ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.178
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.178.1
एवमुक्तस्तदा रामो जहि भीष्ममिति प्रभो ।
उवाच रुदतीं कन्यां चोदयन्तीं पुनः पुनः ॥ ५.१७८.१ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବା ପରେ ରାମ, 'ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମାର' ବୋଲି, କାନ୍ଦୁଥିବା, ବାରମ୍ବାର ପ୍ରେରଣା ଦେଉଥିବା କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ।
5.178.2
काश्ये न कामं गृह्णामि शस्त्रं वै वरवर्णिनि ।
ऋते ब्रह्मविदां हेतोः किमन्यत्करवाणि ते ॥ ५.१७८.२ ॥
ହେ କାଶୀ କନ୍ୟା, ହେ ସୁନ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ହିତ ବ୍ୟତୀତ ମୁଁ ଇଚ୍ଛାରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରେ ନାହିଁ। ତୁମ ପାଇଁ ଆଉ କ’ଣ କରିବି?
5.178.3
वाचा भीष्मश्च साल्वश्च मम राज्ञि वशानुगौ ।
भविष्यतोऽनवद्याङ्गि तत्करिष्यामि मा शुचः ॥ ५.१७८.३ ॥
ବାକ୍ୟରେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଶାଳ୍ୱ ମୋ ବଶରେ ଚାଲିବେ। ହେ ରାଣୀ, ହେ ନିର୍ଦୋଷ ଅଙ୍ଗ ଧାରିଣୀ, ମୁଁ ତାହା କରିବି; ଶୋକ କର ନାହିଁ।
5.178.4
न तु शस्त्रं ग्रहीष्यामि कथंचिदपि भामिनि ।
ऋते नियोगाद्विप्राणामेष मे समयः कृतः ॥ ५.१७८.४ ॥
କିନ୍ତୁ ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିବି ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିନା। ଏହା ମୋର ସଙ୍କଳ୍ପ।
5.178.5
मम दुःखं भगवता व्यपनेयं यतस्ततः ।
तच्च भीष्मप्रसूतं मे तं जहीश्वर मा चिरम् ॥ ५.१७८.५ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ମୋ ଦୁଃଖ ଯେଉଁଠୁ ହେଉ ଦୂର କରିବାକୁ ହେବ। ଭୀଷ୍ମଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେ ଦୁଃଖକୁ, ହେ ଈଶ୍ବର, ମାର; ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
5.178.6
काशिकन्ये पुनर्ब्रूहि भीष्मस्ते चरणावुभौ ।
शिरसा वन्दनार्होऽपि ग्रहीष्यति गिरा मम ॥ ५.१७८.६ ॥
ହେ କାଶୀ କନ୍ୟା, ପୁଣି କୁହ: ଭୀଷ୍ମ ତୁମ ଦୁଇ ଚରଣରେ ମସ୍ତକ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତୁ; ସେ ବନ୍ଦନାର ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ହେଁ ମୋ କଥାରେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିବେ।
5.178.7
जहि भीष्मं रणे राम मम चेदिच्छसि प्रियम् ।
प्रतिश्रुतं च यदपि तत्सत्यं कर्तुमर्हसि ॥ ५.१७८.७ ॥
ହେ ରାମ, ଯଦି ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ ଚାହଁ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବଧ କର। ତୁମେ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ।
5.178.8
तयोः संवदतोरेवं राजन्रामाम्बयोस्तदा ।
अकृतव्रणो जामदग्न्यमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५.१७८.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ରାମ ଓ ଅମ୍ବା ଏହିପରି କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଅକୃତବ୍ରଣ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
5.178.9
शरणागतां महाबाहो कन्यां न त्यक्तुमर्हसि ।
यदि भीष्मो रणे राम समाहूतस्त्वया मृधे ॥ ५.१७८.९ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଶରଣାଗତ ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ରାମ, ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛ।
5.178.10
निर्जितोऽस्मीति वा ब्रूयात्कुर्याद्वा वचनं तव ।
कृतमस्या भवेत्कार्यं कन्याया भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.१० ॥
ମୁଁ ପରାସ୍ତ ହୋଇଛି ବୋଲି ସେ କହିବେ, ବା ତୁମ ବାକ୍ୟ ପାଳନ କରିବେ, ତେବେ ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ। ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ।
5.178.11
वाक्यं सत्यं च ते वीर भविष्यति कृतं विभो ।
इयं चापि प्रतिज्ञा ते तदा राम महामुने ॥ ५.१७८.११ ॥
ହେ ବୀର, ହେ ବିଭୁ, ତୁମ ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟ ହୋଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ହେ ରାମ, ହେ ମହାମୁନି, ତେବେ ତୁମର ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
5.178.12
जित्वा वै क्षत्रियान्सर्वान्ब्रह्मणेषु प्रतिश्रुता ।
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चैव रणे यदि ॥ ५.१७८.१२ ॥
ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଜିତି ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ବା ଶୂଦ୍ର (ଯେହିକେହି ହୁଅନ୍ତୁ)।
5.178.13
ब्रह्मद्विङ्भविता तं वै हनिष्यामीति भार्गव ।
शरणार्थे प्रपन्नानां भीतानां शरणार्थिनाम् ॥ ५.१७८.१३ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀ ହେବ ତାକୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବଧ କରିବି, ହେ ଭାର୍ଗବ। ଶରଣାଗତ, ଭୀତ ଓ ଶରଣାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ।
5.178.14
न शक्ष्यामि परित्यागं कर्तुं जीवन्कथंचन ।
यश्च कृत्स्नं रणे क्षत्रं विजेष्यति समागतम् ॥ ५.१७८.१४ ॥
ଜୀବିତ ଥାଇ ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଯେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମବେତ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଜିତିବ।
5.178.15
दीप्तात्मानमहं तं च हनिष्यामीति भार्गव ।
स एवं विजयी राम भीष्मः कुरुकुलोद्वहः ।
तेन युध्यस्व सङ्ग्रमे समेत्य भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.१५ ॥
ଦୀପ୍ତ ଆତ୍ମାବିଶିଷ୍ଟ ତାକୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବଧ କରିବି, ହେ ଭାର୍ଗବ। ଏପରି ବିଜୟୀ ହେଉଛନ୍ତି ଭୀଷ୍ମ, କୁରୁକୁଳର ଭାର ବହନକାରୀ, ହେ ରାମ। ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଲଢ଼, ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ।
5.178.16
स्मराम्यहं पूर्वकृतां प्रतिज्ञामृषिसत्तम ।
तथैव त्त करिष्यामि यथा साम्नैव लप्स्यते ॥ ५.१७८.१६ ॥
ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ପୂର୍ବକୃତ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମୋର ସ୍ମରଣରେ ଅଛି। ସାମନୀତି ଦ୍ୱାରା ହିଁ ତାହା ମିଳିବ ସେପରି ମୁଁ ସେପରି କରିବି।
5.178.17
कार्यमेतन्महद्ब्रह्मन्काशिकान्यामनोगतम् ।
गमिष्यामि स्वयं कन्यामादाय यत्र सः ॥ ५.१७८.१७ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହା ଏକ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ; କାଶୀର କନ୍ୟାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋ ମନରେ ଏହା ଅଛି। କନ୍ୟାକୁ ନେଇ, ଯେଉଁଠି ସେ ଅଛି ସେଠାକୁ ମୁଁ ନିଜେ ଯିବି।
5.178.18
यदि भीष्मो रणश्लाघी न करिष्यति मे वचः ।
हनिष्याम्येनमुद्रिक्तमिति मे निश्चिता मतिः ॥ ५.१७८.१८ ॥
ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସାକାରୀ ଭୀଷ୍ମ ମୋ କଥା ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଅହଂକାରୀକୁ ମୁଁ ବଧ କରିବି, ଏହା ମୋର ନିଶ୍ଚିତ ମତ।
5.178.19
न हि बाणा मयोत्सृष्टाः सज्जन्तीह शरीरिणाम् ।
कायेषु विदितं तुभ्यं पुरा क्षत्रियसंगरे ॥ ५.१७८.१९ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବାଣ ଏଠାରେ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ଲାଗି ରହେ ନାହିଁ; ଏହା ପୂର୍ବରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ଜଣାଅଛି।
5.178.20
एवमुक्त्वा ततो रामः सह तैर्ब्रह्मवादिभिः ।
प्रयाणाय मतिं कृत्वा समुत्तस्थौ महातपाः ॥ ५.१७८.२० ॥
ଏହା କହି, ସେହି ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କରି ମହାତପସ୍ୱୀ ରାମ ଉଠିଲେ।
5.178.21
ततस्ते तामुषित्वा तु रजनीं तत्र तापसाः ।
हुताग्नयो जप्तजप्याः प्रतस्थुर्मञ्जिघांसया ॥ ५.१७८.२१ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ତାପସମାନେ ସେଠାରେ ରାତି କଟାଇ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ଜପ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
5.178.22
अभ्यगच्छत्ततो रामः सह तैर्ब्रह्मवादिभिः ।
कुरुक्षेत्रं महाराज कन्यया सह भारत ॥ ५.१७८.२२ ॥
ତା'ପରେ ରାମ ସେହି ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନଙ୍କ ସହିତ, କନ୍ୟା ସହିତ, ହେ ମହାରାଜ ଭାରତ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ।
5.178.23
न्यविशन्त ततः सर्वे परिगृह्य सरस्वतीम् ।
तापसास्ते महात्मानो भृगुश्रेष्ठपुरस्कृताः ॥ ५.१७८.२३ ॥
ତା'ପରେ ଭୃଗୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସେହି ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ତାପସମାନେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ବସତି କଲେ।
5.178.24
ततस्तृतीये दिवसे समे देशे व्यवस्थितः ।
प्रेषयामास मे राजन्प्राप्तोऽस्मीति महाव्रतः ॥ ५.१७८.२४ ॥
ତା'ପରେ ତୃତୀୟ ଦିନେ, ସମତଳ ସ୍ଥାନରେ ରହି ସେହି ମହାବ୍ରତୀ ମୋତେ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ — ହେ ରାଜନ, ମୁଁ ପହଞ୍ଚିଛି।
5.178.25
तमागतमहं श्रुत्वा विषयान्तं महाबलम् ।
अभ्यगच्छं जवेनाशु प्रीत्या तेजोनिधिं प्रभुम् ॥ ५.१७८.२५ ॥
ସୀମାରେ ଆସିଥିବା ସେହି ମହାବଳୀଙ୍କ ବିଷୟ ଶୁଣି ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ଶୀଘ୍ର ସେହି ତେଜୋନିଧି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି।
5.178.26
गां पुरस्कृत्य राजेन्द्र ब्राह्मणैः परिवारितः ।
ऋत्विग्भिर्देवकल्पैश्च तथैव च पुरोहितैः ॥ ५.१७८.२६ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଗାଈକୁ ଆଗରେ ରଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ଦେବତୁଲ୍ୟ ଋତ୍ୱିଜ ଏବଂ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ସହିତ (ଗଲି)।
5.178.27
स मामभिगतं दृष्ट्वा जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
प्रतिजग्राह तां पूजां वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ५.१७८.२७ ॥
ମୋତେ ଆସିଥିବା ଦେଖି ସେହି ପ୍ରତାପୀ ଜମଦଗ୍ନ୍ୟ ସେହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
5.178.28
भीष्म कां बुद्धिमास्थाय काशिराजसुता तदा ।
अकामेन त्वया नीता पुनश्चैव विसर्जिता ॥ ५.१७८.२८ ॥
ହେ ଭୀଷ୍ମ, କେଉଁ ବୁଦ୍ଧି ଅବଲମ୍ବନ କରି ତୁମେ ସେତେବେଳେ କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ତା'ର ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ ନେଇଗଲ ଏବଂ ପୁଣି ଛାଡ଼ିଦେଲ?
