મહાભારત · અધ્યાય 5.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.182.1
ततः प्रभाते राजेन्द्र सूर्ये विमलतां गते ।
भार्गवस्य मया सार्धं पुनर्युद्धमवर्तत ॥ ५.१८२.१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, પ્રભાતે સૂર્ય નિર્મળ થયા પછી ભાર્ગવ (પરશુરામ) સાથે મારું ફરી યુદ્ધ થયું.
5.182.2
ततोऽभ्रान्ते रथे तिष्ठन्रामः प्रहरतां वरः ।
ववर्ष शरजालानि मयि मेध इवाचले ॥ ५.१८२.२ ॥
પછી રથમાં ઊભેલા, પ્રહાર કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ રામે, પર્વત પર મેઘ વરસે તેમ મારા પર બાણજાળો વરસાવી.
5.182.3
ततः सूतो मम सुहृच्छरवर्षेण ताडितः ।
अपयातो रथोपस्थान्मनो मम विषादयन् ॥ ५.१८२.३ ॥
પછી મારા મિત્ર સારથિ બાણવર્ષાથી ઘાયલ થઈ રથની બેઠક પરથી પાછો ખસ્યો; તેણે મારા મનને વિષાદમાં નાખ્યું.
5.182.4
ततः सूतो ममात्यर्थं कश्मलं प्राविशन्महत् ।
पृथिव्यां च शराघातान्निपपात मुमोह च ॥ ५.१८२.४ ॥
પછી મારો સારથિ અત્યંત મૂર્છામાં સરી પડ્યો; બાણના આઘાતથી તે ભૂમિ પર પડીને બેહોશ થઈ ગયો.
5.182.5
ततः सूतो जहात्प्राणान्रामबाणप्रपीडितः ।
मुहूर्तादिव राजेन्द्र मां च भीराविशत्तदा ॥ ५.१८२.५ ॥
પછી રામના બાણોથી પીડિત મારા સારથિએ પ્રાણ છોડ્યા; હે રાજેન્દ્ર, તે જ ક્ષણે મારામાં પણ ભય પ્રવેશ્યો.
5.182.6
ततः सूते हते तस्मिन्क्षिपतस्तस्य मे शरान् ।
प्रमत्तमनसो रामः प्राहिणोन्मृत्युसंमितम् ॥ ५.१८२.६ ॥
પછી તે સારથિ મરાયા પછી, હું બાણ ફેંકતો હતો ત્યારે, મારા અસાવધ મનને જોઈને રામે મૃત્યુ સમાન બાણ છોડ્યું.
5.182.7
ततः सूतव्यसनिनं विप्लुतं मां स भार्गवः ।
शरेणाभ्यहनद्गाढं विकृष्य बलवद्धनुः ॥ ५.१८२.७ ॥
પછી સારથિ માર્યો જતાં, વ્યાકુળ થયેલા મને તે ભાર્ગવે બળવાન ધનુષ્ય ખેંચીને એક બાણથી ઊંડો પ્રહાર કર્યો.
5.182.8
स मे भुजान्तरे राजन्निपत्य रुधिराशनः ।
मयैव सह राजेन्द्र जगाम वसुधातलम् ॥ ५.१८२.८ ॥
હે રાજન, લોહી પીનારું તે બાણ મારા બાહુઓ વચ્ચે પડીને, હે રાજેન્દ્ર, મારી સાથે જ ધરતી પર પડ્યું.
5.182.9
मत्वा तु निहतं रामस्ततो मां भरतर्षभ ।
मेघवद्विननादोच्चैर्जहृषे च पुनः पुनः ॥ ५.१८२.९ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મને મરેલો માનીને રામે મેઘની જેમ ઊંચા સ્વરે ગર્જના કરી અને વારંવાર હર્ષિત થયો.
5.182.10
तथा तु पतिते राजन्मयि रामो मुदा युतः ।
उदक्रोशन्महानादं सह तैरनुयायिभिः ॥ ५.१८२.१० ॥
હે રાજન, હું પડ્યો ત્યારે રામ આનંદથી ભરાઈને પોતાના અનુયાયીઓ સાથે મોટા અવાજે પોકારી ઊઠ્યો.
5.182.11
मम तत्राभवन्ये तु कुरवः पार्श्वतः स्थिताः ।
आगता अपि युद्धं तञ्जनास्तत्र दिदृक्षवः ।
आर्तिं परमिकां जग्मुस्ते तदा पतिते मयि ॥ ५.१८२.११ ॥
મારી પાસે ઊભેલા કુરુઓ અને યુદ્ધ જોવા આવેલા લોકો, હું પડ્યો ત્યારે અત્યંત દુઃખમાં ડૂબી ગયા.
