ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.185
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.185.1
ततो हलहलाशब्दो दिवि राजन्महानभूत् ।
प्रस्वापं भीष्म मा स्राक्षीरिति कौरवनन्दन ॥ ५.१८५.१ ॥
ତା'ପରେ ଆକାଶରେ ମହାନ କୋଳାହଳ ଉଠିଲା, ହେ ରାଜନ୍। 'ହେ ଭୀଷ୍ମ, ପ୍ରସ୍ୱାପ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ ନାହିଁ', ହେ କୌରବନନ୍ଦନ।
5.185.2
अयुञ्जमेव चैवाहं तदस्त्रं भृगुनन्दने ।
प्रस्वापं मां प्रयुज्जानं नारदो वाकयमब्रवीत् ॥ ५.१८५.२ ॥
ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ, ସେ ଅସ୍ତ୍ର ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛାଡ଼ି ନ ଥିଲି। ପ୍ରସ୍ୱାପ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିବା ମୋତେ ନାରଦ ଏହି କଥା କହିଲେ।
5.185.3
एते वियति करव्य दिवि देवगणाः स्थिताः ।
ते त्वां निवारयन्त्यद्य प्रस्वापं मा प्रयोजय ॥ ५.१८५.३ ॥
ହେ କୌରବ, ଆକାଶରେ ଏହି ଦେବଗଣ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଆଜି ତୁମକୁ ନିବାରଣ କରୁଛନ୍ତି; ପ୍ରସ୍ୱାପ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କର ନାହିଁ।
5.185.4
रामस्तपस्वी ब्रह्मण्यो ब्राह्मणश्च गुरुश्च ते ।
तस्यवमानं कौरव्य मास्म कार्षीः कथञ्चन ॥ ५.१८५.४ ॥
ରାମ ତପସ୍ୱୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ତୁମର ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ। ହେ କୌରବ, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କର ନାହିଁ।
5.185.5
ततोऽपश्यं दिविष्ठान्वै तानष्टौ ब्रह्मवादिनः ।
ते मां स्मयन्तो राजेन्द्र शनकैरिदमब्रुवन् ॥ ५.१८५.५ ॥
ତା'ପରେ ଆକାଶରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ଆଠ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେମାନେ ହସି ହସି ଧୀରେ ମୋତେ ଏହା କହିଲେ।
5.185.6
यथाऽऽह भरतश्रेष्ठ नारदस्तत्तथा कुरु ।
एतद्धि परमं श्रेयो लोकानां भरतर्षभ ॥ ५.१८५.६ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାରଦ ଯେପରି କହିଲେ ସେପରି କର। ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଏହା ହିଁ ଲୋକମାନଙ୍କର ପରମ ମଙ୍ଗଳ।
5.185.7
ततश्च प्रतिसंहृत्य तदस्त्रं स्वापनं महत् ।
ब्रह्मास्त्रं दीपयाञ्चक्रे तस्मिन्युधि यथाविधि ॥ ५.१८५.७ ॥
ଏହାପରେ ସେ ସେ ମହାନ ନିଦ୍ରାଜନକ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କଲେ ଏବଂ ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଜ୍ଵଳିତ କଲେ।
5.185.8
ततो रामो हृषितो राजसिंह ।
दृष्ट्वा तदस्त्रं विनिवर्तितं वै।
जितोऽस्मि भीष्मेण सुमन्दबुद्धि-
रित्येव वाक्यं सहसा व्यमुञ्चत् ॥ ५.१८५.८ ॥
ତା'ପରେ ହେ ରାଜସିଂହ, ରାମ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହୃତ ଦେଖି, 'ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପରାଜିତ ହେଲି, ମୁଁ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି' ଏହି ବାକ୍ୟ ହଠାତ୍ କହିଲେ।
5.185.9
ततोऽपश्यत्पितरं जामदग्न्यः ।
पितुस्तथा पितरं चास्य मान्यम्।
ते तत्र चैनं परिवार्य तस्थु-
रूचुश्चैनं सान्त्वपूर्वं तदनीम् ॥ ५.१८५.९ ॥
ତାପରେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ମାନ୍ୟ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଠିଆ ହେଲେ ଏବଂ ସେହି ସେନାର ସାମନାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନାପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
5.185.10
मा स्मैवं साहसं तात पुनः कार्षीः कथञ्चन ।
भीष्मेण संयुगं गन्तुं क्षत्रियेण विशेषतः ॥ ५.१८५.१० ॥
'ପୁଅ, ଆଉ କେବେ ବି କୌଣସି ଉପାୟରେ ଏଭଳି ସାହସ କରନି — ବିଶେଷତଃ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହୋଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଅନି।'
5.185.11
क्षत्रियस्य तु धर्मोऽयं यद्युद्धं भृगुनन्दन ।
स्वाध्यायो व्रतचर्याऽथ ब्राह्मणानां परं धनम् ॥ ५.१८५.११ ॥
'ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବା କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଧର୍ମ; ଏବଂ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ବ୍ରତାଚରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପରମ ଧନ।'
5.185.12
इदं निमित्ते कस्मिंश्चिदस्माभिः प्रागुदाहृतम् ।
शस्त्रधारणमत्युग्रं तच्चाकार्यं कृतं त्वया ॥ ५.१८५.१२ ॥
'ଏକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆମେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲୁ: ଶସ୍ତ୍ରଧାରଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର; ଏବଂ ତୁମେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ ନଥିଲା ତାହା କରିଛ।'
5.185.13
वत्स पर्याप्तमेतावद्भीष्मेण सह संयुगे ।
विमर्दस्ते महाबाहो व्यपयाहि रणादितः ॥ ५.१८५.१३ ॥
ବତ୍ସ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଏତିକି ଯଥେଷ୍ଟ। ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମର ଏହି ସଂଘର୍ଷ ଯଥେଷ୍ଟ; ଏଠାରୁ ରଣକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ି ଯାଅ।
5.185.14
पर्याप्तमेतद्भद्रं ते तव कार्मुकधारणम् ।
विसर्जयैतद्दुर्धर्ष तपस्तप्यस्व भार्गव ॥ ५.१८५.१४ ॥
ଏତିକି ଯଥେଷ୍ଟ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ତୁମର ଧନୁ ଧାରଣ ଯଥେଷ୍ଟ। ହେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ତାହା ଛାଡ଼; ହେ ଭାର୍ଗବ, ତପସ୍ୟା କର।
5.185.15
एष भीष्मः शान्तनवो देवैः सर्वैर्निवारितः ।
निवर्तस्व रणादस्मादिति चैव प्रसादितः ॥ ५.१८५.१५ ॥
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏହି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିବାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ରଣକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଫେରିଯାଅ — ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା।
5.185.16
रामेण सह मायोत्सीर्गुरुणेति पुनः पुनः ।
न हि रामो रणे जेतुं त्वया न्याय्यः कुरूद्वह ॥ ५.१८५.१६ ॥
ଗୁରୁ ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର ନାହିଁ, ଏହା ବାରମ୍ବାର କୁହାଯାଇଥିଲା। ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରଣରେ ରାମଙ୍କୁ ଜିଣିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
5.185.17
मानं कुरुष्व गाङ्गेय ब्राह्मणस्य रणाजिरे ।
वयं तु गुरवस्तुभ्यं तस्मात्त्वां वारयामहे ॥ ५.१८५.१७ ॥
ହେ ଗାଙ୍ଗେୟ, ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅ। ଆମେ ତୁମର ଗୁରୁଜନ; ତେଣୁ ତୁମକୁ ନିବାରଣ କରୁଛୁ।
5.185.18
भीष्मो वसूनामन्यतमो दिष्ट्या जीवसि पुत्रक ।
गाङ्गेयः शन्तनोः पुत्रो वसुरेष महायशाः ॥ ५.१८५.१८ ॥
ଭୀଷ୍ମ ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ। ପୁତ୍ର, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଜୀବିତ ଅଛ। ଏହି ଗାଙ୍ଗେୟ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଜଣେ ବସୁ।
