महाभारत · अध्याय 5.181
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.181.1
समागतस्य रामेण पुनरेवातिदारुणम् ।
अन्येद्युस्तुमुलं युद्धं तदा भरतसत्तम ॥ ५.१८१.१ ॥
रामाशी पुन्हा सामना झाल्यानंतर, दुसऱ्या दिवशी अत्यंत भयानक तुमुल युद्ध झाले, हे भरतश्रेष्ठा.
5.181.2
ततो दिव्यास्त्रविच्छूरो दिव्यान्यस्त्राण्यनेकशःक ।
अयोजयत्स धर्मात्मा दिवसे दिवसे विभुः ॥ ५.१८१.२ ॥
तेव्हा दिव्यास्त्रांचा जाणकार असलेल्या त्या शूराने, धर्मात्म्याने व समर्थाने दिवसेंदिवस अनेक दिव्य अस्त्रे प्रयोजली.
5.181.3
तान्यहं तत्प्रतीघातैरस्त्रैरस्त्राणि भारत ।
व्यधमं तुमुलेयुद्धेप्राणांस्त्यक्त्वासुदुस्त्यजान् ॥ ५.१८१.३ ॥
हे भारता, त्यांना त्यांच्या प्रतिघाती अस्त्रांनी मी नष्ट केले. त्या तुमुल युद्धात, सोडणे अतिशय कठीण असलेले प्राणही त्यागून मी तसे केले.
5.181.4
अस्त्रैरस्त्रेषु बहुधा हतेष्वेव च भारत ।
अक्रुध्यत महातेजास्त्यक्तप्राणः स संयुगे ॥ ५.१८१.४ ॥
हे भारता, अस्त्रांनी अस्त्रे अनेक प्रकारे नष्ट झाल्यावर, तो महातेजस्वी प्राणांची पर्वा सोडून युद्धात क्रोधित झाला.
5.181.5
ततः शक्तिं प्राहिणोद्धोररूपा-
मस्त्रे रुद्धे जामदग्न्यो महात्मा।
कालोत्सृष्टां प्रज्वलितामिवोल्कां ।
संदीप्ताग्रां तेजसा व्याप्य लोकम् ॥ ५.१८१.५ ॥
अस्त्र अडवले गेल्यावर, महात्मा जामदग्न्य (राम) याने भयानक रूपाची शक्ती फेकली—कालाने सोडलेली, पेटलेल्या उल्केसारखी, अग्र प्रज्वलित, तेजाने संपूर्ण लोक व्यापून टाकणारी.
5.181.6
ततोऽहं तामिषुभिर्दीप्यमानां ।
समायान्तीमन्तकालार्कदीप्ताम् ।
छित्त्वा त्रिधा पातयामास भूमौ ।
ततो ववौ पवनः पुण्यगन्धिः ॥ ५.१८१.६ ॥
मग मी ती प्रज्वलित शक्ती, मृत्यू किंवा सूर्यासारखी जळत माझ्या दिशेने येत असलेली, बाणांनी तीन तुकडे करून भूमीवर पाडली. मग पवित्र सुगंधी वारा वाहू लागला.
5.181.7
तस्यां छिन्नायां क्रोधदीप्तोऽथ रामः ।
शक्तीर्घोराः प्राहिणोद्द्वादशान्याः ।
तासां रूपं भारत नोत शक्यं ।
तेजस्वित्वाल्लाघवाच्चैव वक्तुम् ॥ ५.१८१.७ ॥
ते छिन्न झाल्यावर, क्रोधाने पेटलेल्या रामाने आणखी बारा भयंकर शक्ती सोडल्या. हे भारता, त्यांच्या तेजामुळे आणि वेगामुळे त्यांचे रूप वर्णन करणे शक्य नाही.
5.181.8
किन्त्वेवाहं विह्वलः संप्रदृश्य ।
दिग्भ्यः सर्वास्ता महोत्का इवाग्नेः ।
नानारूपास्तेजसोग्रेण दीप्ता ।
यथाऽऽदित्या द्वादश लोकसंक्षये ॥ ५.१८१.८ ॥
तरीही मी गोंधळून दिशांमधून अग्नीच्या महोल्कांसारख्या, नाना रूपांच्या, भयंकर तेजाने प्रज्वलित अशा त्या सर्वांना पाहिले, जसे लोकसंहारात बारा आदित्य.
