મહાભારત · અધ્યાય 5.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.180.1
आत्मनस्तु ततः सूतो हयानां च विशांपते ।
मम चापनयामास शल्यान्कुशलसंमतः ॥ ५.१८०.१ ॥
હે રાજન! ત્યારે કુશળ ગણાતા સારથિએ પોતાના, ઘોડાઓના અને મારા બાણો દૂર કર્યા.
5.180.2
स्नातापवृत्तैस्तुरगैर्लब्धतोयैरविह्वलैः ।
प्रभाते चोदिते सूर्ये ततो युद्धमवर्तत ॥ ५.१८०.२ ॥
સ્નાન કરી વિશ્રામ પામેલા, પાણી પીધેલા શાંત ઘોડાઓ સાથે, પ્રભાતે સૂર્ય ઉગતાં ત્યારે યુદ્ધ શરૂ થયું.
5.180.3
दृष्ट्वा भां तूर्णमायान्तं दंशितं स्यन्दने स्थितम् ।
अकरोद्रथमत्यर्थं रामः सज्जं प्रतापवान् ॥ ५.१८०.३ ॥
તેને ઝડપથી આવતો અને રથ પર કવચ ધારી ઊભેલો જોઈને, પ્રતાપી રામે પોતાનો રથ અત્યંત સજ્જ કર્યો.
5.180.4
ततोऽहं राममायान्तं दृष्ट्वा समरकाङ्क्षिणम् ।
धनुःश्रेष्ठं समित्सृज्य सहसावतरं रथात् ॥ ५.१८०.४ ॥
પછી યુદ્ધની ઇચ્છાથી આવતા રામને જોઈને, શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય મૂકી દઈને હું અચાનક રથ પરથી નીચે ઊતર્યો.
5.180.5
अभिवाद्य तथैवाहं रथमारुह्य भारत ।
युयुत्सुर्जामदग्न्यस्य प्रमुखे वीतभीः स्थितः ॥ ५.१८०.५ ॥
હે ભરત! એ જ રીતે પ્રણામ કરી હું ફરી રથ પર ચઢ્યો અને નિર્ભય થઈને જમદગ્નિપુત્રની સામે યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઊભો રહ્યો.
5.180.6
ततोऽहं शरवर्षेण महता समवाकिरम् ।
स च मां शरवर्षेण वर्षन्तं समवाकिरम् ॥ ५.१८०.६ ॥
પછી મેં મોટા બાણવર્ષાથી તેને ઢાંકી દીધો; અને તેણે પણ બાણવર્ષા કરીને મને ઢાંકી દીધો.
5.180.7
संक्रुद्धो जामदग्न्यस्तु पुनरेव सुतेजितान् ।
संप्रैषीन्मे शरान्घोरान्दीप्तास्यानुरगानिव ॥ ५.१८०.७ ॥
ક્રોધે ભરાયેલા જામદગ્ન્યે ફરી અત્યંત તીક્ષ્ણ, ભયંકર બાણો મારી તરફ મોકલ્યા; તે સળગતા મુખવાળા સર્પો જેવા હતા.
5.180.8
ततोऽहं निशितैर्भल्लैः शतशोऽथ सहस्रशः ।
अच्छिदं सहसा राजन्नन्तरिक्षे पुनः पुनः ॥ ५.१८०.८ ॥
ત્યારે મેં તીક્ષ્ણ ભલ્લોથી સેંકડો અને હજારો વખત, હે રાજન, આકાશમાં જ તરત વારંવાર તેમને કાપી નાખ્યા.
5.180.9
ततस्त्वस्त्राणि दिव्यानि जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
मयि प्रयोजयामास तान्यहं प्रत्यषेधयम् । ॥ ५.१८०.९ ॥
ત્યારે પ્રતાપી જામદગ્ન્યે મારા પર દિવ્ય અસ્ત્રો પ્રયોજ્યા; મેં તેમને નિષ્ફળ બનાવ્યા.
5.180.10
अस्त्रैरेव महाबाहो चिकीर्षन्नधिकां क्रियाम् ।
ततो विदि महान्नादः प्रादुरासीत्समन्ततः ॥ ५.१८०.१० ॥
હે મહાબાહુ, અસ્ત્રો વડે જ વધુ મોટું કાર્ય કરવાની ઇચ્છાથી, ત્યારે આકાશમાં ચારે તરફ મહાન ગર્જના ઊઠી.