5.185.19
कथं शक्यस्त्वया जेतुं निवर्तस्वेह भार्गव ।
अर्जुनः पाण्डवश्रेष्ठः पुरन्दरसुतो बली ॥ ५.१८५.१९ ॥
ହେ ଭାର୍ଗବ, ତୁମେ ତାକୁ କିପରି ଜିତିବ? ଏଠାରୁ ହିଁ ଫେରିଯାଅ। ଅର୍ଜୁନ, ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଳବାନ ପୁତ୍ର।
5.185.20
नरः प्रजापतिर्वीरः पूर्वदेवः सनातनः ।
सव्यसाचीति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु वीर्यवान्।
भीष्ममृत्युर्यथाकालं विहितो वै स्वयंभुवा ॥ ५.१८५.२० ॥
ନର, ପ୍ରଜାପତି, ବୀର, ପୂର୍ବଦେବ, ସନାତନ। 'ସବ୍ୟସାଚୀ' ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ, ତିନି ଲୋକରେ ପରାକ୍ରମୀ। ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ରୂପେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ତାକୁ ଯଥାକାଳେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
5.185.21
एवमुक्तः स पितृभिः पितॄन्रामोऽब्रवीदिदम् ।
नाहं युधि निवर्तेयमिति मे व्रतमाहितम्।
न निवर्तितपूर्वश्च कदाचिद्रणमूर्धनि ॥ ५.१८५.२१ ॥
ପିତୃମାନେ ଏପରି କହିବାରୁ ରାମ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ — 'ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଫେରିବି ନାହିଁ, ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ। ରଣମୁଖରେ ମୁଁ କେବେ ପଛକୁ ଫେରିନାହିଁ।'
5.185.22
निवर्त्यतामापगेयः कामं युद्धात्पितामहाः ।
न त्वहं विनिवर्तिष्ये युद्धादस्मात्कथंचन ॥ ५.१८५.२२ ॥
ହେ ପିତାମହଗଣ, ଆପଗେୟଙ୍କୁ (ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ) ଯୁଦ୍ଧରୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତୁ; ମାତ୍ର ମୁଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରୁ ଫେରିବି ନାହିଁ।
5.185.23
ततस्ते मुनयो राजन्नृचीकप्रमुखास्तदा ।
नारदेनैव सहिताः समागम्येदमब्रुवन् ॥ ५.१८५.२३ ॥
ତେବେ, ହେ ରାଜନ୍, ଋଚୀକ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ ସେହି ମୁନିଗଣ ନାରଦଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ଏହା କହିଲେ।
5.185.24
निवर्तस्व रणात्तात मानयस्व द्विजोत्तमम् ।
इत्यवोचमहं तांश्च क्षत्रधर्मव्यपेक्षया ॥ ५.१८५.२४ ॥
'ହେ ତାତ, ଯୁଦ୍ଧରୁ ଫେରିଯାଅ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର।' ଏହିପରି କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲି।
5.185.25
मम व्रतमिदं लोके नाहं युद्धात्कदाचन ।
विमुखो विनिवर्तेयं पृष्ठतोऽभ्याहतः शरैः ॥ ५.१८५.२५ ॥
ଜଗତରେ ଏହା ମୋ ବ୍ରତ: ମୁଁ କଦାପି ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁଖ ଫେରାଇ ଫେରିବି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ପଛରୁ ବାଣରେ ଆହତ ହୁଏ।
5.185.26
नाहं लोभान्न कार्पण्यान्न भयान्नार्थकारणात् ।
त्यजेयं शाश्वतं धर्ममिति मे निश्चिता मतिः ॥ ५.१८५.२६ ॥
ଲୋଭରୁ, କୃପଣତାରୁ, ଭୟରୁ କିମ୍ବା କୌଣସି ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ମୁଁ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ — ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ।
5.185.27
ततस्ते मुनयः सर्वे नारदप्रमुखा नृप ।
भागीरथी च मे माता रणमध्यं प्रपेदिरे ॥ ५.१८५.२७ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜା, ନାରଦ ପ୍ରମୁଖ ସମସ୍ତ ମୁନି ଏବଂ ମୋ ମାତା ଭାଗୀରଥୀ (ଗଙ୍ଗା) ରଣମଧ୍ୟକୁ ଆସିଲେ।
