മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.178
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.178.1
एवमुक्तस्तदा रामो जहि भीष्ममिति प्रभो ।
उवाच रुदतीं कन्यां चोदयन्तीं पुनः पुनः ॥ ५.१७८.१ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ രാമൻ, 'ഭീഷ്മരെ വധിക്കൂ' എന്ന് കരയുന്നവളും ആവർത്തിച്ച് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവളുമായ കന്യയോട് പറഞ്ഞു.
5.178.2
काश्ये न कामं गृह्णामि शस्त्रं वै वरवर्णिनि ।
ऋते ब्रह्मविदां हेतोः किमन्यत्करवाणि ते ॥ ५.१७८.२ ॥
കാശിയുടെ പുത്രിയേ, സുന്ദരവർണ്ണയായവളേ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളുടെ കാര്യത്തിനല്ലാതെ ഞാൻ ഇഷ്ടപൂർവ്വം ആയുധം എടുക്കുന്നില്ല. നിനക്കായി മറ്റെന്തു ചെയ്യണം?
5.178.3
वाचा भीष्मश्च साल्वश्च मम राज्ञि वशानुगौ ।
भविष्यतोऽनवद्याङ्गि तत्करिष्यामि मा शुचः ॥ ५.१७८.३ ॥
വാക്കുകൊണ്ട് ഭീഷ്മനും ശാൽവനും എന്റെ വശവർത്തികളാകും. കുറ്റമറ്റ അവയവങ്ങളുള്ളവളേ, അത് ഞാൻ ചെയ്യും; ദുഃഖിക്കരുത്.
5.178.4
न तु शस्त्रं ग्रहीष्यामि कथंचिदपि भामिनि ।
ऋते नियोगाद्विप्राणामेष मे समयः कृतः ॥ ५.१७८.४ ॥
എന്നാൽ സുന്ദരീ, ഒരു വിധത്തിലും ഞാൻ ആയുധം എടുക്കില്ല; ബ്രാഹ്മണരുടെ കല്പനയില്ലാതെ. ഇതാണ് എന്റെ വ്രതം.
5.178.5
मम दुःखं भगवता व्यपनेयं यतस्ततः ।
तच्च भीष्मप्रसूतं मे तं जहीश्वर मा चिरम् ॥ ५.१७८.५ ॥
ഭഗവാനേ, എന്റെ ദുഃഖം എവിടെനിന്നായാലും നീക്കണം. ഭീഷ്മനിൽനിന്നുണ്ടായ ആ ദുഃഖത്തെ, ഈശ്വരാ, വധിക്കൂ; താമസിക്കരുത്.
5.178.6
काशिकन्ये पुनर्ब्रूहि भीष्मस्ते चरणावुभौ ।
शिरसा वन्दनार्होऽपि ग्रहीष्यति गिरा मम ॥ ५.१७८.६ ॥
കാശിയുടെ പുത്രിയേ, വീണ്ടും പറയൂ: ഭീഷ്മർ നിന്റെ ഇരു പാദങ്ങളിലും ശിരസ്സു വെച്ച് വന്ദിക്കട്ടെ; വന്ദനത്തിന് അർഹനാണെങ്കിലും എന്റെ വാക്കിനാൽ അദ്ദേഹം അത് സ്വീകരിക്കും.
5.178.7
जहि भीष्मं रणे राम मम चेदिच्छसि प्रियम् ।
प्रतिश्रुतं च यदपि तत्सत्यं कर्तुमर्हसि ॥ ५.१७८.७ ॥
രാമാ, എനിക്ക് പ്രിയമായത് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനെ വധിക്കുക. നീ നൽകിയ പ്രതിജ്ഞയും സത്യമാക്കേണ്ടത് നിന്റെ കടമയാണ്.
5.178.8
तयोः संवदतोरेवं राजन्रामाम्बयोस्तदा ।
अकृतव्रणो जामदग्न्यमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.१७८.८ ॥
രാജാവേ, രാമനും അംബയും ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, അകൃതവ്രണൻ ജാമദഗ്ന്യനായ രാമനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
5.178.9
शरणागतां महाबाहो कन्यां न त्यक्तुमर्हसि ।
यदि भीष्मो रणे राम समाहूतस्त्वया मृधे ॥ ५.१७८.९ ॥
മഹാബാഹോ, ശരണം തേടി വന്ന ഈ കന്യകയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമല്ല. രാമാ, യുദ്ധത്തിൽ നീ ഭീഷ്മനെ വെല്ലുവിളിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ.
5.178.10
निर्जितोऽस्मीति वा ब्रूयात्कुर्याद्वा वचनं तव ।
कृतमस्या भवेत्कार्यं कन्याया भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.१० ॥
ഞാൻ തോറ്റു എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞാലും, അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ വാക്ക് നടപ്പാക്കിയാലും, ഈ കന്യകയുടെ കാര്യം പൂർത്തിയാകും. ഭൃഗുനന്ദനാ.
5.178.11
वाक्यं सत्यं च ते वीर भविष्यति कृतं विभो ।
इयं चापि प्रतिज्ञा ते तदा राम महामुने ॥ ५.१७८.११ ॥
വീരാ, വിഭോ, നിന്റെ വാക്ക് സത്യമായി നടപ്പാകും. രാമാ, മഹാമുനേ, അപ്പോൾ നിന്റെ ഈ പ്രതിജ്ഞയും നിറവേറും.
5.178.12
जित्वा वै क्षत्रियान्सर्वान्ब्रह्मणेषु प्रतिश्रुता ।
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चैव रणे यदि ॥ ५.१७८.१२ ॥
എല്ലാ ക്ഷത്രിയരെയും ജയിച്ച്, നീ ബ്രാഹ്മണർക്ക് വാക്ക് നൽകിയിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ ബ്രാഹ്മണനോ ക്ഷത്രിയനോ വൈശ്യനോ ശൂദ്രനോ (ആരായാലും).
