มหาภารตะ · อัธยายะ 5.177
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.177.1
दुःख द्वयोरिदं भद्रे कतरस्य चिकीर्षसि ।
प्रतिकर्तव्यमबले तत्त्वं वत्से वदस्व मे ॥ ५.१७७.१ ॥
ข้าแต่หญิงผู้เป็นมงคล ในสองความทุกข์นี้ เธอประสงค์จะแก้ไขความทุกข์ใด ข้าแต่หญิงอ่อนแอ ข้าแต่ลูกรัก จงบอกข้าว่าควรทำสิ่งใด
5.177.2
यदि सौभपतिर्भद्रे नियोक्तव्यो मतस्तव ।
नियोक्ष्यति महात्मा स रामस्त्वद्धितकाम्यया ॥ ५.१७७.२ ॥
ข้าแต่หญิงผู้เป็นมงคล หากเธอเห็นว่าควรสั่งให้เจ้าแห่งเมืองเสามพ ดำเนินการ พระรามผู้มีจิตใจสูงส่งจะสั่งการเช่นนั้น ด้วยความปรารถนาให้เธอมีความเจริญ
5.177.3
अथापगेयं भीष्मं त्वं रामेणेच्छसि धीमता ।
रणे विनिर्जितं द्रष्टुं कुर्यात्तदपि भार्गवः ॥ ५.१७७.३ ॥
หรือหากเธอปรารถนาจะเห็นภีษมะ บุตรแห่งคงคา ถูกพระรามผู้ฉลาดปราบได้ในสนามรบ ผู้สืบเชื้อสายภฤคุก็จะทำเช่นนั้นได้
5.177.4
सृञ्जयस्य वचः श्रुत्वा तव चैव शुचिस्मिते ।
यदत्र ते भृशं कार्यं तदद्यैव विचिन्त्यताम् ॥ ५.१७७.४ ॥
ข้าแต่หญิงผู้ยิ้มงดงาม เมื่อได้ฟังคำของสัญชัยและคำของเธอเอง สิ่งใดที่เป็นกิจเร่งด่วนที่สุดสำหรับเธอในที่นี้ จงพิจารณาสิ่งนั้นในวันนี้เลย
5.177.5
अपनीतास्मि भीष्मेण भगवन्नविजानता ।
नाभिजानाति मे भीष्मो ब्रह्मन्साल्वगतं मनः ॥ ५.१७७.५ ॥
ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ ข้าถูกภีษมะพาตัวไปโดยที่เขาไม่รู้ ข้าแต่พราหมณ์ ภีษมะไม่รู้ว่าใจของข้าได้ไปหาศาลวะแล้ว
5.177.6
एतद्विचार्य मनसा भवानेतद्विनिश्चयम् ।
विचिनोतु यथान्यायं विधानं क्रियतां तथा ॥ ५.१७७.६ ॥
เมื่อท่านได้พิจารณาเรื่องนี้ในใจแล้ว ขอท่านจงชั่งตัดสินใจนี้ด้วยความยุติธรรม และให้จัดการไปตามนั้น
5.177.7
भीष्मे वा कुरुशार्दूले शाल्वराजेऽथवा पुनः ।
उभयोरेव वा ब्रह्मन्युक्तं यत्तत्समाचर ॥ ५.१७७.७ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องภีษมะ เสือแห่งกุรุ หรือกษัตริย์แห่งศาลวะ หรือทั้งสองคน สิ่งใดที่ได้กล่าวไว้ ก็จงปฏิบัติตามนั้น
5.177.8
निवेदितं मया ह्येतद्दुःखमूलं यथातथम् ।
विधानं तत्र भगवन्कर्तुमर्हसि युक्तितः ॥ ५.१७७.८ ॥
ข้าได้เล่าถึงรากเหง้าแห่งความทุกข์นี้ตามที่เป็นจริงแล้ว ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ ท่านสมควรจะจัดการแก้ไขเรื่องนั้นด้วยเหตุผล
5.177.9
