Mahābhārata · Adhyāya 5.178
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.178.1
एवमुक्तस्तदा रामो जहि भीष्ममिति प्रभो ।
उवाच रुदतीं कन्यां चोदयन्तीं पुनः पुनः ॥ ५.१७८.१ ॥
Así interpelado, Rāma dijo a la doncella que lloraba y lo instaba una y otra vez: «Mata a Bhīṣma».
5.178.2
काश्ये न कामं गृह्णामि शस्त्रं वै वरवर्णिनि ।
ऋते ब्रह्मविदां हेतोः किमन्यत्करवाणि ते ॥ ५.१७८.२ ॥
Hija de Kāśi, de hermosa tez, no empuño armas de buena gana, salvo por el bien de los conocedores de Brahman. ¿Qué más puedo hacer por ti?
5.178.3
वाचा भीष्मश्च साल्वश्च मम राज्ञि वशानुगौ ।
भविष्यतोऽनवद्याङ्गि तत्करिष्यामि मा शुचः ॥ ५.१७८.३ ॥
Por mi palabra, Bhīṣma y Śālva serán mis seguidores obedientes. Reina de miembros sin defecto, eso lo haré; no te aflijas.
5.178.4
न तु शस्त्रं ग्रहीष्यामि कथंचिदपि भामिनि ।
ऋते नियोगाद्विप्राणामेष मे समयः कृतः ॥ ५.१७८.४ ॥
Pero, señora, de ningún modo empuñaré un arma, salvo por orden de los brahmanes. Este es el voto que he hecho.
5.178.5
मम दुःखं भगवता व्यपनेयं यतस्ततः ।
तच्च भीष्मप्रसूतं मे तं जहीश्वर मा चिरम् ॥ ५.१७८.५ ॥
Señor, mi dolor debe ser removido por ti, desde cualquier fuente que venga. Hiere ese dolor nacido de Bhīṣma, oh señor; no tardes.
5.178.6
काशिकन्ये पुनर्ब्रूहि भीष्मस्ते चरणावुभौ ।
शिरसा वन्दनार्होऽपि ग्रहीष्यति गिरा मम ॥ ५.१७८.६ ॥
Hija de Kāśi, dile otra vez: que Bhīṣma incline la cabeza ante tus dos pies; aunque es digno de veneración, lo aceptará por mi palabra.
5.178.7
जहि भीष्मं रणे राम मम चेदिच्छसि प्रियम् ।
प्रतिश्रुतं च यदपि तत्सत्यं कर्तुमर्हसि ॥ ५.१७८.७ ॥
Rāma, si deseas lo que me es querido, abate a Bhīṣma en la batalla. También debes hacer verdad la promesa que hiciste.
5.178.8
तयोः संवदतोरेवं राजन्रामाम्बयोस्तदा ।
अकृतव्रणो जामदग्न्यमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.१७८.८ ॥
Oh rey, mientras Rāma y Ambā conversaban así, Akṛtavraṇa dirigió estas palabras a Rāma Jāmadagnya.
5.178.9
शरणागतां महाबाहो कन्यां न त्यक्तुमर्हसि ।
यदि भीष्मो रणे राम समाहूतस्त्वया मृधे ॥ ५.१७८.९ ॥
Oh de poderosos brazos, no debes abandonar a esta doncella que ha venido buscando refugio. Oh Rāma, si has desafiado a Bhīṣma en batalla,
5.178.10
निर्जितोऽस्मीति वा ब्रूयात्कुर्याद्वा वचनं तव ।
कृतमस्या भवेत्कार्यं कन्याया भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.१० ॥
Si él dice «estoy vencido», o cumple tu palabra, entonces el propósito de esta doncella quedará cumplido, oh hijo de Bhṛgu.
5.178.11
वाक्यं सत्यं च ते वीर भविष्यति कृतं विभो ।
इयं चापि प्रतिज्ञा ते तदा राम महामुने ॥ ५.१७८.११ ॥
Oh héroe, oh poderoso señor, tu palabra se volverá verdad y se cumplirá. Y también este voto tuyo, oh Rāma, gran sabio, se cumplirá entonces.
5.178.12
जित्वा वै क्षत्रियान्सर्वान्ब्रह्मणेषु प्रतिश्रुता ।
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चैव रणे यदि ॥ ५.१७८.१२ ॥
Tras conquistar a todos los kṣatriyas, prometiste a los brahmanes: si en la batalla un brahmán, un kṣatriya, un vaiśya o incluso un śūdra,
5.178.13
ब्रह्मद्विङ्भविता तं वै हनिष्यामीति भार्गव ।
शरणार्थे प्रपन्नानां भीतानां शरणार्थिनाम् ॥ ५.१७८.१३ ॥
Al que sea enemigo de los brahmanes, a ese lo mataré, oh Bhārgava, en favor de los que han buscado refugio, de los temerosos y de los que buscan amparo.
