ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.178
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.178.1
एवमुक्तस्तदा रामो जहि भीष्ममिति प्रभो ।
उवाच रुदतीं कन्यां चोदयन्तीं पुनः पुनः ॥ ५.१७८.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ, 'ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ' ਕਹਿ ਕੇ, ਰੋ ਰਹੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਕਸਾਉਂਦੀ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
5.178.2
काश्ये न कामं गृह्णामि शस्त्रं वै वरवर्णिनि ।
ऋते ब्रह्मविदां हेतोः किमन्यत्करवाणि ते ॥ ५.१७८.२ ॥
ਹੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀਏ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਏ, ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦਾ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਾਂ?
5.178.3
वाचा भीष्मश्च साल्वश्च मम राज्ञि वशानुगौ ।
भविष्यतोऽनवद्याङ्गि तत्करिष्यामि मा शुचः ॥ ५.१७८.३ ॥
ਬਚਨ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਵ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ; ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
5.178.4
न तु शस्त्रं ग्रहीष्यामि कथंचिदपि भामिनि ।
ऋते नियोगाद्विप्राणामेष मे समयः कृतः ॥ ५.१७८.४ ॥
ਪਰ ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਾਂਗਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਹੈ।
5.178.5
मम दुःखं भगवता व्यपनेयं यतस्ततः ।
तच्च भीष्मप्रसूतं मे तं जहीश्वर मा चिरम् ॥ ५.१७८.५ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਜਿੱਥੋਂ ਵੀ ਹੋਵੇ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਉਸ ਦੁੱਖ ਨੂੰ, ਹੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਮਾਰ ਦੇ; ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।
5.178.6
काशिकन्ये पुनर्ब्रूहि भीष्मस्ते चरणावुभौ ।
शिरसा वन्दनार्होऽपि ग्रहीष्यति गिरा मम ॥ ५.१७८.६ ॥
ਹੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀਏ, ਫਿਰ ਆਖ: ਭੀਸ਼ਮ ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੇ; ਉਹ ਵੰਦਨਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਬੂਲ ਕਰੇਗਾ।
5.178.7
जहि भीष्मं रणे राम मम चेदिच्छसि प्रियम् ।
प्रतिश्रुतं च यदपि तत्सत्यं कर्तुमर्हसि ॥ ५.१७८.७ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰ। ਜੋ ਵਚਨ ਤੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਸੱਚ ਕਰਨਾ ਤੇਰਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।
5.178.8
तयोः संवदतोरेवं राजन्रामाम्बयोस्तदा ।
अकृतव्रणो जामदग्न्यमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.१७८.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਅੰਬਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਅਕ੍ਰਿਤਵ੍ਰਣ ਨੇ ਜਾਮਦਗਨਯ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਵਚਨ ਕਿਹਾ।
5.178.9
शरणागतां महाबाहो कन्यां न त्यक्तुमर्हसि ।
यदि भीष्मो रणे राम समाहूतस्त्वया मृधे ॥ ५.१७८.९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਰਾਮ, ਜੇ ਤੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਹੈ।
5.178.10
निर्जितोऽस्मीति वा ब्रूयात्कुर्याद्वा वचनं तव ।
कृतमस्या भवेत्कार्यं कन्याया भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.१० ॥
ਮੈਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਉਹ ਕਹੇ, ਜਾਂ ਤੇਰਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁਨੰਦਨ।
5.178.11
वाक्यं सत्यं च ते वीर भविष्यति कृतं विभो ।
इयं चापि प्रतिज्ञा ते तदा राम महामुने ॥ ५.१७८.११ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਤੇਰਾ ਵਚਨ ਸੱਚ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਤਦ ਤੇਰੀ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
5.178.12
जित्वा वै क्षत्रियान्सर्वान्ब्रह्मणेषु प्रतिश्रुता ।
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चैव रणे यदि ॥ ५.१७८.१२ ॥
ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ (ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ)।
5.178.13
ब्रह्मद्विङ्भविता तं वै हनिष्यामीति भार्गव ।
शरणार्थे प्रपन्नानां भीतानां शरणार्थिनाम् ॥ ५.१७८.१३ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਦ੍ਰੋਹੀ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ. ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਨ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
5.178.14
न शक्ष्यामि परित्यागं कर्तुं जीवन्कथंचन ।
यश्च कृत्स्नं रणे क्षत्रं विजेष्यति समागतम् ॥ ५.१७८.१४ ॥