5.178.13
ब्रह्मद्विङ्भविता तं वै हनिष्यामीति भार्गव ।
शरणार्थे प्रपन्नानां भीतानां शरणार्थिनाम् ॥ ५.१७८.१३ ॥
ബ്രാഹ്മണ ദ്വേഷിയായവനെ ഞാൻ കൊല്ലും, ഓ ഭാർഗവാ. ശരണം പ്രാപിച്ചവർക്കും, ഭയന്നവർക്കും, ശരണാർത്ഥികൾക്കും.
5.178.14
न शक्ष्यामि परित्यागं कर्तुं जीवन्कथंचन ।
यश्च कृत्स्नं रणे क्षत्रं विजेष्यति समागतम् ॥ ५.१७८.१४ ॥
ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ഒരു വിധത്തിലും അവരെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല. യുദ്ധത്തിൽ ഒത്തുചേർന്ന സമസ്ത ക്ഷത്രിയരെയും ജയിക്കുന്നവനും.
5.178.15
दीप्तात्मानमहं तं च हनिष्यामीति भार्गव ।
स एवं विजयी राम भीष्मः कुरुकुलोद्वहः ।
तेन युध्यस्व सङ्ग्रमे समेत्य भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.१५ ॥
ദീപ്ത ആത്മാവുള്ളവനെ ഞാൻ കൊല്ലും, ഓ ഭാർഗവാ. അങ്ങനെ വിജയിയായവൻ ഭീഷ്മൻ, കുരുകുലം വഹിക്കുന്നവൻ, ഓ രാമാ. അവനോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റുമുട്ടി പോരാടുക, ഓ ഭൃഗുനന്ദനാ.
5.178.16
स्मराम्यहं पूर्वकृतां प्रतिज्ञामृषिसत्तम ।
तथैव त्त करिष्यामि यथा साम्नैव लप्स्यते ॥ ५.१७८.१६ ॥
ഓ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, മുമ്പ് ഞാൻ ചെയ്ത പ്രതിജ്ഞ എനിക്ക് ഓർമ്മയുണ്ട്. സാമനീതിയാൽ മാത്രം അത് ലഭിക്കുംവിധം ഞാൻ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യും.
5.178.17
कार्यमेतन्महद्ब्रह्मन्काशिकान्यामनोगतम् ।
गमिष्यामि स्वयं कन्यामादाय यत्र सः ॥ ५.१७८.१७ ॥
ഓ ബ്രാഹ്മണാ, ഇത് മഹത്തായ കാര്യമാണ്; കാശിയിലെ കന്യകമാരെക്കുറിച്ച് എന്റെ മനസ്സിലുള്ളതാണ്. കന്യകയെയും കൂട്ടി, അവൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക് ഞാൻ തന്നെ പോകും.
5.178.18
यदि भीष्मो रणश्लाघी न करिष्यति मे वचः ।
हनिष्याम्येनमुद्रिक्तमिति मे निश्चिता मतिः ॥ ५.१७८.१८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആത്മപ്രശംസ ചെയ്യുന്ന ഭീഷ്മൻ എന്റെ വാക്ക് ചെയ്യാതിരുന്നാൽ, ഈ അഹങ്കാരിയെ ഞാൻ കൊല്ലും എന്നത് എന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനമാണ്.
5.178.19
न हि बाणा मयोत्सृष्टाः सज्जन्तीह शरीरिणाम् ।
कायेषु विदितं तुभ्यं पुरा क्षत्रियसंगरे ॥ ५.१७८.१९ ॥
ഞാൻ എയ്ത ബാണങ്ങൾ ഇവിടെ ദേഹധാരികളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ പറ്റിനിൽക്കുന്നില്ല; ഇത് പണ്ടു ക്ഷത്രിയയുദ്ധത്തിൽ നിനക്ക് അറിയാവുന്നതാണ്.
5.178.20
एवमुक्त्वा ततो रामः सह तैर्ब्रह्मवादिभिः ।
प्रयाणाय मतिं कृत्वा समुत्तस्थौ महातपाः ॥ ५.१७८.२० ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ ബ്രഹ്മവാദികളോടൊപ്പം പുറപ്പെടാൻ തീരുമാനിച്ച് മഹാതപസ്വിയായ രാമൻ എഴുന്നേറ്റു.
5.178.21
ततस्ते तामुषित्वा तु रजनीं तत्र तापसाः ।
हुताग्नयो जप्तजप्याः प्रतस्थुर्मञ्जिघांसया ॥ ५.१७८.२१ ॥
പിന്നീട് ആ തപസ്വികൾ അവിടെ രാത്രി കഴിച്ച്, അഗ്നിഹോമം ചെയ്ത്, ജപങ്ങൾ ചൊല്ലി, പുറപ്പെട്ടു.
5.178.22
अभ्यगच्छत्ततो रामः सह तैर्ब्रह्मवादिभिः ।
कुरुक्षेत्रं महाराज कन्यया सह भारत ॥ ५.१७८.२२ ॥
പിന്നീട് രാമൻ ആ ബ്രഹ്മവാദികളോടും കന്യയോടുമൊപ്പം, മഹാരാജാവേ ഭാരതാ, കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി.
5.178.23
न्यविशन्त ततः सर्वे परिगृह्य सरस्वतीम् ।
तापसास्ते महात्मानो भृगुश्रेष्ठपुरस्कृताः ॥ ५.१७८.२३ ॥
പിന്നീട് ഭൃഗുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ആ മഹാത്മാക്കളായ തപസ്വികളെല്ലാം സരസ്വതിയെ ആശ്രയിച്ച് അവിടെ താമസമാക്കി.
5.178.24
ततस्तृतीये दिवसे समे देशे व्यवस्थितः ।
प्रेषयामास मे राजन्प्राप्तोऽस्मीति महाव्रतः ॥ ५.१७८.२४ ॥
പിന്നീട് മൂന്നാം ദിവസം, സമതലമായ ഒരു സ്ഥലത്ത് താമസിച്ച ആ മഹാവ്രതൻ എനിക്ക് സന്ദേശം അയച്ചു — ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു എന്ന്.