5.178.14
न शक्ष्यामि परित्यागं कर्तुं जीवन्कथंचन ।
यश्च कृत्स्नं रणे क्षत्रं विजेष्यति समागतम् ॥ ५.१७८.१४ ॥
Mientras viva, de ninguna manera podré abandonarlos; y aquel que venza a toda la casta guerrera reunida en batalla.
5.178.15
दीप्तात्मानमहं तं च हनिष्यामीति भार्गव ।
स एवं विजयी राम भीष्मः कुरुकुलोद्वहः ।
तेन युध्यस्व सङ्ग्रमे समेत्य भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.१५ ॥
Y a aquel de espíritu ardiente lo mataré, oh Bhārgava. Así victorioso es Bhīṣma, sostén del linaje kuru, oh Rāma. Encuéntralo en la batalla y lucha con él, oh hijo de Bhṛgu.
5.178.16
स्मराम्यहं पूर्वकृतां प्रतिज्ञामृषिसत्तम ।
तथैव त्त करिष्यामि यथा साम्नैव लप्स्यते ॥ ५.१७८.१६ ॥
Oh mejor de los sabios, recuerdo el voto que hice antes. Haré de modo que se obtenga solo por la conciliación.
5.178.17
कार्यमेतन्महद्ब्रह्मन्काशिकान्यामनोगतम् ।
गमिष्यामि स्वयं कन्यामादाय यत्र सः ॥ ५.१७८.१७ ॥
Oh brahmán, esta gran tarea está en mi mente respecto a las doncellas de Kāśi. Llevando a la doncella, yo mismo iré adonde él esté.
5.178.18
यदि भीष्मो रणश्लाघी न करिष्यति मे वचः ।
हनिष्याम्येनमुद्रिक्तमिति मे निश्चिता मतिः ॥ ५.१७८.१८ ॥
Si Bhīṣma, que se jacta en la batalla, no cumple mi palabra, mataré a este arrogante; esta es mi firme decisión.
5.178.19
न हि बाणा मयोत्सृष्टाः सज्जन्तीह शरीरिणाम् ।
कायेषु विदितं तुभ्यं पुरा क्षत्रियसंगरे ॥ ५.१७८.१९ ॥
Las flechas que yo he disparado no se quedan clavadas en los cuerpos de los seres encarnados aquí; esto lo sabes desde antes, en la batalla de los guerreros.
5.178.20
एवमुक्त्वा ततो रामः सह तैर्ब्रह्मवादिभिः ।
प्रयाणाय मतिं कृत्वा समुत्तस्थौ महातपाः ॥ ५.१७८.२० ॥
Habiendo dicho esto, Rāma, el gran asceta, resuelto a partir junto con aquellos conocedores del Veda, se levantó.
5.178.21
ततस्ते तामुषित्वा तु रजनीं तत्र तापसाः ।
हुताग्नयो जप्तजप्याः प्रतस्थुर्मञ्जिघांसया ॥ ५.१७८.२१ ॥
Entonces aquellos ascetas, habiendo pasado allí la noche, ofrecidas las oblaciones al fuego y recitados sus japas, partieron con el deseo de llegar.
5.178.22
अभ्यगच्छत्ततो रामः सह तैर्ब्रह्मवादिभिः ।
कुरुक्षेत्रं महाराज कन्यया सह भारत ॥ ५.१७८.२२ ॥
Entonces Rāma, junto con aquellos conocedores del Veda y con la doncella, llegó a Kurukṣetra, oh gran rey, oh Bhārata.
5.178.23
न्यविशन्त ततः सर्वे परिगृह्य सरस्वतीम् ।
तापसास्ते महात्मानो भृगुश्रेष्ठपुरस्कृताः ॥ ५.१७८.२३ ॥
Entonces todos aquellos ascetas magnánimos, con el más excelente de los Bhṛgus a la cabeza, se establecieron junto al Sarasvatī.
5.178.24
ततस्तृतीये दिवसे समे देशे व्यवस्थितः ।
प्रेषयामास मे राजन्प्राप्तोऽस्मीति महाव्रतः ॥ ५.१७८.२४ ॥
Entonces, al tercer día, estacionado en un lugar llano, aquel de gran voto me envió un mensaje, oh rey: «He llegado».
5.178.25
तमागतमहं श्रुत्वा विषयान्तं महाबलम् ।
अभ्यगच्छं जवेनाशु प्रीत्या तेजोनिधिं प्रभुम् ॥ ५.१७८.२५ ॥
Al oír que aquel poderosísimo había llegado a la frontera del reino, fui con alegría y prisa al encuentro de aquel señor, tesoro de esplendor.
5.178.26
गां पुरस्कृत्य राजेन्द्र ब्राह्मणैः परिवारितः ।
ऋत्विग्भिर्देवकल्पैश्च तथैव च पुरोहितैः ॥ ५.१७८.२६ ॥
Oh señor de reyes, poniendo a una vaca delante, rodeado de brahmanes, de sacerdotes semejantes a dioses y asimismo de purohitas, (fui).
5.178.27
स मामभिगतं दृष्ट्वा जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
प्रतिजग्राह तां पूजां वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ५.१७८.२७ ॥
Al verme acercarme, aquel poderoso Jāmadagnya aceptó aquella veneración y pronunció estas palabras.
5.178.28
भीष्म कां बुद्धिमास्थाय काशिराजसुता तदा ।
अकामेन त्वया नीता पुनश्चैव विसर्जिता ॥ ५.१७८.२८ ॥
Bhīṣma, ¿con qué intención tomaste entonces a la hija del rey de Kāśi contra su voluntad, y luego la liberaste?
5.178.29
विभ्रंशिता त्वया हीयं धर्मादास्ते यशस्विनी ।
परामृष्टां त्वया हीमां को हि गन्तुमिहार्हति ॥ ५.१७८.२९ ॥
Tú la has hecho caer del dharma; esta gloriosa sigue (sin casarse). La has tocado por la fuerza; ¿quién es ahora digno de acercarse a ella?
5.178.30
प्रत्याख्याता हि साल्वेन त्वया नीतेति भारत ।
तस्मादिमां मन्नियोगात्प्रतिगृह्णीष्व भारत ॥ ५.१७८.३० ॥
Sālva la ha rechazado, y tú te la has llevado, oh Bhārata. Por tanto, por mi mandato, acéptala, oh Bhārata.
5.178.31
स्वधर्मं पुरुषव्याघ्र राजपुत्री लभत्वियम् ।
न युक्तस्त्ववमानोऽयं राज्ञां कर्तुं त्वयाऽनघ ॥ ५.१७८.३१ ॥
Oh tigre entre los hombres, que esta princesa obtenga su propio dharma. Oh sin mácula, no te corresponde infligir tal deshonra a los reyes.
5.178.32
ततस्तं वै विमनसमुदीक्ष्याहमथाब्रुवम् ।
नाहमेनां पुनर्दद्यां ब्रह्मन्भ्रात्रे कथञ्चन ॥ ५.१७८.३२ ॥
Entonces, viéndolo abatido, le dije: 'Oh brahmán, no se la devolveré jamás a mi hermano, de ninguna manera.'
5.178.33
साल्वस्याहमिति प्राह पुरा मामेव भार्गव ।
मया चैवाभ्यनुज्ञाता गतेयं नगरं प्रति ॥ ५.१७८.३३ ॥
«Soy de Śālva», me dijo antes, oh Bhārgava, y con mi permiso ella marchó hacia la ciudad.
5.178.34
न भयान्नाप्यनुक्रोशान्नार्थलोभान्न काम्यया ।
क्षात्रं धर्ममहं जह्यमिति मे व्रतमाहितम् ॥ ५.१७८.३४ ॥
Ni por miedo, ni por compasión, ni por codicia de riqueza, ni por deseo: «No abandonaré el deber del kṣatriya», tal es el voto que he asumido.
5.178.35
अथ मामब्रवीद्रामः क्रोधपर्याकुलेक्षणः ।
न करिष्यसि चेदेतद्वाक्यं मे नरपुङ्गव ॥ ५.१७८.३५ ॥
Entonces Rāma, con los ojos agitados por la ira, me dijo: «Oh mejor de los hombres, si no cumples esta palabra mía—»
5.178.36
हनिष्यामि सहामात्यं त्वामद्येति पुनः पुनः ।
संरम्भादब्रवीद्रामः क्रोधपर्याकुलेक्षणः ॥ ५.१७८.३६ ॥
«Hoy mismo te mataré junto con tus ministros», dijo Rāma una y otra vez, arrebatado por la furia, con los ojos agitados por la ira.