ਜੀਂਦੇ ਜੀ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗਾ। ਅਤੇ ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਮੂਹ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇਗਾ।
5.178.15
दीप्तात्मानमहं तं च हनिष्यामीति भार्गव ।
स एवं विजयी राम भीष्मः कुरुकुलोद्वहः ।
तेन युध्यस्व सङ्ग्रमे समेत्य भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.१५ ॥
ਤੇਜ-ਰੂਹ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ ਭੀਸ਼ਮ, ਕੁਰੂ ਕੁਲ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਰਾਮ. ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਕੇ ਲੜ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
5.178.16
स्मराम्यहं पूर्वकृतां प्रतिज्ञामृषिसत्तम ।
तथैव त्त करिष्यामि यथा साम्नैव लप्स्यते ॥ ५.१७८.१६ ॥
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਯਾਦ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਸਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
5.178.17
कार्यमेतन्महद्ब्रह्मन्काशिकान्यामनोगतम् ।
गमिष्यामि स्वयं कन्यामादाय यत्र सः ॥ ५.१७८.१७ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ; ਕਾਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੈ। ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੈ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਜਾਵਾਂਗਾ।
5.178.18
यदि भीष्मो रणश्लाघी न करिष्यति मे वचः ।
हनिष्याम्येनमुद्रिक्तमिति मे निश्चिता मतिः ॥ ५.१७८.१८ ॥
ਜੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖ਼ੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਭੀਸ਼ਮ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਹੰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ।
5.178.19
न हि बाणा मयोत्सृष्टाः सज्जन्तीह शरीरिणाम् ।
कायेषु विदितं तुभ्यं पुरा क्षत्रियसंगरे ॥ ५.१७८.१९ ॥
ਮੇਰੇ ਛੱਡੇ ਤੀਰ ਇੱਥੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਟਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।
5.178.20
एवमुक्त्वा ततो रामः सह तैर्ब्रह्मवादिभिः ।
प्रयाणाय मतिं कृत्वा समुत्तस्थौ महातपाः ॥ ५.१७८.२० ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਰਾਮ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
5.178.21
ततस्ते तामुषित्वा तु रजनीं तत्र तापसाः ।
हुताग्नयो जप्तजप्याः प्रतस्थुर्मञ्जिघांसया ॥ ५.१७८.२१ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਤਪਸੀ ਉੱਥੇ ਰਾਤ ਕੱਟ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਜਪ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ।
5.178.22
अभ्यगच्छत्ततो रामः सह तैर्ब्रह्मवादिभिः ।
कुरुक्षेत्रं महाराज कन्यया सह भारत ॥ ५.१७८.२२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ, ਕੰਨਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਭਾਰਤ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਪਹੁੰਚੇ।
5.178.23
न्यविशन्त ततः सर्वे परिगृह्य सरस्वतीम् ।
तापसास्ते महात्मानो भृगुश्रेष्ठपुरस्कृताः ॥ ५.१७८.२३ ॥
ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤਮਾ ਤਪਸੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸ ਗਏ।
5.178.24
ततस्तृतीये दिवसे समे देशे व्यवस्थितः ।
प्रेषयामास मे राजन्प्राप्तोऽस्मीति महाव्रतः ॥ ५.१७८.२४ ॥
ਫਿਰ ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਸਮਤਲ ਥਾਂ ਤੇ ਠਹਿਰ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹਾਂ।
5.178.25
तमागतमहं श्रुत्वा विषयान्तं महाबलम् ।
अभ्यगच्छं जवेनाशु प्रीत्या तेजोनिधिं प्रभुम् ॥ ५.१७८.२५ ॥
ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਆਏ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਤੇਜ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲ ਗਿਆ।
5.178.26
गां पुरस्कृत्य राजेन्द्र ब्राह्मणैः परिवारितः ।
ऋत्विग्भिर्देवकल्पैश्च तथैव च पुरोहितैः ॥ ५.१७८.२६ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਗਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ (ਗਿਆ)।
5.178.27
स मामभिगतं दृष्ट्वा जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
प्रतिजग्राह तां पूजां वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ५.१७८.२७ ॥
ਮੈਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਜਾਮਦਗ੍ਨਯ ਨੇ ਉਹ ਪੂਜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
5.178.28
भीष्म कां बुद्धिमास्थाय काशिराजसुता तदा ।
अकामेन त्वया नीता पुनश्चैव विसर्जिता ॥ ५.१७८.२८ ॥
ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਕਿਹੜੀ ਬੁੱਧੀ ਅਪਣਾ ਕੇ ਤੂੰ ਉਦੋਂ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ?