उपपदमिदं भद्रे यदेवं वरवर्णिनि ।
धर्मं प्रतिवचो ब्रूयाः श्रृणु चदं वचो मम ॥ ५.१७७.९ ॥
ข้าแต่หญิงผู้เป็นมงคล ผู้มีผิวพรรณงดงามเลิศ คำกล่าวนี้มีเหตุผลรองรับ เพราะเธอพูดเช่นนี้ จงตอบตามธรรม และฟังคำของข้านี้เถิด
5.177.10
यदि त्वामापगेयो वै न नयेद्गजसाह्वयम् ।
साल्वस्त्वा शिरसा भीरु गृह्णीयाद्रामचोदितः ॥ ५.१७७.१० ॥
หากภีษมะ บุตรแห่งคงคา ไม่ได้นำเธอไปยังคชสาหวัย ข้าแต่หญิงขี้กลัว ศาลวะ ถูกพระรามสั่งการ คงจะจับเธอที่ศีรษะและพาไปโดยใช้กำลัง
5.177.11
तेन त्वं निर्जिता भद्रे यस्मान्नीतासि भामिनि ।
संशयः साल्वराजस्य तेन त्वयि सुमध्यमे ॥ ५.१७७.११ ॥
ข้าแต่หญิงผู้เป็นมงคล เธอจึงพ่ายแพ้ เพราะเธอถูกพาตัวไป ข้าแต่หญิงผู้ภาคภูมิ ข้าแต่หญิงเอวบาง ด้วยเหตุนั้น สิทธิ์ของเจ้าแห่งศาลวะเหนือเธอจึงเป็นที่น่าสงสัย
5.177.12
भीष्मः पुरुषमानी च जितकाशी तथैव च ।
तस्मात्प्रतिक्रिया युक्ता भीष्मे कारयितुं तव ॥ ५.१७७.१२ ॥
ภีษมะเป็นผู้ภูมิใจในความเป็นชาย และคุยโอ้ถึงชัยชนะ ด้วยเหตุนั้น จึงเหมาะสมที่เธอจะตอบโต้ภีษมะ
5.177.13
ममाप्येष सदा ब्रह्मन्हृदि कामोऽभिवर्तते ।
घातयेयं यदि रणे भीष्ममित्येव नित्यदा ॥ ५.१७७.१३ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ความปรารถนานี้ก็ยังคงเกิดขึ้นในใจของข้าเสมอ คือ หากข้าจะให้ภีษมะถูกฆ่าในสนามรบได้ วันแล้ววันเล่า
5.177.14
भीष्मं वा साल्वराजं वा यं वा दोषेण गच्छसि ।
प्रशाधि तं महाबाहोयत्कृतेऽहं सुदुःखिता ॥ ५.१७७.१४ ॥
ไม่ว่าจะเป็นภีษมะ หรือกษัตริย์แห่งศาลวะ หรือผู้ใดก็ตามที่เธอตำหนิว่ามีความผิด ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง จงลงโทษเขา เพราะเขาเป็นเหตุให้ข้าโศกเศร้าอย่างยิ่ง
5.177.15
एवं कथयतामेव तेषां स दिवसो गतः ।
रात्रिश्च भरतश्रेष्ठ सुखशीतोष्णमारुता ॥ ५.१७७.१५ ॥
ขณะที่พวกเขากำลังพูดคุยกันเช่นนี้ วันนั้นก็ผ่านไป ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ราตรีก็มาถึง พร้อมลมที่เย็นและอุ่นอย่างน่าพอใจ
5.177.16
ततो रामः प्रादुरासीत्प्रज्वलन्निव तेजसा ।
शिष्यैः परिवृतो राजञ्जटाचीरधरो मुनिः ॥ ५.१७७.१६ ॥
ต่อมา พระรามปรากฏขึ้น ส่องแสงเรืองรองราวกับมีรัศมี ข้าแต่พระราชา ฤๅษีผู้มีผมเกล้าเป็นชฎาและสวมผ้าเปลือกไม้ มีศิษย์ล้อมรอบ
5.177.17
धनुष्पाणिरदीनात्मा खङ्गं बिभ्रत्परश्वधी ।
