มหาภารตะ · อัธยายะ 5.175
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.175.1
ततोऽहं समनुज्ञाप्य कालीं गन्धवतीं तदा ।
मन्त्रिणश्चर्त्विजश्चैव तथैव च पुरोहितान्।
समनुज्ञामिषं कन्यामम्बां ज्येष्ठां नराधिप ॥ ५.१७५.१ ॥
จากนั้น เมื่อได้รับอนุญาตจากกาลีและคันธวตี และจากเหล่าอำมาตย์ ปุโรหิตผู้ประกอบยัญ และปุโรหิตประจำราชสำนักแล้ว ข้าพเจ้าจึงให้จัดการให้อัมพาซึ่งเป็นธิดาพี่สาวคนโตได้รับอนุญาต โอ้เจ้าแห่งมนุษย์
5.175.2
अनुज्ञाता ययौ सा तु कन्या साल्वपतेः पुरम् ।
वृद्धैर्द्विजातिभिर्गुप्ता धात्र्या चानुगता तदा ॥ ५.१७५.२ ॥
นางได้รับอนุญาตแล้วจึงเดินทางไปยังนครของเจ้าแห่งศาลวะ มีผู้อาวุโสและทวิชาติคุ้มกัน และมีนางนมตามไปในขณะนั้น
5.175.3
अतीत्य च तमध्वानमासमाद नराधिपम ।
सा तमासाद्य राजानं साल्वं वचनमब्रवीत् ॥ ५.१७५.३ ॥
เมื่อเดินทางผ่านหนทางนั้นไป นางก็มาถึงเจ้าแห่งมนุษย์ เข้าเฝ้าพระราชาศาลวะแล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
5.175.4
आगताहं महाबाहो त्वामुद्दिश्य महामते ।
अभिनन्दस्व मां राजन्सदा प्रियहिते रताम् ॥ ५.१७५.४ ॥
โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง โอ้ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ข้าพเจ้ามาเพื่อแสวงหาท่าน ขอพระองค์ทรงรับข้าพเจ้าเถิด โอ้พระราชา ข้าพเจ้าผู้ปรารถนาสิ่งที่เป็นที่รักและเป็นประโยชน์แก่พระองค์เสมอ
5.175.5
प्रतिपादय मां राजन्धर्मादींश्चर धर्मतः ।
त्वं हि मे मनसा ध्यातस्त्वया चाप्युपमन्त्रिता ॥ ५.१७५.५ ॥
โอ้พระราชา ขอทรงรับข้าพเจ้าไว้ และทรงดำรงตามธรรมมีหน้าที่เป็นต้นโดยชอบธรรมเถิด เพราะท่านคือผู้ที่ข้าพเจ้าได้ระลึกถึงในใจ และท่านก็ได้ทรงเชิญข้าพเจ้าแล้วเช่นกัน
5.175.6
तामब्रवीत्साल्वपतिः स्मयन्निव विशांपते ।
त्वयाऽन्यपूर्वया नाहं भार्यार्थी वरवर्णिनि ॥ ५.१७५.६ ॥
โอ้เจ้าแห่งประชาชน เจ้าแห่งศาลวะได้ตรัสแก่นางราวกับทรงยิ้มว่า โอ้หญิงผู้มีผิวพรรณงดงาม เราไม่ปรารถนาภรรยาที่เคยถูกผู้อื่นเลือกไว้ก่อนเจ้า
5.175.7
गच्छ भद्रे पुनस्तत्र सकाशं भीष्मकस्य वै ।
नाहमिच्छामि भीष्मेण गृहीतां त्वां प्रसह्य वै ॥ ५.१७५.७ ॥
ไปเถิดนางผู้เจริญ กลับไปยังที่เฝ้าของภีษมกะเถิด เราไม่ปรารถนาเจ้า ผู้ที่ภีษมะยึดไปด้วยกำลัง