5.178.29
विभ्रंशिता त्वया हीयं धर्मादास्ते यशस्विनी ।
परामृष्टां त्वया हीमां को हि गन्तुमिहार्हति ॥ ५.१७८.२९ ॥
ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਅਜੇ ਵੀ (ਅਣਵਿਆਹੀ) ਹੈ। ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਛੂਹਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਇਸ ਕੋਲ ਕੌਣ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ?
5.178.30
प्रत्याख्याता हि साल्वेन त्वया नीतेति भारत ।
तस्मादिमां मन्नियोगात्प्रतिगृह्णीष्व भारत ॥ ५.१७८.३० ॥
ਸਾਲਵ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
5.178.31
स्वधर्मं पुरुषव्याघ्र राजपुत्री लभत्वियम् ।
न युक्तस्त्ववमानोऽयं राज्ञां कर्तुं त्वयाऽनघ ॥ ५.१७८.३१ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਇਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਵਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਅਪਮਾਨ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
5.178.32
ततस्तं वै विमनसमुदीक्ष्याहमथाब्रुवम् ।
नाहमेनां पुनर्दद्यां ब्रह्मन्भ्रात्रे कथञ्चन ॥ ५.१७८.३२ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ।'
5.178.33
साल्वस्याहमिति प्राह पुरा मामेव भार्गव ।
मया चैवाभ्यनुज्ञाता गतेयं नगरं प्रति ॥ ५.१७८.३३ ॥
'ਮੈਂ ਸਾਲਵ ਦੀ ਹਾਂ' ਇਹ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਇਹ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।
5.178.34
न भयान्नाप्यनुक्रोशान्नार्थलोभान्न काम्यया ।
क्षात्रं धर्ममहं जह्यमिति मे व्रतमाहितम् ॥ ५.१७८.३४ ॥
ਨਾ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਤਰਸ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਧਨ ਦੇ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਕਾਮਨਾ ਕਰਕੇ — 'ਮੈਂ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗਾਂਗਾ ਨਹੀਂ', ਇਹ ਮੇਰਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਹੈ।
5.178.35
अथ मामब्रवीद्रामः क्रोधपर्याकुलेक्षणः ।
न करिष्यसि चेदेतद्वाक्यं मे नरपुङ्गव ॥ ५.१७८.३५ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਨਰਪੁੰਗਵ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗਾ—'
5.178.36
हनिष्यामि सहामात्यं त्वामद्येति पुनः पुनः ।
संरम्भादब्रवीद्रामः क्रोधपर्याकुलेक्षणः ॥ ५.१७८.३६ ॥
'ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ' — ਰਾਮ ਨੇ ਆਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਹ ਆਖਿਆ; ਉਸਦੇ ਨੇਤਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਸਨ।
5.178.37
तमहं गीर्भिरिष्टाभि पुनः पुनररिन्दम ।
अयाचं भृगुशार्दूलं न चैव प्रशशाम सः ॥ ५.१७८.३७ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਿਆਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਨਾ ਹੋਇਆ।
5.178.38
प्रणम्य तमहं मूर्ध्ना भूयो ब्राह्मणसत्तमम् ।
अब्रुवं कारणं किं तद्यत्त्वं युद्धं मयेच्छसि ॥ ५.१७८.३८ ॥
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਸਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?"
5.178.39
इष्वस्त्रं मम बालस्य भवतैव चतुर्विधम् ।
उपदिष्टं महाबाहो शिष्योऽस्मि तव भार्गव ॥ ५.१७८.३९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭਾਰਗਵ, ਬਾਲਕ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਇਸ਼ਵਾਸਤ੍ਰ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿਖਾਈ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਚੇਲਾ ਹਾਂ।
5.178.40
ततो मामब्रवीद्रामः क्रोधसंरक्तलोचनः ।
जानीषे मां गुरुं भीष्म गृह्णासीमां न चैव ह ॥ ५.१७८.४० ॥
ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਭੀਸ਼ਮ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਇਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈਂ — ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।"
5.178.41
सुतां काश्यस्य कौरव्य मत्प्रियार्थं महामते ।
न हि मे विद्यते शान्तिरन्यथा कुरुनन्दन ॥ ५.१७८.४१ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਮੇਰੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਦੀ ਇਹ ਧੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ, ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ।
5.178.42
गृहाणेमां महाबाहो रक्षस्व कुलमात्मनः ।
त्वया विभ्रंशिता हीयं भर्तारं नाधिगच्छति ॥ ५.१७८.४२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਸਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੀ ਗਈ ਇਹ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੀ।
5.178.43
तथा ब्रुवन्तं तमहं रामं परपुरंयम् ।
नैतदेवं पुनर्भावि ब्रह्मर्षे किं श्रमेण ते ॥ ५.१७८.४३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਫਿਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਨੀ ਮਿਹਨਤ ਕਿਉਂ?
