મહાભારત · અધ્યાય 5.176
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.176.1
ततस्ते तापसाः सर्वे कार्यवन्तोऽभवंस्तदा ।
तां कन्यां चिन्तयन्तस्ते किंकार्यमिति धर्मिणः ॥ ५.१७६.१ ॥
ત્યારે તે સર્વ તપસ્વીઓ એક કાર્યમાં વ્યસ્ત થયા. એ કન્યા વિશે 'શું કરવું?' એમ વિચારતા એ ધર્મિષ્ઠ જનો.
5.176.2
केचिदाहुः पितुर्वेश्म नीयतामिति तापसाः ।
केचिदस्यदुमालम्भे मतिं चक्रुर्हि तापसाः ॥ ५.१७६.२ ॥
કેટલાક તપસ્વીઓએ કહ્યું, 'એને પિતાના ઘરે લઈ જવી.' અને કેટલાકે આ બાબતમાં એક વૃક્ષનો આશ્રય લેવાનો વિચાર કર્યો.
5.176.3
केचित्साल्वपतिं गत्वा नियोज्यमिति मेनिरे ।
नेति केचिद्व्यवस्यन्ति प्रत्याख्याता हि तेन सा ॥ ५.१७६.३ ॥
કેટલાકને લાગ્યું કે શાલ્વના રાજા પાસે જઈને તેની સાથે તેનું લગ્ન કરાવી દેવું. 'ના' એમ બીજાઓએ નક્કી કર્યું, કારણ કે તેણે તેને પહેલેથી નકારી દીધી હતી.
5.176.4
एवं गते तु किं शक्यं भद्रे कर्तुं मनीषिभिः ।
पुनरूचुश्च तां सर्वे तापसाः संशितव्रताः ॥ ५.१७६.४ ॥
આવું થયા પછી, હે કલ્યાણી, જ્ઞાનીઓ શું કરી શકે? કઠોર વ્રતધારી સર્વ તપસ્વીઓ ફરીથી તેને બોલ્યા.
5.176.5
अलं प्रव्रजितेनेह भद्रे श्रृणु हितं वचः ।
इतो गच्छस्व भद्रं ते पितुरेव निवेशनम् ॥ ५.१७६.५ ॥
અહીં સંન્યાસિની બનીને રહેવું પૂરતું છે, હે કલ્યાણી; હિતકારી વચન સાંભળ. અહીંથી જા, તારું કલ્યાણ થાઓ—તારા પિતાના જ ઘરે.
5.176.6
प्रतिपस्त्यति राजा स पिता ते यदनन्तरम् ।
तत्र वत्स्यसि कल्याणि सुखं सर्वगुणान्विता ॥ ५.१७६.६ ॥
તે રાજા—તારા પિતા—પછી જે વિચારે તે; ત્યાં જ તું સુખથી રહીશ, હે કલ્યાણી, સર્વ ગુણોથી સંપન્ન થઈને.
5.176.7
न च तेऽन्या गतिर्न्याय्या भवेद्भद्रे यथा पिता ।
पतिर्वापि गतिर्नार्याः पिता वा वरवर्णिनि ।
गतिः पतिः समस्थाया विषमे च पिता गतिः ॥ ५.१७६.७ ॥
હે ભદ્રે, પિતા જેવો બીજો યોગ્ય આશ્રય તને નહીં હોય. હે સુંદર વર્ણવાળી, સ્ત્રીનો આશ્રય પતિ કે પિતા છે. સ્થિર રહેનારી માટે પતિ આશ્રય; વિપત્તિમાં પિતા આશ્રય.
5.176.8
प्रव्रज्या हि सुदुःखेयं सुकुमार्या विशेषतः ।
राजपुत्र्याः प्रकृत्या चक कुमार्यास्तव भामिनि ॥ ५.१७६.८ ॥
હે ભામિની, આ સંન્યાસ-જીવન અત્યંત દુઃખદાયી છે; ખાસ કરીને અતિ સુકુમાર રાજકુમારી અને સ્વભાવે કોમળ એવી તારા માટે.
5.176.9
भद्रे दोषा हि विद्यन्ते बहवो वरवर्णिनि ।
आश्रमे वै वसन्त्यास्ते न भवेयुः पितुर्गृहे ॥ ५.१७६.९ ॥
હે ભદ્રે, હે સુંદર વર્ણવાળી, આશ્રમમાં વસનારી તારા માટે ઘણા દોષો અને મુશ્કેલીઓ હશે, જે પિતાના ઘરમાં ન હોત.