5.178.37
तमहं गीर्भिरिष्टाभि पुनः पुनररिन्दम ।
अयाचं भृगुशार्दूलं न चैव प्रशशाम सः ॥ ५.१७८.३७ ॥
Oh domador de enemigos, una y otra vez supliqué con palabras amables a aquel tigre de los Bhṛgus, pero él no se calmó.
5.178.38
प्रणम्य तमहं मूर्ध्ना भूयो ब्राह्मणसत्तमम् ।
अब्रुवं कारणं किं तद्यत्त्वं युद्धं मयेच्छसि ॥ ५.१७८.३८ ॥
Inclinando la cabeza ante aquel mejor de los brahmanes, volví a preguntar: "¿Cuál es la razón por la que deseas la batalla conmigo?"
5.178.39
इष्वस्त्रं मम बालस्य भवतैव चतुर्विधम् ।
उपदिष्टं महाबाहो शिष्योऽस्मि तव भार्गव ॥ ५.१७८.३९ ॥
Oh Bhārgava de poderosos brazos, fuiste tú quien me enseñó, siendo yo un niño, el arte cuádruple de flechas y armas; soy tu discípulo.
5.178.40
ततो मामब्रवीद्रामः क्रोधसंरक्तलोचनः ।
जानीषे मां गुरुं भीष्म गृह्णासीमां न चैव ह ॥ ५.१७८.४० ॥
Entonces Rāma, con los ojos enrojecidos de ira, me dijo: "Bhīṣma, tú me conoces como tu maestro, y sin embargo tomas a esta mujer — eso nunca ocurrirá."
5.178.41
सुतां काश्यस्य कौरव्य मत्प्रियार्थं महामते ।
न हि मे विद्यते शान्तिरन्यथा कुरुनन्दन ॥ ५.१७८.४१ ॥
Por mi bien, oh Kaurava, oh sabio, toma a esta hija del rey de Kāśi; de lo contrario no tendré paz, oh alegría de los Kurus.
5.178.42
गृहाणेमां महाबाहो रक्षस्व कुलमात्मनः ।
त्वया विभ्रंशिता हीयं भर्तारं नाधिगच्छति ॥ ५.१७८.४२ ॥
Tómala, oh de poderosos brazos, y protege tu linaje; abandonada por ti, ella no encuentra otro esposo.
5.178.43
तथा ब्रुवन्तं तमहं रामं परपुरंयम् ।
नैतदेवं पुनर्भावि ब्रह्मर्षे किं श्रमेण ते ॥ ५.१७८.४३ ॥
Mientras él hablaba así, le dije a aquel Rāma, conquistador de ciudades enemigas: Oh sabio brahmán, esto no volverá a suceder; ¿por qué esta molestia para ti?
5.178.44
गुरुत्वं त्वयि संप्रेक्ष्य जामदग्न्य पुरातनम् ।
प्रसादये त्वां भगवंस्त्यक्तैषा तु पुरा मया ॥ ५.१७८.४४ ॥
Considerando tu antigua y venerable dignidad, oh hijo de Jamadagni, oh bienaventurado, te suplico; a esta mujer ya la había abandonado antes.
5.178.45
को जातु परभावां हि नारीं व्यालीमिव स्थिताम् ।
वासयेत गृहे जानन्स्त्रीणां दोषो महात्ययः ॥ ५.१७८.४५ ॥
¿Quién, sabiendo que la falta de las mujeres es una gran calamidad, mantendría jamás en casa a una mujer apegada a otro hombre, erguida como una serpiente?
5.178.46
न भयाद्वासवस्यापि धर्मं जह्यां महाव्रत ।
प्रसीद मा वा यद्वा ते कार्यं तत्कुरु मा चिरम् ॥ ५.१७८.४६ ॥
Ni por temor a Indra abandonaría mi deber, oh gran observante de votos; sé benévolo conmigo, o haz lo que sea tu propósito, pero no tardes.
5.178.47
अयं चापि विशुद्धात्मन्पुराणे श्रूयते विभो ।
मरुत्तेन महाबुद्धे गीतः श्लोको महात्मना ॥ ५.१७८.४७ ॥
Oh alma pura, oh poderoso, esto también se oye en el Purāṇa: oh sabio, este verso fue cantado por el magnánimo Marutta.
5.178.48
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथं प्रतिपन्नस्य परित्यागो विधीयते ॥ ५.१७८.४८ ॥
Incluso un maestro, si es arrogante, no sabe lo que debe y no debe hacerse, y se ha desviado del camino, se prescribe abandonarlo.