5.178.44
गुरुत्वं त्वयि संप्रेक्ष्य जामदग्न्य पुरातनम् ।
प्रसादये त्वां भगवंस्त्यक्तैषा तु पुरा मया ॥ ५.१७८.४४ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗੁਰੂਪਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਹੇ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
5.178.45
को जातु परभावां हि नारीं व्यालीमिव स्थिताम् ।
वासयेत गृहे जानन्स्त्रीणां दोषो महात्ययः ॥ ५.१७८.४५ ॥
ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੱਡੀ ਵਿਪਤਾ ਹੈ ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ, ਪਰਪੁਰਖ ਵੱਲ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੀ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇਗਾ?
5.178.46
न भयाद्वासवस्यापि धर्मं जह्यां महाव्रत ।
प्रसीद मा वा यद्वा ते कार्यं तत्कुरु मा चिरम् ॥ ५.१७८.४६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਜਾਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੈ ਉਹ ਕਰ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।
5.178.47
अयं चापि विशुद्धात्मन्पुराणे श्रूयते विभो ।
मरुत्तेन महाबुद्धे गीतः श्लोको महात्मना ॥ ५.१७८.४७ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਮਰੁੱਤ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਇਆ ਸੀ।
5.178.48
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथं प्रतिपन्नस्य परित्यागो विधीयते ॥ ५.१७८.४८ ॥
ਗੁਰੂ ਵੀ ਜੇ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕੀ ਨਾ ਕਰਨਾ ਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਕੁਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ।
5.178.49
स त्वं गुरुरिति प्रेम्णा मया संमानितो भृशम् ।
गुरुवृत्तिं न जानीषे तस्माद्योत्स्यामि वै त्वया ॥ ५.१७८.४९ ॥
ਤੂੰ ਗੁਰੂ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਤੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਲੜਾਂਗਾ।
5.178.50
गुरुं न हन्यां समरे ब्राह्मणं च विशेषतः ।
विशेषतस्तपोवृद्धमेवं क्षान्तं मया तव ॥ ५.१७८.५० ॥
ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
5.178.51
उद्यतेषुमथो दृष्ट्वा ब्राह्मणं क्षत्रबन्धुवत् ।
यो हन्यात्समरे क्रुद्धं युध्यन्तमपलायिनम् ॥ ५.१७८.५१ ॥
ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਬੰਧੂ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਚੁੱਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਭੱਜਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰੇ—
5.178.52
ब्रह्महत्या न तस्य स्यादिति धर्मेषु निश्चयः ।
क्षत्रियाणां स्थितो धर्म क्षत्रियोऽस्मि तपोधन ॥ ५.१७८.५२ ॥
'ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ'—ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ। ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਇਹੀ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਮੈਂ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਹਾਂ।
5.178.53
यो यथा वर्तते यस्मिंस्तस्मिन्नेव प्रवर्तयन् ।
नाधर्मं समवाप्नोति न चाश्रेयश्च विन्दति ॥ ५.१७८.५३ ॥
ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਸ਼ੁਭ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।
5.178.54
अर्थे वा यदि वा धर्मे समर्थो देशकालवित् ।
अर्थसंशयमापन्नः श्रोयान्निःसंशयो नरः ॥ ५.१७८.५४ ॥
ਅਰਥ ਜਾਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ, ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜੇ ਅਰਥ-ਸੰਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਸੰਸ਼ੇ-ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
5.178.55
यस्मात्संशयितेऽप्यर्थेऽयथान्यायं प्रवर्तसे ।
तस्माद्योत्स्यामि सहितस्त्वया राम महाहवे ॥ ५.१७८.५५ ॥
ਸ਼ੱਕੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੂੰ ਨਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੜਾਂਗਾ।
5.178.56
पश्य मे बाहुवीर्यं च विक्रमं चातिमानुषम् ।
एवं गतेऽपि तु मया यच्छक्यं भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.५६ ॥
ਮੇਰੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ; ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।
