महाभारत · अध्याय 5.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.182.1
ततः प्रभाते राजेन्द्र सूर्ये विमलतां गते ।
भार्गवस्य मया सार्धं पुनर्युद्धमवर्तत ॥ ५.१८२.१ ॥
हे राजेंद्रा, पहाटे सूर्य निर्मल झाल्यावर भार्गवाशी (परशुरामाशी) माझे पुन्हा युद्ध सुरू झाले.
5.182.2
ततोऽभ्रान्ते रथे तिष्ठन्रामः प्रहरतां वरः ।
ववर्ष शरजालानि मयि मेध इवाचले ॥ ५.१८२.२ ॥
नंतर रथात उभा असलेल्या, प्रहार करणाऱ्यांत श्रेष्ठ राम पर्वतावर मेघ वर्षावा तसा माझ्यावर बाणांची जाळी वर्षवू लागला.
5.182.3
ततः सूतो मम सुहृच्छरवर्षेण ताडितः ।
अपयातो रथोपस्थान्मनो मम विषादयन् ॥ ५.१८२.३ ॥
नंतर माझा मित्र सारथी बाणांच्या वर्षावाने घायाळ होऊन रथाच्या आसनावरून मागे सरला; त्याने माझे मन खिन्न केले.
5.182.4
ततः सूतो ममात्यर्थं कश्मलं प्राविशन्महत् ।
पृथिव्यां च शराघातान्निपपात मुमोह च ॥ ५.१८२.४ ॥
नंतर माझा सारथी अत्यंत मूर्च्छित झाला; बाणांच्या आघाताने तो जमिनीवर कोसळून बेशुद्ध पडला.
5.182.5
ततः सूतो जहात्प्राणान्रामबाणप्रपीडितः ।
मुहूर्तादिव राजेन्द्र मां च भीराविशत्तदा ॥ ५.१८२.५ ॥
नंतर रामाच्या बाणांनी पीडित झालेल्या माझ्या सारथ्याने प्राण सोडले; हे राजेंद्रा, त्या क्षणी माझ्यातही भीती शिरली.
5.182.6
ततः सूते हते तस्मिन्क्षिपतस्तस्य मे शरान् ।
प्रमत्तमनसो रामः प्राहिणोन्मृत्युसंमितम् ॥ ५.१८२.६ ॥
नंतर तो सारथी मारला गेल्यावर, मी बाण सोडत असताना, माझे बेसावध मन पाहून रामाने मृत्यूसम बाण सोडला.
5.182.7
ततः सूतव्यसनिनं विप्लुतं मां स भार्गवः ।
शरेणाभ्यहनद्गाढं विकृष्य बलवद्धनुः ॥ ५.१८२.७ ॥
नंतर सारथी मारला गेल्यावर, गोंधळलेल्या मला त्या भार्गवाने बलवान धनुष्य ओढून एका बाणाने खोलवर घाव घातला.
5.182.8
स मे भुजान्तरे राजन्निपत्य रुधिराशनः ।
मयैव सह राजेन्द्र जगाम वसुधातलम् ॥ ५.१८२.८ ॥
हे राजन्, रक्त पिणारा तो बाण माझ्या बाहूंच्या मध्ये पडून, हे राजेंद्रा, माझ्यासोबतच भूमीवर कोसळला.
5.182.9
मत्वा तु निहतं रामस्ततो मां भरतर्षभ ।
मेघवद्विननादोच्चैर्जहृषे च पुनः पुनः ॥ ५.१८२.९ ॥
हे भरतर्षभा, मला मेलेला समजून राम मेघासारखा मोठ्याने गर्जला आणि वारंवार आनंदला.
5.182.10
तथा तु पतिते राजन्मयि रामो मुदा युतः ।
उदक्रोशन्महानादं सह तैरनुयायिभिः ॥ ५.१८२.१० ॥
हे राजन्, मी पडल्यावर राम आनंदाने भरून आपल्या अनुयायांसह मोठ्याने ओरडला.
5.182.11
मम तत्राभवन्ये तु कुरवः पार्श्वतः स्थिताः ।
आगता अपि युद्धं तञ्जनास्तत्र दिदृक्षवः ।
आर्तिं परमिकां जग्मुस्ते तदा पतिते मयि ॥ ५.१८२.११ ॥
माझ्या बाजूला उभे असलेले कुरू आणि युद्ध पाहण्यासाठी आलेले लोक, मी पडल्यावर अत्यंत दुःखात बुडाले.