5.176.10
ततस्त्वन्येऽब्रुवन्वाक्यं तापसास्तां तपस्विनीम् ॥ ५.१७६.१० ॥
ત્યારે બીજા તાપસોએ તે તપસ્વિનીને આ વચનો કહ્યાં.
5.176.11
त्वामिहैकाकिनीं दृष्ट्वा निर्जने गहने वने ।
प्रार्थयिष्यन्तिराजानस्तस्मान्मैवं मनः कृथाः ॥ ५.१७६.११ ॥
અહીં ગાઢ, નિર્જન જંગલમાં તને એકલી જોઈને રાજાઓ તારી પાસે યાચના કરશે; તેથી આવું મન ન કર.
5.176.12
न शक्यं काशिनगरं पुनर्गन्तुं पितुर्गृहान् ।
अवज्ञाता भविष्यामि बान्धवानां न संशयः ॥ ५.१७६.१२ ॥
કાશીનગર, પિતાના ઘરે ફરી જવું શક્ય નથી; સગાંઓ દ્વારા હું તિરસ્કૃત થઈશ, એમાં શંકા નથી.
5.176.13
उषितास्मि तथा बाल्ये पितुर्वेश्मनि तापसाः ।
नाहं गमिष्ये भद्रं वस्तत्र यत्र पिता मम।
तपस्तप्तुमभीप्सामि तापसैः परिरक्षिता ॥ ५.१७६.१३ ॥
હે તપસ્વીઓ, બાળપણમાં હું મારા પિતાના ઘરમાં આ રીતે જ રહી છું. તમારું કલ્યાણ થાય; જ્યાં મારા પિતા છે ત્યાં હું નહીં જાઉં. તપસ્વીઓના રક્ષણમાં હું તપ કરવા ઇચ્છું છું.
5.176.14
यथा परेऽपि मे लोके न स्यादेवं महात्ययः ।
दौर्भाग्यं तापसश्रेष्ठास्तस्मात्तप्स्याम्यहं तपः ॥ ५.१७६.१४ ॥
પરલોકમાં પણ મારા જીવનમાં આવી મોટી આફત અને દુર્ભાગ્ય ન આવે તે માટે, હે શ્રેષ્ઠ તપસ્વીઓ, હું તપ કરીશ.
5.176.15
इत्येवं तेषु विप्रेषु चिन्तयन्सु यथातथम् ।
राजर्षिस्तद्वनं प्राप्तस्तपस्वी होत्रवाहनः ।
तां तथा भाविनीं दृष्ट्वा श्रुत्वा चोद्विग्रमानसः ॥ ५.१७६.१५ ॥
આ રીતે તે બ્રાહ્મણો યથાર્થ રીતે વિચારી રહ્યા હતા ત્યારે, તપસ્વી રાજર્ષિ હોત્રવાહન એ વનમાં આવ્યા.
5.176.16
ततस्ते तापसाः सर्वे पूजयन्ति स्म तं नृपम् ।
पूजाभिः स्वागताद्याभिरासनेनोदकेन च ॥ ५.१७६.१६ ॥
પછી તે બધા તપસ્વીઓએ એ રાજાનું સ્વાગત વગેરે સત્કારો દ્વારા, આસન અને જળ આપીને પૂજન કર્યું.
5.176.17
तस्योपविष्टस्य सतो विश्रान्तस्योपश्रृण्वतः ।
पुनरेव कथां चक्रुः कन्यां प्रति वनौकसः ॥ ५.१७६.१७ ॥
તે બેસીને આરામ કરતા સાંભળી રહ્યા ત્યારે, તે વનવાસીઓએ એ કન્યા વિશે ફરીથી કથા કહી.
5.176.18
अम्बायास्तां कथां श्रुत्वा काशिराज्ञश्च भारत ।
राजर्षिः स महातेजा बभूवोद्विग्रमानसः ॥ ५.१७६.१८ ॥
હે ભારત, અંબાની તે કથા અને કાશીરાજની કથા સાંભળીને તે મહાતેજસ્વી રાજર્ષિનું મન વ્યાકુળ થયું.
5.176.19
तां तथावादिनीं श्रुत्वा दृष्ट्वा च स महातपाः ।
राजर्षिः कृपयाविष्टो महात्मा होत्रवाहनः ॥ ५.१७६.१९ ॥
તેને એ રીતે બોલતી સાંભળીને અને જોઈને તે મહાતપસ્વી, મહાત્મા રાજર્ષિ હોત્રવાહન કરુણાથી ભરાઈ ગયા.