5.180.11
ततोऽहमस्त्रं वायव्यं जामदग्न्ये प्रयुक्तवान् ।
प्रत्याजघ्ने च तद्रामो गुह्यकास्त्रेण भारत ॥ ५.१८०.११ ॥
ત્યારે મેં જામદગ્ન્ય પર વાયવ્ય અસ્ત્ર પ્રયોજ્યું; હે ભારત, રામે તેને ગુહ્યકાસ્ત્રથી પ્રતિહત કર્યું.
5.180.12
ततोऽहमस्त्रमाग्नेयमनुमन्त्र्य प्रयुक्तवान् ।
वारुणेनैव तद्रामो वारयामास मे विभुः ॥ ५.१८०.१२ ॥
ત્યારે મેં મંત્ર ઉચ્ચારીને આગ્નેય અસ્ત્ર પ્રયોજ્યું; સમર્થ રામે વરુણાસ્ત્રથી જ મારી સામે તેને અટકાવ્યું.
5.180.13
एवमस्त्राणि दिव्यानि रामस्याहमवारयम् ।
रामश्च मम तेजस्वी दिव्यास्त्रविदरिन्दमः ॥ ५.१८०.१३ ॥
આ રીતે મેં પરશુરામનાં દિવ્ય અસ્ત્રોને રોક્યાં; અને તેજસ્વી, દિવ્યાસ્ત્રવિદ્ અને શત્રુદમન રામે મારાં અસ્ત્રોને રોક્યાં.
5.180.14
ततो मां सव्यतो राजन्रामः कुर्वन्द्विजोत्तमः ।
उरस्यविध्यत्संक्रुद्धो जामदग्न्यः प्रतापवान् ॥ ५.१८०.१४ ॥
પછી, હે રાજન્, દ્વિજોત્તમ રામે ડાબી બાજુથી મારા પર હુમલો કરતાં, ક્રોધે ભરાઈને મારી છાતીમાં બાણ માર્યું; તે પ્રતાપી જમદગ્નિપુત્ર હતા.
5.180.15
ततोऽहं भारतश्रेष्ठ संन्यषीदं रथोत्तमे ।
ततो मां कश्मलाविष्टं सूतस्तूर्णमुदावहत् ॥ ५.१८०.१५ ॥
પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, હું ઉત્તમ રથ પર બેસી પડ્યો; પછી મૂર્છાથી ઘેરાયેલા મને સારથીએ ઝડપથી દૂર લઈ ગયો.
5.180.16
ग्लायन्तं भरश्रेष्ठ रामबाणप्रपीडितम् ।
ततो मामपयातं वै भृशं विद्धमचेतसम् ॥ ५.१८०.१६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રામનાં બાણોથી પીડિત થઈ મૂર્છા પામતા મને, અત્યંત વિંધાયેલો અને અચેત થયેલો મને, ખરેખર પાછો ખસેડવામાં આવ્યો.
5.180.17
रामस्यानुचरा हृष्टाः सर्वे दृष्ट्वा विचुक्रुशुः ।
अकृतव्रणप्रभृतयः काशिकन्या च भारत ॥ ५.१८०.१७ ॥
રામના બધા અનુચરો આનંદથી આ જોઈને ચીસો પાડી ઊઠ્યા — અકૃતવ્રણ વગેરેની આગેવાની હેઠળ; હે ભારત, કાશીની કન્યા પણ.
5.180.18
ततस्तु लब्धसंज्ञोऽहं ज्ञात्वा सूतमथाब्रुवम् ।
याहि सूत यतो रामः सज्जोऽहं गतवेदनः ॥ ५.१८०.१८ ॥
પછી મને ચેતના પાછી આવી; સારથીને ઓળખીને મેં તેને કહ્યું — હે સૂત, જ્યાં રામ છે ત્યાં ચાલ; હું તૈયાર છું, પીડામુક્ત.
5.180.19
ततो मामवहत्सूतो हयैः परमशोभितैः ।
नृत्यद्भिरिव कौरव्य मारुतप्रतिमैर्गतौ ॥ ५.१८०.१९ ॥
ત્યારે સારથિએ અતિ સુશોભિત ઘોડાઓ વડે મને લઈ ગયો; હે કૌરવ્ય, તેઓ નૃત્ય કરતા હોય તેમ અને પવન સમાન ગતિએ ચાલતા હતા.
