มหาภารตะ · อัธยายะ 5.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.179.1
तमहं स्मयन्निव रणे प्रत्यभाषं व्यवस्थितम् ।
भूमिष्ठं नोत्सहे योद्धुं भवन्तं रथमास्थितः ॥ ५.१७९.१ ॥
ข้าพเจ้ายิ้มในสนามรบแล้วตอบท่านผู้ยืนหยัดอยู่บนพื้นดินนั้นว่า ข้าพเจ้าไม่อยากต่อสู้กับท่านผู้ยืนอยู่บนแผ่นดิน ขณะที่ข้าพเจ้านั่งอยู่บนรถศึก
5.179.2
आरोह स्यन्दनं वीर कवचं च महाभुज ।
बधान समरे राम यदि योद्धुं मयेच्छसि ॥ ५.१७९.२ ॥
ท่านผู้กล้าหาญ ท่านผู้มีแขนทรงพลัง จงขึ้นรถศึกและสวมเกราะเถิด ราม หากท่านประสงค์จะต่อสู้กับข้าพเจ้าในสนามรบ
5.179.3
ततो मामब्रवीद्रामः स्मयमानो रणाजिरे ।
रथो मे मेदिनी भीष्म वाहा वेदाः सदश्ववत् ॥ ५.१७९.३ ॥
ครั้งนั้น พระรามยิ้มในสนามรบแล้วตรัสกับข้าพเจ้าว่า ภีษมะเอ๋ย แผ่นดินคือรถของเรา พระเวทคือม้าของเรา ดุจม้าชั้นดี
5.179.4
सूतश्च मातरिश्वा वै कवचं वेदमातरः ।
सुसंवीतो रणे ताभिर्योत्स्येऽहं कुरुनन्दन ॥ ५.१७९.४ ॥
มาตริศวันเป็นสารถีของเรา และเกราะของเราคือพระเวททั้งหลายซึ่งเป็นดุจมารดา ข้าแต่ผู้ทำให้ชาวกุรุชื่นชม ข้าจะสู้รบในสนามรบโดยสวมเกราะนั้นอย่างมั่นคง
5.179.5
एवं ब्रुवाणो गान्धारे रामो मां सत्यविक्रमः ।
शरव्रातेन महता सर्वतः प्रत्यवारयत् ॥ ५.१७९.५ ॥
ข้าแต่บุตรของคันธารี เมื่อพระรามผู้มีวิกรมอันแท้จริงตรัสดังนี้ ก็ทรงปิดกั้นข้าพเจ้าจากทุกทิศด้วยลูกศรจำนวนมหาศาล
5.179.6
ततोऽपश्यं जामदग्न्यं रथमध्ये व्यवस्थितम् ।
सर्वायुधवरे श्रीमत्यद्भुतोपमदर्शने ॥ ५.१७९.६ ॥
ต่อจากนั้น ข้าพเจ้าเห็นชามทัคนยะ หรือปรศุราม ยืนอยู่กลางรถ ทรงอาวุธที่ดีที่สุดทั้งปวง งดงามรุ่งโรจน์ และมีรูปลักษณ์อันน่าอัศจรรย์
5.179.7
मनसा विहिते पुण्ये विस्तीर्णे नगरोपभे ।
दिव्याश्वयुजि सन्नद्वे काञ्चनेन विभूषिते ॥ ५.१७९.७ ॥
รถนั้นสร้างขึ้นด้วยใจ ศักดิ์สิทธิ์และกว้างใหญ่ดุจนคร เทียมด้วยม้าทิพย์ สวมเกราะและประดับด้วยทอง
5.179.8
कवचेन महाबाहो सोमार्ककृतलक्ष्मणा ।
धनुर्धरो बद्धतूणो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ॥ ५.१७९.८ ॥
ท่านผู้มีแขนทรงพลัง ทรงสวมเกราะที่มีเครื่องหมายของพระจันทร์และพระอาทิตย์ ถืออยู่ในมือซึ่งธนู มีถุงลูกศรผูกไว้ และมีสายหนังป้องกันนิ้วมือผูกไว้
5.179.9
सारथ्यं कृतवांस्तत्र युयुत्सोरकुतव्रणः ।
सखा वेदविदत्यन्तं दयितो भार्गवस्य ह ॥ ५.१७९.९ ॥
ที่นั่น อกฤตวรณะเป็นสารถีให้ยุยุตสุผู้ปรารถนาจะรบ เขาเป็นผู้รอบรู้พระเวท เป็นที่รักยิ่ง และเป็นมิตรของภารควะ
5.179.10
आह्वयानः स मां युद्धे मनो हर्षयतीव मे ।
पुनः पुनरभिक्रोशन्नभियाहीति भार्गवः ॥ ५.१७९.१० ॥
ท่านท้าข้าพเจ้าให้ต่อสู้ ดูเหมือนจะทำให้ใจข้าพเจ้าปีติ ภารควะร้องซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า จงก้าวเข้ามา จงเข้ามาเถิด
5.179.11
तमादित्यमिवोद्यन्तमनाधृष्यं महाबलम् ।
क्षत्रियान्तकरं राममेकमेकः समासदूम् ॥ ५.१७९.११ ॥
ข้าพเจ้าเพียงผู้เดียวเข้าไปหาพระรามผู้นั้น ดุจดวงอาทิตย์ที่กำลังขึ้น ไม่มีผู้ใดข่มได้ มีกำลังมหาศาล ผู้ทำลายกษัตริย์ทั้งหลาย
5.179.12
ततोऽहं बाणपातेषु त्रिषु वाहान्निगृह्य वै ।
अवतीर्य धनुर्न्यस्य पदातिर्ऋषिसत्तमम् ॥ ५.१७९.१२ ॥
ต่อมา ข้าพเจ้าดึงม้าให้หยุดภายในระยะสามลูกศรที่ยิงไปได้ แล้วลงจากรถ วางธนูลง เดินเท้าเข้าไปหาฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุด
5.179.13
अभ्यागच्छं तदा राममर्चिष्यन्द्विजसत्तमम् ।
अभिवाद्य चैनं विधिवदब्रुवं वाक्यमुत्तमम् ॥ ५.१७९.१३ ॥
ครั้งนั้น ข้าพเจ้าเข้าไปหาพระรามผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ปรารถนาจะถวายความเคารพ จึงกราบไหว้ท่านตามวิธีแล้วกล่าวถ้อยคำอันประเสริฐนี้
5.179.14
योत्स्ये त्वया रणे राम सदृशेनाधिकेन वा ।
गुरुणा धर्मशीलेन जयमाशास्व मे विभो ॥ ५.१७९.१४ ॥
ข้าแต่พระราม ข้าพเจ้าจะต่อสู้กับท่านในสนามรบ ไม่ว่าท่านจะเสมอกับข้าพเจ้าหรือเหนือกว่า ท่านคือครูของข้าพเจ้า และมีธรรมเป็นสภาวะ ข้าแต่ผู้ทรงอำนาจ ขอท่านอวยพรให้ข้าพเจ้าชนะด้วยเถิด
5.179.15
एवमेतत्कुरुश्रेष्ठ कर्तव्यं भूतिमिच्छता ।
धर्मो ह्येष महाबाहो विशिष्टैः सह युध्यताम् ॥ ५.१७९.१५ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดของชาวกุรุ ผู้ปรารถนาความเจริญรุ่งเรืองพึงกระทำดังนี้ ข้าแต่ท่านผู้มีแขนทรงพลัง นี่คือธรรมของผู้ที่ต่อสู้กับผู้ประเสริฐ
5.179.16
शपेयं त्वां नचेदेवमागच्छेथा विशांपते ।