5.178.57
तत्करिष्ये कुरुक्षेत्रे योत्स्ये विप्र त्वया सह ।
द्वन्द्वे राम यथेष्टं मे सञ्जीभव महाद्युते ॥ ५.१७८.५७ ॥
ਇਸ ਲਈ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੜਾਂਗਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਹੇ ਰਾਮ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਵੰਦ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ।
5.178.58
तत्र त्वं निहतो राम मया शरशतार्दितः ।
प्राप्स्यसे निर्जिताँल्लोकाञ्शस्त्रपूतो महारणे ॥ ५.१७८.५८ ॥
ਉੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੇਰੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਤੂੰ ਪਾਵੇਂਗਾ।
5.178.59
स गच्छ विनिवर्तस्व कुरुक्षोत्रं रणप्रिय ।
तत्रैष्यामि महाबाहो युद्धाय त्वांतपोधन ॥ ५.१७८.५९ ॥
ਤਾਂ ਜਾ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾ, ਹੇ ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰੇਮੀ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਆਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕੋਲ, ਹੇ ਤਪੋਧਨ।
5.178.60
अपि यत्र त्वया राम कृतं शौचं पुरा पितुः ।
तत्राहमपि हत्वा त्वां शौचं कर्तास्मि भार्गव ॥ ५.१७८.६० ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਸ਼ੌਚ-ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਸ਼ੌਚ-ਕਰਮ ਕਰਾਂਗਾ।
5.178.61
तत्र राम समागच्छ त्वरितं युद्धदुर्मद ।
व्यपनेष्यामि ते दर्पं पौराणं ब्राह्मणब्रुव ॥ ५.१७८.६१ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੇ ਹੋਏ ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਛੇਤੀ ਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ ਦਾ ਤੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੰਕਾਰ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।
5.178.62
यच्चापि कत्थसे राम बहुशः परिवत्सरे ।
निर्जिताः क्षत्रिया लोके मयैकेनेति तच्छ्रुणु ॥ ५.१७८.६२ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਕੱਲੇ ਨੇ ਹੀ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਣ।
5.178.63
न तदा जातवान्भीष्मः क्षत्रियो वापि मद्विधः ।
पञ्चाञ्चातानि तेजांसि तृणेषु ज्वलितं त्वया ॥ ५.१७८.६३ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾ ਭੀਸ਼ਮ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਕਸ਼ੱਤਰੀ। ਤੂੰ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੇਜ ਬਾਲੇ ਸਨ।
5.178.64
यस्ते युद्धमयं दर्पं कामं च व्यपनाशयेत् ।
सोऽहं जातो महाबाहो भीष्मः परपुरंजयः।
व्यपनेष्यामि ते दर्पं युद्धे राम न संशयः ॥ ५.१७८.६४ ॥
ਜੋ ਤੇਰੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਮਨਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਸ਼ਮ ਮੈਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ। ਹੇ ਰਾਮ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਹੰਕਾਰ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
5.178.65
ततो मामब्रवीद्रामः प्रहसन्निव भारत ।
दिष्ट्या भीष्म मया सार्धं योद्धुमिच्छसि संगरे ॥ ५.१७८.६५ ॥
ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
5.178.66
अयं गच्छामि कौरव्य कुरुक्षेत्रं त्वया सह ।
भाषितं ते करिष्यामि तत्रागच्छ परंतप ॥ ५.१७८.६६ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਉੱਥੇ ਆ।
5.178.67
तत्र त्वां निहतं माता मया शरशताचितम् ।
जाह्नवी पश्यतां भीष्म गृध्रकङ्कबलाशनम् ॥ ५.१७८.६७ ॥
ਉੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਜਾਹਨਵੀ ਮਾਤਾ ਵੇਖੇਗੀ; ਤੂੰ ਗਿਰਝਾਂ ਅਤੇ ਕੰਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣੇਗਾ।
5.178.68
कृपणं त्वामभिप्रेक्ष्य सिद्धचारणसेविता ।
मया विनिहतं देवी रोदतामद्य पार्थिव ॥ ५.१७८.६८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਦੀਨ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਉਹ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਜ ਰੋਵੇਗੀ।
5.178.69
अतदर्हा महाभागा भगीरथसुताऽनघा ।
या त्वामजीजनन्मन्दं युद्धकामुकमातुरम् ॥ ५.१७८.६९ ॥
ਉਹ ਮਹਾਭਾਗਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਭਗੀਰਥ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਯੁੱਧ-ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮੂਰਖ ਤੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।