5.181.9
ततो जालं बाणमयं विवृत्तं ।
संदृश्य भित्त्वा शरजालेन राजन्।
द्वादशेषून्प्राहिणवं रणेऽहं ।
ततः शक्तीरप्यधमं घोररूपाः ॥ ५.१८१.९ ॥
मग बाणांचे जाळे पसरलेले पाहून, हे राजा, बाणांच्या जाळ्याने ते भेदून, मी युद्धात बारा बाण सोडले. मग भयंकर रूपाच्या शक्तींनाही, अधम अशा.
5.181.10
ततो राजञ्जामदग्न्यो महात्मा ।
शक्तीर्घोरा व्याक्षिपद्धेमदण्डाः।
विचित्रिताः काञ्चनपट्टनंद्धा ।
यथा महोल्का ज्वलितास्तथा ताः ॥ ५.१८१.१० ॥
मग हे राजा, महात्मा जामदग्न्य (परशुराम) यांनी सोन्याच्या दांड्यांच्या भयंकर शक्ती फेकल्या. विचित्र, सोन्याच्या पट्ट्यांनी बांधलेल्या, प्रज्वलित महोल्कांसारख्या त्या होत्या.
5.181.11
ताश्चाप्युग्राश्चर्मणा वारयित्वा ।
खङ्गेनाजौ पातयित्वा नरेन्द्र।
बाणैर्दिव्यैर्जामदग्न्यस्य सङ्ख्ये ।
दिव्यानश्वानभ्यवर्षं ससूतान् ॥ ५.१८१.११ ॥
ती भयंकर शक्ती ढालीने अडवून, हे नरेंद्रा, युद्धात तलवारीने पाडली. जामदग्न्याच्या (परशुरामाच्या) दिव्य बाणांनी त्या संग्रामात त्याच्या दिव्य घोड्यांवर व सारथ्यांवर वर्षाव केला.
5.181.12
निर्मिक्तानां पन्नगानां सरूपा ।
दृष्ट्वा शक्तीर्हेमचित्रा निकृत्ताः ।
प्रादुश्चक्रे दिव्यमस्त्रं महात्मा ।
क्रोधाविष्टो हैहयेशममाथी ॥ ५.१८१.१२ ॥
सोडलेल्या सर्पांसारखी रूपे असलेल्या, सोन्याने सजलेल्या शक्ती तोडलेल्या पाहून, त्या महात्म्याने क्रोधाने भरून हैहयराजाचा संहार करणारे दिव्य अस्त्र प्रकट केले.
5.181.13
ततः श्रेण्यः शलभानामिवोग्राः ।
समापेतुर्विशिखानां प्रदीप्ताः ।
समाचिनोच्चापि भृशं शरीरं ।
हयान्सूतं सरथं चैव मह्यम् ॥ ५.१८१.१३ ॥
मग, टोळांच्या रांगांसारखे भयंकर, प्रज्वलित बाण एकत्र आले. त्यांनी माझे शरीर, घोडे, सारथी आणि रथासह मलाही अत्यंत झाकून टाकले.
5.181.14
रथः शरैर्मे निचितः सर्वतोऽभू-
त्तथा वाहाः सारथिश्चैव राजन्।
युगं रथेषां च तथैव चक्रे ।
तथैवाक्षः शरकृत्तोऽथ भग्नः ॥ ५.१८१.१४ ॥
माझा रथ बाणांनी सर्वबाजूंनी झाकला गेला, हे राजा. तसेच घोडे आणि सारथीही. रथाचे जू, ईषा, चाके, तसेच धुरा बाणांनी तोडली जाऊन मोडून पडली.
5.181.15
ततस्तस्मिन्बाणवर्षे व्यतीते ।
शरौघेण प्रत्यवर्षं गुरुं तम्।
स विक्षतो मार्गणैर्ब्रह्मराशि-
र्देहादसक्तं मुमुचे भूरि रक्तम् ॥ ५.१८१.१५ ॥
ते बाणवर्षाव संपल्यावर मी बाणांच्या प्रवाहाने त्या गुरूंवर प्रत्युत्तर वर्षाव केला. ब्रह्मतेजाची राशी असलेले ते बाणांनी जखमी होऊन शरीरातून खूप रक्त वाहू लागले.
5.181.16
यथा रामो बाणजालाभितप्त-
स्तथैवाहं सुभृशं गाढविद्धः ।
ततो युद्धं व्यरमच्चापराह्णे ।
भानावस्तं प्रतियाते महीध्रम् ॥ ५.१८१.१६ ॥
जसा राम बाणांच्या जाळ्याने संतप्त झाला होता तसाच मीही अत्यंत खोलवर विद्ध झालो होतो. मग अपराह्नी सूर्य पर्वताकडे अस्ताला गेला तेव्हा युद्ध थांबले.