5.178.29
विभ्रंशिता त्वया हीयं धर्मादास्ते यशस्विनी ।
परामृष्टां त्वया हीमां को हि गन्तुमिहार्हति ॥ ५.१७८.२९ ॥
ତୁମେ ଏହାକୁ ଧର୍ମରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ କରିଛ; ଏହି ଯଶସ୍ୱିନୀ ଏବେ ବି (ଅବିବାହିତା) ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ ଏହାକୁ ବଳପୂର୍ବକ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛ; ଏବେ ଏହାର ନିକଟକୁ କିଏ ଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ?
5.178.30
प्रत्याख्याता हि साल्वेन त्वया नीतेति भारत ।
तस्मादिमां मन्नियोगात्प्रतिगृह्णीष्व भारत ॥ ५.१७८.३० ॥
ସାଲ୍ୱ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି, ଆଉ ତୁମେ ଏହାକୁ ନେଇଛ, ହେ ଭାରତ। ଅତଏବ ମୋ ଆଦେଶରେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ଭାରତ।
5.178.31
स्वधर्मं पुरुषव्याघ्र राजपुत्री लभत्वियम् ।
न युक्तस्त्ववमानोऽयं राज्ञां कर्तुं त्वयाऽनघ ॥ ५.१७८.३१ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଏହି ରାଜକନ୍ୟା ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମ ଲାଭ କରୁ। ହେ ଅନଘ, ରାଜାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଏଭଳି ଅପମାନ କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
5.178.32
ततस्तं वै विमनसमुदीक्ष्याहमथाब्रुवम् ।
नाहमेनां पुनर्दद्यां ब्रह्मन्भ्रात्रे कथञ्चन ॥ ५.१७८.३२ ॥
ତା'ପରେ ତାକୁ ବିଷଣ୍ଣ ଦେଖି ମୁଁ କହିଲି, 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହାକୁ ମୁଁ ମୋ ଭାଇକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପୁନର୍ବାର ଦେବି ନାହିଁ।'
5.178.33
साल्वस्याहमिति प्राह पुरा मामेव भार्गव ।
मया चैवाभ्यनुज्ञाता गतेयं नगरं प्रति ॥ ५.१७८.३३ ॥
'ମୁଁ ଶାଲ୍ୱଙ୍କର' ଏହା ସେ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ କହିଥିଲା, ହେ ଭାର୍ଗବ। ମୋ ଅନୁମତିରେ ଏ ନଗର ଆଡ଼କୁ ଗଲା।
5.178.34
न भयान्नाप्यनुक्रोशान्नार्थलोभान्न काम्यया ।
क्षात्रं धर्ममहं जह्यमिति मे व्रतमाहितम् ॥ ५.१७८.३४ ॥
ଭୟରୁ ନୁହେଁ, କରୁଣାରୁ ନୁହେଁ, ଧନଲୋଭରୁ ନୁହେଁ, କାମନାରୁ ନୁହେଁ — 'କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ', ଏହା ମୋ ଦୃଢ଼ବ୍ରତ।
5.178.35
अथ मामब्रवीद्रामः क्रोधपर्याकुलेक्षणः ।
न करिष्यसि चेदेतद्वाक्यं मे नरपुङ्गव ॥ ५.१७८.३५ ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୋଧରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନ ଥିବା ରାମ ମୋତେ କହିଲେ: 'ହେ ନରପୁଙ୍ଗବ, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଏ ବାକ୍ୟ ନ କରିବ—'
5.178.36
हनिष्यामि सहामात्यं त्वामद्येति पुनः पुनः ।
संरम्भादब्रवीद्रामः क्रोधपर्याकुलेक्षणः ॥ ५.१७८.३६ ॥
'ଆଜି ହିଁ ତୁମକୁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମାରିଦେବି' ଏହା ରାମ ଆବେଗରେ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ; କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ନୟନ ବ୍ୟାକୁଳ ଥିଲା।
5.178.37
तमहं गीर्भिरिष्टाभि पुनः पुनररिन्दम ।
अयाचं भृगुशार्दूलं न चैव प्रशशाम सः ॥ ५.१७८.३७ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟରେ ବାରମ୍ବାର ମୁଁ ଭୃଗୁବଂଶର ସେହି ବ୍ୟାଘ୍ରକୁ ନିବେଦନ କଲି; କିନ୍ତୁ ସେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ।
5.178.38
प्रणम्य तमहं मूर्ध्ना भूयो ब्राह्मणसत्तमम् ।
अब्रुवं कारणं किं तद्यत्त्वं युद्धं मयेच्छसि ॥ ५.१७८.३८ ॥
ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମସ୍ତକ ନୁଆଇ ପ୍ରଣାମ କରି ମୁଁ ପୁଣି କହିଲି, "ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛା କରିବାର କାରଣ କ'ଣ?"