विरजा राजशार्दूल सृञ्जयं सोऽभ्ययान्नृपम् ॥ ५.१७७.१७ ॥
ถือธนูในมือ จิตใจไม่ย่อท้อ ถือดาบและขวาน ข้าแต่เสือแห่งกษัตริย์ ผู้ปราศจากมลทินนั้นได้เดินเข้าไปหาพระเจ้าสัญชัย
5.177.18
ततस्तं तापसा दृष्ट्वा स च राजा महातपाः ।
तस्थुः प्राञ्जलयो राजन्सा च कन्या तपस्विनी ॥ ५.१७७.१८ ॥
ครั้นฤๅษีทั้งหลายเห็นพระรามแล้ว และพระราชาผู้มีตบะยิ่งใหญ่ กับหญิงสาวผู้เป็นนักพรต ต่างยืนประนมมือ ข้าแต่พระราชา
5.177.19
पूजयामासुरव्यग्रा मधुपर्केण भार्गवम् ।
अर्चितश्च यथान्यायं निषसाद सहैव तैः ॥ ५.१७७.१९ ॥
พวกเขาต้อนรับพระภารควะด้วยมธุปรรกะอย่างสงบใจ เมื่อได้รับการต้อนรับตามธรรมเนียมแล้ว พระรามก็นั่งลงพร้อมกับพวกเขา
5.177.20
ततः पूर्वव्यतीतानि कथयन्तौ स्म तावुभौ ।
आसातां जामदग्न्यश्च सृञ्जयश्चैव भारत ॥ ५.१७७.२० ॥
ต่อมา ทั้งสองคนคือชามทัคนยะกับสัญชัยต่างเล่าถึงเหตุการณ์ในอดีต และนั่งอยู่ที่นั่น ข้าแต่ภารตะ
5.177.21
तथा कथान्ते राजर्षिर्भृगुश्रेष्ठं महाबलम् ।
उवाच मधुरं काले रामं वचनमर्थवत् ॥ ५.१७७.२१ ॥
ครั้นสนทนาจบลง พระราชฤๅษีจึงกล่าวถ้อยคำอ่อนหวานและมีความหมายแก่พระราม ผู้ยิ่งใหญ่ผู้เลิศแห่งวงศ์ภฤคุ ในเวลาอันควร
5.177.22
रामेयं मम दौहित्री काशिराजसुता प्रभो ।
अस्याः श्रृणु यथातत्त्वं कार्यं कार्यविशारद ॥ ५.१७७.२२ ॥
ดูกรพระราม นางนี้เป็นธิดาของลูกสาวข้า เป็นราชธิดาแห่งกาศิราช ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ ผู้ชำนาญในกิจการ ขอท่านจงฟังเรื่องของนางตามความจริงทุกประการเถิด
5.177.23
परमं कथ्यतां चेति तां रामः प्रत्यभाषत ।
ततः साभ्यवदद्रामं ज्वलन्तमिव पावकम् ॥ ५.१७७.२३ ॥
ขอให้นางกล่าวเรื่องอันยิ่งใหญ่นั้นเถิด พระรามตรัสตอบนาง จากนั้นนางจึงกล่าวกับพระราม ผู้รุ่งโรจน์ดุจไฟ
5.177.24
ततोऽभिवाद्य चरणौ रामस्य शिरसा शुभौ ।
स्पृष्ट्वा पद्मदलाभाभ्यां पाणिभ्यामग्रतः स्थिता ॥ ५.१७७.२४ ॥
ครั้นแล้ว นางก้มกราบเท้าอันงดงามทั้งสองของพระรามด้วยศีรษะ แล้วสัมผัสเท้านั้นด้วยมือที่เรืองงามดุจกลีบบัว ยืนอยู่เบื้องหน้าพระองค์
5.177.25
रुरोद सा शोकवती बाष्पव्याकुललोचना ।
प्रपेदे शरणं चैव शरण्यं भृगुनन्दनम् ॥ ५.१७७.२५ ॥
นางเศร้าโศกและร้องไห้ ดวงตาพร่ามัวด้วยน้ำตา แล้วขอพึ่งพิงพระโอรสแห่งภฤคุ ผู้ควรแก่การเป็นที่พึ่ง
5.177.26