5.182.12
ततोऽपश्यं पतितो राजसिंह ।
द्विजानष्टौ सूर्यहुताशनाभान् ।
ते मां समन्तात्परिर्वाय तस्थुः ।
स्वबाहुभिः परिधार्याजिमध्ये ॥ ५.१८२.१२ ॥
પછી, હે રાજસિંહ, પડેલા મેં સૂર્ય અને યજ્ઞાગ્નિ સમાન તેજસ્વી આઠ બ્રાહ્મણોને જોયા. તેઓ મને ચારેય બાજુથી ઘેરીને યુદ્ધની મધ્યમાં પોતાના હાથોથી મને થામીને ઊભા રહ્યા.
5.182.13
रक्ष्यमाणश्च तैर्विप्रैर्नाहं भूमिमुपास्पृशम् ।
अन्तरिक्षे धृतो ह्यस्मि तैर्विप्रैर्बान्धवैरिव ॥ ५.१८२.१३ ॥
તે બ્રાહ્મણોએ રક્ષણ કર્યું હોવાથી હું ભૂમિને સ્પર્શ્યો નહોતો. સગાંઓની જેમ તે બ્રાહ્મણોએ મને આકાશમાં જ ઝાલી રાખ્યો હતો.
5.182.14
श्वसन्निवान्तरिक्षे च जलबिन्दुभिरुक्षितः ।
ततस्ते ब्राह्मणा राजन्नब्रुवन्परिगृह्य माम् ॥ ५.१८२.१४ ॥
આકાશમાં શ્વાસ લેતો, જળબિંદુઓથી ભીંજાયેલો. ત્યારે હે રાજન્, તે બ્રાહ્મણોએ મને બાથમાં લઈને કહ્યું.
5.182.15
मा भैरिति समं सर्वे स्वस्ति तेऽस्त्विति चासकृत् ।
ततस्तेषामहं वाग्भिस्तर्पितः सहसोत्थितः ।
मातरं सरितां श्रेष्ठामपश्यं रथमास्थिताम् ॥ ५.१८२.१५ ॥
'ડરીશ નહીં' અને 'તારું કલ્યાણ થાઓ' એમ બધા સાથે વારંવાર બોલ્યા. પછી તેમની વાણીથી સંતુષ્ટ થઈને હું અચાનક ઊભો થયો; નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ માતાને રથ પર ઊભેલી જોઈ.
5.182.16
हयाश्च मे संगृहीतास्तयाऽऽस-
न्महानद्या संयति कौरवेन्द्र।
पादौ जनन्याः प्रतिगृह्य चाहं ।
तथा पितॄणां रथमभ्यरोहम् ॥ ५.१८२.१६ ॥
યુદ્ધમાં તે મહાનદીએ મારા ઘોડાઓને પણ પકડી લીધા, હે કૌરવેન્દ્ર. માતાના પગ પકડીને હું પિતૃઓના રથ પર ચઢ્યો.
5.182.17
ररक्ष सा मां सरथं हयांश्चोपस्काराणि च ।
तामहं प्राञ्जलिर्भूत्वा पुनरेव व्यसर्जयम् ॥ ५.१८२.१७ ॥
તેણીએ મારું, રથનું, ઘોડાઓનું અને સાધનસામગ્રીનું રક્ષણ કર્યું. હાથ જોડીને મેં તેને ફરી વિદાય આપી.
5.182.18
ततोऽहं स्वयमुद्यम्य हयांस्तान्वातरंहसः ।
अयुध्यं जामदग्न्येन निवृत्तेऽहनि भारत ॥ ५.१८२.१८ ॥
પછી મેં પોતે એ પવનવેગી ઘોડાઓને હાંકીને જામદગ્ન્ય (પરશુરામ) સાથે યુદ્ધ કર્યું, હે ભારત, દિવસ પૂરો થયા પછી.
5.182.19
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ वेगवन्तं महाबलम् ।
अमुञ्चं समरे बाणं रामाय हृदयच्छिदम् ॥ ५.१८२.१९ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, પછી મેં યુદ્ધમાં વેગવાન મહાબળવાન રામ પર હૃદયને વીંધનારું બાણ છોડ્યું.
5.182.20
ततो जगाम वसुधां मम बाणप्रपीडितः ।
जानुभ्यां धनुरुत्सृज्य रामो मोहवशं गतः ॥ ५.१८२.२० ॥
મારા બાણથી પીડિત રામ ધનુષ્ય છોડીને ઘૂંટણિયે ધરતી પર પડ્યા અને મોહને વશ થયા.