5.178.39
इष्वस्त्रं मम बालस्य भवतैव चतुर्विधम् ।
उपदिष्टं महाबाहो शिष्योऽस्मि तव भार्गव ॥ ५.१७८.३९ ॥
ହେ ମହାବାହୁ ଭାର୍ଗବ, ବାଳକ ମୋତେ ଆପଣ ହିଁ ଚତୁର୍ବିଧ ଇଷ୍ୱସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଥିଲେ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ।
5.178.40
ततो मामब्रवीद्रामः क्रोधसंरक्तलोचनः ।
जानीषे मां गुरुं भीष्म गृह्णासीमां न चैव ह ॥ ५.१७८.४० ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନ ରାମ ମୋତେ କହିଲେ, "ଭୀଷ୍ମ, ତୁମେ ମୋତେ ତୁମର ଗୁରୁ ବୋଲି ଜାଣ; ତଥାପି ତୁମେ ଏହି ନାରୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛ — ତାହା କଦାପି ହେବ ନାହିଁ।"
5.178.41
सुतां काश्यस्य कौरव्य मत्प्रियार्थं महामते ।
न हि मे विद्यते शान्तिरन्यथा कुरुनन्दन ॥ ५.१७८.४१ ॥
ହେ କୌରବ, ହେ ମହାମତି, ମୋ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ କାଶୀରାଜଙ୍କ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ନହେଲେ ମୋର ଶାନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ।
5.178.42
गृहाणेमां महाबाहो रक्षस्व कुलमात्मनः ।
त्वया विभ्रंशिता हीयं भर्तारं नाधिगच्छति ॥ ५.१७८.४२ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର ଏବଂ ତୁମ କୁଳର ରକ୍ଷା କର; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇ ଏ ଆଉ କୌଣସି ସ୍ୱାମୀ ପାଉନାହିଁ।
5.178.43
तथा ब्रुवन्तं तमहं रामं परपुरंयम् ।
नैतदेवं पुनर्भावि ब्रह्मर्षे किं श्रमेण ते ॥ ५.१७८.४३ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା, ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜିତିଥିବା ସେହି ରାମଙ୍କୁ ମୁଁ କହିଲି: ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଏହା ପୁଣି ଏପରି ହେବ ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କୁ ଏତେ ପରିଶ୍ରମ କାହିଁକି?
5.178.44
गुरुत्वं त्वयि संप्रेक्ष्य जामदग्न्य पुरातनम् ।
प्रसादये त्वां भगवंस्त्यक्तैषा तु पुरा मया ॥ ५.१७८.४४ ॥
ଆପଣଙ୍କର ପୁରାତନ ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଚାରି, ହେ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର, ହେ ଭଗବାନ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଛି; ଏହି ସ୍ତ୍ରୀକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲି।
5.178.45
को जातु परभावां हि नारीं व्यालीमिव स्थिताम् ।
वासयेत गृहे जानन्स्त्रीणां दोषो महात्ययः ॥ ५.१७८.४५ ॥
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦୋଷ ମହା ବିପଦ ବୋଲି ଜାଣି ମଧ୍ୟ, ପରପୁରୁଷ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ, ସାପ ପରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ସ୍ତ୍ରୀକୁ କିଏ ଘରେ ରଖିବ?