5.185.28
तथैवात्तशरो धन्वी तथैव दृढनिश्चयः ।
स्थितोऽहमाहवे योद्धुं ततस्ते राममब्रुवन् ॥ ५.१८५.२८ ॥
ସେହିପରି ବାଣ ଧରିଥିବା, ଧନୁର୍ଧର ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପଧାରୀ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଠିଆ ହେଲି; ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
5.185.29
समेत्य सहिता भूयः समरे भृगुनन्दनम् ।
नावनीतं हि हृदयं विप्राणां शाम्य भार्गव ॥ ५.१८५.२९ ॥
ପୁଣି ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୃଗୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହୃଦୟ କୋମଳ ନୁହେଁ; ହେ ଭାର୍ଗବ, ଶାନ୍ତ ହୁଅ।'
5.185.30
राम राम निवर्तस्व युद्धादस्माद्द्विजोत्तम ।
अवध्यो वै त्वया भीष्मस्त्वं च भीष्मस्य भार्गव ॥ ५.१८५.३० ॥
'ରାମ, ରାମ! ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଫେରିଯାଅ। ହେ ଭାର୍ଗବ, ଭୀଷ୍ମ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ନୁହନ୍ତି; ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଭୀଷ୍ମ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ନୁହଁ।'
5.185.31
एवं ब्रुवन्तस्ते सर्वे प्रतिरुद्ध्य रणाजिरम् ।
न्यासयाञ्चक्रिरे शस्त्रं पितरो भृगुनन्दनम् ॥ ५.१८५.३१ ॥
ଏପରି କହି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରଣଭୂମି ରୋଧ କରି ଭୃଗୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ରଖାଇଲେ।
5.185.32
ततोऽहं पुनरेवाथ तानष्टौ ब्रह्मवादिनः ।
अद्राक्षं दीप्यमानान्वै ग्रहानष्टाविवोदितान् ॥ ५.१८५.३२ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ସେହି ଆଠ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିଲି; ଉଦୟ ହୋଇଥିବା ଆଠ ଗ୍ରହ ପରି ସେମାନେ ଝଲସୁଥିଲେ।
5.185.33
ते मां सप्रणयं वाक्यमब्रुवन्समरे स्थितम् ।
प्रैहि रामं महाबाहो गुरुं लोकहितं कुरु ॥ ५.१८५.३३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମୋତେ ସେମାନେ ସ୍ନେହରେ ଏହି କଥା କହିଲେ: "ହେ ମହାବାହୁ, ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ; ଗୁରୁ ଓ ଲୋକଙ୍କ ହିତ କର।"
5.185.34
दृष्ट्वा निवर्तितं रामं सुहृद्वाक्येन तेन वै ।
लोकानां च हितं कुर्वन्नहमप्याददे वचः ॥ ५.१८५.३४ ॥
ସେହି ସୁହୃଦଙ୍କ ବଚନରେ ରାମଙ୍କୁ ଫେରିଯାଉଥିବାର ଦେଖି, ଲୋକଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହି କଥା ଗ୍ରହଣ କଲି।
5.185.35
ततोऽहं राममासाद्य ववन्दे भृशविक्षतः ।
रामश्चाभ्युत्स्मयन्प्रेम्णा मामुवाच महातपाः ॥ ५.१८५.३५ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲି। ମହାତପସ୍ୱୀ ରାମ ହସି ପ୍ରେମରେ ମୋତେ କହିଲେ।
5.185.36
त्वत्समो नास्ति लोकेऽस्मिन्क्षत्रियः पृथिवीचरः ।
गम्यतां भीष्म युद्धेऽस्मिंस्तोषितोऽहं भृशं त्वया ॥ ५.१८५.३६ ॥
ଏହି ଲୋକରେ ତୁମ ପରି ପୃଥିବୀରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାହାନ୍ତି। ହେ ଭୀଷ୍ମ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରୁ ଯାଅ; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛି।
5.185.37
मम चैव समक्षं तां कन्यामाहूय भार्गवः ।
उक्तवान्दीनया वाचा मध्ये तेषां महात्मनाम् ॥ ५.१८५.३७ ॥
ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ସେହି କନ୍ୟାକୁ ଡାକି ଭାର୍ଗବ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀନ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।