5.178.49
स त्वं गुरुरिति प्रेम्णा मया संमानितो भृशम् ।
गुरुवृत्तिं न जानीषे तस्माद्योत्स्यामि वै त्वया ॥ ५.१७८.४९ ॥
Eres mi maestro, y por afecto te he honrado mucho; pero no conoces la conducta propia de un maestro. Por ello, ciertamente lucharé contigo.
5.178.50
गुरुं न हन्यां समरे ब्राह्मणं च विशेषतः ।
विशेषतस्तपोवृद्धमेवं क्षान्तं मया तव ॥ ५.१७८.५० ॥
En la batalla no debería matar a un maestro, y menos aún a un brahmán, y sobre todo a uno envejecido en la austeridad. Así te he perdonado.
5.178.51
उद्यतेषुमथो दृष्ट्वा ब्राह्मणं क्षत्रबन्धुवत् ।
यो हन्यात्समरे क्रुद्धं युध्यन्तमपलायिनम् ॥ ५.१७८.५१ ॥
Viendo a un brahmán que alza su flecha como un falso kṣatriya, quien lo matara en la batalla, combatiendo airado y sin huir—
5.178.52
ब्रह्महत्या न तस्य स्यादिति धर्मेषु निश्चयः ।
क्षत्रियाणां स्थितो धर्म क्षत्रियोऽस्मि तपोधन ॥ ५.१७८.५२ ॥
'Para él no habrá pecado de matar a un brahmán': esta es la certeza sobre el dharma. El deber de los kṣatriyas se mantiene firme así, y, oh riqueza de austeridad, yo soy un kṣatriya.
5.178.53
यो यथा वर्तते यस्मिंस्तस्मिन्नेव प्रवर्तयन् ।
नाधर्मं समवाप्नोति न चाश्रेयश्च विन्दति ॥ ५.१७८.५३ ॥
Quien se conduce según su condición, y en esa misma conducta se ocupa, no incurre en adharma ni encuentra lo que no es bueno.
5.178.54
अर्थे वा यदि वा धर्मे समर्थो देशकालवित् ।
अर्थसंशयमापन्नः श्रोयान्निःसंशयो नरः ॥ ५.१७८.५४ ॥
Un hombre capaz en asuntos de riqueza o de dharma, que conoce el lugar y el tiempo, aunque caiga en la duda sobre la ganancia, es superior a un hombre sin dudas.
5.178.55
यस्मात्संशयितेऽप्यर्थेऽयथान्यायं प्रवर्तसे ।
तस्माद्योत्स्यामि सहितस्त्वया राम महाहवे ॥ ५.१७८.५५ ॥
Porque actúas injustamente incluso en un asunto dudoso, por eso, oh Rāma, lucharé contigo en la gran batalla.
5.178.56
पश्य मे बाहुवीर्यं च विक्रमं चातिमानुषम् ।
एवं गतेऽपि तु मया यच्छक्यं भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.५६ ॥
Mira el poder de mis brazos y mi prowess sobrehumano. Incluso en tal situación, oh hijo de Bhṛgu, haré lo que me sea posible.
5.178.57
तत्करिष्ये कुरुक्षेत्रे योत्स्ये विप्र त्वया सह ।
द्वन्द्वे राम यथेष्टं मे सञ्जीभव महाद्युते ॥ ५.१७८.५७ ॥
Por tanto, lo haré: lucharé contigo en Kurukṣetra, oh brahmín. Oh Rāma, oh de gran resplandor, prepárate para el combate singular como yo desee.
5.178.58
तत्र त्वं निहतो राम मया शरशतार्दितः ।
प्राप्स्यसे निर्जिताँल्लोकाञ्शस्त्रपूतो महारणे ॥ ५.१७८.५८ ॥
Allí, oh Rāma, atormentado por mis cientos de flechas, serás muerto, y purificado por las armas en la gran batalla alcanzarás los mundos conquistados.
5.178.59
स गच्छ विनिवर्तस्व कुरुक्षोत्रं रणप्रिय ।
तत्रैष्यामि महाबाहो युद्धाय त्वांतपोधन ॥ ५.१७८.५९ ॥
Ve, vuelve hacia Kurukṣetra, oh amante de la batalla. Allí vendré a ti para la batalla, oh de brazos poderosos, oh tú cuya riqueza es la austeridad.