5.178.25
तमागतमहं श्रुत्वा विषयान्तं महाबलम् ।
अभ्यगच्छं जवेनाशु प्रीत्या तेजोनिधिं प्रभुम् ॥ ५.१७८.२५ ॥
അതിർത്തിയിൽ എത്തിയ ആ മഹാബലനെക്കുറിച്ച് കേട്ട്, സന്തോഷത്തോടെ വേഗത്തിൽ ആ തേജോനിധിയായ പ്രഭുവിന്റെ അടുത്തേക്ക് ഞാൻ പോയി.
5.178.26
गां पुरस्कृत्य राजेन्द्र ब्राह्मणैः परिवारितः ।
ऋत्विग्भिर्देवकल्पैश्च तथैव च पुरोहितैः ॥ ५.१७८.२६ ॥
രാജേന്ദ്രാ, പശുവിനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, ബ്രാഹ്മണരാലും ദേവതുല്യരായ ഋത്വിക്കുകളാലും അതുപോലെ പുരോഹിതന്മാരാലും ചുറ്റപ്പെട്ട് (ഞാൻ പോയി).
5.178.27
स मामभिगतं दृष्ट्वा जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
प्रतिजग्राह तां पूजां वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ५.१७८.२७ ॥
ഞാൻ വരുന്നത് കണ്ട ആ പ്രതാപവാനായ ജാമദഗ്ന്യൻ ആ പൂജ സ്വീകരിച്ച് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
5.178.28
भीष्म कां बुद्धिमास्थाय काशिराजसुता तदा ।
अकामेन त्वया नीता पुनश्चैव विसर्जिता ॥ ५.१७८.२८ ॥
ഭീഷ്മാ, ഏത് ബുദ്ധി സ്വീകരിച്ചാണ് നീ അന്ന് കാശിരാജപുത്രിയെ അവളുടെ ഇഷ്ടമില്ലാതെ കൊണ്ടുപോയി പിന്നെ വിട്ടയച്ചത്?
5.178.29
विभ्रंशिता त्वया हीयं धर्मादास्ते यशस्विनी ।
परामृष्टां त्वया हीमां को हि गन्तुमिहार्हति ॥ ५.१७८.२९ ॥
നീ ഇവളെ ധർമത്തിൽ നിന്ന് വീഴ്ത്തിയിരിക്കുന്നു; ഈ യശസ്വിനി ഇപ്പോഴും (അവിവാഹിതയായി) ഇരിക്കുന്നു. നീ ഇവളെ ബലാത്കാരമായി സ്പർശിച്ചു; ഇനി ഇവളുടെ അടുത്ത് പോകാൻ ആർ യോഗ്യനാണ്?
5.178.30
प्रत्याख्याता हि साल्वेन त्वया नीतेति भारत ।
तस्मादिमां मन्नियोगात्प्रतिगृह्णीष्व भारत ॥ ५.१७८.३० ॥
സാൽവൻ ഇവളെ തിരസ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു, നീ ഇവളെ കൊണ്ടുപോയിരിക്കുന്നു, ഭാരതാ. അതിനാൽ എന്റെ നിയോഗപ്രകാരം ഇവളെ സ്വീകരിക്കൂ, ഭാരതാ.
5.178.31
स्वधर्मं पुरुषव्याघ्र राजपुत्री लभत्वियम् ।
न युक्तस्त्ववमानोऽयं राज्ञां कर्तुं त्वयाऽनघ ॥ ५.१७८.३१ ॥
പുരുഷവ്യാഘ്രാ, ഈ രാജപുത്രി സ്വധർമ്മം നേടട്ടെ. നിഷ്പാപനേ, രാജാക്കന്മാർക്ക് ഇത്തരമൊരു അപമാനം വരുത്തുന്നത് നിനക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
5.178.32
ततस्तं वै विमनसमुदीक्ष्याहमथाब्रुवम् ।
नाहमेनां पुनर्दद्यां ब्रह्मन्भ्रात्रे कथञ्चन ॥ ५.१७८.३२ ॥
അപ്പോൾ അവൻ വിഷണ്ണനായിരിക്കുന്നത് കണ്ട് ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണാ, ഇവളെ എന്റെ സഹോദരന് ഒരു വിധത്തിലും ഞാൻ വീണ്ടും നൽകില്ല.'
5.178.33
साल्वस्याहमिति प्राह पुरा मामेव भार्गव ।
मया चैवाभ्यनुज्ञाता गतेयं नगरं प्रति ॥ ५.१७८.३३ ॥
'ഞാൻ ശാല്വന്റേതാണ്' എന്ന് മുമ്പ് അവൾ എന്നോട് പറഞ്ഞു, ഭാർഗവാ. എന്റെ അനുവാദത്തോടെ ഇവൾ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
5.178.34
न भयान्नाप्यनुक्रोशान्नार्थलोभान्न काम्यया ।
क्षात्रं धर्ममहं जह्यमिति मे व्रतमाहितम् ॥ ५.१७८.३४ ॥
ഭയം കൊണ്ടല്ല, അനുകമ്പ കൊണ്ടല്ല, ധനലോഭം കൊണ്ടല്ല, കാമം കൊണ്ടുമല്ല — 'ക്ഷാത്രധർമ്മം ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കില്ല' എന്നതാണ് എന്റെ ഉറച്ച വ്രതം.