5.178.46
न भयाद्वासवस्यापि धर्मं जह्यां महाव्रत ।
प्रसीद मा वा यद्वा ते कार्यं तत्कुरु मा चिरम् ॥ ५.१७८.४६ ॥
ହେ ମହାବ୍ରତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ; ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ନଚେତ ତୁମର ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟ ତାହା କର, ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
5.178.47
अयं चापि विशुद्धात्मन्पुराणे श्रूयते विभो ।
मरुत्तेन महाबुद्धे गीतः श्लोको महात्मना ॥ ५.१७८.४७ ॥
ହେ ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ହେ ବିଭୁ, ପୁରାଣରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଏ — ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି, ମହାତ୍ମା ମରୁତ୍ତ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଗାଇଥିଲେ।
5.178.48
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथं प्रतिपन्नस्य परित्यागो विधीयते ॥ ५.१७८.४८ ॥
ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅହଂକାରୀ ହୋଇ, କାର୍ଯ୍ୟ-ଅକାର୍ଯ୍ୟ ନ ଜାଣି, କୁପଥରେ ଗମନ କରେ, ତେବେ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ବିଧେୟ।
5.178.49
स त्वं गुरुरिति प्रेम्णा मया संमानितो भृशम् ।
गुरुवृत्तिं न जानीषे तस्माद्योत्स्यामि वै त्वया ॥ ५.१७८.४९ ॥
ତୁମେ ଗୁରୁ ବୋଲି ସ୍ନେହରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବହୁତ ସମ୍ମାନ କରିଛି; କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଚରଣ ତୁମେ ଜାଣ ନାହଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
5.178.50
गुरुं न हन्यां समरे ब्राह्मणं च विशेषतः ।
विशेषतस्तपोवृद्धमेवं क्षान्तं मया तव ॥ ५.१७८.५० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ବିଶେଷ କରି ତପସ୍ୟାରେ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ତ ନିଶ୍ଚୟ ନାହିଁ। ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ଷମା କରିଛି।
5.178.51
उद्यतेषुमथो दृष्ट्वा ब्राह्मणं क्षत्रबन्धुवत् ।
यो हन्यात्समरे क्रुद्धं युध्यन्तमपलायिनम् ॥ ५.१७८.५१ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟ-ବନ୍ଧୁ ପରି ଶର ଉଠାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧରେ ଲଢ଼ୁଥିବା ଓ ପଳାଉନଥିବା ତାଙ୍କୁ ଯିଏ ମାରେ—
5.178.52
ब्रह्महत्या न तस्य स्यादिति धर्मेषु निश्चयः ।
क्षत्रियाणां स्थितो धर्म क्षत्रियोऽस्मि तपोधन ॥ ५.१७८.५२ ॥
'ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପ ହେବ ନାହିଁ'—ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ଏଇ ସ୍ଥିର; ହେ ତପୋଧନ, ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ।
5.178.53
यो यथा वर्तते यस्मिंस्तस्मिन्नेव प्रवर्तयन् ।
नाधर्मं समवाप्नोति न चाश्रेयश्च विन्दति ॥ ५.१७८.५३ ॥
ଯିଏ ଯେପରି ଯେଉଁଠି ବର୍ତ୍ତେ, ସେଥିରେ ହିଁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ରହି ସେ ଅଧର୍ମ ପାଏ ନାହିଁ; ଅଶୁଭ ମଧ୍ୟ ପାଏ ନାହିଁ।
5.178.54
अर्थे वा यदि वा धर्मे समर्थो देशकालवित् ।
अर्थसंशयमापन्नः श्रोयान्निःसंशयो नरः ॥ ५.१७८.५४ ॥
ଅର୍ଥ କିମ୍ବା ଧର୍ମରେ ସମର୍ଥ, ଦେଶକାଳ ଜାଣୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଅର୍ଥସଂଶୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସଂଶୟରହିତ ମନୁଷ୍ୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
5.178.55
यस्मात्संशयितेऽप्यर्थेऽयथान्यायं प्रवर्तसे ।
तस्माद्योत्स्यामि सहितस्त्वया राम महाहवे ॥ ५.१७८.५५ ॥
ସନ୍ଦେହଜନକ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଆଚରଣ କର; ତେଣୁ ହେ ରାମ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ସହିତ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
5.178.56
पश्य मे बाहुवीर्यं च विक्रमं चातिमानुषम् ।
एवं गतेऽपि तु मया यच्छक्यं भृगुनन्दन ॥ ५.१७८.५६ ॥
ମୋ ବାହୁବଳ ଓ ଅତିମାନୁଷ ପରାକ୍ରମ ଦେଖ; ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ସମ୍ଭବ ତାହା ମୁଁ କରିବି।
5.178.57
तत्करिष्ये कुरुक्षेत्रे योत्स्ये विप्र त्वया सह ।
द्वन्द्वे राम यथेष्टं मे सञ्जीभव महाद्युते ॥ ५.१७८.५७ ॥
ତେଣୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମ ସହିତ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ହେ ବିପ୍ର। ହେ ରାମ, ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ, ହେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ।
5.178.58
तत्र त्वं निहतो राम मया शरशतार्दितः ।