5.176.20
स वेपमान उत्थाय मातुस्तस्याः पिता तदा ।
तां कन्यामङ्कमारोप्य पर्यश्वासयत प्रभो ॥ ५.१७६.२० ॥
ત્યારે ધ્રુજતા ઊભા થઈને તેની માતાના પિતા, તે કન્યાને ખોળામાં બેસાડીને, હે પ્રભુ, તેને આશ્વાસન આપવા લાગ્યા.
5.176.21
स तामपृच्छत्कार्त्स्न्येन व्यसनोत्पत्तिमादितः ।
सा च तस्मै यथावृत्तं विस्तरेण न्यवेदयत् ॥ ५.१७६.२१ ॥
તેણે તેને આપત્તિનું મૂળ શરૂઆતથી સંપૂર્ણપણે પૂછ્યું; તેણે જે બન્યું હતું તે વિગતવાર તેને કહ્યું.
5.176.22
ततः स राजर्षिरभूद्दुःखशोकसमन्वितः ।
कार्यं च प्रतिपेदे तन्मनसां सुमहातपाः ॥ ५.१७६.२२ ॥
ત્યારે તે રાજર્ષિ દુઃખ અને શોકથી ભરાઈ ગયા; તે મહાતપસ્વીએ મનમાં તે કાર્ય સ્વીકાર્યું.
5.176.23
अब्रवीद्वेपमानश्च कन्यामार्तां सुदुःखितः ।
मा गाः पितुर्गृहं भद्रे मातुस्ते जनको ह्यहम् ॥ ५.१७६.२३ ॥
ધ્રુજતા, અત્યંત દુઃખી થઈને તેણે પીડિત કન્યાને કહ્યું — 'હે ભદ્રે, તારા પિતાના ઘરે ન જા; હું તારી માતાનો પિતા છું.'
5.176.24
दुःखं छिन्द्यामहं ते वै मयि वर्तस्व पुत्रिके ।
पर्याप्तं ते मनो वत्से यदेवं परिशुष्यसि ॥ ५.१७६.२४ ॥
હું તારું દુઃખ દૂર કરીશ; હે પુત્રી, મારામાં વિશ્વાસ રાખ. હે વત્સે, તું આમ સુકાઈ રહી છે, તેથી તારું મન પૂરતું દુઃખ ભોગવી ચૂક્યું છે.
5.176.25
गच्छ मद्वचनाद्रामं जामदग्न्यं तपस्विनम् ।
रामस्ते सुमहद्दुःखं शोकं चैवापनेष्यति ॥ ५.१७६.२५ ॥
મારા કહેવાથી તપસ્વી જામદગ્ન્ય રામ પાસે જા. રામ તારા મહા દુઃખ અને શોકને અવશ્ય દૂર કરશે.
5.176.26
हनिष्यति रणे भीष्मं न करिष्यति चेद्वचः ।
तं गच्छ भार्गवश्रेष्ठं कालाग्निसमतेजसम् ॥ ५.१७६.२६ ॥
જો તે મારું વચન નહીં માને તો રણમાં ભીષ્મને મારી નાખશે. કાળાગ્નિ સમાન તેજવાળા ભાર્ગવશ્રેષ્ઠ પાસે જા.
5.176.27
प्रतिष्ठापयिता स त्वां समे पथि महातपाः ।
ततस्तु सुस्वरं बाष्पसुत्सृजन्ती पुनः पुनः ॥ ५.१७६.२७ ॥
તે મહાતપસ્વી તને સમ માર્ગ પર સ્થાપશે. ત્યારે તે મધુર સ્વરે વારંવાર આંસુ વહાવતી...
5.176.28
अब्रवीत्पितरं मातुः मा तदा होत्रवाहनम् ।
अभिवादयित्वा शिरसा गमिष्ये तव शासनात् ॥ ५.१७६.२८ ॥
ત્યારે તેણે માતાના પિતા હોત્રવાહનને કહ્યું, 'ના... માથું નમાવીને પ્રણામ કરીને તમારી આજ્ઞાથી હું જઈશ.'
5.176.29
अपि नामाद्य पश्येयमार्यं तं लोकविश्रुतम् ।
कथं च तीव्रं दुःकं मे नाशकयिष्यति भार्गवः।
एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं यथा यास्यमि तत्र वैः ॥ ५.१७६.२९ ॥
આજે શું હું એ લોકવિખ્યાત આર્યને જોઈ શકીશ? ભાર્ગવ મારું તીવ્ર દુઃખ કેવી રીતે નષ્ટ કરશે? ત્યાં હું કેવી રીતે જઈશ તે જાણવા ઇચ્છું છું.
5.176.30
रामं द्रक्ष्यसि भद्रे त्वं जामदग्न्यं महावने ।
उग्रे तपसि वर्तन्तं सत्यसन्धं महाबलम् ॥ ५.१७६.३० ॥
હે કલ્યાણી, મહાવનમાં ઉગ્ર તપમાં રત, સત્યસંધ, મહાબળવાન જામદગ્ન્ય રામને તું જોઈશ.
5.176.31
महेन्द्रं वै गिरिश्रेष्ठं रामो नित्यमुपास्ति ह ।
ऋषयो वेदविद्वांसो गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ ५.१७६.३१ ॥
રામ નિત્ય પર્વતશ્રેષ્ઠ મહેન્દ્રની ઉપાસના કરે છે. વેદજ્ઞ ઋષિઓ, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ પણ ત્યાં છે.
5.176.32
तत्र गच्छस्व भद्रं ते ब्रूयाश्चैनं वचो मम ।
अभिवाद्य च तं मूंर्ध्ना तपोवृद्धं दृढव्रतम् ॥ ५.१७६.३२ ॥
ત્યાં જા, તારું કલ્યાણ થાઓ. મારા આ શબ્દો તેમને કહેજે, અને તપથી વૃદ્ધ, દૃઢવ્રતી એવા તેમને મસ્તક નમાવીને પ્રણામ કરજે.
5.176.33
ब्रूयाश्चैनं पुनर्भद्रे यत्ते कार्यं मनीषितम् ।
मयि संकीर्तिते रामः सर्वं तत्ते करिष्यति ॥ ५.१७६.३३ ॥
હે કલ્યાણી, તારું જે ઇચ્છિત કાર્ય છે તે પણ તેમને કહેજે. મારું નામ લેવાતાં રામ તારું એ બધું કરશે.
5.176.34
मम रामः सखा वत्से प्रीतियुक्तः सुहृच्च मे ।
जमदग्निसुतो वीरः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ५.१७६.३४ ॥
હે પુત્રી, રામ મારો મિત્ર છે, પ્રેમાળ અને હિતેચ્છુ છે. તે જમદગ્નિનો પુત્ર, વીર અને સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે.
5.176.35
एवं ब्रुवति कन्यां तु पार्थिवे होत्रवाहने ।
अकृतव्रणः प्रादुरासीद्रामस्यानुचरः प्रियः ॥ ५.१७६.३५ ॥
રાજા હોત્રવાહન કન્યાને આમ કહેતા હતા ત્યારે, રામનો પ્રિય અનુચર અકૃતવ્રણ પ્રગટ થયો.
5.176.36
ततस्ते मनुयः सर्वे समुत्तस्थुः महस्रशः ।
स च राजा वयोवृद्धः सृञ्ययो होत्रवाहनः ॥ ५.१७६.३६ ॥
ત્યારે તે સર્વ માણસો હજારોની સંખ્યામાં ઊભા થયા; અને વયે વૃદ્ધ સૃંજય રાજા હોત્રવાહન પણ ઊભો થયો.
5.176.37
ततो दृष्ट्वा कृतातिथ्यमन्योन्यं ते वनौकसः ।
सहिता भरतश्रेष्ठ निषेदुः परिवार्य तम् ॥ ५.१७६.३७ ॥
પછી એકબીજાનો આતિથ્ય-સત્કાર જોઈને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ વનવાસીઓ સાથે મળીને તેમને ઘેરીને બેઠા.
5.176.38
ततस्ते कथयामासुः कथास्तास्ता मनोरमाः ।
धन्या दिव्याश्च राजेन्द्र प्रीतिहर्षमुदा युताः ॥ ५.१७६.३८ ॥
પછી તેમણે મનોહર, શુભ અને દિવ્ય એવી અનેક કથાઓ કહી, હે રાજેન્દ્ર; તેઓ પ્રીતિ, હર્ષ અને આનંદથી ભરેલા હતા.
5.176.39
ततः कथान्ते राजर्षिर्महात्मा होत्रवाहनः ।
रामं श्रेष्ठं महर्षीणामपृच्छदकृतव्रणम् ॥ ५.१७६.३९ ॥
પછી કથાના અંતે મહાત્મા રાજર્ષિ હોત્રવાહને મહર્ષિઓમાં શ્રેષ્ઠ રામ વિશે અકૃતવ્રણને પૂછ્યું.