5.175.8
त्वं हि भीष्मेण निर्जित्य नीता प्रीतिमती तदा ।
परामृश्य महायुद्धे निर्जित्य पृथिवीपतीन् ॥ ५.१७५.८ ॥
เพราะภีษมะได้เอาชนะและพาเจ้าไปในตอนนั้น โอ้ผู้น่ารัก ในมหายุทธ์ ภีษมะได้เอาชนะเจ้าแห่งแผ่นดินทั้งหลายแล้วจึงยึดเจ้าไป
5.175.9
नाहं त्वय्यन्यपूर्वायां भार्यार्थी वरवर्णिनि ।
कथमस्मद्विधो राजा परपूर्वां प्रवेशयेत् ॥ ५.१७५.९ ॥
โอ้หญิงผู้มีผิวพรรณงดงาม เราไม่ปรารถนาเจ้าเป็นภรรยา เมื่อเจ้าเคยเป็นของผู้อื่นมาก่อน กษัตริย์ผู้เป็นเช่นเราจะนำหญิงที่เคยเป็นของผู้อื่นเข้าสู่เรือนของตนได้อย่างไร
5.175.10
नारीं विदितविज्ञानः परेषां धर्ममादिशन् ।
यथेष्टं गम्यतां भद्रे मा त्वां कालोऽत्यगादयम् ॥ ५.१७५.१० ॥
ข้าพเจ้ารู้จักวิจารณญาณเกี่ยวกับธรรมของผู้อื่น จึงขอบอกว่า โอ้นางผู้เจริญ จงไปตามที่ปรารถนาเถิด ขออย่าให้เวลานี้ล่วงเลยเจ้าไป
5.175.11
अम्बा तमब्रवीद्राजन्ननङ्गशरपीडिता ।
नैवं वद महीपाल नैतदेवं कथंचन ॥ ५.१७५.११ ॥
อัมพาซึ่งถูกลูกศรแห่งความรักทำให้ทุกข์ทรมานได้กล่าวแก่พระองค์ว่า โอ้พระราชา อย่าตรัสเช่นนั้นเลย โอ้ผู้ปกป้องแผ่นดิน มันไม่เป็นเช่นนั้นเลยโดยประการใด
5.175.12
नास्मि प्रीतिमती नीता भीष्मेणामित्रकर्शन ।
बलान्नीतास्मि रुदती विद्राव्य पृथिवीपतीन् ॥ ५.१७५.१२ ॥
โอ้ผู้ทำลายศัตรู หม่อมฉันมิได้ถูกภีษมะพาไปด้วยความเต็มใจ หม่อมฉันร้องไห้ขณะที่ภีษมะได้ไล่เจ้าแห่งแผ่นดินทั้งหลายไปแล้วพาหม่อมฉันไปด้วยกำลัง
5.175.13
भजस्व मां साल्वपते भक्तां बालामनागसम् ।
भक्तानां हि परित्यागो न धर्मेषु प्रशस्यते ॥ ५.१७५.१३ ॥
โอ้เจ้าแห่งศาลวะ ขอทรงรับหม่อมฉันไว้เถิด หม่อมฉันผู้ภักดี เป็นสาวน้อยผู้ไร้ความผิด การทอดทิ้งผู้ภักดีนั้นไม่เป็นที่สรรเสริญในบรรดาธรรมทั้งหลาย
5.175.14
साहमामन्त्र्य गाङ्गेयं समरेष्वनिवर्तिनम् ।
अनुज्ञाता च तेनैव ततोऽहं भृशमागता ॥ ५.१७५.१४ ॥
หม่อมฉันได้ขอลาคังเคยะผู้ไม่เคยถอยหนีในการรบ และได้รับอนุญาตจากท่านเพียงผู้เดียว หม่อมฉันจึงมาที่นี่โดยเร็ว
5.175.15
न स भीष्मो महाबाहुर्मामिच्छति विशांपते ।
भ्रातृहेतोः समारम्भो भीष्मस्येति श्रुतं मया ॥ ५.१७५.१५ ॥
โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ ภีษมะผู้มีแขนทรงพลังนั้นไม่ปรารถนาหม่อมฉัน หม่อมฉันได้ยินมาว่าการกระทำของภีษมะนั้นเพื่อประโยชน์ของพี่น้อง