5.178.70
एहि गच्छ मया भीष्म युद्धकामुक दुर्मद ।
गृहाण सर्वं कौरव्य रथादि भरतर्षभ ॥ ५.१७८.७० ॥
ਆ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ, ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਯੁੱਧ-ਲੋਭੀ ਹੰਕਾਰੀ! ਹੇ ਕੌਰਵ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰੱਥ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲੈ।
5.178.71
इति ब्रुवाणं तमहं रामं परपुरंजयमक् ।
प्रणम्यक शिरसा राममेवमस्त्वित्यथाब्रवम् ॥ ५.१७८.७१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਉਸ ਵੈਰੀ-ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ'।
5.178.72
एवमुक्त्वा ययौ रामः कुरुक्षेत्रं युयुत्सया ।
प्रविश्य नगरं चाहं सत्यवत्यै न्यवेदयम् ॥ ५.१७८.७२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਰਾਮ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਨੂੰ ਗਏ। ਮੈਂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਸਤਿਆਵਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ।
5.178.73
ततः कृतस्वस्त्ययनो मात्रा च प्रतिनन्दितः ।
द्विजातीन्वाच्य पुण्याहं स्वस्ति चैव महाद्युते ॥ ५.१७८.७३ ॥
ਫਿਰ ਸ੍ਵਸਤਿਅਯਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਅਸੀਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਪੁਣਯਾਹ ਅਤੇ ਸ੍ਵਸਤਿ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਦਿਯੁਤੀ,
5.178.74
रथमास्थाय रुचिरं राजतं पाण्डुरैर्हयैः ।
सूपस्करं स्वधिष्ठानं वैयाघ्रपरिवारणम् ॥ ५.१७८.७४ ॥
ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਵਾਲੇ, ਬਾਘ-ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ,
5.178.75
उपपन्नं महाशस्त्रैः सर्वोपकरणान्वितम् ।
तत्कुलीनेन वीरेण हयशास्त्रविदा रणे ॥ ५.१७८.७५ ॥
ਵੱਡੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਸਾਰੇ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸ ਕੁਲੀਨ ਵੀਰ ਦੁਆਰਾ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ,
5.178.76
यत्तं सूतेन शिष्टेन बहुशो दृष्टकर्मणा ।
दंशितः पाण्डुरेणाहं कवचेन वपुष्मता ॥ ५.१७८.७६ ॥
ਕਈ ਵਾਰ ਪਰਖੇ ਹੋਏ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਿਖਿਅਤ ਸਾਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਚਿੱਟੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਕਵਚ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਜਿਆ,
5.178.77
पाण्डुरं कार्मुकं गृह्य प्रायां भरतसत्तम ।
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ॥ ५.१७८.७७ ॥
ਚਿੱਟਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰ ਫੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ,
5.178.78
पाण्डुरैश्चापि व्यजनैर्वीज्यमानो नराधिप ।
शुक्लवासाः सितोष्णीषः सर्वशुक्लविभूषणः ॥ ५.१७८.७८ ॥
ਚਿੱਟੇ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਝੱਲੀ ਜਾਂਦੀ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਚਿੱਟੀ ਪੱਗ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਚਿੱਟੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
5.178.79
स्तूयमानो जयाशीर्भिर्निष्क्रम्य गजसाह्वयात् ।
कुरुक्षेत्रं रणक्षेत्रमुपायां भरतर्षभ ॥ ५.१७८.७९ ॥
ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਹੋ ਕੇ, ਗਜਸਾਹਵਯ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਮੈਂ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਉਸ ਰਣਭੂਮੀ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਬਲਦ।
5.178.80
ते हयाश्चोदितास्तेन सूतेन परमाहवे ।
अवहन्मां भृशं राजन्मनोमारुतरंहसः ॥ ५.१७८.८० ॥
ਉਸ ਸਾਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਹਾਂਕੇ ਗਏ ਉਹ ਘੋੜੇ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ।
5.178.81
गत्वाऽहं तत्कुरुक्षेत्रं स च रामः प्रतापवान् ।
युद्धाय सहसा राजन्पराक्रान्तौ परस्परम् ॥ ५.१७८.८१ ॥
ਮੈਂ ਉਸ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਮ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
5.178.82
ततः सदर्शनेऽतिष्ठं रामस्यातितपस्विनः ।