यथा त्वं सृंजयस्यास्य तथा मे त्वं नृपात्मजे ।
ब्रूहि यत्ते मनोदुःखं करिष्ये वचनं तव ॥ ५.१७७.२६ ॥
ดูกรราชธิดา เจ้าเป็นของสัญชัยนี้ฉันใด เจ้าก็เป็นของข้าฉันนั้น จงบอกข้าเถิดว่าความทุกข์ใดหนักอยู่ในใจของเจ้า ข้าจะทำตามคำของเจ้า
5.177.27
भगवञ्शरणं त्वाद्य प्रपन्नाऽस्मि महाव्रतम् ।
शोकपङ्कार्णवान्मग्नं घोरादुद्धर मां विभो ॥ ५.१७७.२७ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงพระภาค วันนี้ข้าได้พึ่งพระองค์ ผู้ทรงมหาวัตรแล้ว ข้าแต่ผู้ทรงอำนาจ ขอทรงยกข้าขึ้นจากความทุกข์ร้ายแรงนี้ ข้าจมอยู่ในมหาสมุทรแห่งโศกและเปือกตม
5.177.28
तस्याश्च दृष्ट्वा रूपं च वपुश्चाभिनवं पुनः ।
सौकुमार्यं परं चैव रामश्चिन्तापरोऽभवत् ॥ ५.१७७.२८ ॥
เมื่อพระรามทอดพระเนตรรูปโฉมของนางอีกครั้ง และร่างกายอันสดใหม่กับความอ่อนโยนอย่างยิ่งของนาง พระองค์ก็ทรงครุ่นคิดอยู่ในพระทัย
5.177.29
किमियं वक्ष्यतीत्येवं विममर्श भृगूद्वहः ।
इति दध्यौ चिरं रामः कृपयाभिपरिप्लुतः ॥ ५.१७७.२९ ॥
"นางจะกล่าวอะไรหนอ" ผู้เลิศแห่งวงศ์ภฤคุทรงไตร่ตรองดังนี้ และพระรามผู้ถูกความเมตตาท่วมท้น ทรงภาวนาอยู่นานแสนนาน
5.177.30
कथ्यतामिति सा भूयो रामेणोक्ता शुचिस्मिता ।
सर्वमेव यथातत्त्वं कथयामास भार्गवे ॥ ५.१७७.३० ॥
เมื่อพระรามตรัสถามอีกว่า "จงเล่าเถิด" นางผู้มีรอยยิ้มบริสุทธิ์ก็เล่าทุกสิ่งตามความจริงแก่พระโอรสแห่งภฤคุ
5.177.31
तच्छुत्वा जामदग्र्यस्तु राजपुत्र्या वचस्तदा ।
उवाच तां वरारोहां निश्चित्यार्थविनिश्चयम् ॥ ५.१७७.३१ ॥
ครั้นได้ฟังถ้อยคำของราชธิดาแล้ว พระรามบุตรแห่งชมทัคนี จึงตัดสินพระทัยในเรื่องนั้น แล้วตรัสกับนางผู้มีสะโพกงามนั้น
5.177.32
प्रेषयिष्यामि भीष्माय कुरुश्रेष्ठाय भामिनि ।
करिष्यति वचो मह्यं श्रुत्वा च स नराधिपः ॥ ५.१७७.३२ ॥
ดูกรนางผู้มีโฉม เราจะส่งผู้สื่อสารไปหาภีษมะ ผู้เลิศแห่งกุรุ เมื่อกษัตริย์พระองค์นั้นได้ฟังคำของเรา พระองค์จะทำตาม
5.177.33
न चेत्करिष्यति वचो मयोक्तं जाह्नवीसुतः ।
धक्ष्याम्यहं रणे भद्रे सामात्यं शस्त्रतेजसा ॥ ५.१७७.३३ ॥
หากโอรสแห่งชาหนวีไม่ทำตามคำที่เรากล่าว ดูกรนางผู้เป็นมงคล เราจะเผาเขาพร้อมทั้งเสนาอำมาตย์ในสงคราม ด้วยเดชแห่งศัสตราของเรา
5.177.34
अथवा ते मतिस्तत्र राजपुत्रि न वर्तते ।
यावत्साल्वपतिं वीरं योजयाम्यत्र कर्मणि ॥ ५.१७७.३४ ॥
