มหาภารตะ · อัธยายะ 5.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.182.1
ततः प्रभाते राजेन्द्र सूर्ये विमलतां गते ।
भार्गवस्य मया सार्धं पुनर्युद्धमवर्तत ॥ ५.१८२.१ ॥
ครั้นรุ่งเช้า เมื่อดวงอาทิตย์สว่างแจ่มแล้ว ข้าแต่จอมกษัตริย์ การรบกับพระภารควะ (ปรศุราม) ก็เริ่มขึ้นอีกระหว่างท่านกับข้า
5.182.2
ततोऽभ्रान्ते रथे तिष्ठन्रामः प्रहरतां वरः ।
ववर्ष शरजालानि मयि मेध इवाचले ॥ ५.१८२.२ ॥
ครั้งนั้น พระรามผู้ประทับบนรถศึกที่ไม่มีเมฆบัง ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ประหาร ทรงโปรยตาข่ายลูกศรลงมาใส่ข้า ดุจเมฆที่โปรยลงบนภูเขา
5.182.3
ततः सूतो मम सुहृच्छरवर्षेण ताडितः ।
अपयातो रथोपस्थान्मनो मम विषादयन् ॥ ५.१८२.३ ॥
ครั้งนั้น สารถีผู้เป็นมิตรของข้าถูกฝนลูกศรกระหน่ำ จึงถอยออกจากที่นั่งบนรถศึก ทำให้ใจข้าหมองหม่น
5.182.4
ततः सूतो ममात्यर्थं कश्मलं प्राविशन्महत् ।
पृथिव्यां च शराघातान्निपपात मुमोह च ॥ ५.१८२.४ ॥
ครั้งนั้น สารถีของข้าเป็นลมสลบไปอย่างยิ่ง ถูกแรงกระแทกของลูกศรจึงล้มลงกับพื้นและหมดสติไป
5.182.5
ततः सूतो जहात्प्राणान्रामबाणप्रपीडितः ।
मुहूर्तादिव राजेन्द्र मां च भीराविशत्तदा ॥ ५.१८२.५ ॥
ครั้งนั้น สารถีของข้าถูกลูกศรของพระรามทรมาน ก็สิ้นลมปราณไป ข้าแต่จอมกษัตริย์ ราวกับผ่านไปเพียงครู่หนึ่ง ความกลัวก็เข้าครอบงำข้าเช่นกัน
5.182.6
ततः सूते हते तस्मिन्क्षिपतस्तस्य मे शरान् ।
प्रमत्तमनसो रामः प्राहिणोन्मृत्युसंमितम् ॥ ५.१८२.६ ॥
ครั้นสารถีนั้นสิ้นชีพแล้ว ขณะที่ข้ากำลังยิงลูกศรออกไป พระรามทรงเห็นว่าใจของข้าขาดสติ จึงทรงส่งลูกศรที่เทียบเท่าความตายออกมา
5.182.7
ततः सूतव्यसनिनं विप्लुतं मां स भार्गवः ।
शरेणाभ्यहनद्गाढं विकृष्य बलवद्धनुः ॥ ५.१८२.७ ॥
ครั้นสารถีของข้าถูกประหารและข้าเกิดความปั่นป่วนสับสน พระภารควะนั้นจึงดึงธนูอันทรงพลังและยิงลูกศรเข้าใส่ข้าอย่างลึก
5.182.8
स मे भुजान्तरे राजन्निपत्य रुधिराशनः ।
मयैव सह राजेन्द्र जगाम वसुधातलम् ॥ ५.१८२.८ ॥
ข้าแต่พระราชา ลูกศรที่ดื่มเลือดนั้นตกลงระหว่างแขนของข้า ข้าแต่จอมกษัตริย์ มันพร้อมกับข้าได้ดิ่งลงสู่ผิวแผ่นดิน
5.182.9
मत्वा तु निहतं रामस्ततो मां भरतर्षभ ।
मेघवद्विननादोच्चैर्जहृषे च पुनः पुनः ॥ ५.१८२.९ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ พระรามทรงเข้าพระทัยว่าข้าถูกสังหารแล้ว จึงคำรามก้องดุจเมฆ และทรงปีติยินดีซ้ำแล้วซ้ำเล่า
5.182.10
तथा तु पतिते राजन्मयि रामो मुदा युतः ।
उदक्रोशन्महानादं सह तैरनुयायिभिः ॥ ५.१८२.१० ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อข้าล้มลงแล้ว พระรามทรงเปี่ยมด้วยความยินดี ทรงร้องเสียงดังลั่นพร้อมกับผู้ติดตามทั้งหลาย
5.182.11
मम तत्राभवन्ये तु कुरवः पार्श्वतः स्थिताः ।
आगता अपि युद्धं तञ्जनास्तत्र दिदृक्षवः ।
आर्तिं परमिकां जग्मुस्ते तदा पतिते मयि ॥ ५.१८२.११ ॥
ชาวกุรุทั้งหลายที่ยืนอยู่ข้างข้าในที่นั้น และประชาชนที่มาดูการรบ ต่างตกอยู่ในความทุกข์ระทมอย่างยิ่งเมื่อข้าล้มลง
5.182.12
ततोऽपश्यं पतितो राजसिंह ।
द्विजानष्टौ सूर्यहुताशनाभान् ।
ते मां समन्तात्परिर्वाय तस्थुः ।
स्वबाहुभिः परिधार्याजिमध्ये ॥ ५.१८२.१२ ॥
ครั้นนั้น ข้าแต่ราชสีห์แห่งกษัตริย์ ขณะที่ข้านอนล้มอยู่ ข้าเห็นพราหมณ์แปดท่านรุ่งเรืองดุจดวงอาทิตย์และไฟบูชายัญ ท่านเหล่านั้นล้อมข้าไว้โดยรอบ และยืนอยู่กลางสนามรบ ใช้แขนของตนประคองข้าไว้
5.182.13
रक्ष्यमाणश्च तैर्विप्रैर्नाहं भूमिमुपास्पृशम् ।
अन्तरिक्षे धृतो ह्यस्मि तैर्विप्रैर्बान्धवैरिव ॥ ५.१८२.१३ ॥
ข้าได้รับการคุ้มครองจากพราหมณ์เหล่านั้น จึงมิได้แตะต้องพื้นดิน แท้จริงข้าถูกพราหมณ์เหล่านั้นประคองไว้กลางอากาศ ประดุจว่าท่านเป็นญาติพี่น้องของข้า
5.182.14
श्वसन्निवान्तरिक्षे च जलबिन्दुभिरुक्षितः ।
ततस्ते ब्राह्मणा राजन्नब्रुवन्परिगृह्य माम् ॥ ५.१८२.१४ ॥
ข้าหายใจอยู่กลางอากาศ ถูกประพรมด้วยหยาดน้ำ ข้าแต่พระราชา ครั้นนั้นพราหมณ์เหล่านั้นโอบกอดข้าไว้แล้วกล่าวขึ้น
5.182.15
मा भैरिति समं सर्वे स्वस्ति तेऽस्त्विति चासकृत् ।
ततस्तेषामहं वाग्भिस्तर्पितः सहसोत्थितः ।
मातरं सरितां श्रेष्ठामपश्यं रथमास्थिताम् ॥ ५.१८२.१५ ॥
อย่ากลัวเลย และขอให้ท่านปลอดภัย ทุกท่านกล่าวพร้อมกันซ้ำแล้วซ้ำเล่า ครั้นข้าอิ่มใจด้วยถ้อยคำของท่านเหล่านั้น ข้าก็ลุกขึ้นทันที และเห็นมารดาของข้า ผู้ประเสริฐแห่งแม่น้ำทั้งหลาย ประทับอยู่บนรถศึก
5.182.16
हयाश्च मे संगृहीतास्तयाऽऽस-
न्महानद्या संयति कौरवेन्द्र।
पादौ जनन्याः प्रतिगृह्य चाहं ।
तथा पितॄणां रथमभ्यरोहम् ॥ ५.१८२.१६ ॥
ข้าแต่จอมกุรุ ในการรบนั้น แม่น้ำอันยิ่งใหญ่นั้นยังได้ยึดม้าของข้าไว้ด้วย ข้าจับเท้าของมารดาไว้ แล้วขึ้นสู่รถศึกของบรรพชน
5.182.17
ररक्ष सा मां सरथं हयांश्चोपस्काराणि च ।
तामहं प्राञ्जलिर्भूत्वा पुनरेव व्यसर्जयम् ॥ ५.१८२.१७ ॥
นางได้คุ้มครองข้า รถศึก ม้า และเครื่องประกอบรถ ข้าจึงประนมมือส่งนางกลับไปอีกครั้ง
5.182.18
ततोऽहं स्वयमुद्यम्य हयांस्तान्वातरंहसः ।
अयुध्यं जामदग्न्येन निवृत्तेऽहनि भारत ॥ ५.१८२.१८ ॥
จากนั้น ข้าแต่ภารตะ ข้าเองได้กระตุ้นม้าเหล่านั้นซึ่งเร็วดุจสายลม และต่อสู้กับบุตรแห่งชมทัคนีเมื่อวันได้สิ้นลงแล้ว
5.182.19
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ वेगवन्तं महाबलम् ।
अमुञ्चं समरे बाणं रामाय हृदयच्छिदम् ॥ ५.१८२.१९ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ จากนั้นข้าได้ยิงลูกศรที่เร็วและทรงพลัง ซึ่งเจาะทะลุหัวใจ ในการรบ มุ่งไปยังพระรามผู้ว่องไวและทรงพลังมหาศาล
5.182.20
ततो जगाम वसुधां मम बाणप्रपीडितः ।
जानुभ्यां धनुरुत्सृज्य रामो मोहवशं गतः ॥ ५.१८२.२० ॥
พระรามถูกลูกศรของข้าทรมาน ทรงวางธนูลง ทรุดพระชานุลงกับพื้น และตกอยู่ใต้อำนาจแห่งความหลงไป
5.182.21
ततस्तस्मिन्निपतिते रामे भूरिसहस्रदे ।
आवव्रुर्जलदा व्योम क्षरन्तो रुधिरं बहु ॥ ५.१८२.२१ ॥
เมื่อพระรามผู้ประทานทรัพย์นับพันได้ล้มลงแล้ว เมฆทั้งหลายก็ปกคลุมท้องฟ้า หลั่งโลหิตลงมาเป็นอันมาก
5.182.22
उल्काश्च शतशः पेतुः सनिर्घाताः सकम्पनाः ।
अर्कं च सहसा दीप्तं स्वर्भानुरभिसंवृणोत् ॥ ५.१८२.२२ ॥
อุกกาบาตนับร้อยตกลงมา พร้อมเสียงฟ้าผ่าและแผ่นดินสะเทือน และสวรรภานุก็บดบังดวงอาทิตย์ที่กำลังส่องแสงอยู่โดยฉับพลัน
5.182.23
ववुश्च वाताः परुषाश्चलिता च वसुंधरा ।
गृध्रा बलाश्च कङ्काश्च परिपेतुर्गुदा युताः ॥ ५.१८२.२३ ॥
ลมแรงพัดกระหน่ำและแผ่นดินสั่นไหว แร้ง เหยี่ยว และนกกระสาพากันตกลงมารอบด้าน พร้อมไส้พุงที่ห้อยออกมา
5.182.24
दीप्तायां दिशि गोमायुर्दारुणं मुहुरुन्नदत् ।
अनाहता दुन्दुभयो विनेदुर्भृशनिःस्वनाः ॥ ५.१८२.२४ ॥
ในทิศที่สว่างไสว หมาจิ้งจอกร้องโหยหวนอย่างน่ากลัวซ้ำแล้วซ้ำเล่า และกลองที่ไม่มีใครตีก็ดังกึกก้องด้วยเสียงคำรามสนั่น
5.182.25
एतदौत्पातिकं सर्वं घोरमासीद्भयंकरम् ।
विसंज्ञकल्पे धरणीं गते रामे महात्मनि ॥ ५.१८२.२५ ॥
ลางร้ายทั้งหมดนี้น่าสะพรึงกลัวและน่าหวาดหวั่นยิ่งนัก เมื่อพระรามผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ล้มลงกับพื้นดินราวกับหมดสติ
5.182.26
ततो वै सहसोत्थाय रामो मामभ्यवर्तत ।
पुनर्युद्धाय कौरव्य विह्वलः क्रोधमूर्छितः ॥ ५.१८२.२६ ॥
จากนั้นพระรามก็ลุกขึ้นอย่างฉับพลันและเข้ามาหาข้าอีกเพื่อสู้รบ ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายกุรุ พระองค์ทรงกระวนกระวายและเต็มไปด้วยความโกรธแค้น
5.182.27
आददानो महाबाहुः कार्मुकं तालसन्निभम् ।
ततो मय्याददानं तं राममेव न्यवारयन् ॥ ५.१८२.२७ ॥
พระรามผู้มีพระพาหาใหญ่โต ทรงยกคันธนูที่ใหญ่โตราวต้นตาล แต่เมื่อพระองค์กำลังจะยกอาวุธขึ้นต่อสู้กับข้า พวกเขาก็ห้ามพระรามผู้นั้นไว้
5.182.28
महर्षयः कृपायुक्ताः क्रोधाविष्टोऽपि भार्गवः ।
समाहरदमेयात्मा शरं कालानलोपमम् ॥ ५.१८२.२८ ॥
เหล่ามหาฤๅษีเต็มไปด้วยความเมตตา และแม้ภารควะจะถูกความโกรธครอบงำ แต่ผู้มีจิตใจหาที่สุดมิได้นั้นได้ชักลูกศรกลับคืนมา ดุจไฟแห่งกาลเวลา
5.182.29
सतो रविर्मन्दमरीचिमण्डलो ।
जगामास्तं पांसुपुञ्जावगूढः
निशा व्यगाहत्सुखशीतमारुता ।
ततो युद्धं प्रत्यवहारयाव- ॥ ५.१८२.२९ ॥
ดวงอาทิตย์ซึ่งวงรัศมีอ่อนลงแล้ว ได้ลับขอบฟ้าไปโดยถูกกองฝุ่นปกคลุมไว้ ราตรีได้เข้ามาพร้อมลมเย็นที่สบาย แล้วเราทั้งสองจึงถอนตัวจากการสู้รบ
5.182.30
एवं राजन्नवहारो बभूव ।
ततः पुनर्विमलेऽभूत्सुघोरम्।
कल्यंकल्यं विंशतिं वै दिनानि ।
तथैव चान्यानि दिनानि त्रीणि ॥ ५.१८२.३० ॥
ข้าแต่พระราชา การถอนตัวจากการรบจึงเกิดขึ้นเช่นนี้ จากนั้นในเช้าที่แจ่มใส การสู้รบก็กลับมาดุเดือดยิ่งนัก เป็นเวลายี่สิบวันติดต่อกันวันแล้ววันเล่า และอีกสามวันในทำนองเดียวกัน