5.182.21
ततस्तस्मिन्निपतिते रामे भूरिसहस्रदे ।
आवव्रुर्जलदा व्योम क्षरन्तो रुधिरं बहु ॥ ५.१८२.२१ ॥
હજારોનું દાન આપનાર રામ પડ્યા ત્યારે વાદળોએ આકાશ ઘેરી લીધું, જે પુષ્કળ રક્ત વરસાવી રહ્યા હતા.
5.182.22
उल्काश्च शतशः पेतुः सनिर्घाताः सकम्पनाः ।
अर्कं च सहसा दीप्तं स्वर्भानुरभिसंवृणोत् ॥ ५.१८२.२२ ॥
સેંકડો ઉલ્કાઓ ગર્જના અને કંપન સાથે પડી; ઝળહળતા સૂર્યને સ્વર્ભાનુએ અચાનક ઢાંકી દીધો.
5.182.23
ववुश्च वाताः परुषाश्चलिता च वसुंधरा ।
गृध्रा बलाश्च कङ्काश्च परिपेतुर्गुदा युताः ॥ ५.१८२.२३ ॥
કઠોર પવન વાયો, ધરતી ધ્રૂજી; ગીધ, બાજ અને બગલા આંતરડાં સહિત ચારે બાજુ પડ્યા.
5.182.24
दीप्तायां दिशि गोमायुर्दारुणं मुहुरुन्नदत् ।
अनाहता दुन्दुभयो विनेदुर्भृशनिःस्वनाः ॥ ५.१८२.२४ ॥
સળગતી દિશામાં શિયાળ વારંવાર ભયંકર રીતે રડતું હતું; કોઈએ વગાડ્યા વિના દુંદુભિઓ ભારે અવાજે ગાજી ઊઠી.
5.182.25
एतदौत्पातिकं सर्वं घोरमासीद्भयंकरम् ।
विसंज्ञकल्पे धरणीं गते रामे महात्मनि ॥ ५.१८२.२५ ॥
આ બધા અપશુકન ભયાનક અને ભયજનક હતા, જ્યારે મહાત્મા રામ બેભાન જેવા થઈને ધરતી પર પડ્યા હતા.
5.182.26
ततो वै सहसोत्थाय रामो मामभ्यवर्तत ।
पुनर्युद्धाय कौरव्य विह्वलः क्रोधमूर्छितः ॥ ५.१८२.२६ ॥
પછી અચાનક ઊઠીને રામ ફરીથી યુદ્ધ માટે મારી તરફ આવ્યા, હે કૌરવ્ય! તેઓ વિહ્વળ હતા અને ક્રોધથી મૂર્છિત જેવા થઈ રહ્યા હતા.
5.182.27
आददानो महाबाहुः कार्मुकं तालसन्निभम् ।
ततो मय्याददानं तं राममेव न्यवारयन् ॥ ५.१८२.२७ ॥
મહાબાહુ રામે તાડના વૃક્ષ જેવું ધનુષ્ય ઉપાડ્યું. ત્યારે મારા પર બાણ ચલાવવા તત્પર એ રામને જ તેઓએ રોક્યા.
5.182.28
महर्षयः कृपायुक्ताः क्रोधाविष्टोऽपि भार्गवः ।
समाहरदमेयात्मा शरं कालानलोपमम् ॥ ५.१८२.२८ ॥
મહર્ષિઓ કરુણાથી ભરેલા હતા; ભાર્ગવ ક્રોધથી આવિષ્ટ હોવા છતાં, અમાપ આત્માવાળા તેમણે કાળાગ્નિ સમાન બાણ સંકેલી લીધું.
5.182.29
सतो रविर्मन्दमरीचिमण्डलो ।
जगामास्तं पांसुपुञ्जावगूढः
निशा व्यगाहत्सुखशीतमारुता ।
ततो युद्धं प्रत्यवहारयाव- ॥ ५.१८२.२९ ॥
સૂર્યના કિરણો ઝાંખા પડ્યા; તે ધૂળના ઢગલામાં છુપાઈને અસ્ત પામ્યો. સુખદ શીતળ પવન સાથે રાત્રિ પ્રવેશી. ત્યારે અમે બંનેએ યુદ્ધ થંભાવી દીધું.
5.182.30
एवं राजन्नवहारो बभूव ।
ततः पुनर्विमलेऽभूत्सुघोरम्।
कल्यंकल्यं विंशतिं वै दिनानि ।
तथैव चान्यानि दिनानि त्रीणि ॥ ५.१८२.३० ॥
હે રાજન્, એ રીતે યુદ્ધવિરામ થયો. પછી સ્વચ્છ પરોઢે યુદ્ધ ફરી અતિ ભયાનક બન્યું. વીસ દિવસ, દરરોજ, અને તેવી જ રીતે બીજા ત્રણ દિવસ.