5.178.60
अपि यत्र त्वया राम कृतं शौचं पुरा पितुः ।
तत्राहमपि हत्वा त्वां शौचं कर्तास्मि भार्गव ॥ ५.१७८.६० ॥
Justo allí donde antes realizaste el rito de purificación por tu padre, allí también, después de matarte, oh descendiente de Bhṛgu, realizaré yo el rito de purificación.
5.178.61
तत्र राम समागच्छ त्वरितं युद्धदुर्मद ।
व्यपनेष्यामि ते दर्पं पौराणं ब्राह्मणब्रुव ॥ ५.१७८.६१ ॥
¡Oh Rāma, embriagado por el orgullo de la batalla, ven allí pronto! Quitaré tu antiguo orgullo, tú que te llamas brahmán.
5.178.62
यच्चापि कत्थसे राम बहुशः परिवत्सरे ।
निर्जिताः क्षत्रिया लोके मयैकेनेति तच्छ्रुणु ॥ ५.१७८.६२ ॥
Oh Rāma, te jactas una y otra vez, año tras año, de que tú solo venciste a los kṣatriyas en el mundo. Escucha esto.
5.178.63
न तदा जातवान्भीष्मः क्षत्रियो वापि मद्विधः ।
पञ्चाञ्चातानि तेजांसि तृणेषु ज्वलितं त्वया ॥ ५.१७८.६३ ॥
En aquel tiempo no había nacido Bhīṣma, ni ningún kṣatriya como yo. Tú encendiste cinco fuegos de gloria en la hierba.
5.178.64
यस्ते युद्धमयं दर्पं कामं च व्यपनाशयेत् ।
सोऽहं जातो महाबाहो भीष्मः परपुरंजयः।
व्यपनेष्यामि ते दर्पं युद्धे राम न संशयः ॥ ५.१७८.६४ ॥
He nacido yo, Bhīṣma, de grandes brazos, conquistador de ciudades enemigas, quien destruirá tu orgullo y deseo nacidos de la guerra. Oh Rāma, sin duda quitaré tu orgullo en la batalla.
5.178.65
ततो मामब्रवीद्रामः प्रहसन्निव भारत ।
दिष्ट्या भीष्म मया सार्धं योद्धुमिच्छसि संगरे ॥ ५.१७८.६५ ॥
Entonces Rāma, como si riera, me dijo: Oh Bhārata, oh Bhīṣma, afortunadamente deseas combatir conmigo en la batalla.
5.178.66
अयं गच्छामि कौरव्य कुरुक्षेत्रं त्वया सह ।
भाषितं ते करिष्यामि तत्रागच्छ परंतप ॥ ५.१७८.६६ ॥
Oh descendiente de los Kuru, voy contigo a Kurukṣetra. Haré lo que has dicho. Oh abrasador de enemigos, ven allí.
5.178.67
तत्र त्वां निहतं माता मया शरशताचितम् ।
जाह्नवी पश्यतां भीष्म गृध्रकङ्कबलाशनम् ॥ ५.१७८.६७ ॥
Allí, muerto por mí y cubierto de cientos de flechas, tu madre Jāhnavī te verá, oh Bhīṣma, convertido en alimento de buitres y garzas.
5.178.68
कृपणं त्वामभिप्रेक्ष्य सिद्धचारणसेविता ।
मया विनिहतं देवी रोदतामद्य पार्थिव ॥ ५.१७८.६८ ॥
Oh rey, al verte en tu lamentable estado, aquella diosa servida por siddhas y cāraṇas llorará hoy al verte muerto por mí.
5.178.69
अतदर्हा महाभागा भगीरथसुताऽनघा ।
या त्वामजीजनन्मन्दं युद्धकामुकमातुरम् ॥ ५.१७८.६९ ॥
Esa gran afortunada, hija sin pecado de Bhagīratha, que te dio a luz, insensato afligido por el deseo de batalla, no merece esto.
5.178.70
एहि गच्छ मया भीष्म युद्धकामुक दुर्मद ।
गृहाण सर्वं कौरव्य रथादि भरतर्षभ ॥ ५.१७८.७० ॥
Ven, ve conmigo, oh Bhīṣma, orgulloso y ansioso de batalla. Oh Kaurava, oh toro de los Bharatas, toma todo, el carro y lo demás.
5.178.71
इति ब्रुवाणं तमहं रामं परपुरंजयमक् ।
प्रणम्यक शिरसा राममेवमस्त्वित्यथाब्रवम् ॥ ५.१७८.७१ ॥
A Rāma, vencedor de ciudades enemigas, que así hablaba, me incliné con la cabeza en reverencia y dije: 'Que así sea.'