5.178.35
अथ मामब्रवीद्रामः क्रोधपर्याकुलेक्षणः ।
न करिष्यसि चेदेतद्वाक्यं मे नरपुङ्गव ॥ ५.१७८.३५ ॥
അപ്പോൾ ക്രോധംകൊണ്ട് കലങ്ങിയ കണ്ണുകളോടെ രാമൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നരപുംഗവാ, എന്റെ ഈ വാക്ക് നീ ചെയ്യുന്നില്ലെങ്കിൽ—'
5.178.36
हनिष्यामि सहामात्यं त्वामद्येति पुनः पुनः ।
संरम्भादब्रवीद्रामः क्रोधपर्याकुलेक्षणः ॥ ५.१७८.३६ ॥
'ഇന്ന് തന്നെ നിന്നെയും മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ഞാൻ കൊല്ലും' എന്ന് രാമൻ ആവേശത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു; ക്രോധംകൊണ്ട് അവന്റെ കണ്ണുകൾ കലങ്ങിയിരുന്നു.
5.178.37
तमहं गीर्भिरिष्टाभि पुनः पुनररिन्दम ।
अयाचं भृगुशार्दूलं न चैव प्रशशाम सः ॥ ५.१७८.३७ ॥
ശത്രുദമനാ, പ്രിയവാക്കുകളാൽ ഞാൻ ആ ഭൃഗുവംശത്തിലെ സിംഹത്തോട് വീണ്ടുംവീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചു; എന്നാൽ അദ്ദേഹം ശാന്തനായില്ല.
5.178.38
प्रणम्य तमहं मूर्ध्ना भूयो ब्राह्मणसत्तमम् ।
अब्रुवं कारणं किं तद्यत्त्वं युद्धं मयेच्छसि ॥ ५.१७८.३८ ॥
ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനെ ശിരസ്സു നമിച്ച് വന്ദിച്ച ശേഷം ഞാൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: "എന്നോടു യുദ്ധം ആഗ്രഹിക്കാൻ കാരണം എന്താണ്?"
5.178.39
इष्वस्त्रं मम बालस्य भवतैव चतुर्विधम् ।
उपदिष्टं महाबाहो शिष्योऽस्मि तव भार्गव ॥ ५.१७८.३९ ॥
മഹാബാഹുവേ, ഭാർഗവാ, ബാലനായിരുന്ന എനിക്ക് നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് നാലുവിധമുള്ള ഇഷ്വസ്ത്ര വിദ്യ പഠിപ്പിച്ചത്; ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശിഷ്യനാണ്.
5.178.40
ततो मामब्रवीद्रामः क्रोधसंरक्तलोचनः ।
जानीषे मां गुरुं भीष्म गृह्णासीमां न चैव ह ॥ ५.१७८.४० ॥
അപ്പോൾ കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ രാമൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു: "ഭീഷ്മാ, എന്നെ നിന്റെ ഗുരുവായി നീ അറിയുന്നു; എന്നിട്ടും ഇവളെ നീ സ്വീകരിക്കുന്നു — അത് ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല."
5.178.41
सुतां काश्यस्य कौरव्य मत्प्रियार्थं महामते ।
न हि मे विद्यते शान्तिरन्यथा कुरुनन्दन ॥ ५.१७८.४१ ॥
കൗരവാ, മഹാമതേ, എനിക്ക് പ്രിയമായതിനായി കാശിരാജാവിന്റെ ഈ പുത്രിയെ സ്വീകരിക്കൂ; അല്ലെങ്കിൽ എനിക്ക് സമാധാനമില്ല, കുരുനന്ദനാ.
5.178.42
गृहाणेमां महाबाहो रक्षस्व कुलमात्मनः ।
त्वया विभ्रंशिता हीयं भर्तारं नाधिगच्छति ॥ ५.१७८.४२ ॥
മഹാബാഹുവേ, ഇവളെ സ്വീകരിച്ച് നിന്റെ കുലത്തെ രക്ഷിക്കൂ; നിന്നാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഇവൾക്ക് മറ്റൊരു ഭർത്താവിനെ ലഭിക്കുന്നില്ല.
5.178.43
तथा ब्रुवन्तं तमहं रामं परपुरंयम् ।
नैतदेवं पुनर्भावि ब्रह्मर्षे किं श्रमेण ते ॥ ५.१७८.४३ ॥
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ച ആ രാമനോട് ഞാൻ പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മർഷേ, ഇത് വീണ്ടും ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല; നിങ്ങൾക്ക് ഇത്ര പ്രയാസം എന്തിന്?
5.178.44
गुरुत्वं त्वयि संप्रेक्ष्य जामदग्न्य पुरातनम् ।
प्रसादये त्वां भगवंस्त्यक्तैषा तु पुरा मया ॥ ५.१७८.४४ ॥
നിങ്ങളുടെ പുരാതനമായ ഗുരുത്വം കണക്കിലെടുത്ത്, ജമദഗ്നിപുത്രാ, ഭഗവാനേ, ഞാൻ നിങ്ങളെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു; ഇവളെ ഞാൻ മുമ്പേ ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നു.
5.178.45
को जातु परभावां हि नारीं व्यालीमिव स्थिताम् ।
वासयेत गृहे जानन्स्त्रीणां दोषो महात्ययः ॥ ५.१७८.४५ ॥
സ്ത്രീകളിലെ ദോഷം വലിയ ആപത്താണെന്നറിഞ്ഞിട്ടും, പരപുരുഷനോട് അനുരാഗമുള്ള, പാമ്പിനെപ്പോലെ നില്ക്കുന്ന ആ സ്ത്രീയെ ആരെങ്കിലും വീട്ടിൽ പാർപ്പിക്കുമോ?
5.178.46
न भयाद्वासवस्यापि धर्मं जह्यां महाव्रत ।
प्रसीद मा वा यद्वा ते कार्यं तत्कुरु मा चिरम् ॥ ५.१७८.४६ ॥
മഹാവ്രതാ, ഇന്ദ്രഭയത്താൽ പോലും ഞാൻ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കുകയില്ല; എന്നിൽ പ്രസാദിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ കാര്യം ചെയ്യുക, വൈകരുത്.