5.175.16
भगिन्यौ मम ये नीते अम्बिकाम्बालिके नृप ।
प्रादाद्विचित्रवीर्याय गाङ्गेयो हि यवीयसे ॥ ५.१७५.१६ ॥
โอ้พระราชา น้องสาวสองคนของข้าพเจ้า อัมพิกาและอัมพาลิกา ถูกพาไป และคังคาบุตรได้มอบให้แก่น้องชายคนเล็กของตนคือวิจิตรวีรยะ
5.175.17
यथा साल्वपते नान्यं वरं यामि कथंचन ।
त्वामृते पुरुषव्याघ्र तथा मूर्धानमालभे ॥ ५.१७५.१७ ॥
โอ้เจ้าแห่งศาลวะ ข้าพเจ้าจะไม่ไปหาสามีผู้อื่นใดโดยประการใดนอกจากท่าน โอ้บุรุษผู้เป็นดั่งพยัคฆ์ ข้าพเจ้าขอสาบานเช่นนี้ โดยแตะที่ศีรษะของตน
5.175.18
न चान्यपूर्वा राजेन्द्र त्वामहं समुपस्थिता ।
सत्यं ब्रवीमि साल्वैतत्सत्येनात्मानमालभे ॥ ५.१७५.१८ ॥
โอ้จอมกษัตริย์ ข้าพเจ้ามิเคยเป็นของผู้อื่นมาก่อน และข้าพเจ้ามาเฝ้าท่านแล้ว โอ้ศาลวะ ข้าพเจ้ากล่าวความจริงนี้ ข้าพเจ้าสาบานด้วยความจริง โดยแตะที่ตนเอง
5.175.19
भजस्व मां विशालाक्ष स्वयं कन्यामुपस्थिताम् ।
अनन्यपूर्वां राजेन्द्र त्वत्प्रसादाभिकाङ्क्षिणीम् ॥ ५.१७५.१९ ॥
โอ้ผู้มีดวงตากว้าง โอ้จอมกษัตริย์ ขอท่านทรงรับหญิงสาวผู้มาเองนี้ ผู้ไม่เคยเป็นของผู้อื่นมาก่อน ปรารถนาพระกรุณาของท่าน
5.175.20
तामेवं भाषमाणां तु साल्वः काशिपतेः सुताम् ।
अत्यजद्भरतश्रेष्ठ जीर्णां त्वचमिवोरगः ॥ ५.१७५.२० ॥
โอ้ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ขณะที่นางพูดเช่นนั้น ศาลวะได้ทอดทิ้งธิดาของกษัตริย์แห่งกาศี ดุจงูที่ลอกคราบเก่าทิ้งไป
5.175.21
एवं बहुविधैर्वाक्यैर्याच्यमानस्तया नृपः ।
नाश्रद्दधत्साल्वपतिः कन्यायां भरतर्षभ ॥ ५.१७५.२१ ॥
โอ้วีรบุรุษแห่งภรตะ เมื่อนางวิงวอนด้วยถ้อยคำนานาประการเช่นนั้น เจ้าแห่งศาลวะก็ไม่เชื่อหญิงสาวผู้นั้น
5.175.22
ततः सा मन्युनाऽऽविष्टा ज्येष्ठा काशिपतेः सुता ।
अब्रवीत्साश्रुनयना बाष्पविप्लुतया गिरा ॥ ५.१७५.२२ ॥
ครั้งนั้น ธิดาคนโตของกษัตริย์แห่งกาศี ถูกความโกรธครอบงำ ดวงตาเปื้อนน้ำตา จึงกล่าวด้วยเสียงที่สะอื้นจนสั่นเครือ
5.175.23
त्वया त्यक्ता गमिष्यामि यत्र तत्र विशांपते ।
तत्र मे गतयः सन्तु सन्तः सत्यं यथा ध्रुवम् ॥ ५.१७५.२३ ॥
โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ เมื่อข้าถูกท่านทอดทิ้ง ข้าจะไปยังที่ใดก็ตาม ขอให้ที่นั้นเป็นที่ไปของข้า ขอให้คนดีเป็นพยานว่า สิ่งนี้เป็นความจริงแน่แท้ดุจความแน่นอน
5.175.24
एवं तां भाषमाणां तु कन्यां साल्वपतिस्तदा ।
परितत्याज कौरव्य करुणं परिदेवतीम् ॥ ५.१७५.२४ ॥
โอ้ผู้สืบสายกุรุ เมื่อนางพูดเช่นนั้นและร่ำไห้คร่ำครวญอย่างน่าสงสาร เจ้าแห่งศาลวะก็ทอดทิ้งหญิงสาวนั้นโดยสิ้นเชิง
5.175.25
गच्छ गच्छेति तां साल्वः पुनः पुनरभाषत ।
बिभेमि भीष्मात्सुश्रोणि त्वं च भीष्मपरिग्रहः ॥ ५.१७५.२५ ॥
ศาลวะกล่าวกับนางซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า "ไปเถิด ไปเสีย โอ้ผู้มีสะโพกงาม ข้ากลัวภีษมะ และตัวเจ้าเองก็เป็นผู้ที่ภีษมะได้รับไปแล้ว"
5.175.26
एवमुक्ता तु सा तेन साल्वेनादीर्घदर्शिना ।
निश्चक्राम पुराद्दीना रुदती कुररी यथा ॥ ५.१७५.२६ ॥
เมื่อถูกศาลวะผู้ไม่ไตร่ตรองให้ไกลกล่าวเช่นนั้น นางจึงออกจากเมืองไป ทุกข์ระทมและร้องไห้ดุจนกคุรารี
5.175.27
निष्क्रामन्ती तु नगराच्चिन्तयामास दुःखिता ।
पृथिव्यां नास्ति युवतिर्विषमस्थतरा मया ॥ ५.१७५.२७ ॥
ขณะออกจากเมือง นางโศกเศร้าและคิดว่า "บนแผ่นดินนี้ไม่มีหญิงสาวคนใดที่อยู่ในสภาพโชคร้ายยิ่งกว่าข้า"
5.175.28
बन्धुर्भिर्विप्रहीणास्मि साल्वेन च निराकृता ।
न च शक्यं पुनर्गन्तुं मया वारणसाह्वयम् ॥ ५.१७५.२८ ॥
ข้าถูกญาติพี่น้องละทิ้ง และถูกศาลวะปฏิเสธ บัดนี้ข้าไม่อาจกลับไปยังนครที่มีชื่อว่าวารณสาหวยะได้อีก
5.175.29
अनुज्ञाता तु भीष्मेण साल्वमुद्दिश्य कारणम् ।
किं नु गर्हाम्यथात्मानमथ भीष्मं दुरासदम् ॥ ५.१७५.२९ ॥
ภีษมะอนุญาตให้ข้าไป โดยมีศาลวะเป็นเหตุ ข้าควรตำหนิตนเอง หรือตำหนิภีษมะผู้ยากจะเข้าใกล้กันแน่
5.175.30
अथवा पितरं मूढं यो मेऽकार्षीत्स्वयंवरम् ।
मयाऽयं स्वकृतो दोषो याऽहं भीष्मरथात्तदा ॥ ५.१७५.३० ॥
หรือข้าควรตำหนิบิดาผู้โง่เขลา ผู้จัดพิธีสยัมวรของข้า ความผิดนี้เป็นของข้าเอง เพราะในเวลานั้นข้าได้ลงจากรถของภีษมะเอง
5.175.31
प्रवृत्ते दारुणे युद्धे साल्वार्थं नापतं पुरा ।
तस्येयं फलनिर्वृत्तिर्यदापन्नाऽस्मि मूढवत् ॥ ५.१७५.३१ ॥
เมื่อสงครามอันน่ากลัวเริ่มขึ้น ข้าไม่ได้ไปหาศาลวะก่อนหน้านั้น นี่คือผลของการกระทำนั้น คือข้าได้ตกอยู่ในสภาพนี้เหมือนคนโง่
5.175.32