5.176.40
क्व संप्रति महाबाहो जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
अकृतव्रण शक्यो वै द्रुष्टुं वेदविदां वर ॥ ५.१७६.४० ॥
હે મહાબાહુ, વેદજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ અકૃતવ્રણ, પ્રતાપી જામદગ્ન્ય રામ અત્યારે ક્યાં છે, શું તેમને જોવાનું શક્ય છે?
5.176.41
भवन्तमेव सततं रामः कीर्तयति प्रभो ।
सृञ्जयो मे प्रियसखो राजर्षिरिति पार्थिव ॥ ५.१७६.४१ ॥
હે પ્રભુ, રામ સદા તમારી જ પ્રશંસા કરે છે — 'સૃંજય મારો પ્રિય મિત્ર રાજર્ષિ છે', હે રાજન.
5.176.42
इह रामः प्रभाते श्वो भवितेति मतिर्मम ।
द्रष्टस्येनमिहायान्तं तव दर्शनकाङ्क्षया ॥ ५.१७६.४२ ॥
મારો મત છે કે રામ આવતીકાલે સવારે અહીં આવશે; તમારા દર્શનની ઇચ્છાથી અહીં આવતા તેમને તમે જોશો.
5.176.43
इयं च कन्या राजर्षे किमर्थं वनमागता ।
कस्य चेयं तव च का भवतीच्छामि वेदितुम् ॥ ५.१७६.४३ ॥
હે રાજર્ષિ, આ કન્યા શા માટે વનમાં આવી છે? આ કોની છે, અને આપની કોણ છે? હું આ જાણવા ઇચ્છું છું.
5.176.44
दौहित्रीयं मम विभो काशिराजसुता प्रिया ।
ज्येष्ठा स्वयंवरे तस्थौ भगिनीभ्यां सहानध ॥ ५.१७६.४४ ॥
હે વિભુ, આ મારી દૌહિત્રી છે, કાશીરાજની પ્રિય પુત્રી. હે નિષ્પાપ, સ્વયંવરમાં તે પોતાની બે બહેનો સાથે ઊભી હતી; તે સૌથી મોટી હતી.
5.176.45
इयमम्बेति विख्याता ज्येष्ठा काशिपतेः सुता ।
अम्बिकाम्बालिके कन्ये कनीयस्यौ तपोधन ॥ ५.१७६.४५ ॥
આ અંબા નામે પ્રસિદ્ધ કાશીરાજની જ્યેષ્ઠ પુત્રી છે. અંબિકા અને અંબાલિકા એ બે કન્યાઓ નાની છે, હે તપોધન.
5.176.46
समेतं पार्थिवं क्षत्रं काशिपुर्यां ततोऽभवत् ।
कन्यानिमित्तं विप्रर्षे तत्रासीदुत्सवो महान् ॥ ५.१७६.४६ ॥
પછી કાશીપુરીમાં ક્ષત્રિય રાજાઓ એકત્ર થયા. હે વિપ્રર્ષિ, કન્યાઓને કારણે ત્યાં મહાન ઉત્સવ થયો.
5.176.47
तता किल महावीर्यो भीष्मः शान्तनवो नृपान् ।
अधिक्षिप्य महातेजास्तिस्त्रः कन्या जहार ताः ॥ ५.१७६.४७ ॥
પછી મહાવીર્યવાન, મહાતેજસ્વી શાંતનુપુત્ર ભીષ્મે રાજાઓને પડકારી તે ત્રણે કન્યાઓનું હરણ કર્યું.
5.176.48
निर्जित्य पृथिवीपालानथ भीष्मो जगाह्वयम् ।
आजगाम विशुद्धात्मा कन्याभिः सह भारतः ॥ ५.१७६.४८ ॥
પૃથ્વીપાલકોને જીતીને ભીષ્મ નગરમાં પ્રવેશ્યા. વિશુદ્ધાત્મા ભારત કન્યાઓ સાથે પાછા ફર્યા.
5.176.49
सत्यवत्यै निवेद्याथ विवाहं समनन्तरम् ।
भ्रातुर्विचित्रवीर्यस्य समाज्ञापयत प्रभुः ॥ ५.१७६.४९ ॥
પછી સત્યવતીને જણાવીને, તરત જ વિચિત્રવીર્યના ભાઈના લગ્નની આજ્ઞા પ્રભુ (ભીષ્મ) એ આપી.