प्राप्स्यसे निर्जिताँल्लोकाञ्शस्त्रपूतो महारणे ॥ ५.१७८.५८ ॥
ସେଠାରେ, ହେ ରାମ, ମୋ ଶହ ଶହ ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ତୁମେ ନିହତ ହେବ; ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଜିତାଯାଇଥିବା ଲୋକ ତୁମେ ପାଇବ।
5.178.59
स गच्छ विनिवर्तस्व कुरुक्षोत्रं रणप्रिय ।
तत्रैष्यामि महाबाहो युद्धाय त्वांतपोधन ॥ ५.१७८.५९ ॥
ତେବେ ଯାଅ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଆଡ଼କୁ ଫେରିଯା, ହେ ରଣପ୍ରିୟ। ସେଠାକୁ ମୁଁ ଆସିବି, ହେ ମହାବାହୁ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୁମ ନିକଟକୁ, ହେ ତପୋଧନ।
5.178.60
अपि यत्र त्वया राम कृतं शौचं पुरा पितुः ।
तत्राहमपि हत्वा त्वां शौचं कर्तास्मि भार्गव ॥ ५.१७८.६० ॥
ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୌଚକର୍ମ କରିଥିଲ, ସେଠାରେ ହିଁ, ହେ ଭାର୍ଗବ, ତୁମକୁ ବଧ କରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶୌଚକର୍ମ କରିବି।
5.178.61
तत्र राम समागच्छ त्वरितं युद्धदुर्मद ।
व्यपनेष्यामि ते दर्पं पौराणं ब्राह्मणब्रुव ॥ ५.१७८.६१ ॥
ହେ ରାମ, ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି କହୁଥିବା ତୁମର ପୁରାତନ ଅହଂକାର ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଦୂର କରିବି।
5.178.62
यच्चापि कत्थसे राम बहुशः परिवत्सरे ।
निर्जिताः क्षत्रिया लोके मयैकेनेति तच्छ्रुणु ॥ ५.१७८.६२ ॥
ହେ ରାମ, ତୁମେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବାରମ୍ବାର ଗର୍ବ କର ଯେ ଜଗତରେ ମୁଁ ଏକାକୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଜିତିଛି। ତାହା ଶୁଣ।
5.178.63
न तदा जातवान्भीष्मः क्षत्रियो वापि मद्विधः ।
पञ्चाञ्चातानि तेजांसि तृणेषु ज्वलितं त्वया ॥ ५.१७८.६३ ॥
ସେତେବେଳେ ଭୀଷ୍ମ କିମ୍ବା ମୋ ପରି କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ନ ହୋଇଥିଲେ। ତୁମେ ତୃଣରେ ପାଞ୍ଚଟି ତେଜ ଜାଳିଥିଲ।
5.178.64
यस्ते युद्धमयं दर्पं कामं च व्यपनाशयेत् ।
सोऽहं जातो महाबाहो भीष्मः परपुरंजयः।
व्यपनेष्यामि ते दर्पं युद्धे राम न संशयः ॥ ५.१७८.६४ ॥
ଯିଏ ତୁମର ଯୁଦ୍ଧଜନିତ ଅହଂକାର ଓ କାମନା ନାଶ କରିବ, ସେହି ମହାବାହୁ ଭୀଷ୍ମ ରୂପେ ମୁଁ ଜନ୍ମିଛି, ଶତ୍ରୁନଗର ଜିତୁଥିବା। ହେ ରାମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ଅହଂକାର ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଦୂର କରିବି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
5.178.65
ततो मामब्रवीद्रामः प्रहसन्निव भारत ।
दिष्ट्या भीष्म मया सार्धं योद्धुमिच्छसि संगरे ॥ ५.१७८.६५ ॥
ତା'ପରେ ରାମ ହସିବା ପରି ମୋତେ କହିଲେ: ହେ ଭରତ, ହେ ଭୀଷ୍ମ, ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।
5.178.66
अयं गच्छामि कौरव्य कुरुक्षेत्रं त्वया सह ।
भाषितं ते करिष्यामि तत्रागच्छ परंतप ॥ ५.१७८.६६ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉଛି। ତୁମେ କହିଥିବା ପରି ମୁଁ କରିବି। ହେ ପରନ୍ତପ, ସେଠାକୁ ଆସ।
5.178.67
तत्र त्वां निहतं माता मया शरशताचितम् ।
जाह्नवी पश्यतां भीष्म गृध्रकङ्कबलाशनम् ॥ ५.१७८.६७ ॥
ସେଠାରେ ଶହ ଶହ ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ତୁମକୁ, ହେ ଭୀଷ୍ମ, ଜାହ୍ନବୀ ମାତା ଦେଖିବେ; ତୁମେ ଗଧ ଓ କଙ୍କ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହେବ।
5.178.68
कृपणं त्वामभिप्रेक्ष्य सिद्धचारणसेविता ।
मया विनिहतं देवी रोदतामद्य पार्थिव ॥ ५.१७८.६८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମକୁ ଦେଖି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ସେହି ଦେବୀ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ତୁମକୁ ଦେଖି ଆଜି କାନ୍ଦିବେ।
5.178.69
अतदर्हा महाभागा भगीरथसुताऽनघा ।
या त्वामजीजनन्मन्दं युद्धकामुकमातुरम् ॥ ५.१७८.६९ ॥
ସେହି ମହାଭାଗା, ନିଷ୍ପାପ ଭଗୀରଥଙ୍କ କନ୍ୟା, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧକାମନାରେ ଆତୁର ମୂର୍ଖ ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେ ତାହାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
5.178.70
एहि गच्छ मया भीष्म युद्धकामुक दुर्मद ।
गृहाण सर्वं कौरव्य रथादि भरतर्षभ ॥ ५.१७८.७० ॥
ଆସ, ମୋ ସହିତ ଚାଲ, ହେ ଭୀଷ୍ମ, ଯୁଦ୍ଧଲୋଭୀ ଦୁର୍ମଦ! ହେ କୌରବ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରଥ ଆଦି ସବୁ ଗ୍ରହଣ କର।
5.178.71
इति ब्रुवाणं तमहं रामं परपुरंजयमक् ।
प्रणम्यक शिरसा राममेवमस्त्वित्यथाब्रवम् ॥ ५.१७८.७१ ॥