धिग्भीष्मं धिक्क मे मन्दं पितरं मूढचेतसम् ।
येनाहं वीर्यशुल्केन पण्यस्त्रीव प्रचोदिता ॥ ५.१७५.३२ ॥
น่าอับอายภีษมะ น่าอับอายข้าผู้โชคร้าย และน่าอับอายบิดาผู้มีใจหลงผิด ผู้ที่ผลักดันข้าไปดุจหญิงงามขายตัว โดยใช้ความกล้าหาญเป็นค่าสินสอด
5.175.33
धिङ्मां धिक्साल्वराजानं धिग्धातारमथापि वा ।
येषां दुर्नीतभावेन प्राप्तास्म्यापदमुत्तमाम् ॥ ५.१७५.३३ ॥
น่าอับอายข้า น่าอับอายพระเจ้าศาลวะ หรือน่าอับอายผู้สร้างโลกด้วย ผู้ที่ด้วยความคิดชั่วร้ายของพวกเขา ข้าจึงต้องประสบกับความทุกข์ยากอันยิ่งใหญ่นี้
5.175.34
सर्वथा भागधेयानि स्वानि प्राप्नोति मानवः ।
अनयस्यास्य तु मुखं भीष्मः शान्तनवो मम ॥ ५.१७५.३४ ॥
มนุษย์ย่อมได้รับผลแห่งกรรมของตนในทุกประการ แต่ต้นเหตุแห่งความโชคร้ายนี้สำหรับข้า คือภีษมะ บุตรของศานตนุ
5.175.35
सा भीष्मे प्रतिकर्तव्यमहं पश्यामि सांप्रतम् ।
तपसा वा युधा वापि दुःखहेतुः स मे मतः ॥ ५.१७५.३५ ॥
บัดนี้ข้าเห็นแล้วว่าควรตอบแทนภีษมะอย่างไร ไม่ว่าจะด้วยการบำเพ็ญตบะหรือด้วยการรบ ข้าเห็นว่าเขาคือเหตุแห่งทุกข์ของข้า
5.175.36
को नु भीष्मं युधा जेतुमुत्सहेत महीपतिः ।
एवं सा परिनिश्चित्य जगाम नगराद्बहिः ॥ ५.१७५.३६ ॥
กษัตริย์องค์ใดจะกล้าเอาชนะภีษมะในการรบได้เล่า เมื่อตั้งใจมั่นดังนี้แล้ว นางก็ออกจากเมืองไป
5.175.37
आश्रमं पुण्यशीलानां तापसानां महात्मनाम् ।
ततस्तामवसद्रात्रिं तापसैः परिवारिता ॥ ५.१७५.३७ ॥
นางไปยังอาศรมของฤๅษีผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่และดำรงศีลอันบริสุทธิ์ ที่นั่นนางถูกล้อมรอบด้วยนักพรต และพักค้างคืนในคืนนั้น
5.175.38
आचख्यौ च यथावृत्तं सर्वमात्मनि भारत ।
विस्तरेण महाबाहो निखिलेन शुचिस्मिता ।
हरणं च विसर्गं च साल्वेन च विसर्जनम् ॥ ५.१७५.३८ ॥
โอ้ภารตะ นางได้เล่าเหตุการณ์ทั้งหมดที่เกิดขึ้นกับตนตามลำดับ โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง หญิงผู้มีรอยยิ้มบริสุทธิ์นั้นเล่าอย่างละเอียดครบถ้วน ทั้งการถูกลักพาไป การถูกปล่อยตัว และการถูกศาลวะขับไล่
5.175.39
ततस्तत्र महानासीद्ब्राह्मणः संशितव्रतः ।
शैखावत्यस्तपोबृद्धः शास्त्रे चारण्यके गुरुः ॥ ५.१७५.३९ ॥
ครั้งนั้น ที่นั่นมีพราหมณ์ผู้ยิ่งใหญ่คนหนึ่ง มั่นคงในคำปฏิญาณ ชื่อศัยคาวัตยะ แก่กล้าด้วยการบำเพ็ญตบะ และเป็นอาจารย์ของพระคัมภีร์และอารัณยกะ