5.178.47
अयं चापि विशुद्धात्मन्पुराणे श्रूयते विभो ।
मरुत्तेन महाबुद्धे गीतः श्लोको महात्मना ॥ ५.१७८.४७ ॥
വിശുദ്ധാത്മാവേ, വിഭോ, പുരാണത്തിൽ ഇതും കേൾക്കപ്പെടുന്നു — മഹാബുദ്ധേ, മഹാത്മാവായ മരുത്തൻ ഈ ശ്ലോകം പാടി.
5.178.48
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथं प्रतिपन्नस्य परित्यागो विधीयते ॥ ५.१७८.४८ ॥
ഗുരുവായാലും അഹങ്കാരിയായി, കാര്യാകാര്യങ്ങൾ അറിയാതെ, തെറ്റായ വഴിയിൽ പോയവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
5.178.49
स त्वं गुरुरिति प्रेम्णा मया संमानितो भृशम् ।
गुरुवृत्तिं न जानीषे तस्माद्योत्स्यामि वै त्वया ॥ ५.१७८.४९ ॥
നീ ഗുരുവാണെന്ന് കരുതി സ്നേഹത്തോടെ ഞാൻ നിന്നെ വളരെയധികം ബഹുമാനിച്ചു. എന്നാൽ ഗുരുവിന് യോജിച്ച പെരുമാറ്റം നീ അറിയുന്നില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നോട് തീർച്ചയായും യുദ്ധം ചെയ്യും.
5.178.50
गुरुं न हन्यां समरे ब्राह्मणं च विशेषतः ।
विशेषतस्तपोवृद्धमेवं क्षान्तं मया तव ॥ ५.१७८.५० ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഗുരുവിനെ ഞാൻ കൊല്ലുകയില്ല; ബ്രാഹ്മണനെയും, വിശേഷിച്ച് തപസ്സിൽ വൃദ്ധനായവനെയും. ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിന്നോട് ക്ഷമിച്ചിരിക്കുന്നു.
5.178.51
उद्यतेषुमथो दृष्ट्वा ब्राह्मणं क्षत्रबन्धुवत् ।
यो हन्यात्समरे क्रुद्धं युध्यन्तमपलायिनम् ॥ ५.१७८.५१ ॥
ക്ഷത്രിയബന്ധുവിനെപ്പോലെ അമ്പെടുത്തു നിൽക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടിട്ട്, യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ചു പൊരുതുകയും ഓടാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനെ ആര് കൊല്ലുന്നുവോ—
5.178.52
ब्रह्महत्या न तस्य स्यादिति धर्मेषु निश्चयः ।
क्षत्रियाणां स्थितो धर्म क्षत्रियोऽस्मि तपोधन ॥ ५.१७८.५२ ॥
'അവന് ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം ഉണ്ടാവില്ല' എന്നതാണ് ധർമ്മത്തിലെ നിശ്ചയം. ക്ഷത്രിയരുടെ ധർമ്മം ഇതാണ് സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നത്; ഹേ തപോധനാ, ഞാൻ ക്ഷത്രിയനാണ്.
5.178.53
यो यथा वर्तते यस्मिंस्तस्मिन्नेव प्रवर्तयन् ।
नाधर्मं समवाप्नोति न चाश्रेयश्च विन्दति ॥ ५.१७८.५३ ॥
ആരെങ്ങനെ, ഏതിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുവോ, അതിൽത്തന്നെ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ട് അധർമ്മം നേടുന്നില്ല; അശുഭവും നേടുന്നില്ല.
5.178.54
अर्थे वा यदि वा धर्मे समर्थो देशकालवित् ।
अर्थसंशयमापन्नः श्रोयान्निःसंशयो नरः ॥ ५.१७८.५४ ॥
അർത്ഥത്തിലോ ധർമ്മത്തിലോ സമർത്ഥനും ദേശകാലം അറിയുന്നവനുമായ മനുഷ്യൻ അർത്ഥസംശയത്തിൽ അകപ്പെട്ടാലും സംശയമില്ലാത്ത മനുഷ്യനെക്കാൾ ഉത്തമനാണ്.
5.178.55
यस्मात्संशयितेऽप्यर्थेऽयथान्यायं प्रवर्तसे ।
तस्माद्योत्स्यामि सहितस्त्वया राम महाहवे ॥ ५.१७८.५५ ॥
സംശയമുള്ള കാര്യത്തിലും നീ ന്യായത്തിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അതിനാൽ രാമാ, മഹായുദ്ധത്തിൽ നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യും.
5.178.56
पश्य मे बाहुवीर्यं च विक्रमं चातिमानुषम् ।
एवं गतेऽपि तु मया यच्छक्यं भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.५६ ॥
എന്റെ ബാഹുബലവും മാനുഷികമല്ലാത്ത പരാക്രമവും കാണുക; ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രാ, ഈ നിലയിലും എനിക്ക് സാധ്യമായത് ഞാൻ ചെയ്യും.
5.178.57
तत्करिष्ये कुरुक्षेत्रे योत्स्ये विप्र त्वया सह ।
द्वन्द्वे राम यथेष्टं मे सञ्जीभव महाद्युते ॥ ५.१७८.५७ ॥
അതിനാൽ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യും, വിപ്രാ. രാമാ, എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിന് തയ്യാറാകൂ, മഹാതേജസ്വിയേ.
5.178.58
तत्र त्वं निहतो राम मया शरशतार्दितः ।
प्राप्स्यसे निर्जिताँल्लोकाञ्शस्त्रपूतो महारणे ॥ ५.१७८.५८ ॥
അവിടെ, രാമാ, എന്റെ നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകളാൽ പീഡിതനായി നീ വധിക്കപ്പെടും; മഹായുദ്ധത്തിൽ ആയുധങ്ങളാൽ പവിത്രനായി ജയിച്ച ലോകങ്ങൾ നീ നേടും.