युध्यस्व त्वं रणे यत्तो धैर्यमालम्ब्य कौरव ॥ ५.१७९.१६ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ หากท่านมิได้มาดังนี้ ข้าพเจ้าคงสาปแช่งท่านแล้ว ข้าแต่กุรุวงศ์ จงต่อสู้ในสนามรบด้วยความพยายามและมั่นคงในความอดทนเถิด
5.179.17
न तु ते जयमाशासे त्वां विजेतुमहं स्थितः ।
गच्छ युध्यस्व धर्मेण प्रीतोऽस्मि चरितेन ते ॥ ५.१७९.१७ ॥
แต่ข้าพเจ้ามิได้ปรารถนาชัยชนะให้ท่าน ข้าพเจ้ายืนอยู่ที่นี่เพื่อจะพิชิตท่าน จงไปต่อสู้ด้วยธรรมเถิด ข้าพเจ้าพอใจในความประพฤติของท่าน
5.179.18
ततोऽहं तं नमस्कृत्य रथमारुह्य सत्वरः ।
प्राध्मापयं रणे शङ्खं पुनर्हेमपरिष्कृतम् ॥ ५.१७९.१८ ॥
ต่อจากนั้น ข้าพเจ้าน้อมไหว้ท่าน แล้วรีบขึ้นรถศึก เป่าสังข์ที่ประดับด้วยทองอีกครั้งในสนามรบ
5.179.19
ततो युद्धं समभवन्मम तस्य च भारत ।
दिवसान्सुबहून्राजन्परस्परजिगीषया ॥ ५.१७९.१९ ॥
ต่อมา การต่อสู้ระหว่างข้าพเจ้ากับท่านก็เกิดขึ้น ข้าแต่ภารตะ ดำเนินไปหลายวัน ข้าแต่พระราชา เพราะต่างปรารถนาจะเอาชนะกันและกัน
5.179.20
स मे तस्मिन्रणे पूर्वं प्राहरत्कङ्खपत्रिभिः ।
वष्ट्या शतैश्च नवभिः शराणां नतषर्वणाम् ॥ ५.१७९.२० ॥
ในสนามรบนั้น ท่านยิงข้าพเจ้าก่อน ด้วยลูกศรที่มีขนนกกระสา หกร้อยเก้าลูก มีข้อปล้องโค้งงอ
5.179.21
चत्वारस्तेन मे वाहाः सूतश्चैव विशांपते ।
प्रतिरुद्धास्तथैवाहं समरे दंशितः स्थितः ॥ ५.१७९.२१ ॥
ท่านได้ขัดขวางม้าทั้งสี่ของข้าพเจ้าไว้ และสารถีของข้าพเจ้าด้วย ข้าแต่จอมชน ข้าพเจ้าก็ยืนสวมเกราะอยู่ในสนามรบเช่นนั้นเอง
5.179.22
नमस्कृत्य च देवेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो विशेषतः ।
तमहं स्मयन्निव रणे प्रत्यभाषं व्यवस्थितम् ॥ ५.१७९.२२ ॥
ข้าพเจ้าถวายความนอบน้อมแด่เทวดาทั้งหลาย และแด่พราหมณ์ทั้งหลายโดยเฉพาะ แล้วจึงตอบท่านผู้ยืนหยัดอยู่ในการรบนั้น ประหนึ่งยิ้มอยู่
5.179.23
आचार्यता मानिता मे निर्मर्यादे ह्यपि त्वयि ।
भूयश्च शृणु मे ब्रह्मन्संपदं धर्मसंग्रहे ॥ ५.१७९.२३ ॥
แม้ในท่าน ผู้ไร้ขอบเขต สถานะของข้าพเจ้าในฐานะอาจารย์ก็ได้รับการนับถือ ข้าแต่พราหมณ์ จงฟังอีกครั้งถึงทรัพย์สมบัติของข้าพเจ้าในการสะสมธรรม
5.179.24
ये ते वेदाः शरीरस्था … यच्च ते महत् ।
तपश्च ते महत्तप्तं न तेभ्यः प्रहराम्यहम् ॥ ५.१७९.२४ ॥
คัมภีร์พระเวททั้งหลายที่สถิตอยู่ในร่างของท่าน … และตบะอันยิ่งใหญ่ของท่าน ตบะอันยิ่งใหญ่ที่ท่านได้บำเพ็ญแล้ว ข้าพเจ้าจะไม่ฟาดฟันต่อสิ่งเหล่านั้น
5.179.25
प्रहरे क्षत्रधर्मस्य यं त्वं राम समाश्रितः ।
ब्राह्मणः क्षत्रियत्वं हि याति शस्त्रसमुद्यमात् ॥ ५.१७९.२५ ॥
ข้าแต่พระราม ในการทำหน้าที่ของกษัตริย์ผู้นักรบซึ่งท่านได้ยึดถือไว้ พราหมณ์ย่อมบรรลุสภาพของกษัตริย์ได้จริง ด้วยการลงมือถืออาวุธ
5.179.26
पश्य मे धनुषो वीर्यं पश्य बाह्वोर्बलं मम ।
एष ते कार्मुक वीर छिनद्मि निशितेषुणा ॥ ५.१७९.२६ ॥
จงดูพลังแห่งคันธนูของข้าพเจ้า จงดูกำลังแห่งแขนทั้งสองของข้าพเจ้า ดูเถิด ข้าแต่วีรบุรุษ ข้าพเจ้าจะตัดคันธนูของท่านด้วยลูกศรคมนี้
5.179.27
तस्याहं निशितं भल्लं चिक्षेप भरतर्षभ ।
तेनास्य धनुषः कोटिं छित्वा भूमावपातयम् ॥ ५.१७९.२७ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษแห่งภรตวงศ์ ข้าพเจ้าได้ยิงภัลลลูกศรคมใส่ท่าน และด้วยลูกศรนั้น ข้าพเจ้าตัดปลายคันธนูของท่านให้ขาดแล้วทำให้ตกลงสู่พื้นดิน
5.179.28
तथैव च पृषत्कानां शतानि नतपर्वणाम् ।
चिक्षेप कङ्कपत्राणां जामदग्न्यरथं प्रति । ॥ ५.१७९.२८ ॥
ในทำนองเดียวกัน ข้าพเจ้าได้ปล่อยลูกศรหลายร้อยดอกที่มีข้อโค้ง และมีขนนกกระเรียนที่ปลาย พุ่งไปยังรถศึกของพระชามทัคเนีย
5.179.29
काये विषक्तास्तु तदा वायुना समुदीरिताः ।
चेलुः क्षरन्तो रुधिरं नागा इव च ते शराः ॥ ५.१७९.२९ ॥
เมื่อนั้น ลูกศรเหล่านั้นที่ฝังอยู่ในร่างของท่าน ถูกลมพัดกระพือ หยดโลหิตไหลลง โยกไหวเหมือนงูทั้งหลาย
5.179.30
क्षतजोक्षितसर्वाङ्गः क्षरन्स रुधिरं रणे ।
बभौ रामस्तथा राजन्प्रफुल्ल इव किंशुकः ॥ ५.१७९.३० ॥
ข้าแต่พระราชา ร่างกายทั้งสิ้นของพระรามเปรอะเปื้อนด้วยโลหิตที่ไหลจากบาดแผลในการรบ พระรามส่องประกายเหมือนต้นกิงศุกะที่กำลังผลิบาน
5.179.31
हेमन्तान्तेऽशोक इव रक्तस्तबकमण्डितः ।
बभौ रामस्तथा राजन्प्रफुल्ल इव किंशुकः ॥ ५.१७९.३१ ॥
ข้าแต่พระราชา พระรามส่องประกายเช่นนั้นเอง เหมือนต้นอโศกเมื่อปลายฤดูหนาว ประดับด้วยช่อดอกสีแดง เหมือนต้นกิงศุกะที่กำลังผลิบาน
5.179.32
ततोऽन्यद्धनुरादाय रामः क्रोधसमन्वितः ।
हेमपुङ्खान्सुनिशिताञ्शरांस्तान्हि ववर्ष सः ॥ ५.१७९.३२ ॥
ต่อมา พระรามผู้เต็มไปด้วยความโกรธ หยิบคันธนูอีกคันหนึ่ง แล้วระดมลูกศรอันคมกริบที่มีขนปลายสีทองเหล่านั้นลงมาเป็นห่าฝน
5.179.33
ते समासाद्य मां रौद्रा बहुधा मर्मभेदिनः ।
अकम्पयन्महावेगाः सर्पानलविषोपमाः ॥ ५.१७९.३३ ॥
ลูกศรอันดุร้ายเหล่านั้นพุ่งเข้ามาหาข้าพเจ้า เจาะทะลุจุดสำคัญของร่างกายข้าพเจ้าหลายแห่ง ทำให้ข้าพเจ้าสั่นสะท้าน ลูกศรเหล่านั้นมีความเร็วยิ่ง ดุจงู ไฟ และพิษ
5.179.34
तमहं समवष्टभ्य पुनरात्मानमाहवे ।
शतसंख्यैः शरैः क्रुद्धस्तदा राममवाकिरम् ॥ ५.१७९.३४ ॥
แล้วข้าพเจ้าก็ตั้งตนขึ้นมั่นคงอีกครั้งในการรบ ด้วยความโกรธ จึงโปรยลูกศรนับร้อยใส่พระรามในขณะนั้น
5.179.35
स तैरग्न्यर्कसङ्काशैः शरैराशीविषोपमैः ।
शितैरभ्यर्दितो रामो मन्दचेता इवाभवत् ॥ ५.१७९.३५ ॥
พระรามถูกลูกศรคมเหล่านั้นรุมเร้า ซึ่งเปล่งประกายเหมือนไฟและดวงอาทิตย์ และเหมือนงูมีพิษ ดูประหนึ่งว่าพระองค์จะสับสนมึนงง
5.179.36
ततोऽहं कृपयाऽऽविष्टो विनिन्द्यात्मानमात्मना ।
धिग्धिगित्यब्रुवं युद्धं क्षत्रधर्मं च भारत ॥ ५.१७९.३६ ॥
ต่อมา ข้าพเจ้าถูกความสงสารครอบงำ จึงตำหนิตนเองด้วยตนเองว่า ข้าแต่ภรตวงศ์ ข้าพเจ้ากล่าวว่า 'น่าอดสู น่าอดสูจริงแก่การสงครามนี้ และแก่หน้าที่ของนักรบ'
5.179.37
असकृच्चाब्रुवं राजञ्शोकवेगपरिप्लुतः ।
अहो बत कृतं पापं मयेदं क्षत्रधर्मं च भारत ॥ ५.१७९.३७ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าถูกความโศกาดูรอันเชี่ยวกรากท่วมทับ จึงกล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า โอ้อนิจจา ข้าพเจ้าได้กระทำบาปนี้ และได้ละเมิดหน้าที่ของนักรบด้วย ข้าแต่ทายาทแห่งภรตวงศ์
5.179.38
गुरुर्द्विजातिर्धर्मात्मा यदेवं पीडितः शरैः ।
ततो न प्राहरं भूयो जामदग्न्याय भारत ॥ ५.१७९.३८ ॥
เพราะครูผู้เป็นที่เคารพของข้าพเจ้า ผู้เป็นทวิชาติและมีจิตใจในธรรม ถูกลูกศรทรมานถึงเพียงนี้ ข้าแต่ทายาทแห่งภรตวงศ์ ข้าพเจ้าจึงไม่ฟาดฟันพระชามทัคเนียอีกเลย
5.179.39
अथावताप्य पृथिवीं पूषा दिवसमंक्षये ।
जगामास्तं सहस्रांशुस्ततो युद्धमुपारमत् ॥ ५.१७९.३९ ॥
ต่อมา เมื่อสิ้นวัน พระปูษันผู้มีรัศมีพันดวง ได้แผดแสงเผาผืนแผ่นดินจนอ่อนแรง แล้วก็เสด็จลับไปยังทิศอัสดง การรบจึงยุติลง