5.182.12
ततोऽपश्यं पतितो राजसिंह ।
द्विजानष्टौ सूर्यहुताशनाभान् ।
ते मां समन्तात्परिर्वाय तस्थुः ।
स्वबाहुभिः परिधार्याजिमध्ये ॥ ५.१८२.१२ ॥
नंतर, हे राजसिंहा, पडलेल्या मी सूर्य आणि यज्ञाग्नीसारख्या तेजस्वी आठ ब्राह्मणांना पाहिले. ते मला चारही बाजूंनी वेढून युद्धाच्या मध्यभागी आपल्या बाहूंनी मला धरून उभे राहिले.
5.182.13
रक्ष्यमाणश्च तैर्विप्रैर्नाहं भूमिमुपास्पृशम् ।
अन्तरिक्षे धृतो ह्यस्मि तैर्विप्रैर्बान्धवैरिव ॥ ५.१८२.१३ ॥
त्या ब्राह्मणांनी संरक्षण केल्यामुळे मी भूमीला स्पर्श केला नाही. बांधवांप्रमाणे त्या ब्राह्मणांनी मला आकाशातच धरून ठेवले होते.
5.182.14
श्वसन्निवान्तरिक्षे च जलबिन्दुभिरुक्षितः ।
ततस्ते ब्राह्मणा राजन्नब्रुवन्परिगृह्य माम् ॥ ५.१८२.१४ ॥
आकाशात श्वास घेत असताना, पाण्याच्या थेंबांनी भिजलेला. तेव्हा हे राजा, त्या ब्राह्मणांनी मला कवटाळून म्हटले.
5.182.15
मा भैरिति समं सर्वे स्वस्ति तेऽस्त्विति चासकृत् ।
ततस्तेषामहं वाग्भिस्तर्पितः सहसोत्थितः ।
मातरं सरितां श्रेष्ठामपश्यं रथमास्थिताम् ॥ ५.१८२.१५ ॥
'घाबरू नकोस' असे सर्वजण एकत्र आणि वारंवार म्हणाले, 'तुझे कल्याण होवो.' मग त्यांच्या वाणीने तृप्त होऊन मी अचानक उठलो; नद्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या मातेला रथावर उभी असलेली पाहिली.
5.182.16
हयाश्च मे संगृहीतास्तयाऽऽस-
न्महानद्या संयति कौरवेन्द्र।
पादौ जनन्याः प्रतिगृह्य चाहं ।
तथा पितॄणां रथमभ्यरोहम् ॥ ५.१८२.१६ ॥
युद्धात त्या महानदीने माझे घोडेही धरून ठेवले, हे कौरवेंद्रा. मातेचे चरण धरून मी पितरांच्या रथावर चढलो.
5.182.17
ररक्ष सा मां सरथं हयांश्चोपस्काराणि च ।
तामहं प्राञ्जलिर्भूत्वा पुनरेव व्यसर्जयम् ॥ ५.१८२.१७ ॥
तिने मला, रथाला, घोड्यांना आणि सामग्रीला संरक्षण दिले. हात जोडून मी तिला पुन्हा निरोप दिला.
5.182.18
ततोऽहं स्वयमुद्यम्य हयांस्तान्वातरंहसः ।
अयुध्यं जामदग्न्येन निवृत्तेऽहनि भारत ॥ ५.१८२.१८ ॥
मग मी स्वतः त्या वाऱ्याच्या वेगाच्या घोड्यांना हाकून जामदग्न्याशी (परशुरामाशी) युद्ध केले, हे भारता, दिवस संपल्यावर.
5.182.19
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ वेगवन्तं महाबलम् ।
अमुञ्चं समरे बाणं रामाय हृदयच्छिदम् ॥ ५.१८२.१९ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, मग मी युद्धात वेगवान महाबली रामावर हृदय छेदणारा बाण सोडला.
5.182.20
ततो जगाम वसुधां मम बाणप्रपीडितः ।
जानुभ्यां धनुरुत्सृज्य रामो मोहवशं गतः ॥ ५.१८२.२० ॥
माझ्या बाणाने पीडित झालेला राम धनुष्य टाकून गुडघ्यांवर पृथ्वीवर कोसळला आणि मोहवश झाला.