5.178.59
स गच्छ विनिवर्तस्व कुरुक्षोत्रं रणप्रिय ।
तत्रैष्यामि महाबाहो युद्धाय त्वांतपोधन ॥ ५.१७८.५९ ॥
അതിനാൽ പോകൂ, കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകൂ, യുദ്ധപ്രിയനേ. അവിടെ ഞാൻ വരും, മഹാബാഹോ, യുദ്ധത്തിനായി നിന്റെ അടുത്തേക്ക്, തപോധനനേ.
5.178.60
अपि यत्र त्वया राम कृतं शौचं पुरा पितुः ।
तत्राहमपि हत्वा त्वां शौचं कर्तास्मि भार्गव ॥ ५.१७८.६० ॥
മുൻപ് നീ പിതാവിനായി ശൗചകർമ്മം ചെയ്ത സ്ഥലത്തുതന്നെ, ഭാർഗവാ, നിന്നെ വധിച്ച് ഞാനും ശൗചകർമ്മം ചെയ്യും.
5.178.61
तत्र राम समागच्छ त्वरितं युद्धदुर्मद ।
व्यपनेष्यामि ते दर्पं पौराणं ब्राह्मणब्रुव ॥ ५.१७८.६१ ॥
രാമാ, യുദ്ധമദത്താൽ ഉന്മത്തനായവനേ, അവിടെ വേഗം വരിക. ബ്രാഹ്മണനെന്ന് പറയുന്ന നിന്റെ പഴയ അഹങ്കാരം ഞാൻ നീക്കം ചെയ്യും.
5.178.62
यच्चापि कत्थसे राम बहुशः परिवत्सरे ।
निर्जिताः क्षत्रिया लोके मयैकेनेति तच्छ्रुणु ॥ ५.१७८.६२ ॥
രാമാ, വർഷംതോറും പലതവണ നീ പുകഴ്ത്തിപ്പറയുന്നു, ലോകത്തിൽ ഞാൻ ഒരുവൻ തന്നെ ക്ഷത്രിയരെ ജയിച്ചു എന്ന്. അത് കേൾക്കുക.
5.178.63
न तदा जातवान्भीष्मः क्षत्रियो वापि मद्विधः ।
पञ्चाञ्चातानि तेजांसि तृणेषु ज्वलितं त्वया ॥ ५.१७८.६३ ॥
അന്ന് ഭീഷ്മനോ, എന്നെപ്പോലുള്ള ഒരു ക്ഷത്രിയനോ ജനിച്ചിരുന്നില്ല. നീ പുല്ലിൽ അഞ്ച് തേജസ്സുകൾ ജ്വലിപ്പിച്ചു.
5.178.64
यस्ते युद्धमयं दर्पं कामं च व्यपनाशयेत् ।
सोऽहं जातो महाबाहो भीष्मः परपुरंजयः।
व्यपनेष्यामि ते दर्पं युद्धे राम न संशयः ॥ ५.१७८.६४ ॥
നിന്റെ യുദ്ധജന്യമായ ദർപ്പവും കാമവും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനായി, മഹാബാഹുവായ, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന ഭീഷ്മനായി ഞാൻ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു. രാമാ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ ദർപ്പം ഞാൻ നീക്കും, സംശയമില്ല.
5.178.65
ततो मामब्रवीद्रामः प्रहसन्निव भारत ।
दिष्ट्या भीष्म मया सार्धं योद्धुमिच्छसि संगरे ॥ ५.१७८.६५ ॥
അപ്പോൾ രാമൻ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ എന്നോട് പറഞ്ഞു: ഭാരതാ, ഭീഷ്മാ, ഭാഗ്യവശാൽ നീ എന്നോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
5.178.66
अयं गच्छामि कौरव्य कुरुक्षेत्रं त्वया सह ।
भाषितं ते करिष्यामि तत्रागच्छ परंतप ॥ ५.१७८.६६ ॥
കൗരവ്യാ, ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. നീ പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ ചെയ്യും. ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്നവനേ, അവിടെ വരിക.
5.178.67
तत्र त्वां निहतं माता मया शरशताचितम् ।
जाह्नवी पश्यतां भीष्म गृध्रकङ्कबलाशनम् ॥ ५.१७८.६७ ॥
അവിടെ നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ട്, ഞാൻ വധിച്ച നിന്നെ, ഭീഷ്മാ, ജാഹ്നവി മാതാവ് കാണും; നീ കഴുകന്മാർക്കും കങ്കപക്ഷികൾക്കും ആഹാരമാകും.
5.178.68
कृपणं त्वामभिप्रेक्ष्य सिद्धचारणसेविता ।
मया विनिहतं देवी रोदतामद्य पार्थिव ॥ ५.१७८.६८ ॥
ഹേ രാജാവേ, ദീനാവസ്ഥയിലുള്ള നിന്നെ കണ്ട്, സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സേവിക്കുന്ന ആ ദേവി, എന്നാൽ വധിക്കപ്പെട്ട നിന്നെ കണ്ട് ഇന്ന് കരയും.
5.178.69
अतदर्हा महाभागा भगीरथसुताऽनघा ।
या त्वामजीजनन्मन्दं युद्धकामुकमातुरम् ॥ ५.१७८.६९ ॥
ആ മഹാഭാഗ്യവതി, നിഷ്പാപനായ ഭഗീരഥന്റെ പുത്രി, യുദ്ധമോഹത്താൽ പീഡിതനായ മന്ദബുദ്ധിയായ നിന്നെ പ്രസവിച്ചവൾ, അതിന് യോഗ്യയല്ല.
5.178.70
एहि गच्छ मया भीष्म युद्धकामुक दुर्मद ।
गृहाण सर्वं कौरव्य रथादि भरतर्षभ ॥ ५.१७८.७० ॥
വരൂ, എന്നോടൊപ്പം വരൂ, ഭീഷ്മാ, യുദ്ധമോഹിയായ ദുർമദാ! ഹേ കൗരവ്യാ, ഹേ ഭരതർഷഭാ, രഥം മുതലായതെല്ലാം സ്വീകരിക്കൂ.
