ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.179.1
तमहं स्मयन्निव रणे प्रत्यभाषं व्यवस्थितम् ।
भूमिष्ठं नोत्सहे योद्धुं भवन्तं रथमास्थितः ॥ ५.१७९.१ ॥
ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
5.179.2
आरोह स्यन्दनं वीर कवचं च महाभुज ।
बधान समरे राम यदि योद्धुं मयेच्छसि ॥ ५.१७९.२ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ! ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਕਵਚ ਪਹਿਨੋ, ਹੇ ਰਾਮ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
5.179.3
ततो मामब्रवीद्रामः स्मयमानो रणाजिरे ।
रथो मे मेदिनी भीष्म वाहा वेदाः सदश्ववत् ॥ ५.१७९.३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ! ਧਰਤੀ ਮੇਰਾ ਰੱਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੇਦ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਘੋੜੇ ਹਨ।
5.179.4
सूतश्च मातरिश्वा वै कवचं वेदमातरः ।
सुसंवीतो रणे ताभिर्योत्स्येऽहं कुरुनन्दन ॥ ५.१७९.४ ॥
ਸਾਰਥੀ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ (ਵਾਯੂ) ਹੈ; ਕਵਚ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਹੇ ਕੁਰੁਨੰਦਨ! ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸੱਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਲੜਾਂਗਾ।
5.179.5
एवं ब्रुवाणो गान्धारे रामो मां सत्यविक्रमः ।
शरव्रातेन महता सर्वतः प्रत्यवारयत् ॥ ५.१७९.५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦਿਆਂ, ਹੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ! ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਢਕ ਲਿਆ।
5.179.6
ततोऽपश्यं जामदग्न्यं रथमध्ये व्यवस्थितम् ।
सर्वायुधवरे श्रीमत्यद्भुतोपमदर्शने ॥ ५.१७९.६ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਰੱਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਜਾਮਦਗਨਯ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਨ।
5.179.7
मनसा विहिते पुण्ये विस्तीर्णे नगरोपभे ।
दिव्याश्वयुजि सन्नद्वे काञ्चनेन विभूषिते ॥ ५.१७९.७ ॥
ਮਨ ਨਾਲ ਰਚੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਨਗਰ ਵਰਗੇ, ਦਿਵਿਆ ਘੋੜਿਆਂ ਜੁੜੇ, ਕਵਚ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ (ਰਥ)।
5.179.8
कवचेन महाबाहो सोमार्ककृतलक्ष्मणा ।
धनुर्धरो बद्धतूणो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ॥ ५.१७९.८ ॥
ਕਵਚ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਚੰਦ੍ਰ-ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ; ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਤਰਕਸ਼ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੋਧਾ-ਚਮੜੇ ਦਾ ਉਂਗਲੀ-ਰੱਖਿਅਕ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ।
5.179.9
सारथ्यं कृतवांस्तत्र युयुत्सोरकुतव्रणः ।
सखा वेदविदत्यन्तं दयितो भार्गवस्य ह ॥ ५.१७९.९ ॥
ਉੱਥੇ ਯੁਯੁਤਸੂ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਅਕ੍ਰਿਤਵ੍ਰਣ ਬਣਿਆ; ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ, ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ।
5.179.10
आह्वयानः स मां युद्धे मनो हर्षयतीव मे ।
पुनः पुनरभिक्रोशन्नभियाहीति भार्गवः ॥ ५.१७९.१० ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਭਾਰਗਵ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁਕਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ‘ਆ, ਅੱਗੇ ਆ!’
5.179.11
तमादित्यमिवोद्यन्तमनाधृष्यं महाबलम् ।
क्षत्रियान्तकरं राममेकमेकः समासदूम् ॥ ५.१७९.११ ॥
ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ, ਅਜਿੱਤ ਅਤੇ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਮ ਕੋਲ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।
5.179.12
ततोऽहं बाणपातेषु त्रिषु वाहान्निगृह्य वै ।
अवतीर्य धनुर्न्यस्य पदातिर्ऋषिसत्तमम् ॥ ५.१७९.१२ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਿੱਥ ਤੇ ਘੋੜੇ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਤਰ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੈਦਲ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
5.179.13
अभ्यागच्छं तदा राममर्चिष्यन्द्विजसत्तमम् ।
अभिवाद्य चैनं विधिवदब्रुवं वाक्यमुत्तमम् ॥ ५.१७९.१३ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਕਹੇ।
5.179.14
योत्स्ये त्वया रणे राम सदृशेनाधिकेन वा ।
गुरुणा धर्मशीलेन जयमाशास्व मे विभो ॥ ५.१७९.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੋ ਜਾਂ ਵੱਡੇ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਹੋ। ਹੇ ਵਿਭੋ, ਮੇਰੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰੋ।
5.179.15
एवमेतत्कुरुश्रेष्ठ कर्तव्यं भूतिमिच्छता ।
धर्मो ह्येष महाबाहो विशिष्टैः सह युध्यताम् ॥ ५.१७९.१५ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਇਹੀ ਹੈ।
5.179.16
शपेयं त्वां नचेदेवमागच्छेथा विशांपते ।
युध्यस्व त्वं रणे यत्तो धैर्यमालम्ब्य कौरव ॥ ५.१७९.१६ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇ ਦੇਂਦਾ; ਹੇ ਕੌਰਵ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਲੜ।
5.179.17
न तु ते जयमाशासे त्वां विजेतुमहं स्थितः ।
गच्छ युध्यस्व धर्मेण प्रीतोऽस्मि चरितेन ते ॥ ५.१७९.१७ ॥
ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ। ਜਾ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਲੜ; ਤੇਰੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।
5.179.18
ततोऽहं तं नमस्कृत्य रथमारुह्य सत्वरः ।
प्राध्मापयं रणे शङ्खं पुनर्हेमपरिष्कृतम् ॥ ५.१७९.१८ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੰਖ ਫਿਰ ਵਜਾਇਆ।
5.179.19
ततो युद्धं समभवन्मम तस्य च भारत ।
दिवसान्सुबहून्राजन्परस्परजिगीषया ॥ ५.१७९.१९ ॥
ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਈ ਦਿਨ।
5.179.20
स मे तस्मिन्रणे पूर्वं प्राहरत्कङ्खपत्रिभिः ।
वष्ट्या शतैश्च नवभिः शराणां नतषर्वणाम् ॥ ५.१७९.२० ॥
ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੂੰਜ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ — ਝੁਕੇ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਛੇ ਸੌ ਨੌਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ।
5.179.21
चत्वारस्तेन मे वाहाः सूतश्चैव विशांपते ।
प्रतिरुद्धास्तथैवाहं समरे दंशितः स्थितः ॥ ५.१७९.२१ ॥
ਉਸਨੇ ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ। ਮੈਂ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
5.179.22
नमस्कृत्य च देवेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः ।
तमहं स्मयन्निव रणे प्रत्यभाषं व्यवस्थितम् ॥ ५.१७९.२२ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
5.179.23
आचार्यता मानिता मे निर्मर्यादे ह्यपि त्वयि ।
भूयश्च शृणु मे ब्रह्मन्संपदं धर्मसंग्रहे ॥ ५.१७९.२३ ॥
ਹੇ ਮਰਿਆਦਾਹੀਣ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੇਰੀ ਆਚਾਰਿਆਤਾ ਦਾ ਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਸੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ, ਧਰਮ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸੰਪਦਾ।
5.179.24
ये ते वेदाः शरीरस्था … यच्च ते महत् ।
तपश्च ते महत्तप्तं न तेभ्यः प्रहराम्यहम् ॥ ५.१७९.२४ ॥
ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੇਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ … ਅਤੇ ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਹਾਨ ਤਪ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ — ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
5.179.25
प्रहरे क्षत्रधर्मस्य यं त्वं राम समाश्रितः ।
ब्राह्मणः क्षत्रियत्वं हि याति शस्त्रसमुद्यमात् ॥ ५.१७९.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਜਿਸ ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਪਣ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
5.179.26
पश्य मे धनुषो वीर्यं पश्य बाह्वोर्बलं मम ।
एष ते कार्मुक वीर छिनद्मि निशितेषुणा ॥ ५.१७९.२६ ॥
ਮੇਰੇ ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖ, ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦਾ ਬਲ ਵੇਖ। ਹੇ ਵੀਰ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹਾਂ।
5.179.27
तस्याहं निशितं भल्लं चिक्षेप भरतर्षभ ।
तेनास्य धनुषः कोटिं छित्वा भूमावपातयम् ॥ ५.१७९.२७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖਾ ਭੱਲ ਛੱਡਿਆ; ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਸਿਰਾ ਕੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
5.179.28
तथैव च पृषत्कानां शतानि नतपर्वणाम् ।
चिक्षेप कङ्कपत्राणां जामदग्न्यरथं प्रति । ॥ ५.१७९.२८ ॥
ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਗਲੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਬਾਣ ਮੈਂ ਜਾਮਦਗਨ੍ਯ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਛੱਡੇ।
5.179.29
काये विषक्तास्तु तदा वायुना समुदीरिताः ।
चेलुः क्षरन्तो रुधिरं नागा इव च ते शराः ॥ ५.१७९.२९ ॥
ਤਦ ਉਹ ਬਾਣ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਧਸੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਾਏ ਜਾ ਕੇ ਲਹੂ ਵਗਾਉਂਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਡੋਲਣ ਲੱਗੇ।
5.179.30
क्षतजोक्षितसर्वाङ्गः क्षरन्स रुधिरं रणे ।
बभौ रामस्तथा राजन्प्रफुल्ल इव किंशुकः ॥ ५.१७९.३० ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਵਗਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਸੋਹਿਆ।
5.179.31
हेमन्तान्तेऽशोक इव रक्तस्तबकमण्डितः ।
बभौ रामस्तथा राजन्प्रफुल्ल इव किंशुकः ॥ ५.१७९.३१ ॥
ਹੇਮੰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਖਿੜੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਵਾਂਗ ਰਾਮ ਚਮਕਿਆ।
5.179.32
ततोऽन्यद्धनुरादाय रामः क्रोधसमन्वितः ।
हेमपुङ्खान्सुनिशिताञ्शरांस्तान्हि ववर्ष सः ॥ ५.१७९.३२ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
5.179.33
ते समासाद्य मां रौद्रा बहुधा मर्मभेदिनः ।
अकम्पयन्महावेगाः सर्पानलविषोपमाः ॥ ५.१७९.३३ ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਕੰਬਾਉਂਦੇ ਰਹੇ; ਉਹ ਮਹਾਵੇਗ ਵਾਲੇ, ਸੱਪ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗੇ ਸਨ।
5.179.34
तमहं समवष्टभ्य पुनरात्मानमाहवे ।
शतसंख्यैः शरैः क्रुद्धस्तदा राममवाकिरम् ॥ ५.१७९.३४ ॥
ਤਦ ਮੈਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
5.179.35
स तैरग्न्यर्कसङ्काशैः शरैराशीविषोपमैः ।
शितैरभ्यर्दितो रामो मन्दचेता इवाभवत् ॥ ५.१७९.३५ ॥
ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਾਮ ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਹੋ ਗਿਆ।
5.179.36
ततोऽहं कृपयाऽऽविष्टो विनिन्द्यात्मानमात्मना ।
धिग्धिगित्यब्रुवं युद्धं क्षत्रधर्मं च भारत ॥ ५.१७९.३६ ॥
ਤਦ ਮੈਂ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਧਿੱਕ ਹੈ, ਧਿੱਕ ਹੈ ਇਸ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਹੇ ਭਾਰਤ!'
5.179.37
असकृच्चाब्रुवं राजञ्शोकवेगपरिप्लुतः ।
अहो बत कृतं पापं मयेदं क्षत्रधर्मं च भारत ॥ ५.१७९.३७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਵੇਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ - ਹਾਏ, ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਵੀ (ਪਾਪ ਬਣ ਗਿਆ)।
5.179.38
गुरुर्द्विजातिर्धर्मात्मा यदेवं पीडितः शरैः ।
ततो न प्राहरं भूयो जामदग्न्याय भारत ॥ ५.१७९.३८ ॥
ਗੁਰੂ, ਦ੍ਵਿਜ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਜਾਮਦਗਨਯ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
5.179.39
अथावताप्य पृथिवीं पूषा दिवसमंक्षये ।
जगामास्तं सहस्रांशुस्ततो युद्धमुपारमत् ॥ ५.१७९.३९ ॥
ਫਿਰ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਸ਼ਾ (ਸੂਰਜ) ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤਪਾ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੂ ਅਸਤ ਹੋ ਗਏ; ਤਦ ਯੁੱਧ ਰੁਕ ਗਿਆ।