5.182.21
ततस्तस्मिन्निपतिते रामे भूरिसहस्रदे ।
आवव्रुर्जलदा व्योम क्षरन्तो रुधिरं बहु ॥ ५.१८२.२१ ॥
हजारो दान देणारा राम पडल्यावर ढगांनी आकाश व्यापले, ते पुष्कळ रक्त टपकवत होते.
5.182.22
उल्काश्च शतशः पेतुः सनिर्घाताः सकम्पनाः ।
अर्कं च सहसा दीप्तं स्वर्भानुरभिसंवृणोत् ॥ ५.१८२.२२ ॥
शेकडो उल्का गडगडाट आणि कंपनांसह कोसळल्या; तेजस्वी सूर्याला स्वर्भानूने अचानक झाकले.
5.182.23
ववुश्च वाताः परुषाश्चलिता च वसुंधरा ।
गृध्रा बलाश्च कङ्काश्च परिपेतुर्गुदा युताः ॥ ५.१८२.२३ ॥
कठोर वारे वाहू लागले, पृथ्वी हलली; गिधाडे, ससाणे आणि बगळे आतड्यांसह सभोवती पडले.
5.182.24
दीप्तायां दिशि गोमायुर्दारुणं मुहुरुन्नदत् ।
अनाहता दुन्दुभयो विनेदुर्भृशनिःस्वनाः ॥ ५.१८२.२४ ॥
पेटलेल्या दिशेत कोल्हा वारंवार भयंकर ओरडत होता; कोणी न वाजवता दुंदुभी प्रचंड नादाने वाजल्या.
5.182.25
एतदौत्पातिकं सर्वं घोरमासीद्भयंकरम् ।
विसंज्ञकल्पे धरणीं गते रामे महात्मनि ॥ ५.१८२.२५ ॥
हे सर्व अपशकुन भयानक आणि भीतिदायक होते, जेव्हा महात्मा राम संज्ञाहीनासारखे धरणीवर कोसळले होते.
5.182.26
ततो वै सहसोत्थाय रामो मामभ्यवर्तत ।
पुनर्युद्धाय कौरव्य विह्वलः क्रोधमूर्छितः ॥ ५.१८२.२६ ॥
मग अचानक उठून राम पुन्हा युद्धासाठी माझ्याकडे आला, हे कौरव्या! तो विह्वल होता आणि क्रोधाने मूर्च्छित झाल्यासारखा होता.
5.182.27
आददानो महाबाहुः कार्मुकं तालसन्निभम् ।
ततो मय्याददानं तं राममेव न्यवारयन् ॥ ५.१८२.२७ ॥
महाबाहू रामाने ताडाच्या झाडासारखे धनुष्य उचलले. तेव्हा माझ्यावर बाण सोडण्यास सिद्ध झालेल्या त्या रामालाच त्यांनी रोखले.
5.182.28
महर्षयः कृपायुक्ताः क्रोधाविष्टोऽपि भार्गवः ।
समाहरदमेयात्मा शरं कालानलोपमम् ॥ ५.१८२.२८ ॥
महर्षी करुणेने भरलेले होते; भार्गव क्रोधाविष्ट असूनही, अमेय आत्मा असलेल्या त्याने कालाग्नीसारखा बाण आवरून घेतला.
5.182.29
सतो रविर्मन्दमरीचिमण्डलो ।
जगामास्तं पांसुपुञ्जावगूढः
निशा व्यगाहत्सुखशीतमारुता ।
ततो युद्धं प्रत्यवहारयाव- ॥ ५.१८२.२९ ॥
सूर्याची किरणे मंद झाली; तो धुळीच्या राशीत लपून अस्तास गेला. सुखद थंड वाऱ्यांसह रात्र आली. तेव्हा आम्ही दोघांनी युद्ध थांबवले.
5.182.30
एवं राजन्नवहारो बभूव ।
ततः पुनर्विमलेऽभूत्सुघोरम्।
कल्यंकल्यं विंशतिं वै दिनानि ।
तथैव चान्यानि दिनानि त्रीणि ॥ ५.१८२.३० ॥
हे राजा, अशा प्रकारे युद्धविराम झाला. मग स्वच्छ पहाटी युद्ध पुन्हा अत्यंत भयानक झाले. वीस दिवस, प्रत्येक दिवशी, आणि तसेच आणखी तीन दिवस.