ଏହିପରି କହୁଥିବା ସେହି ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟୀ ରାମଙ୍କୁ ମୁଁ ମସ୍ତକ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କଲି ଏବଂ କହିଲି, 'ଏହିପରି ହେଉ'।
5.178.72
एवमुक्त्वा ययौ रामः कुरुक्षेत्रं युयुत्सया ।
प्रविश्य नगरं चाहं सत्यवत्यै न्यवेदयम् ॥ ५.१७८.७२ ॥
ଏହିପରି କହି ରାମ ଯୁଦ୍ଧେଚ୍ଛାରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଗଲେ। ମୁଁ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ତାହା ନିବେଦନ କଲି।
5.178.73
ततः कृतस्वस्त्ययनो मात्रा च प्रतिनन्दितः ।
द्विजातीन्वाच्य पुण्याहं स्वस्ति चैव महाद्युते ॥ ५.१७८.७३ ॥
ତା'ପରେ ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନ କରାଇ, ମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟାହ ଓ ସ୍ୱସ୍ତି ପାଠ କରାଇ, ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି,
5.178.74
रथमास्थाय रुचिरं राजतं पाण्डुरैर्हयैः ।
सूपस्करं स्वधिष्ठानं वैयाघ्रपरिवारणम् ॥ ५.१७८.७४ ॥
ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ, ରୂପା ପରି ସୁନ୍ଦର ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ସୁସଜ୍ଜିତ, ନିଜ ଆସନଯୁକ୍ତ, ବାଘଛାଲରେ ଆବୃତ,
5.178.75
उपपन्नं महाशस्त्रैः सर्वोपकरणान्वितम् ।
तत्कुलीनेन वीरेण हयशास्त्रविदा रणे ॥ ५.१७८.७५ ॥
ମହା ଅସ୍ତ୍ରରେ ଯୁକ୍ତ, ସର୍ବ ଉପକରଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେହି କୁଳୀନ ବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଅଶ୍ୱଶାସ୍ତ୍ରବିତ୍, ରଣରେ,
5.178.76
यत्तं सूतेन शिष्टेन बहुशो दृष्टकर्मणा ।
दंशितः पाण्डुरेणाहं कवचेन वपुष्मता ॥ ५.१७८.७६ ॥
ବହୁବାର ପରୀକ୍ଷିତ କର୍ମର, ସୁଶିକ୍ଷିତ ସାରଥିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଧଳା, ଦୀପ୍ତ କବଚରେ ମୁଁ ସଜ୍ଜିତ ହେଲି,
5.178.77
पाण्डुरं कार्मुकं गृह्य प्रायां भरतसत्तम ।
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ॥ ५.१७८.७७ ॥
ଧଳା ଧନୁ ନେଇ ମୁଁ ଯାତ୍ରା କଲି, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ମସ୍ତକ ଉପରେ ଧଳା ଛତ୍ର ଧରାଯାଉଥିଲା,
5.178.78
पाण्डुरैश्चापि व्यजनैर्वीज्यमानो नराधिप ।
शुक्लवासाः सितोष्णीषः सर्वशुक्लविभूषणः ॥ ५.१७८.७८ ॥
ଧଳା ପଙ୍ଖାରେ ପବନ କରାଯାଉଥିବା, ହେ ନରାଧିପ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପରିହିତ, ଧଳା ପଗଡ଼ି ସହିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧଳା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ।
5.178.79
स्तूयमानो जयाशीर्भिर्निष्क्रम्य गजसाह्वयात् ।
कुरुक्षेत्रं रणक्षेत्रमुपायां भरतर्षभ ॥ ५.१७८.७९ ॥
ବିଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଗଜସାହ୍ୱୟରୁ ବାହାରି ମୁଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ସେ ରଣକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲି, ହେ ଭରତର୍ଷଭ।
5.178.80
ते हयाश्चोदितास्तेन सूतेन परमाहवे ।
अवहन्मां भृशं राजन्मनोमारुतरंहसः ॥ ५.१७८.८० ॥
ସେ ସାରଥିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସେହି ଘୋଡାମାନେ ସେହି ପରମ ଯୁଦ୍ଧରେ, ହେ ରାଜନ୍, ମନ ଓ ପବନର ବେଗରେ ମୋତେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ବହନ କରି ନେଇଗଲେ।
5.178.81
गत्वाऽहं तत्कुरुक्षेत्रं स च रामः प्रतापवान् ।
युद्धाय सहसा राजन्पराक्रान्तौ परस्परम् ॥ ५.१७८.८१ ॥
ମୁଁ ସେହି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲି; ଏବଂ ସେହି ପ୍ରତାପୀ ରାମ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ହଠାତ୍ ପରସ୍ପର ସାମ୍ନାକୁ ଆଗେଇଲେ।
5.178.82
ततः सदर्शनेऽतिष्ठं रामस्यातितपस्विनः ।
प्रगृह्य शङ्खप्रवरंक ततः प्राधममुत्तमम् ॥ ५.१७८.८२ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ଅତିତପସ୍ବୀ ରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିସୀମାରେ ଠିଆ ହେଲି; ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଙ୍ଖ ଉଠାଇ ମୁଁ ତାହାକୁ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ବଜାଇଲି।
5.178.83
ततस्तत्र द्विजा राजंस्तापसाश्च वनौकसः ।
अपश्यन्त रणं दिव्यं देवाः सेन्द्रगणास्तदा ॥ ५.१७८.८३ ॥
ସେଠାରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତପସ୍ବୀମାନେ ଓ ବନବାସୀମାନେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଗଣ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ସେହି ଦିବ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଲେ।
5.178.84
ततो दिव्यानि माल्यानि प्रादुरासंस्ततस्ततः ।
वादित्राणि च दिव्यानि मेघवृन्दानि चैव ह ॥ ५.१७८.८४ ॥