5.175.40
आर्ता तामाह स मुनिः शैखावत्यो महातपाः ।
निःश्वसन्तीं सतीं बालां दुःखशोकपरायणाम् ॥ ५.१७५.४० ॥
ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ผู้บำเพ็ญตบะมาก ศัยคาวัตยะ ได้กล่าวกับนางผู้ทุกข์ระทม ถอนหายใจอยู่ คือหญิงสาวผู้บริสุทธิ์ที่จมอยู่ในความเศร้าโศกและทุกข์ระทม
5.175.41
एवं गते तु किं भद्रे शक्यं कर्तुं तपस्विभिः ।
आश्रमस्थैर्महाभागे तपोयुक्तैर्महात्मभिः ॥ ५.१७५.४१ ॥
เมื่อเป็นเช่นนี้แล้ว โอ้หญิงผู้เป็นมงคล นักพรตผู้อยู่ในอาศรม ผู้มีตบะ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ จะทำอะไรได้เล่า โอ้ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่
5.175.42
सा त्वेनमब्रवीद्राजन्क्रियतां मदनुग्रहः ।
प्राव्राज्यमहमिच्छामि तपस्तप्स्यामि दुश्चरम् ॥ ५.१७५.४२ ॥
แต่นางกล่าวกับท่านว่า โอ้พระราชา ขอโปรดแสดงความเมตตาต่อข้าพเจ้าด้วยเถิด ข้าพเจ้าปรารถนาการสละโลกออกบวช และจะบำเพ็ญตบะอันยากยิ่ง
5.175.43
मयैव यानि कर्माणि पूर्वदेहे तु मूढया ।
कृतानि नूनं पापानि तेषामेतत्फलं ध्रुवम् ॥ ५.१७५.४३ ॥
บาปกรรมทั้งหลายที่ข้าพเจ้าเองได้กระทำไว้ในร่างก่อน ด้วยความหลงของข้าพเจ้า ผลของบาปเหล่านั้นย่อมเป็นสิ่งที่แน่นอนเป็นแน่แท้
5.175.44
नोत्सहे तु पुनर्गन्तुं स्वजनं प्रति तापसाः ।
प्रत्याख्याता निरानन्दा साल्वेन च निराकृता ॥ ५.१७५.४४ ॥
ข้าแต่นักพรตทั้งหลาย ข้าพเจ้าไม่มีกำลังใจที่จะกลับไปหาญาติของตนอีก ข้าพเจ้าถูกปฏิเสธ ปราศจากความสุข และยังถูกซาลวะขับไล่อีกด้วย
5.175.45
उपदिष्टमिहेच्छामि तापस्यं वीतकल्मषाः ।
युष्माभिर्देवसंकाशैः कृपा भवतु वो मयि ॥ ५.१७५.४५ ॥
ข้าแต่ผู้บริสุทธิ์ปราศจากมลทิน ข้าพเจ้าปรารถนาจะบำเพ็ญตบะที่นี่ตามที่ท่านได้แนะนำไว้ ขอท่านผู้เปรียบเสมือนเทพเจ้าได้โปรดแสดงความกรุณาแก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด
5.175.46
स तामाश्वासयत्कन्यां दृष्टान्तागमहेतुभिः ।
सान्त्वयामास कार्यं च प्रतिजज्ञे द्विजैः सह ॥ ५.१७५.४६ ॥
ท่านจึงปลอบโยนหญิงสาวนั้นด้วยตัวอย่าง คำสอนตามประเพณี และเหตุผลต่าง ๆ ท่านปลอบประโลมนางและรับปากว่าจะดำเนินการร่วมกับพราหมณ์ทั้งหลาย