5.176.50
तं तु वैवाहिकं दृष्ट्वा कन्येयं समुपार्जितम् ।
अब्रवीत्तत्र गाङ्गेयं मन्त्रिमध्ये द्विजर्षभ ॥ ५.१७६.५० ॥
પોતાના માટે એકઠી કરેલી વૈવાહિક તૈયારીઓ જોઈને તે કન્યાએ મંત્રીઓની વચ્ચે ગાંગેયને ત્યાં કહ્યું, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ.
5.176.51
मया साल्वपतिर्वीरो मनसाऽभिवृतः पतिः ।
न ममार्हसि धर्मज्ञ दातुं भ्रात्रेऽन्यमानसाम् ॥ ५.१७६.५१ ॥
વીર સાલ્વપતિને મેં મનથી પતિ તરીકે વરી લીધા છે. હે ધર્મજ્ઞ, બીજાના પર મન રાખનારી મને ભાઈને આપવી તમને યોગ્ય નથી.
5.176.52
तच्छ्रुत्वा वचनं भीष्मः संमन्त्र्य सह मन्त्रिभिः ।
निश्चित्य विससर्जेमां सत्यवत्या मते स्थितः ॥ ५.१७६.५२ ॥
તે વચન સાંભળીને ભીષ્મે મંત્રીઓ સાથે સલાહ લીધી, નિશ્ચય કરીને સત્યવતીના મત પ્રમાણે રહી આ કન્યાને વિદાય આપી.
5.176.53
अनुज्ञाता तु भीष्मेण साल्वं सौभपतिं ततः ।
कन्येयं मुदिता तत्र काले वाचनमब्रवीत् ॥ ५.१७६.५३ ॥
ભીષ્મ દ્વારા અનુમતિ મળતાં આ કન્યા ખુશ થઈને, યોગ્ય સમયે, સૌભપતિ સાલ્વને ત્યાં આ વચન બોલી.
5.176.54
विसर्जितास्मि भीष्मेण धर्मं मां प्रतिपादय ।
मनसाभिवृत्तः पूर्वं मया त्वं पार्थिवर्षम ॥ ५.१७६.५४ ॥
ભીષ્મે મને વિદાય આપી છે. હવે ધર્મપ્રમાણે મને સ્વીકારો. પહેલાં જ મેં મનથી તમને જ વર્યા હતા, હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
5.176.55
प्रत्याचख्यौ च साल्वोऽस्याश्चारित्रस्याभिशङ्कितः ।
सेयं तपोवनं प्राप्ता तापस्येऽभिरता भृशम् ॥ ५.१७६.५५ ॥
સાલ્વે તેના ચારિત્ર્ય પર શંકા કરીને તેને ત્યજી દીધી. તે તપોવનમાં આવી અને તપમાં અત્યંત લીન થઈ.
5.176.56
मया च प्रत्यभिज्ञाता वंशस्य परिकीर्तनात् ।
अस्य दुःखस्य चोत्पत्तिं भीष्ममेवेह मन्यते । ॥ ५.१७६.५६ ॥
વંશનું વર્ણન સાંભળીને મેં તેને ઓળખી. આ દુઃખનું મૂળ ભીષ્મ જ છે એમ તે અહીં માને છે.
5.176.57
भगवन्नेवमेवेह यथाह पृथिवीपतिः ।
शरीरकर्ता मातुर्मे सृञ्जयो होत्रवाहनः ॥ ५.१७६.५७ ॥
ભગવન્, અહીં પૃથ્વીપતિએ કહ્યું તેવું જ છે. મારી માતાના શરીરનો કર્તા સૃંજય હોત્રવાહન જ છે.
5.176.58
न ह्युत्सहे स्वनगरं प्रतियातुं तपोधन ।
अपमानभयाच्चैव व्रीडया च महामुने ॥ ५.१७६.५८ ॥
હે તપોધન, અપમાનના ભયથી અને લજ્જાથી હું મારા નગરમાં પાછા જવાની હિંમત કરી શકતી નથી, હે મહામુનિ.
5.176.59
यत्तु मां भगवान्रामो वक्ष्यति द्विजसत्तम ।
तन्मे कार्यतमं कार्यमिति मे भगवन्मतिः ॥ ५.१७६.५९ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ભગવાન રામ મને જે કહેશે તે જ મારે સૌથી અવશ્ય કરવું જોઈએ, એવો મારો નિશ્ચય છે, ભગવન્.