ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.182.1
ततः प्रभाते राजेन्द्र सूर्ये विमलतां गते ।
भार्गवस्य मया सार्धं पुनर्युद्धमवर्तत ॥ ५.१८२.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਨਿਰਮਲ ਹੋਣ ਤੇ ਭਾਰਗਵ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
5.182.2
ततोऽभ्रान्ते रथे तिष्ठन्रामः प्रहरतां वरः ।
ववर्ष शरजालानि मयि मेध इवाचले ॥ ५.१८२.२ ॥
ਫਿਰ ਰਥ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਰਸਾਏ।
5.182.3
ततः सूतो मम सुहृच्छरवर्षेण ताडितः ।
अपयातो रथोपस्थान्मनो मम विषादयन् ॥ ५.१८२.३ ॥
ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਸਾਰਥੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਰਥ ਦੀ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ; ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ।
5.182.4
ततः सूतो ममात्यर्थं कश्मलं प्राविशन्महत् ।
पृथिव्यां च शराघातान्निपपात मुमोह च ॥ ५.१८२.४ ॥
ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਸਾਰਥੀ ਬਹੁਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਬੇਸੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
5.182.5
ततः सूतो जहात्प्राणान्रामबाणप्रपीडितः ।
मुहूर्तादिव राजेन्द्र मां च भीराविशत्तदा ॥ ५.१८२.५ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮੇਰੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ; ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸੇ ਪਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਡਰ ਆ ਵੜਿਆ।
5.182.6
ततः सूते हते तस्मिन्क्षिपतस्तस्य मे शरान् ।
प्रमत्तमनसो रामः प्राहिणोन्मृत्युसंमितम् ॥ ५.१८२.६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਬਾਣ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਬੇਧਿਆਨ ਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਬਾਣ ਛੱਡਿਆ।
5.182.7
ततः सूतव्यसनिनं विप्लुतं मां स भार्गवः ।
शरेणाभ्यहनद्गाढं विकृष्य बलवद्धनुः ॥ ५.१८२.७ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰਥੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਬਲਵਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
5.182.8
स मे भुजान्तरे राजन्निपत्य रुधिराशनः ।
मयैव सह राजेन्द्र जगाम वसुधातलम् ॥ ५.१८२.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲਹੂ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਤੀਰ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ।
5.182.9
मत्वा तु निहतं रामस्ततो मां भरतर्षभ ।
मेघवद्विननादोच्चैर्जहृषे च पुनः पुनः ॥ ५.१८२.९ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਮਰਿਆ ਸਮਝ ਕੇ ਰਾਮ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਗਰਜਿਆ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
5.182.10
तथा तु पतिते राजन्मयि रामो मुदा युतः ।
उदक्रोशन्महानादं सह तैरनुयायिभिः ॥ ५.१८२.१० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੇ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਰਾਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਚੀ ਚੀਕ ਉੱਠਿਆ।
5.182.11
मम तत्राभवन्ये तु कुरवः पार्श्वतः स्थिताः ।
आगता अपि युद्धं तञ्जनास्तत्र दिदृक्षवः ।
आर्तिं परमिकां जग्मुस्ते तदा पतिते मयि ॥ ५.१८२.११ ॥
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵੇਖਣ ਆਏ ਲੋਕ, ਮੇਰੇ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
5.182.12
ततोऽपश्यं पतितो राजसिंह ।
द्विजानष्टौ सूर्यहुताशनाभान् ।
ते मां समन्तात्परिर्वाय तस्थुः ।
स्वबाहुभिः परिधार्याजिमध्ये ॥ ५.१८२.१२ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਸਿੰਘ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਯੱਗ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਅੱਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਖੇ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਕੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
5.182.13
रक्ष्यमाणश्च तैर्विप्रैर्नाहं भूमिमुपास्पृशम् ।
अन्तरिक्षे धृतो ह्यस्मि तैर्विप्रैर्बान्धवैरिव ॥ ५.१८२.१३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮੈਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਥਾਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
5.182.14
श्वसन्निवान्तरिक्षे च जलबिन्दुभिरुक्षितः ।
ततस्ते ब्राह्मणा राजन्नब्रुवन्परिगृह्य माम् ॥ ५.१८२.१४ ॥
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਕਿਹਾ।
5.182.15
मा भैरिति समं सर्वे स्वस्ति तेऽस्त्विति चासकृत् ।
ततस्तेषामहं वाग्भिस्तर्पितः सहसोत्थितः ।
मातरं सरितां श्रेष्ठामपश्यं रथमास्थिताम् ॥ ५.१८२.१५ ॥
'ਡਰ ਨਾ' ਅਤੇ 'ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਵੇਖਿਆ।
5.182.16
हयाश्च मे संगृहीतास्तयाऽऽस-
न्महानद्या संयति कौरवेन्द्र।
पादौ जनन्याः प्रतिगृह्य चाहं ।
तथा पितॄणां रथमभ्यरोहम् ॥ ५.१८२.१६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਾਨਦੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਫੜ ਲਏ, ਹੇ ਕੌਰਵੇਂਦਰ। ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