5.178.71
इति ब्रुवाणं तमहं रामं परपुरंजयमक् ।
प्रणम्यक शिरसा राममेवमस्त्वित्यथाब्रवम् ॥ ५.१७८.७१ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന ആ രാമനെ ഞാൻ തല കുനിച്ച് വണങ്ങി, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
5.178.72
एवमुक्त्वा ययौ रामः कुरुक्षेत्रं युयुत्सया ।
प्रविश्य नगरं चाहं सत्यवत्यै न्यवेदयम् ॥ ५.१७८.७२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് യുദ്ധേച്ഛയോടെ രാമൻ കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി. ഞാൻ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് സത്യവതിയെ അത് അറിയിച്ചു.
5.178.73
ततः कृतस्वस्त्ययनो मात्रा च प्रतिनन्दितः ।
द्विजातीन्वाच्य पुण्याहं स्वस्ति चैव महाद्युते ॥ ५.१७८.७३ ॥
അനന്തരം സ്വസ്ത്യയനം ചെയ്യിച്ച്, മാതാവിനാൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ട്, ബ്രാഹ്മണരെക്കൊണ്ട് പുണ്യാഹവും സ്വസ്തിയും ചൊല്ലിച്ച്, ഹേ മഹാദ്യുതേ,
5.178.74
रथमास्थाय रुचिरं राजतं पाण्डुरैर्हयैः ।
सूपस्करं स्वधिष्ठानं वैयाघ्रपरिवारणम् ॥ ५.१७८.७४ ॥
വെളുത്ത കുതിരകൾ പൂട്ടിയ, വെള്ളിപോലെ മനോഹരമായ രഥത്തിൽ കയറി, നന്നായി സജ്ജമാക്കിയ, സ്വന്തം ഇരിപ്പിടമുള്ള, പുലിത്തോൽ പൊതിഞ്ഞ,
5.178.75
उपपन्नं महाशस्त्रैः सर्वोपकरणान्वितम् ।
तत्कुलीनेन वीरेण हयशास्त्रविदा रणे ॥ ५.१७८.७५ ॥
മഹത്തായ ആയുധങ്ങളോടു കൂടിയ, സർവ്വ ഉപകരണങ്ങളും നിറഞ്ഞ, ആ കുലീനനായ വീരൻ, അശ്വശാസ്ത്രം അറിയുന്ന, യുദ്ധത്തിൽ,
5.178.76
यत्तं सूतेन शिष्टेन बहुशो दृष्टकर्मणा ।
दंशितः पाण्डुरेणाहं कवचेन वपुष्मता ॥ ५.१७८.७६ ॥
പലതവണ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട പ്രവൃത്തിയുള്ള, പരിശീലനം ലഭിച്ച സാരഥിയാൽ ഒരുക്കപ്പെട്ട, വെളുത്ത, തേജസ്സുള്ള കവചത്താൽ ഞാൻ അണിയിക്കപ്പെട്ടു,
5.178.77
पाण्डुरं कार्मुकं गृह्य प्रायां भरतसत्तम ।
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ॥ ५.१७८.७७ ॥
വെളുത്ത വില്ലെടുത്ത് ഞാൻ പുറപ്പെട്ടു, ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ ശിരസ്സിന് മേൽ വെള്ളക്കുട പിടിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു,
5.178.78
पाण्डुरैश्चापि व्यजनैर्वीज्यमानो नराधिप ।
शुक्लवासाः सितोष्णीषः सर्वशुक्लविभूषणः ॥ ५.१७८.७८ ॥
വെളുത്ത വീശുകളാൽ വീശപ്പെട്ടവനായി, ഹേ നരാധിപാ, വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച്, വെള്ള തലപ്പാവോടെ, പൂർണ്ണമായും വെള്ള ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചവനായി.
5.178.79
स्तूयमानो जयाशीर्भिर्निष्क्रम्य गजसाह्वयात् ।
कुरुक्षेत्रं रणक्षेत्रमुपायां भरतर्षभ ॥ ५.१७८.७९ ॥
വിജയാശംസകളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവനായി, ഗജസാഹ്വയത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട് ഞാൻ കുരുക്ഷേത്രമാകുന്ന ആ രണക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി, ഭരതർഷഭാ.
5.178.80
ते हयाश्चोदितास्तेन सूतेन परमाहवे ।
अवहन्मां भृशं राजन्मनोमारुतरंहसः ॥ ५.१७८.८० ॥
ആ സാരഥി തെളിച്ച ആ കുതിരകൾ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ, രാജാവേ, മനസ്സിന്റെയും കാറ്റിന്റെയും വേഗത്തിൽ എന്നെ അതിവേഗം വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
5.178.81
गत्वाऽहं तत्कुरुक्षेत्रं स च रामः प्रतापवान् ।
युद्धाय सहसा राजन्पराक्रान्तौ परस्परम् ॥ ५.१७८.८१ ॥
ഞാൻ ആ കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി; പ്രതാപവാനായ ആ രാമനും, രാജാവേ, യുദ്ധത്തിനായി പെട്ടെന്ന് പരസ്പരം എതിരിട്ട് മുന്നേറി.
5.178.82
ततः सदर्शनेऽतिष्ठं रामस्यातितपस्विनः ।
प्रगृह्य शङ्खप्रवरंक ततः प्राधममुत्तमम् ॥ ५.१७८.८२ ॥
അപ്പോൾ അതിതപസ്വിയായ രാമന്റെ കാഴ്ചയിൽ ഞാൻ നിന്നു; പിന്നെ ശ്രേഷ്ഠമായ ശംഖ് എടുത്ത് അതിനെ ഉത്തമമായി ഊതി.
5.178.83
ततस्तत्र द्विजा राजंस्तापसाश्च वनौकसः ।
अपश्यन्त रणं दिव्यं देवाः सेन्द्रगणास्तदा ॥ ५.१७८.८३ ॥
അവിടെ, രാജാവേ, ദ്വിജന്മാരും തപസ്വികളും വനവാസികളും, ഇന്ദ്രഗണങ്ങളോടു കൂടിയ ദേവന്മാരും ആ ദിവ്യയുദ്ധം കണ്ടു.