5.178.72
एवमुक्त्वा ययौ रामः कुरुक्षेत्रं युयुत्सया ।
प्रविश्य नगरं चाहं सत्यवत्यै न्यवेदयम् ॥ ५.१७८.७२ ॥
Habiendo hablado así, Rāma se fue a Kurukṣetra con deseo de combatir. Al entrar en la ciudad, informé de ello a Satyavatī.
5.178.73
ततः कृतस्वस्त्ययनो मात्रा च प्रतिनन्दितः ।
द्विजातीन्वाच्य पुण्याहं स्वस्ति चैव महाद्युते ॥ ५.१७८.७३ ॥
Entonces, habiendo realizado el rito auspicioso y siendo bendecido por mi madre, y habiendo hecho que los brahmanes recitaran el puṇyāha y el svasti, oh resplandeciente,
5.178.74
रथमास्थाय रुचिरं राजतं पाण्डुरैर्हयैः ।
सूपस्करं स्वधिष्ठानं वैयाघ्रपरिवारणम् ॥ ५.१७८.७४ ॥
Montando un hermoso carro plateado uncido con caballos blancos, bien equipado, con su propio asiento, cubierto con pieles de tigre,
5.178.75
उपपन्नं महाशस्त्रैः सर्वोपकरणान्वितम् ।
तत्कुलीनेन वीरेण हयशास्त्रविदा रणे ॥ ५.१७८.७५ ॥
Provisto de grandes armas y con todo el equipo, por un héroe de aquel linaje noble, versado en la ciencia de los caballos, en la batalla,
5.178.76
यत्तं सूतेन शिष्टेन बहुशो दृष्टकर्मणा ।
दंशितः पाण्डुरेणाहं कवचेन वपुष्मता ॥ ५.१७८.७६ ॥
Preparado por un auriga bien entrenado, probado en muchas hazañas, me revestí con una coraza blanca y resplandeciente,
5.178.77
पाण्डुरं कार्मुकं गृह्य प्रायां भरतसत्तम ।
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ॥ ५.१७८.७७ ॥
Tomando un arco blanco partí, oh el mejor de los Bharatas, con un parasol blanco sostenido sobre mi cabeza,
5.178.78
पाण्डुरैश्चापि व्यजनैर्वीज्यमानो नराधिप ।
शुक्लवासाः सितोष्णीषः सर्वशुक्लविभूषणः ॥ ५.१७८.७८ ॥
Abanicado con abanicos blancos, oh señor de los hombres, vestido de blanco, con turbante blanco, adornado enteramente con joyas blancas.
5.178.79
स्तूयमानो जयाशीर्भिर्निष्क्रम्य गजसाह्वयात् ।
कुरुक्षेत्रं रणक्षेत्रमुपायां भरतर्षभ ॥ ५.१७८.७९ ॥
Alabado con bendiciones de victoria, salí de Gajasāhvaya (Hāstinapura) y fui a Kurukṣetra, aquel campo de batalla, toro de los Bharatas.
5.178.80
ते हयाश्चोदितास्तेन सूतेन परमाहवे ।
अवहन्मां भृशं राजन्मनोमारुतरंहसः ॥ ५.१७८.८० ॥
Impulsados por aquel auriga, aquellos caballos me llevaron con gran rapidez en aquella batalla suprema, oh rey, veloces como la mente y el viento.
5.178.81
गत्वाऽहं तत्कुरुक्षेत्रं स च रामः प्रतापवान् ।
युद्धाय सहसा राजन्पराक्रान्तौ परस्परम् ॥ ५.१७८.८१ ॥
Fui a aquel Kurukṣetra, y aquel poderoso Rāma también, oh rey, de repente avanzó contra mí para la batalla.
5.178.82
ततः सदर्शनेऽतिष्ठं रामस्यातितपस्विनः ।
प्रगृह्य शङ्खप्रवरंक ततः प्राधममुत्तमम् ॥ ५.१७८.८२ ॥
Entonces me situé a la vista de Rāma, el gran asceta; luego, tomando un excelente caracol, lo hice sonar noblemente.
5.178.83
ततस्तत्र द्विजा राजंस्तापसाश्च वनौकसः ।
अपश्यन्त रणं दिव्यं देवाः सेन्द्रगणास्तदा ॥ ५.१७८.८३ ॥
Allí, oh rey, los brahmanes, los ascetas y los habitantes del bosque, y los dioses junto con las huestes de Indra, contemplaron aquella batalla divina.