5.182.17
ररक्ष सा मां सरथं हयांश्चोपस्काराणि च ।
तामहं प्राञ्जलिर्भूत्वा पुनरेव व्यसर्जयम् ॥ ५.१८२.१७ ॥
ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ, ਰਥ ਦੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
5.182.18
ततोऽहं स्वयमुद्यम्य हयांस्तान्वातरंहसः ।
अयुध्यं जामदग्न्येन निवृत्तेऽहनि भारत ॥ ५.१८२.१८ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਵਾ-ਵੇਗੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਜਾਮਦਗਨਯ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਨਾਲ ਲੜਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦਿਨ ਢਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
5.182.19
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ वेगवन्तं महाबलम् ।
अमुञ्चं समरे बाणं रामाय हृदयच्छिदम् ॥ ५.१८२.१९ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੇਗਵਾਨ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਬਾਣ ਛੱਡਿਆ।
5.182.20
ततो जगाम वसुधां मम बाणप्रपीडितः ।
जानुभ्यां धनुरुत्सृज्य रामो मोहवशं गतः ॥ ५.१८२.२० ॥
ਮੇਰੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਰਾਮ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਏ।
5.182.21
ततस्तस्मिन्निपतिते रामे भूरिसहस्रदे ।
आवव्रुर्जलदा व्योम क्षरन्तो रुधिरं बहु ॥ ५.१८२.२१ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਢਕ ਲਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਲਹੂ ਵਰਸਾ ਰਹੇ ਸਨ।
5.182.22
उल्काश्च शतशः पेतुः सनिर्घाताः सकम्पनाः ।
अर्कं च सहसा दीप्तं स्वर्भानुरभिसंवृणोत् ॥ ५.१८२.२२ ॥
ਸੈਂਕੜੇ ਉਲਕਾਵਾਂ ਗਰਜ ਅਤੇ ਕੰਬਣੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗੀਆਂ; ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਵਰਭਾਨੂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਢਕ ਲਿਆ।
5.182.23
ववुश्च वाताः परुषाश्चलिता च वसुंधरा ।
गृध्रा बलाश्च कङ्काश्च परिपेतुर्गुदा युताः ॥ ५.१८२.२३ ॥
ਕਠੋਰ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲੀਆਂ, ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ; ਗਿੱਧ, ਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਬਗਲੇ ਆਂਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਡਿੱਗੇ।
5.182.24
दीप्तायां दिशि गोमायुर्दारुणं मुहुरुन्नदत् ।
अनाहता दुन्दुभयो विनेदुर्भृशनिःस्वनाः ॥ ५.१८२.२४ ॥
ਬਲਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਿੱਦੜ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੀਕਿਆ; ਬਿਨਾਂ ਵਜਾਏ ਨਗਾੜੇ ਬਹੁਤ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵੱਜ ਉੱਠੇ।
5.182.25
एतदौत्पातिकं सर्वं घोरमासीद्भयंकरम् ।
विसंज्ञकल्पे धरणीं गते रामे महात्मनि ॥ ५.१८२.२५ ॥
ਇਹ ਸਭ ਅਪਸ਼ਗਨ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਵਣੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਸਨ।
5.182.26
ततो वै सहसोत्थाय रामो मामभ्यवर्तत ।
पुनर्युद्धाय कौरव्य विह्वलः क्रोधमूर्छितः ॥ ५.१८२.२६ ॥
ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠ ਕੇ ਰਾਮ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਆਏ, ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ! ਉਹ ਵਿਆਕੁਲ ਸਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਸਨ।
5.182.27
आददानो महाबाहुः कार्मुकं तालसन्निभम् ।
ततो मय्याददानं तं राममेव न्यवारयन् ॥ ५.१८२.२७ ॥
ਮਹਾਬਾਹੁ ਰਾਮ ਨੇ ਤਾੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਰਗਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ। ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬਾਣ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਉਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।
5.182.28
महर्षयः कृपायुक्ताः क्रोधाविष्टोऽपि भार्गवः ।
समाहरदमेयात्मा शरं कालानलोपमम् ॥ ५.१८२.२८ ॥
ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਭਾਰਗਵ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਪਾਰ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਬਾਣ ਸਮੇਟ ਲਿਆ।
5.182.29
सतो रविर्मन्दमरीचिमण्डलो ।
जगामास्तं पांसुपुञ्जावगूढः
निशा व्यगाहत्सुखशीतमारुता ।
ततो युद्धं प्रत्यवहारयाव- ॥ ५.१८२.२९ ॥
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਮੱਧਮ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਧੂੜ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਅਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੁਖਦਾਈ ਠੰਢੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਾਤ ਆ ਪਹੁੰਚੀ। ਤਦ ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
5.182.30
एवं राजन्नवहारो बभूव ।
ततः पुनर्विमलेऽभूत्सुघोरम्।
कल्यंकल्यं विंशतिं वै दिनानि ।
तथैव चान्यानि दिनानि त्रीणि ॥ ५.१८२.३० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਵਿਰਾਮ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਸਾਫ਼ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਮੁੜ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਵੀਹ ਦਿਨ, ਹਰ ਰੋਜ਼, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ।