มหาภารตะ · อัธยายะ 5.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.180.1
आत्मनस्तु ततः सूतो हयानां च विशांपते ।
मम चापनयामास शल्यान्कुशलसंमतः ॥ ५.१८०.१ ॥
จากนั้น ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ สารถีผู้มีชื่อเสียงด้านความชำนาญได้ถอนลูกศรออกจากตัวเขา จากม้าทั้งหลาย และจากข้าพเจ้า
5.180.2
स्नातापवृत्तैस्तुरगैर्लब्धतोयैरविह्वलैः ।
प्रभाते चोदिते सूर्ये ततो युद्धमवर्तत ॥ ५.१८०.२ ॥
เมื่อม้าได้อาบน้ำ พักผ่อน ได้น้ำดื่ม และไม่กระวนกระวาย เมื่อดวงอาทิตย์ขึ้นในยามรุ่งอรุณ การรบจึงได้เริ่มต้นขึ้น
5.180.3
दृष्ट्वा भां तूर्णमायान्तं दंशितं स्यन्दने स्थितम् ।
अकरोद्रथमत्यर्थं रामः सज्जं प्रतापवान् ॥ ५.१८०.३ ॥
เมื่อเห็นเขาเข้ามาอย่างรวดเร็ว ยืนอยู่บนรถศึกในชุดเกราะพร้อมรบ พระราม ผู้ทรงอานุภาพ ก็จัดรถศึกของพระองค์ให้พร้อมอย่างเต็มที่
5.180.4
ततोऽहं राममायान्तं दृष्ट्वा समरकाङ्क्षिणम् ।
धनुःश्रेष्ठं समित्सृज्य सहसावतरं रथात् ॥ ५.१८०.४ ॥
จากนั้น เมื่อเห็นพระรามเข้ามาด้วยความกระหายจะรบ ข้าพเจ้าจึงวางธนูที่ดีที่สุดลง แล้วลงจากรถศึกอย่างฉับพลัน
5.180.5
अभिवाद्य तथैवाहं रथमारुह्य भारत ।
युयुत्सुर्जामदग्न्यस्य प्रमुखे वीतभीः स्थितः ॥ ५.१८०.५ ॥
ข้าแต่ภารตะ ข้าพเจ้าก็ได้คารวะท่านเช่นกัน แล้วขึ้นรถศึกอีกครั้ง และยืนอย่างไม่หวาดหวั่นต่อหน้าบุตรของชมทัคนี ด้วยความปรารถนาจะต่อสู้
5.180.6
ततोऽहं शरवर्षेण महता समवाकिरम् ।
स च मां शरवर्षेण वर्षन्तं समवाकिरम् ॥ ५.१८०.६ ॥
จากนั้น ข้าพเจ้าได้ท่วมท้นเขาด้วยฝนลูกศรอันมหาศาล และเขาก็ได้ตอบโต้ ท่วมท้นข้าพเจ้าด้วยฝนลูกศรเช่นกัน
5.180.7
संक्रुद्धो जामदग्न्यस्तु पुनरेव सुतेजितान् ।
संप्रैषीन्मे शरान्घोरान्दीप्तास्यानुरगानिव ॥ ५.१८०.७ ॥
บุตรของชมทัคนีผู้เดือดดาลได้ยิงลูกศรที่ลับคมอย่างดี น่าสะพรึงกลัวออกมาใส่ข้าพเจ้าอีกครั้ง ดุจงูที่มีปากลุกโพลง
5.180.8
ततोऽहं निशितैर्भल्लैः शतशोऽथ सहस्रशः ।
अच्छिदं सहसा राजन्नन्तरिक्षे पुनः पुनः ॥ ५.१८०.८ ॥
จากนั้น ข้าพเจ้าได้ใช้ลูกศรปลายแหลมนับร้อยนับพัน ข้าแต่พระราชา ตัดลูกศรเหล่านั้นกลางอากาศในทันที ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
5.180.9
ततस्त्वस्त्राणि दिव्यानि जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
मयि प्रयोजयामास तान्यहं प्रत्यषेधयम् । ॥ ५.१८०.९ ॥
จากนั้น บุตรของชมทัคนีผู้ทรงอานุภาพได้ปล่อยอาวุธทิพย์ใส่ข้าพเจ้า และข้าพเจ้าก็ได้ต้านอาวุธเหล่านั้น
5.180.10
अस्त्रैरेव महाबाहो चिकीर्षन्नधिकां क्रियाम् ।
ततो विदि महान्नादः प्रादुरासीत्समन्ततः ॥ ५.१८०.१० ॥
ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง ปรารถนาจะกระทำการที่ยิ่งใหญ่กว่านั้นด้วยอาวุธเพียงอย่างเดียว เสียงคำรามอันยิ่งใหญ่ก็ดังขึ้นบนท้องฟ้าทุกทิศ
5.180.11
ततोऽहमस्त्रं वायव्यं जामदग्न्ये प्रयुक्तवान् ।
प्रत्याजघ्ने च तद्रामो गुह्यकास्त्रेण भारत ॥ ५.१८०.११ ॥
จากนั้น ข้าพเจ้าได้ปล่อยอาวุธวายัวยะใส่บุตรของชมทัคนี และพระรามได้ต้านอาวุธนั้นด้วยอาวุธคุหยกะ ข้าแต่ภารตะ
5.180.12
ततोऽहमस्त्रमाग्नेयमनुमन्त्र्य प्रयुक्तवान् ।
वारुणेनैव तद्रामो वारयामास मे विभुः ॥ ५.१८०.१२ ॥
จากนั้น ข้าพเจ้าได้ร่ายมนตร์แล้วปล่อยอาวุธอาเคยะ และพระรามผู้ทรงอานุภาพก็ได้ต้านข้าพเจ้าด้วยอาวุธวารุณะนั่นเอง
5.180.13
एवमस्त्राणि दिव्यानि रामस्याहमवारयम् ।
रामश्च मम तेजस्वी दिव्यास्त्रविदरिन्दमः ॥ ५.१८०.१३ ॥
ข้าพเจ้าจึงได้ต้านอาวุธทิพย์ของพระรามไว้ได้เช่นนี้ และพระรามผู้รุ่งโรจน์ ผู้รู้อาวุธทิพย์และผู้ปราบศัตรู ก็ได้ต้านอาวุธของข้าพเจ้าเช่นกัน
5.180.14
ततो मां सव्यतो राजन्रामः कुर्वन्द्विजोत्तमः ।
उरस्यविध्यत्संक्रुद्धो जामदग्न्यः प्रतापवान् ॥ ५.१८०.१४ ॥
จากนั้น ข้าแต่พระราชา พระรามผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ ได้โจมตีข้าพเจ้าจากด้านซ้าย ด้วยความเดือดดาล และบุตรของชมทัคนีผู้ทรงอานุภาพได้ยิงลูกศรแทงเข้าที่หน้าอกข้าพเจ้า
5.180.15
ततोऽहं भारतश्रेष्ठ संन्यषीदं रथोत्तमे ।
ततो मां कश्मलाविष्टं सूतस्तूर्णमुदावहत् ॥ ५.१८०.१५ ॥
จากนั้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภารตะ ข้าพเจ้าก็ทรุดลงบนรถศึกอันประเสริฐ สารถีจึงรีบพาข้าพเจ้าออกไป ขณะที่ข้าพเจ้าถูกความหมดสติครอบงำ
5.180.16
ग्लायन्तं भरश्रेष्ठ रामबाणप्रपीडितम् ।
ततो मामपयातं वै भृशं विद्धमचेतसम् ॥ ५.१८०.१६ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ขณะที่ข้าพเจ้ากำลังอ่อนแรงลง ถูกลูกศรของพระรามทำร้าย ข้าพเจ้าก็ถูกนำออกไปจริงๆ บาดเจ็บสาหัสและหมดสติ
5.180.17
रामस्यानुचरा हृष्टाः सर्वे दृष्ट्वा विचुक्रुशुः ।
अकृतव्रणप्रभृतयः काशिकन्या च भारत ॥ ५.१८०.१७ ॥
บริวารทั้งหมดของพระราม ต่างยินดีเมื่อเห็นเหตุการณ์นี้ ก็ส่งเสียงโห่ร้อง นำโดยอกฤตวรณะและคนอื่นๆ และข้าแต่ภารตะ ธิดาแห่งกาศิก็เช่นกัน
5.180.18
ततस्तु लब्धसंज्ञोऽहं ज्ञात्वा सूतमथाब्रुवम् ।
याहि सूत यतो रामः सज्जोऽहं गतवेदनः ॥ ५.१८०.१८ ॥
จากนั้น เมื่อข้าพเจ้าได้สติคืนมา และจำสารถีได้ ข้าพเจ้าจึงกล่าวกับเขาว่า ขับไปยังที่ที่พระรามอยู่เถิด สารถี ข้าพเจ้าพร้อมแล้ว และไม่มีความเจ็บปวดอีกต่อไป
5.180.19
ततो मामवहत्सूतो हयैः परमशोभितैः ।
नृत्यद्भिरिव कौरव्य मारुतप्रतिमैर्गतौ ॥ ५.१८०.१९ ॥
จากนั้น สารถีได้พาข้าพเจ้าไปด้วยม้าที่ประดับอย่างงดงามยิ่ง ข้าแต่ทายาทแห่งกุรุ ม้าเหล่านั้นเคลื่อนไปรวดเร็วดุจลม ราวกับกำลังร่ายรำไปตามจังหวะก้าวของตน
5.180.20
ततोऽहं राममासाद्य बाणवर्षैश्च कौरव ।
अवाकिरं सुसंरब्धः संरब्धं च जिगीषया ॥ ५.१८०.२० ॥
จากนั้น ข้าแต่กาวรวะ เมื่อข้าพเจ้าไปถึงพระราม ก็ได้ท่วมท้นพระองค์ด้วยฝนลูกศร ด้วยความเดือดดาลยิ่ง และด้วยความปรารถนาจะเอาชนะ
5.180.21
तानापतत एवासौ रामो बाणानजिह्मगान् ।
बाणैरेवाच्छिनत्तूर्णमेकैकं त्रिभिराहवे ॥ ५.१८०.२१ ॥
ลูกศรที่พุ่งตรงเหล่านั้นกำลังพุ่งเข้าหาข้าพเจ้า พระรามได้ตัดลูกศรเหล่านั้นลงทีละดอกอย่างรวดเร็ว ด้วยลูกศรสามดอกต่อหนึ่งดอกในการรบ
5.180.22
ततस्ते सूदिताः सर्वे मम बाणाः सुसंशिताः ।
रामबाणैर्द्विधा च्छिन्नाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ५.१८०.२२ ॥
ครั้งนั้น ลูกศรที่ลับคมอย่างยิ่งของข้าพเจ้าทั้งหมดก็ถูกทำลายสิ้น ถูกลูกศรของพระรามตัดเป็นสองท่อน แตกเป็นหลายร้อยและหลายพันชิ้น
5.180.23
ततः पुनः शरं दीप्तं सुप्रभं कालसंमितम् ।
असृजं जामदग्न्याय रामायाहं जिघांसया ॥ ५.१८०.२३ ॥
ต่อมา ข้าพเจ้าจึงยิงลูกศรที่ลุกโชนและเรืองแสงจ้ายิ่งนัก ดุจกาลเวลาเอง ไปยังพระรามบุตรของชมทัคนี ด้วยความปรารถนาจะสังหารท่าน
5.180.24
तेन त्वभिहतो गाढं बाणवेगवशं गतः ।
मुमोह समरे रामो भूमौ च निपपात ह ॥ ५.१८०.२४ ॥
ถูกลูกศรนั้นต้องอย่างแรงกล้า และตกอยู่ใต้อำนาจของแรงพุ่งของลูกศร พระรามก็สลบไปในสนามรบและล้มลงกับพื้นดิน
5.180.25
ततो हाहाकृतं कसर्वं रामे भूतलमाश्रिते ।
जगद्भारत संविग्नं यथार्कपतने भवेत् ॥ ५.१८०.२५ ॥
เมื่อพระรามล้มลงกับพื้นดินแล้ว เสียงร้องโหยหวนด้วยความตกใจก็ดังขึ้นทุกหนแห่ง โอ ภารตะ โลกทั้งโลกสะเทือนไปด้วยความหวาดหวั่น ดุจดวงอาทิตย์กำลังตกลงมา
5.180.26
तत एनं समुद्विग्नाः सर्व एवाभिदुद्रुवुः ।
तपोधनास्ते सहसा काश्या च कुरुनन्दन ॥ ५.१८०.२६ ॥
ครั้งนั้น ทุกคนต่างตื่นตระหนกอย่างยิ่ง พากันวิ่งเข้าหาท่าน คือบรรดาฤๅษีผู้มั่งคั่งด้วยตบะ และท้าวกาศยะด้วย ต่างรีบมาโดยพลัน โอ ความยินดีของเหล่ากุรุ
5.180.27
तत एनं परिष्वज्य शनैराश्वासयंस्तदा ।
पाणिभिर्जलशीतैश्च जयाशीर्भिश्च कौरव ॥ ५.१८०.२७ ॥
ครั้งนั้น ทุกคนโอบกอดท่านไว้ แล้วค่อย ๆ ปลอบโยนท่าน ด้วยมือที่เย็นด้วยน้ำ และด้วยคำอวยพรให้ได้ชัยชนะ โอ กาวรวะ
5.180.28
ततः स विह्वलं वाक्यं राम उत्थाय चाब्रवीत् ।
तिष्ठ भीष्म हतोऽसीति बाणं संधाय कार्मुके ॥ ५.१८०.२८ ॥
ครั้งนั้น พระรามผู้ระทมใจ ลุกขึ้นแล้วตรัสว่า "หยุดก่อน ภีษมะ เจ้าถูกฆ่าแล้ว" พลางขึ้นลูกศรบนคันธนู
5.180.29
स मुक्तो न्यपतत्तूर्णं सव्ये पार्श्वे महाहवे ।
येनाहं भृशमुद्विग्रो व्याघूर्णित इव द्रुमः ॥ ५.१८०.२९ ॥
ลูกศรนั้นถูกปล่อยออกไป พุ่งลงอย่างรวดเร็วที่ด้านซ้ายของข้าพเจ้าในการรบอันยิ่งใหญ่ จนข้าพเจ้าเกิดความหวาดหวั่นอย่างยิ่ง และโซเซไปมาดุจต้นไม้ที่ถูกลมพัด
5.180.30
हत्वा हयांस्ततो रामः शीघ्रास्त्रेण महाहवे ।
अवाकिरन्मां विस्रब्धो बाणैस्तैर्लोमवाहिभिः ॥ ५.१८०.३० ॥
ครั้งนั้น พระรามในการรบอันยิ่งใหญ่ ได้สังหารม้าทั้งหลายด้วยอาวุธอันรวดเร็ว และด้วยความมั่นพระทัย ท่านได้ซัดลูกศรมีขนนกเหล่านั้นใส่ข้าพเจ้าอย่างหนาแน่น
5.180.31
ततोऽहमपि शीघ्रास्त्रं समरप्रतिवारणम् ।
अवासृजं महाबाहो तेन्तराधिष्ठिताः शराः ॥ ५.१८०.३१ ॥
ครั้งนั้น ข้าพเจ้าจึงปล่อยอาวุธอันรวดเร็วบ้าง ซึ่งใช้ป้องกันการโจมตีในสงคราม โอ ผู้มีแขนทรงพลัง ลูกศรที่วางอยู่ระหว่างกันก็ถูกส่งออกไปด้วยอาวุธนั้น
5.180.32
रामस्य मम चैवाशु व्योमावृत्य समन्ततः ।
न स्म सूर्यः प्रतपति शरजालसमावृतः ॥ ५.१८०.३२ ॥
ลูกศรของพระรามและของข้าพเจ้าปกคลุมท้องฟ้ารอบทิศอย่างรวดเร็ว ดวงอาทิตย์ก็ไม่ส่องแสงแผดกล้าอีกต่อไป ถูกตาข่ายลูกศรปกคลุมไว้
5.180.33
मातरिश्वा ततस्तस्मिन्मेघरुद्ध इवाभवत् ।
ततो वायोः प्रकम्पाच्च सूर्यस्य च गभस्तिभिः ॥ ५.१८०.३३ ॥
ครั้งนั้น ลมบนท้องฟ้านั้นเหมือนถูกเมฆปิดกั้นไว้ ต่อมา เพราะลมพัดสั่นไหวและเพราะรัศมีของดวงอาทิตย์ (บนท้องฟ้า)
5.180.34
अभिघातप्रभावाच्च पावकः समजायत ।
ते शराः स्वसमुत्थेन प्रदीप्ताश्चित्रभानुना ॥ ५.१८०.३४ ॥
และเพราะพลังแห่งการปะทะ ไฟก็บังเกิดขึ้นด้วย ลูกศรเหล่านั้นลุกโชนด้วยไฟอันอัศจรรย์ซึ่งเกิดจากตัวลูกศรเอง
5.180.35
भूमौ सर्वे तदा राजन्भस्मभूताः प्रपेदिरे ।
तदा शतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ ५.१८०.३५ ॥
โอ พระราชา ครั้งนั้น ลูกศรทั้งหมดกลายเป็นเถ้าถ่านและตกลงสู่พื้นดิน ต่อมา มีลูกศรนับแสน นับล้าน และนับร้อยล้าน
5.180.36
अयुतान्यथ खर्वाणि निखर्वाणि च कौरव ।
रामः शराणां संक्रुद्धो मयि तूर्णं न्यपातयत् ॥ ५.१८०.३६ ॥
ต่อมา มีลูกศรนับหมื่น นับพันล้าน และนับแสนล้าน โอ กาวรวะ พระรามผู้โกรธจัด ได้ซัดลูกศรลงมาใส่ข้าพเจ้าอย่างรวดเร็ว
5.180.37
ततोऽहं तानपि रणे शरैराशीविषोपमैः ।
संछिद्य भूमौ नृपते पातयेयं नगानिव ॥ ५.१८०.३७ ॥
ครั้งนั้น โอ พระราชา ข้าพเจ้าจะตัดลูกศรเหล่านั้นในการรบด้วยลูกศรที่เปรียบดุจงูพิษ แล้วให้ล้มลงกับพื้นดิน ดุจการโค่นต้นไม้
5.180.38
एवं तदभवद्युद्वं तदा भरतसत्तम ।
सन्ध्याकाले व्यतीते तु व्यपायात्स च मे गुरुः ॥ ५.१८०.३८ ॥
การรบจึงเกิดขึ้นดังนี้ โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ภารตะ เมื่อเวลาสนธยาผ่านไปแล้ว อาจารย์ของข้าพเจ้าจึงถอยออกไปจากที่นั้น