્ણપણે.
5.175.39
ततस्तत्र महानासीद्ब्राह्मणः संशितव्रतः ।
शैखावत्यस्तपोबृद्धः शास्त्रे चारण्यके गुरुः ॥ ५.१७५.३९ ॥
ત્યાં એક મહાન બ્રાહ્મણ હતા; કઠોર વ્રતધારી, શૈખાવત્ય, તપમાં વૃદ્ધ, શાસ્ત્ર અને આરણ્યકમાં ગુરુ.
5.175.40
आर्ता तामाह स मुनिः शैखावत्यो महातपाः ।
निःश्वसन्तीं सतीं बालां दुःखशोकपरायणाम् ॥ ५.१७५.४० ॥
મહાતપસ્વી શૈખાવત્ય મુનિએ દુઃખ-શોકમાં ડૂબેલી, નિસાસા નાખતી તે સતી બાળાને, પીડિત તેને આમ કહ્યું.
5.175.41
एवं गते तु किं भद्रे शक्यं कर्तुं तपस्विभिः ।
आश्रमस्थैर्महाभागे तपोयुक्तैर्महात्मभिः ॥ ५.१७५.४१ ॥
આ રીતે થયા પછી, હે ભદ્રે, આશ્રમમાં રહેતા, તપમાં લાગેલા મહાત્માઓ શું કરી શકે, હે મહાભાગે?
5.175.42
सा त्वेनमब्रवीद्राजन्क्रियतां मदनुग्रहः ।
प्राव्राज्यमहमिच्छामि तपस्तप्स्यामि दुश्चरम् ॥ ५.१७५.४२ ॥
પરંતુ તેણે તેમને કહ્યું: હે રાજન, મારા પર કૃપા કરો; હું પ્રવ્રજ્યા ઇચ્છું છું, દુષ્કર તપ કરીશ.
5.175.43
मयैव यानि कर्माणि पूर्वदेहे तु मूढया ।
कृतानि नूनं पापानि तेषामेतत्फलं ध्रुवम् ॥ ५.१७५.४३ ॥
પૂર્વ દેહમાં મૂઢતાથી મેં જ જે પાપકર્મો કર્યાં, તેનું જ આ ફળ નિશ્ચિત છે.
5.175.44
नोत्सहे तु पुनर्गन्तुं स्वजनं प्रति तापसाः ।
प्रत्याख्याता निरानन्दा साल्वेन च निराकृता ॥ ५.१७५.४४ ॥
હે તપસ્વીઓ, હું ફરીથી મારા સ્વજનો પાસે જવાની હિંમત કરતી નથી; આનંદરહિત, તિરસ્કૃત અને શાલ્વ દ્વારા પણ ત્યજાયેલી છું.
5.175.45
उपदिष्टमिहेच्छामि तापस्यं वीतकल्मषाः ।
युष्माभिर्देवसंकाशैः कृपा भवतु वो मयि ॥ ५.१७५.४५ ॥
હે નિર્મળ જનો, તમારા ઉપદેશ પ્રમાણે અહીં તપ કરવા ઇચ્છું છું; દેવસમાન તમે મારા પર કૃપા કરો.
5.175.46
स तामाश्वासयत्कन्यां दृष्टान्तागमहेतुभिः ।
सान्त्वयामास कार्यं च प्रतिजज्ञे द्विजैः सह ॥ ५.१७५.४६ ॥
તેણે તે કન્યાને દૃષ્ટાંતો, શાસ્ત્રો અને યુક્તિઓથી આશ્વાસન આપ્યું; તેને સાંત્વન આપીને બ્રાહ્મણો સાથે કાર્ય કરવાનું વચન આપ્યું.