ତା'ପରେ ସେଠାରେ ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ପ୍ରକଟ ହେଲା; ଦିବ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଓ ମେଘସମୂହ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
5.178.85
ततस्ते तापसाः सर्वे भार्गवस्यानुयायिनः ।
प्रेक्षकाः समपद्यन्त परिवार्य रणाजिरम् ॥ ५.१७८.८५ ॥
ତା'ପରେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅନୁଗାମୀ ତପସ୍ବୀ ରଣଭୂମିକୁ ଘେରି ଦର୍ଶକ ହେଲେ।
5.178.86
ततो मामब्रवीद्देवी सर्वभूतहितैषिणी ।
माता स्वरूपिणी राजन्किमिदं ते चिकीर्षितम् ॥ ५.१७८.८६ ॥
ତା'ପରେ ସର୍ବଭୂତର ହିତକାମୀ ସେହି ଦେବୀ, ମାତୃରୂପରେ ମୋତେ କହିଲେ— ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଏହା କ'ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
5.178.87
गत्वाऽहं जामदग्न्यं तु प्रयाचिष्ये कुरूद्वह ।
भूष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति पुनः पुनः ॥ ५.१७८.८७ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, 'ଶିଷ୍ୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରନାହିଁ' ବୋଲି ବାରମ୍ବାର ବିନତି କରିବି।
5.178.88
मा मैवं पुत्र निर्बन्धं कुरु विप्रेण पार्थिव ।
जामदग्न्येन समरे योद्धुमित्येव भर्त्सयत् ॥ ५.१७८.८८ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ଏପରି ହଠ କରନାହିଁ। ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ସହ ଲଢ଼ିବାକୁ — ବୋଲି ସେ ମୋତେ ତିରସ୍କାର କଲେ।
5.178.89
किं न वै क्षत्रियहणो हरतुल्यपराक्रमः ।
विदितः पुत्र रामस्ते यतस्तं योद्धुमिच्छसि ॥ ५.१७८.८९ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, କ୍ଷତ୍ରିୟ ସଂହାରକ, ହରଙ୍କ ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ ସେହି ରାମଙ୍କୁ କ'ଣ ତୁମେ ଜାଣନାହଁ, ଯାହାଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
5.178.90
ततोऽहमब्रवं देवीमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
सर्वं तद्भरतश्रेष्ठ यथावृत्तं स्वयंवरे ॥ ५.१७८.९० ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ହାତ ଯୋଡ଼ି, ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱୟଂବରରେ ଯାହା ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସବୁ ଯଥାବତ କହିଲି।
5.178.91
यथा च रामो राजेन्द्र मया पूर्वं प्रचोदितः ।
काशिराजसुतायाश्च यथा कर्म पुरातनम् ॥ ५.१७८.९१ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ପୂର୍ବରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ରାମ ଯେପରି କରିଥିଲେ, ଏବଂ କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ସହିତ ଯେଉଁ ପୁରାତନ କର୍ମ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ (ଶୁଣ)।
5.178.92
ततः सा राममभ्येत्य जननी मे महानदी ।
मदर्थं तमृषिं वीक्ष्य क्षमयामास भार्गवम् ॥ ५.१७८.९२ ॥
ତା'ପରେ ମୋ ମାତା, ସେହି ମହାନଦୀ, ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ମୋ ପାଇଁ ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ କ୍ଷମା ମାଗିଲେ।
5.178.93
भीष्मेण सह मा योत्सीः शिष्येणेति वचो।़ब्रवीत् ।
स च तामाह याचन्तीं भीष्ममेव निवर्तय।
न च मे कुरुते काममित्यहं तमुपागमम् ॥ ५.१७८.९३ ॥
"ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର ନାହିଁ, ଶିଷ୍ୟ" ଏହି ବାକ୍ୟ ସେ କହିଲେ। ଆଉ ଯାଚନା କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ, "ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହିଁ ଫେରାଇ ଦିଅ; ସେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ନାହିଁ।" ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି।
5.178.94
ततो गङ्गा सुतस्नोहान्मां सा पुनरुपागमत् ।
नास्या अकरवं वाक्यं क्रोधपर्याकुलेक्षणः ॥ ५.१७८.९४ ॥
ତା'ପରେ ପୁତ୍ରସ୍ନେହରେ ଗଙ୍ଗା ପୁନର୍ବାର ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। କ୍ରୋଧରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନ ଥିବା ମୁଁ ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ପାଳିଲି ନାହିଁ।
5.178.95
अथादृश्यत धर्मात्मा भृगुश्रेष्ठो महातपाः ।
आह्वयामास च तदा युद्धाय द्विजसत्तमः ॥ ५.१७८.९५ ॥
ତା'ପରେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତପା ଦେଖାଗଲେ। ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ସେହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମୋତେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।