หรือหากใจของเจ้าไม่โน้มไปทางนั้น ดูกรราชธิดา เราจะให้วีรบุรุษ คือพระราชาแห่งศาลวะ เข้าร่วมในกิจนี้ที่นี่
5.177.35
विसर्जिताऽहं भीष्मेण श्रुत्वैव भृगुनन्दन ।
साल्वराजगतं भावं मम पूर्वं मनीषितम् ॥ ५.१७७.३५ ॥
ดูกรบุตรแห่งภฤคุ ข้าได้ถูกภีษมะส่งกลับไปแล้ว เมื่อได้ฟังความปรารถนาของพระราชาแห่งศาลวะที่ข้าเคยตั้งไว้ในใจมาก่อน
5.177.36
सौभराजमुपेत्याहमवोचं दुर्वचं वचः ।
न च मां प्रत्यगृह्णात्स चारित्र्यपरिशङ्कितः ॥ ५.१७७.३६ ॥
ข้าได้เข้าไปหากษัตริย์แห่งเสาภะ และกล่าวถ้อยคำอันรุนแรง แต่พระองค์มิได้รับข้าไว้ เพราะทรงระแวงในความประพฤติของข้า
5.177.37
एतत्सर्वं विनिश्चित्य स्वबुद्ध्या भृगुनन्दन ।
यदत्रौपयिकं कार्यं तच्चिन्तयितुमर्हसि ॥ ५.१७७.३७ ॥
ดูกรบุตรแห่งภฤคุ เมื่อเจ้าพิจารณาทุกสิ่งนี้ด้วยปัญญาของตนแล้ว ควรพิจารณาว่าการใดที่เหมาะสมที่สุดในเรื่องนี้
5.177.38
मम तु व्यसनस्यास्य भीष्मो मूलं महाव्रतः ।
येनाहं वशमानीता समत्क्षिप्य बलात्तदा ॥ ५.१७७.३८ ॥
ภีษมะผู้ถือมหาวัตรนั้นเป็นรากเหง้าแห่งความทุกข์ยากของข้า เขาได้ฉุดข้าไปด้วยกำลัง และนำข้ามาอยู่ในอำนาจของเขาในครั้งนั้น
5.177.39
भीष्मं जहि महाबाहो यत्कृते दुःखमीदृशम् ।
प्राप्ताहं भृगुशार्दूल चराम्यप्रियमुत्तमम् ॥ ५.१७७.३९ ॥
ดูกรผู้มีพระพาหาอันทรงพลัง ขอทรงสังหารภีษมะเถิด เพราะเหตุของเขาข้าจึงต้องประสบทุกข์เช่นนี้ ดูกรเสือแห่งภฤคุ ข้าต้องดำเนินชีวิตอันไม่น่ายินดีที่สุด
5.177.40
स हि लुब्धश्च नीचश्च जितकाशी च भार्गव ।
तस्मात्प्रतिक्रिया कर्तुं युक्ता तस्मै त्वयाऽनघ ॥ ५.१७७.४० ॥
ดูกรภารควะผู้ไร้มลทิน เพราะเขาเป็นคนโลภ ต่ำช้า และลำพองในชัยชนะ ฉะนั้นจึงควรที่พระองค์จะตอบโต้เขา
5.177.41
एष मे ह्रियमाणाया भारतेन तदा विभो ।
अभवद्धृदि संकल्पो घातयेदं महाव्रतम् ॥ ५.१७७.४१ ॥
ท่านผู้ยิ่งใหญ่ เมื่อข้าพเจ้าถูกภีษมะแห่งวงศ์ภรตพาไปในตอนนั้น ความตั้งใจก็บังเกิดขึ้นในใจของข้าพเจ้าว่า ข้าพเจ้าควรสังหารผู้ถือมหาพรตนี้เสีย
5.177.42
तस्मात्कामं ममाद्येमं राम संपादयानघ ।
जहि भीष्मं महाबाहो यथा वृत्रं पुरन्दरः ॥ ५.१७७.४२ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่พระราม ผู้ไร้มลทิน วันนี้ขอพระองค์ได้โปรดทำความปรารถนาของข้าพเจ้าให้สำเร็จ ข้าแต่ผู้มีพระพาหาใหญ่ จงสังหารภีษมะเถิด ดังที่พระปุรันทระสังหารพฤตร