5.178.84
ततो दिव्यानि माल्यानि प्रादुरासंस्ततस्ततः ।
वादित्राणि च दिव्यानि मेघवृन्दानि चैव ह ॥ ५.१७८.८४ ॥
Entonces aparecieron guirnaldas divinas aquí y allá, y también instrumentos divinos y masas de nubes.
5.178.85
ततस्ते तापसाः सर्वे भार्गवस्यानुयायिनः ।
प्रेक्षकाः समपद्यन्त परिवार्य रणाजिरम् ॥ ५.१७८.८५ ॥
Entonces todos aquellos ascetas, seguidores de Bhārgava, rodearon el campo de batalla y se convirtieron en espectadores.
5.178.86
ततो मामब्रवीद्देवी सर्वभूतहितैषिणी ।
माता स्वरूपिणी राजन्किमिदं ते चिकीर्षितम् ॥ ५.१७८.८६ ॥
Entonces la diosa, que desea el bien de todos los seres, en forma de madre, me dijo: "Oh rey, ¿qué es lo que pretendes hacer?"
5.178.87
गत्वाऽहं जामदग्न्यं तु प्रयाचिष्ये कुरूद्वह ।
भूष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति पुनः पुनः ॥ ५.१७८.८७ ॥
Oh mejor de los Kurus, iré ante Jāmadagnya y le suplicaré una y otra vez: 'No luches con Bhīṣma, tu discípulo.'
5.178.88
मा मैवं पुत्र निर्बन्धं कुरु विप्रेण पार्थिव ।
जामदग्न्येन समरे योद्धुमित्येव भर्त्सयत् ॥ ५.१७८.८८ ॥
"No seas obstinado de esta manera, hijo mío. Oh rey, luchar en batalla contra el brahmán Jāmadagnya—" así me reprendió.
5.178.89
किं न वै क्षत्रियहणो हरतुल्यपराक्रमः ।
विदितः पुत्र रामस्ते यतस्तं योद्धुमिच्छसि ॥ ५.१७८.८९ ॥
¿No conoces, hijo mío, a Rāma, el aniquilador de los kṣatriyas, cuyo valor iguala al de Hara (Śiva), con quien deseas luchar?
5.178.90
ततोऽहमब्रवं देवीमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
सर्वं तद्भरतश्रेष्ठ यथावृत्तं स्वयंवरे ॥ ५.१७८.९० ॥
Entonces yo, con las manos juntas, habiendo saludado a la diosa, le conté todo, oh mejor de los Bharatas, tal como había ocurrido en el svayaṃvara.
5.178.91
यथा च रामो राजेन्द्र मया पूर्वं प्रचोदितः ।
काशिराजसुतायाश्च यथा कर्म पुरातनम् ॥ ५.१७८.९१ ॥
Oh señor de reyes, como actuó Rāma cuando yo lo había instado antes, y como ocurrió la antigua acción con la hija del rey de Kāśi, escúchala también.
5.178.92
ततः सा राममभ्येत्य जननी मे महानदी ।
मदर्थं तमृषिं वीक्ष्य क्षमयामास भार्गवम् ॥ ५.१७८.९२ ॥
Entonces mi madre, aquel gran río, se acercó a Rāma y, viendo al sabio por mi causa, pidió perdón al descendiente de Bhṛgu.
5.178.93
भीष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति वचो।़ब्रवीत् ।
स च तामाह याचन्तीं भीष्ममेव निवर्तय।
न च मे कुरुते काममित्यहं तमुपागमम् ॥ ५.१७८.९३ ॥
«No luches con Bhīṣma, tu discípulo», dijo esas palabras. Y a ella, que suplicaba, le dijo: «Haz volver al propio Bhīṣma; él no cumple mi deseo.» Entonces me acerqué a él.
5.178.94
ततो गङ्गा सुतस्नोहान्मां सा पुनरुपागमत् ।
नास्या अकरवं वाक्यं क्रोधपर्याकुलेक्षणः ॥ ५.१७८.९४ ॥
Entonces, por amor a su hijo, el Ganges volvió a venir a mí; con los ojos turbados por la ira, no obedecí su palabra.
5.178.95
अथादृश्यत धर्मात्मा भृगुश्रेष्ठो महातपाः ।
आह्वयामास च तदा युद्धाय द्विजसत्तमः ॥ ५.१७८.९५ ॥
Entonces apareció el de alma justa, el mejor de los Bhṛgu, de gran austeridad; y en ese momento aquel mejor de los dvija me retó al combate.