प्रगृह्य शङ्खप्रवरंक ततः प्राधममुत्तमम् ॥ ५.१७८.८२ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਅਤਿ ਤਪਸਵੀ ਰਾਮ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ੰਖ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ।
5.178.83
ततस्तत्र द्विजा राजंस्तापसाश्च वनौकसः ।
अपश्यन्त रणं दिव्यं देवाः सेन्द्रगणास्तदा ॥ ५.१७८.८३ ॥
ਉੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਨੇ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਿਵਯ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
5.178.84
ततो दिव्यानि माल्यानि प्रादुरासंस्ततस्ततः ।
वादित्राणि च दिव्यानि मेघवृन्दानि चैव ह ॥ ५.१७८.८४ ॥
ਫਿਰ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਦਿਵਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ; ਦਿਵਯ ਵਾਜੇ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
5.178.85
ततस्ते तापसाः सर्वे भार्गवस्यानुयायिनः ।
प्रेक्षकाः समपद्यन्त परिवार्य रणाजिरम् ॥ ५.१७८.८५ ॥
ਫਿਰ ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਨੁਯਾਈ ਤਪਸਵੀ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਗਏ।
5.178.86
ततो मामब्रवीद्देवी सर्वभूतहितैषिणी ।
माता स्वरूपिणी राजन्किमिदं ते चिकीर्षितम् ॥ ५.१७८.८६ ॥
ਫਿਰ ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਇਹ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
5.178.87
गत्वाऽहं जामदग्न्यं तु प्रयाचिष्ये कुरूद्वह ।
भूष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति पुनः पुनः ॥ ५.१७८.८७ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਮੈਂ ਜਾਮਦਗਨਯ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, 'ਚੇਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਨਾ ਲੜ' ਇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗੀ।
5.178.88
मा मैवं पुत्र निर्बन्धं कुरु विप्रेण पार्थिव ।
जामदग्न्येन समरे योद्धुमित्येव भर्त्सयत् ॥ ५.१७८.८८ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੱਦ ਨਾ ਕਰ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਮਦਗਨਯ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ — ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ।
5.178.89
किं न वै क्षत्रियहणो हरतुल्यपराक्रमः ।
विदितः पुत्र रामस्ते यतस्तं योद्धुमिच्छसि ॥ ५.१७८.८९ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਤੂੰ ਉਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜੋ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
5.178.90
ततोऽहमब्रवं देवीमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
सर्वं तद्भरतश्रेष्ठ यथावृत्तं स्वयंवरे ॥ ५.१७८.९० ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ, ਸਵੈਂਵਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ।
5.178.91
यथा च रामो राजेन्द्र मया पूर्वं प्रचोदितः ।
काशिराजसुतायाश्च यथा कर्म पुरातनम् ॥ ५.१७८.९१ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਕਰਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੀ (ਸੁਣੋ)।
5.178.92
ततः सा राममभ्येत्य जननी मे महानदी ।
मदर्थं तमृषिं वीक्ष्य क्षमयामास भार्गवम् ॥ ५.१७८.९२ ॥
ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਉਹ ਮਹਾਨਦੀ, ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਲੱਗੀ।
5.178.93
भीष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति वचो।़ब्रवीत् ।
स च तामाह याचन्तीं भीष्ममेव निवर्तय।
न च मे कुरुते काममित्यहं तमुपागमम् ॥ ५.१७८.९३ ॥
"ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਨਾ ਕਰ, ਚੇਲੇ" ਇਹ ਬਚਨ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵਾਪਸ ਭੇਜ; ਉਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" ਤਦ ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ।
5.178.94
ततो गङ्गा सुतस्नोहान्मां सा पुनरुपागमत् ।
नास्या अकरवं वाक्यं क्रोधपर्याकुलेक्षणः ॥ ५.१७८.९४ ॥
ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।
5.178.95
अथादृश्यत धर्मात्मा भृगुश्रेष्ठो महातपाः ।
आह्वयामास च तदा युद्धाय द्विजसत्तमः ॥ ५.१७८.९५ ॥
ਫਿਰ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ।