మహాభారతం · అధ్యాయం 5.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.179.1
तमहं स्मयन्निव रणे प्रत्यभाषं व्यवस्थितम् ।
भूमिष्ठं नोत्सहे योद्धुं भवन्तं रथमास्थितः ॥ ५.१७९.१ ॥
యుద్ధరంగంలో నవ్వుతూ నేలపై నిలిచి ఉన్న అతనికి నేను సమాధానమిచ్చాను: రథంపై నిలిచి భూమిపై ఉన్న మిమ్మల్ని ఎదుర్కోవడానికి నేను సిద్ధంగా లేను.
5.179.2
आरोह स्यन्दनं वीर कवचं च महाभुज ।
बधान समरे राम यदि योद्धुं मयेच्छसि ॥ ५.१७९.२ ॥
వీరుడా, మహాబాహుడా! రథమెక్కి కవచం ధరించు, రామా! నాతో యుద్ధం చేయగోరితే.
5.179.3
ततो मामब्रवीद्रामः स्मयमानो रणाजिरे ।
रथो मे मेदिनी भीष्म वाहा वेदाः सदश्ववत् ॥ ५.१७९.३ ॥
అప్పుడు రాముడు యుద్ధభూమిలో నవ్వుతూ నాతో ఇలా అన్నాడు: భీష్మా! భూమియే నా రథం, వేదాలే మంచి గుర్రాల వంటి నా గుర్రాలు.
5.179.4
सूतश्च मातरिश्वा वै कवचं वेदमातरः ।
सुसंवीतो रणे ताभिर्योत्स्येऽहं कुरुनन्दन ॥ ५.१७९.४ ॥
సారథి మాతరిశ్వుడు (వాయువు); కవచం వేదాల తల్లులు. కురునందనా! వారితో సంపూర్ణంగా సన్నద్ధుడనై నేను పోరాడుతాను.
5.179.5
एवं ब्रुवाणो गान्धारे रामो मां सत्यविक्रमः ।
शरव्रातेन महता सर्वतः प्रत्यवारयत् ॥ ५.१७९.५ ॥
ఇలా చెప్తూ, గాంధారీ పుత్రా! సత్యపరాక్రముడైన రాముడు పెద్ద బాణసమూహంతో నన్ను అన్ని వైపుల నుండి కప్పివేశాడు.
5.179.6
ततोऽपश्यं जामदग्न्यं रथमध्ये व्यवस्थितम् ।
सर्वायुधवरे श्रीमत्यद्भुतोपमदर्शने ॥ ५.१७९.६ ॥
అప్పుడు రథమధ్యంలో నిలిచి ఉన్న జామదగ్న్యుడిని (పరశురాముడిని) నేను చూశాను; ఆయన శ్రేష్ఠమైన ఆయుధాలన్నింటితో, తేజోవంతుడై, అద్భుత రూపంతో ఉన్నాడు.
5.179.7
मनसा विहिते पुण्ये विस्तीर्णे नगरोपभे ।
दिव्याश्वयुजि सन्नद्वे काञ्चनेन विभूषिते ॥ ५.१७९.७ ॥
మనసుతో నిర్మించబడిన, పవిత్రమైన, విశాలమైన, నగరంలా ఉన్న, దివ్య అశ్వాలు కట్టబడిన, కవచంతో సన్నద్ధమైన, బంగారంతో అలంకరించబడిన (రథం).
5.179.8
कवचेन महाबाहो सोमार्ककृतलक्ष्मणा ।
धनुर्धरो बद्धतूणो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ॥ ५.१७९.८ ॥
కవచంతో, మహాబాహువా, చంద్ర సూర్య చిహ్నాలతో గుర్తించబడినవాడై; ధనుర్ధరుడై, తూణీరం కట్టుకుని, గోధా-చర్మ వేలుకవచం ధరించి.
5.179.9
सारथ्यं कृतवांस्तत्र युयुत्सोरकुतव्रणः ।
सखा वेदविदत्यन्तं दयितो भार्गवस्य ह ॥ ५.१७९.९ ॥
అక్కడ యుయుత్సునికి అకృతవ్రణుడు సారథ్యం చేశాడు; అతడు వేదజ్ఞుడు, అత్యంత ప్రియుడు, భార్గవుని (పరశురాముని) మిత్రుడు.
5.179.10
आह्वयानः स मां युद्धे मनो हर्षयतीव मे ।
पुनः पुनरभिक्रोशन्नभियाहीति भार्गवः ॥ ५.१७९.१० ॥
యుద్ధంలో నన్ను సవాలు చేస్తూ అతడు నా మనసును ఆనందింపజేస్తున్నట్లుండెను; భార్గవుడు మళ్ళీ మళ్ళీ అరిచాడు, ‘రా, ముందుకు రా!’
5.179.11
तमादित्यमिवोद्यन्तमनाधृष्यं महाबलम् ।
क्षत्रियान्तकरं राममेकमेकः समासदूम् ॥ ५.१७९.११ ॥
ఉదయిస్తున్న సూర్యుని వలె, జయింపరాని, మహాబలుడైన, క్షత్రియులను అంతం చేసే ఆ రాముని నేను ఒంటరిగా సమీపించాను.
5.179.12
ततोऽहं बाणपातेषु त्रिषु वाहान्निगृह्य वै ।
अवतीर्य धनुर्न्यस्य पदातिर्ऋषिसत्तमम् ॥ ५.१७९.१२ ॥
అప్పుడు నేను మూడు బాణాల దూరంలో గుర్రాలను ఆపి, దిగి, ధనుస్సును ఉంచి, కాలినడకన ఆ ఋషిశ్రేష్ఠుని సమీపించాను.
5.179.13
अभ्यागच्छं तदा राममर्चिष्यन्द्विजसत्तमम् ।
अभिवाद्य चैनं विधिवदब्रुवं वाक्यमुत्तमम् ॥ ५.१७९.१३ ॥
అప్పుడు నేను ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముని గౌరవించాలనే కోరికతో ఆయన వద్దకు వెళ్ళి, విధిప్రకారం నమస్కరించి ఈ ఉత్తమ వాక్యాన్ని పలికాను.
5.179.14
योत्स्ये त्वया रणे राम सदृशेनाधिकेन वा ।
गुरुणा धर्मशीलेन जयमाशास्व मे विभो ॥ ५.१७९.१४ ॥
ఓ రామా, యుద్ధంలో నీతో పోరాడుతాను; నువ్వు నాతో సమానుడివైనా లేదా నన్ను మించిన వాడివైనా, గురువు, ధర్మశీలుడివి. ఓ విభో, నా విజయాన్ని ఆశీర్వదించు.
5.179.15
एवमेतत्कुरुश्रेष्ठ कर्तव्यं भूतिमिच्छता ।
धर्मो ह्येष महाबाहो विशिष्टैः सह युध्यताम् ॥ ५.१७९.१५ ॥
కురుశ్రేష్ఠా, సంపద కోరువాడు ఇలాగే చేయాలి; మహాబాహూ, విశిష్టులతో పోరాడేవారికి ఇదే ధర్మం.
5.179.16
शपेयं त्वां नचेदेवमागच्छेथा विशांपते ।
युध्यस्व त्वं रणे यत्तो धैर्यमालम्ब्य कौरव ॥ ५.१७९.१६ ॥
ప్రజాపాలకా, నువ్వు ఇలా రాకపోయి ఉంటే నిన్ను శపించి ఉండేవాడిని; కౌరవా, యుద్ధంలో ధైర్యాన్ని పట్టుకొని శ్రద్ధగా పోరాడు.
5.179.17
न तु ते जयमाशासे त्वां विजेतुमहं स्थितः ।
गच्छ युध्यस्व धर्मेण प्रीतोऽस्मि चरितेन ते ॥ ५.१७९.१७ ॥
కానీ నీ విజయాన్ని నేను ఆశించను; నిన్ను జయించడానికే నేను నిలిచి ఉన్నాను. వెళ్ళు, ధర్మంతో పోరాడు; నీ ప్రవర్తనకు నేను సంతోషించాను.
5.179.18
ततोऽहं तं नमस्कृत्य रथमारुह्य सत्वरः ।
प्राध्मापयं रणे शङ्खं पुनर्हेमपरिष्कृतम् ॥ ५.१७९.१८ ॥
తర్వాత నేను ఆయనకు నమస్కరించి, వేగంగా రథం ఎక్కి, యుద్ధంలో బంగారంతో అలంకరించిన శంఖాన్ని మళ్లీ ఊదాను.
5.179.19
ततो युद्धं समभवन्मम तस्य च भारत ।
दिवसान्सुबहून्राजन्परस्परजिगीषया ॥ ५.१७९.१९ ॥
అప్పుడు మా మధ్య యుద్ధం జరిగింది, ఓ భారత. ఓ రాజా, ఒకరినొకరు జయించాలనే కోరికతో అనేక రోజులు.
5.179.20
स मे तस्मिन्रणे पूर्वं प्राहरत्कङ्खपत्रिभिः ।
वष्ट्या शतैश्च नवभिः शराणां नतषर्वणाम् ॥ ५.१७९.२० ॥
ఆ యుద్ధంలో అతను మొదట కొంగ రెక్కల బాణాలతో నన్ను కొట్టాడు — వంగిన కీళ్ల ఆరు వందల తొమ్మిది బాణాలతో.
5.179.21
चत्वारस्तेन मे वाहाः सूतश्चैव विशांपते ।
प्रतिरुद्धास्तथैवाहं समरे दंशितः स्थितः ॥ ५.१७९.२१ ॥
అతను నా నాలుగు గుర్రాలను, సారథిని కూడా అడ్డుకున్నాడు, ఓ ప్రజాపతీ. నేనూ యుద్ధంలో కవచం ధరించి నిలిచాను.
5.179.22
नमस्कृत्य च देवेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः ।
तमहं स्मयन्निव रणे प्रत्यभाषं व्यवस्थितम् ॥ ५.१७९.२२ ॥
దేవతలకు, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి, యుద్ధంలో స్థిరంగా నిలిచిన అతనికి నేను నవ్వుతున్నట్లుగా సమాధానమిచ్చాను.
5.179.23
आचार्यता मानिता मे निर्मर्यादे ह्यपि त्वयि ।
भूयश्च शृणु मे ब्रह्मन्संपदं धर्मसंग्रहे ॥ ५.१७९.२३ ॥
హద్దులు లేనివాడా, నీలో కూడా నా ఆచార్యత్వం గౌరవించబడింది. ఇంకా విను, బ్రాహ్మణా, ధర్మసంగ్రహంలో నా సంపదను.
5.179.24
ये ते वेदाः शरीरस्था … यच्च ते महत् ।
तपश्च ते महत्तप्तं न तेभ्यः प्रहराम्यहम् ॥ ५.१७९.२४ ॥
నీ శరీరంలో నిలిచిన వేదాలు … నీ మహా తపస్సు, నీవు చేసిన మహా తపస్సు — వాటిపై నేను ప్రహారం చేయను.
5.179.25
प्रहरे क्षत्रधर्मस्य यं त्वं राम समाश्रितः ।
ब्राह्मणः क्षत्रियत्वं हि याति शस्त्रसमुद्यमात् ॥ ५.१७९.२५ ॥
రామా, నీవు ఆశ్రయించిన క్షాత్రధర్మపు యుద్ధప్రహారంలో, ఆయుధం చేపట్టడం వల్ల బ్రాహ్మణుడు కూడా నిశ్చయంగా క్షత్రియత్వాన్ని పొందుతాడు.
5.179.26
पश्य मे धनुषो वीर्यं पश्य बाह्वोर्बलं मम ।
एष ते कार्मुक वीर छिनद्मि निशितेषुणा ॥ ५.१७९.२६ ॥
నా ధనుస్సు పరాక్రమాన్ని చూడు, నా బాహువుల బలాన్ని చూడు. వీరా, ఇదిగో నీ విల్లు, పదునైన బాణంతో దానిని ఛేదిస్తాను.
5.179.27
तस्याहं निशितं भल्लं चिक्षेप भरतर्षभ ।
तेनास्य धनुषः कोटिं छित्वा भूमावपातयम् ॥ ५.१७९.२७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, నేను అతనిపై పదునైన భల్లాన్ని ప్రయోగించాను; దానితో అతని ధనుస్సు కొనను ఛేదించి నేలపై పడగొట్టాను.
5.179.28
तथैव च पृषत्कानां शतानि नतपर्वणाम् ।
चिक्षेप कङ्कपत्राणां जामदग्न्यरथं प्रति । ॥ ५.१७९.२८ ॥
అలాగే, వంగిన కీళ్ళు, కొంగ రెక్కలు గల వందలాది బాణాలను జామదగ్న్యుని రథం వైపు ప్రయోగించాను.
5.179.29
काये विषक्तास्तु तदा वायुना समुदीरिताः ।
चेलुः क्षरन्तो रुधिरं नागा इव च ते शराः ॥ ५.१७९.२९ ॥
అప్పుడు ఆ బాణాలు అతని శరీరంలో గుచ్చుకుని ఉండగా, గాలికి కదలిపోతూ రక్తం కారుతున్న పాముల వలె అవి ఊగాయి.
5.179.30
क्षतजोक्षितसर्वाङ्गः क्षरन्स रुधिरं रणे ।
बभौ रामस्तथा राजन्प्रफुल्ल इव किंशुकः ॥ ५.१७९.३० ॥
యుద్ధంలో గాయాల నుండి కారిన రక్తంతో సర్వాంగమూ తడిసిన అతడు, ఓ రాజా, వికసించిన కింశుక వృక్షంలా ప్రకాశించాడు.
5.179.31
हेमन्तान्तेऽशोक इव रक्तस्तबकमण्डितः ।
बभौ रामस्तथा राजन्प्रफुल्ल इव किंशुकः ॥ ५.१७९.३१ ॥
హేమంతం చివరలో ఎర్రని పుష్పగుచ్ఛాలతో అలంకరించబడిన అశోక వృక్షంలా, ఓ రాజా, విరిసిన కింశుకంలా రాముడు ప్రకాశించాడు.
5.179.32
ततोऽन्यद्धनुरादाय रामः क्रोधसमन्वितः ।
हेमपुङ्खान्सुनिशिताञ्शरांस्तान्हि ववर्ष सः ॥ ५.१७९.३२ ॥
అప్పుడు మరో విల్లును తీసుకుని, కోపంతో నిండిన రాముడు బంగారు రెక్కలున్న, అత్యంత వాడియైన ఆ బాణాలను వర్షించాడు.
5.179.33
ते समासाद्य मां रौद्रा बहुधा मर्मभेदिनः ।
अकम्पयन्महावेगाः सर्पानलविषोपमाः ॥ ५.१७९.३३ ॥
ఆ భయంకర బాణాలు నన్ను చేరి, అనేక విధాలుగా మర్మస్థానాలను చీల్చి నన్ను కంపింపజేశాయి; అవి మహావేగం కలవి, సర్పం, అగ్ని, విషం వంటివి.
5.179.34
तमहं समवष्टभ्य पुनरात्मानमाहवे ।
शतसंख्यैः शरैः क्रुद्धस्तदा राममवाकिरम् ॥ ५.१७९.३४ ॥
అప్పుడు నేను మళ్ళీ నన్ను నిలదొక్కుకుని, కోపంతో యుద్ధంలో వందల సంఖ్యలో బాణాలతో రాముడిని కప్పివేశాను.
5.179.35
स तैरग्न्यर्कसङ्काशैः शरैराशीविषोपमैः ।
शितैरभ्यर्दितो रामो मन्दचेता इवाभवत् ॥ ५.१७९.३५ ॥
అగ్ని, సూర్యుల్లా, విషసర్పాల్లా ఉన్న ఆ వాడియైన బాణాలతో పీడింపబడిన రాముడు మందబుద్ధి కలవానిలా అయ్యాడు.
5.179.36
ततोऽहं कृपयाऽऽविष्टो विनिन्द्यात्मानमात्मना ।
धिग्धिगित्यब्रुवं युद्धं क्षत्रधर्मं च भारत ॥ ५.१७९.३६ ॥
అప్పుడు నేను కరుణతో నిండి, నన్ను నేనే నిందించుకుని, 'ధిక్కారం, ధిక్కారం ఈ యుద్ధానికి, క్షత్రియ ధర్మానికి, ఓ భారతా!' అని అన్నాను.
5.179.37
असकृच्चाब्रुवं राजञ्शोकवेगपरिप्लुतः ।
अहो बत कृतं पापं मयेदं क्षत्रधर्मं च भारत ॥ ५.१७९.३७ ॥
రాజా, శోకవేగంతో మునిగిపోయి నేను పలుమార్లు అన్నాను: అయ్యో, నేను ఈ పాపం చేశాను; ఓ భారతా, క్షత్రధర్మం కూడా (పాపమైంది).
5.179.38
गुरुर्द्विजातिर्धर्मात्मा यदेवं पीडितः शरैः ।
ततो न प्राहरं भूयो जामदग्न्याय भारत ॥ ५.१७९.३८ ॥
గురువు, ద్విజుడు, ధర్మాత్ముడు అయిన ఆయన ఇలా బాణాలతో బాధింపబడినప్పుడు, ఓ భారతా, నేను మళ్ళీ జామదగ్న్యునిపై ప్రహరించలేదు.
5.179.39
अथावताप्य पृथिवीं पूषा दिवसमंक्षये ।
जगामास्तं सहस्रांशुस्ततो युद्धमुपारमत् ॥ ५.१७९.३९ ॥
అప్పుడు రోజు చివర పూషుడు (సూర్యుడు) భూమిని తపింపజేసి, సహస్రాంశుడు అస్తమించాడు; అప్పుడు యుద్ధం ఆగింది.