5.180.20
ततोऽहं राममासाद्य बाणवर्षैश्च कौरव ।
अवाकिरं सुसंरब्धः संरब्धं च जिगीषया ॥ ५.१८०.२० ॥
પછી હું રામ પાસે પહોંચીને, હે કૌરવ, બાણોની વર્ષાથી તેમને ઢાંકી દીધા; હું અત્યંત ક્રોધિત અને જીતવાની ઇચ્છાથી ભરેલો હતો.
5.180.21
तानापतत एवासौ रामो बाणानजिह्मगान् ।
बाणैरेवाच्छिनत्तूर्णमेकैकं त्रिभिराहवे ॥ ५.१८०.२१ ॥
મારી તરફ આવતા તે સીધા ઊડતા બાણોને તે રામે યુદ્ધમાં દરેકને ત્રણ બાણોથી તરત જ કાપી નાખ્યા.
5.180.22
ततस्ते सूदिताः सर्वे मम बाणाः सुसंशिताः ।
रामबाणैर्द्विधा च्छिन्नाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ५.१८०.२२ ॥
પછી મારા તે અતિ તીક્ષ્ણ બધા બાણો નષ્ટ થયા; રામના બાણોથી તે બે ટુકડામાં કપાઈને સેંકડો અને હજારો ટુકડાઓ થઈ ગયા.
5.180.23
ततः पुनः शरं दीप्तं सुप्रभं कालसंमितम् ।
असृजं जामदग्न्याय रामायाहं जिघांसया ॥ ५.१८०.२३ ॥
પછી મેં ફરીથી એક બળતું, અતિ તેજસ્વી, કાળ સમાન બાણ જમદગ્નિના પુત્ર રામ પર તેમને મારવાની ઇચ્છાથી છોડ્યું.
5.180.24
तेन त्वभिहतो गाढं बाणवेगवशं गतः ।
मुमोह समरे रामो भूमौ च निपपात ह ॥ ५.१८०.२४ ॥
તેનાથી ઊંડો ઘાયલ થઈને, બાણના વેગને વશ થઈને, રામ યુદ્ધમાં બેભાન થઈ ગયા અને ભૂમિ પર પડી ગયા.
5.180.25
ततो हाहाकृतं कसर्वं रामे भूतलमाश्रिते ।
जगद्भारत संविग्नं यथार्कपतने भवेत् ॥ ५.१८०.२५ ॥
ત્યારે રામ ભૂમિ પર પડતાં ચારેબાજુ હાહાકાર મચી ગયો. હે ભારત, સૂર્ય પડે તેમ જગત વ્યાકુળ થયું.
5.180.26
तत एनं समुद्विग्नाः सर्व एवाभिदुद्रुवुः ।
तपोधनास्ते सहसा काश्या च कुरुनन्दन ॥ ५.१८०.२६ ॥
ત્યારે બધા અત્યંત વ્યાકુળ થઈ તેમની તરફ દોડ્યા — તપોધન ઋષિઓ અને કાશ્ય અચાનક. હે કુરુનંદન!
5.180.27
तत एनं परिष्वज्य शनैराश्वासयंस्तदा ।
पाणिभिर्जलशीतैश्च जयाशीर्भिश्च कौरव ॥ ५.१८०.२७ ॥
ત્યારે તેમને આલિંગન આપી ધીમે ધીમે આશ્વાસન આપવા લાગ્યા — પાણીથી ઠંડા હાથોથી અને વિજયના આશીર્વાદોથી. હે કૌરવ!
5.180.28
ततः स विह्वलं वाक्यं राम उत्थाय चाब्रवीत् ।
तिष्ठ भीष्म हतोऽसीति बाणं संधाय कार्मुके ॥ ५.१८०.२८ ॥
ત્યારે તે વિહ્વળ થઈ ઊભો થયો અને બોલ્યો — "ઊભો રહે, ભીષ્મ! તું હણાયો!" — ધનુષ પર બાણ ચડાવીને.