5.178.84
ततो दिव्यानि माल्यानि प्रादुरासंस्ततस्ततः ।
वादित्राणि च दिव्यानि मेघवृन्दानि चैव ह ॥ ५.१७८.८४ ॥
പിന്നെ അവിടവിടെ ദിവ്യമാലകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ദിവ്യവാദ്യങ്ങളും മേഘക്കൂട്ടങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
5.178.85
ततस्ते तापसाः सर्वे भार्गवस्यानुयायिनः ।
प्रेक्षकाः समपद्यन्त परिवार्य रणाजिरम् ॥ ५.१७८.८५ ॥
അപ്പോൾ ഭാർഗവന്റെ അനുയായികളായ ആ തപസ്വികളെല്ലാം യുദ്ധഭൂമിയെ വളഞ്ഞ് കാഴ്ചക്കാരായി നിന്നു.
5.178.86
ततो मामब्रवीद्देवी सर्वभूतहितैषिणी ।
माता स्वरूपिणी राजन्किमिदं ते चिकीर्षितम् ॥ ५.१७८.८६ ॥
അപ്പോൾ സർവഭൂതഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആ ദേവി, മാതൃരൂപത്തിൽ എന്നോടു പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, നീ ഇതെന്താണ് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?"
5.178.87
गत्वाऽहं जामदग्न्यं तु प्रयाचिष्ये कुरूद्वह ।
भूष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति पुनः पुनः ॥ ५.१७८.८७ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ ജാമദഗ്ന്യന്റെ അടുത്തുചെന്ന്, 'ശിഷ്യനായ ഭീഷ്മനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യരുതേ' എന്നു വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിക്കും.
5.178.88
मा मैवं पुत्र निर्बन्धं कुरु विप्रेण पार्थिव ।
जामदग्न्येन समरे योद्धुमित्येव भर्त्सयत् ॥ ५.१७८.८८ ॥
മകനേ, ഇങ്ങനെ വാശി പിടിക്കരുതേ. രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ബ്രാഹ്മണനായ ജാമദഗ്ന്യനോടു പൊരുതാൻ — എന്ന് അവൾ എന്നെ ശാസിച്ചു.
5.178.89
किं न वै क्षत्रियहणो हरतुल्यपराक्रमः ।
विदितः पुत्र रामस्ते यतस्तं योद्धुमिच्छसि ॥ ५.१७८.८९ ॥
മകനേ, ക്ഷത്രിയരെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും ഹരനു തുല്യ പരാക്രമിയുമായ രാമനെ നീ അറിയുന്നില്ലേ? അവനോടു നീ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
5.178.90
ततोऽहमब्रवं देवीमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
सर्वं तद्भरतश्रेष्ठ यथावृत्तं स्वयंवरे ॥ ५.१७८.९० ॥
അപ്പോൾ ഞാൻ കൈകൂപ്പി, ദേവിയെ വണങ്ങി, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, സ്വയംവരത്തിൽ നടന്നതെല്ലാം യഥാവൃത്തമായി പറഞ്ഞു.
5.178.91
यथा च रामो राजेन्द्र मया पूर्वं प्रचोदितः ।
काशिराजसुतायाश्च यथा कर्म पुरातनम् ॥ ५.१७८.९१ ॥
രാജേന്ദ്രാ, മുമ്പ് ഞാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചതുപോലെ രാമനും, കാശിരാജപുത്രിയെക്കുറിച്ചുള്ള പുരാതന കർമ്മവും (അങ്ങനെ തന്നെ).
5.178.92
ततः सा राममभ्येत्य जननी मे महानदी ।
मदर्थं तमृषिं वीक्ष्य क्षमयामास भार्गवम् ॥ ५.१७८.९२ ॥
അപ്പോൾ എന്റെ മാതാവായ ആ മഹാനദി രാമന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന്, എനിക്കുവേണ്ടി ആ ഋഷിയെ കണ്ട് ഭാർഗവനോട് ക്ഷമ യാചിച്ചു.
5.178.93
भीष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति वचो।़ब्रवीत् ।
स च तामाह याचन्तीं भीष्ममेव निवर्तय।
न च मे कुरुते काममित्यहं तमुपागमम् ॥ ५.१७८.९३ ॥
"ഭീഷ്മനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യരുത്, ശിഷ്യാ" എന്ന വാക്ക് അവൻ പറഞ്ഞു. യാചിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അവളോട് അവൻ പറഞ്ഞു: "ഭീഷ്മനെത്തന്നെ തിരിച്ചയക്കൂ; അവൻ എന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുന്നില്ല." അങ്ങനെ ഞാൻ അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
5.178.94
ततो गङ्गा सुतस्नोहान्मां सा पुनरुपागमत् ।
नास्या अकरवं वाक्यं क्रोधपर्याकुलेक्षणः ॥ ५.१७८.९४ ॥
അപ്പോൾ പുത്രസ്നേഹത്താൽ ഗംഗ വീണ്ടും എന്റെ അടുത്ത് വന്നു. കോപത്താൽ കലങ്ങിയ കണ്ണുകളോടെ ഞാൻ അവളുടെ വാക്ക് അനുസരിച്ചില്ല.
5.178.95
अथादृश्यत धर्मात्मा भृगुश्रेष्ठो महातपाः ।
आह्वयामास च तदा युद्धाय द्विजसत्तमः ॥ ५.१७८.९५ ॥
അപ്പോൾ ധർമ്മാത്മാവും ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠനും മഹാതപസ്വിയുമായവൻ പ്രത്യക്ഷനായി. അപ്പോൾ ആ ദ്വിജോത്തമൻ യുദ്ധത്തിനായി എന്നെ വെല്ലുവിളിച്ചു.