5.180.29
स मुक्तो न्यपतत्तूर्णं सव्ये पार्श्वे महाहवे ।
येनाहं भृशमुद्विग्रो व्याघूर्णित इव द्रुमः ॥ ५.१८०.२९ ॥
તેણે છોડેલું બાણ ઝડપથી મહાયુદ્ધમાં મારી ડાબી બાજુ પર પડ્યું; તેથી હું અત્યંત વ્યાકુળ થઈ વૃક્ષની જેમ ચક્કર ખાવા લાગ્યો.
5.180.30
हत्वा हयांस्ततो रामः शीघ्रास्त्रेण महाहवे ।
अवाकिरन्मां विस्रब्धो बाणैस्तैर्लोमवाहिभिः ॥ ५.१८०.३० ॥
પછી રામે મહાયુદ્ધમાં શીઘ્ર અસ્ત્રથી ઘોડાઓને હણીને, નિર્ભય થઈ તે પીંછાવાળા બાણોથી મારા પર વર્ષા કરી.
5.180.31
ततोऽहमपि शीघ्रास्त्रं समरप्रतिवारणम् ।
अवासृजं महाबाहो तेन्तराधिष्ठिताः शराः ॥ ५.१८०.३१ ॥
પછી મેં પણ યુદ્ધના પ્રહારને રોકનારું શીઘ્રાસ્ત્ર છોડ્યું. હે મહાબાહો, તેનાથી મધ્યમાં સ્થિત બાણો (છૂટ્યા).
5.180.32
रामस्य मम चैवाशु व्योमावृत्य समन्ततः ।
न स्म सूर्यः प्रतपति शरजालसमावृतः ॥ ५.१८०.३२ ॥
રામના અને મારા (બાણોએ) ઝડપથી ચારેબાજુ આકાશ ઢાંકી દીધું. બાણજાળથી ઘેરાયેલો સૂર્ય તપ્યો નહીં.
5.180.33
मातरिश्वा ततस्तस्मिन्मेघरुद्ध इवाभवत् ।
ततो वायोः प्रकम्पाच्च सूर्यस्य च गभस्तिभिः ॥ ५.१८०.३३ ॥
ત્યારે તે (આકાશમાં) પવન મેઘોથી રોકાયેલો જેવો થયો. પછી પવનના કંપનથી અને સૂર્યના કિરણોથી (આકાશમાં).
5.180.34
अभिघातप्रभावाच्च पावकः समजायत ।
ते शराः स्वसमुत्थेन प्रदीप्ताश्चित्रभानुना ॥ ५.१८०.३४ ॥
આઘાતના પ્રભાવથી અગ્નિ પણ ઉત્પન્ન થયો. તે બાણો પોતાથી ઉત્પન્ન થયેલા અદ્ભુત અગ્નિથી પ્રજ્વલ્યા.
5.180.35
भूमौ सर्वे तदा राजन्भस्मभूताः प्रपेदिरे ।
तदा शतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ ५.१८०.३५ ॥
હે રાજન્, ત્યારે તે (બધાં બાણો) ભસ્મ થઈને ભૂમિ પર પડ્યાં. ત્યારે સો હજાર, પ્રયુત અને અર્બુદ (બાણો).
5.180.36
अयुतान्यथ खर्वाणि निखर्वाणि च कौरव ।
रामः शराणां संक्रुद्धो मयि तूर्णं न्यपातयत् ॥ ५.१८०.३६ ॥
પછી દસ હજાર, ખર્વ અને નિખર્વ (બાણો). હે કૌરવ, ક્રોધિત રામે શીઘ્ર મારા પર બાણો વરસાવ્યાં.
5.180.37
ततोऽहं तानपि रणे शरैराशीविषोपमैः ।
संछिद्य भूमौ नृपते पातयेयं नगानिव ॥ ५.१८०.३७ ॥
હે નૃપતિ, યુદ્ધમાં હું તેમને પણ ઝેરી સર્પો જેવા બાણોથી છેદીને વૃક્ષોની જેમ ભૂમિ પર પાડી દેત.
5.180.38
एवं तदभवद्युद्वं तदा भरतसत्तम ।
सन्ध्याकाले व्यतीते तु व्यपायात्स च मे गुरुः ॥ ५.१८०.३८ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ રીતે ત્યારે એ યુદ્ધ થયું. સંધ્યાકાળ વીત્યા પછી મારા તે ગુરુ ત્યાંથી પાછા ફર્યા.