മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.185
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.185.1
ततो हलहलाशब्दो दिवि राजन्महानभूत् ।
प्रस्वापं भीष्म मा स्राक्षीरिति कौरवनन्दन ॥ ५.१८५.१ ॥
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് വലിയൊരു ആരവം ഉയർന്നു, രാജാവേ. 'ഭീഷ്മാ, പ്രസ്വാപാസ്ത്രം അയയ്ക്കരുത്' എന്ന്, കൗരവനന്ദനാ.
5.185.2
अयुञ्जमेव चैवाहं तदस्त्रं भृगुनन्दने ।
प्रस्वापं मां प्रयुज्जानं नारदो वाकयमब्रवीत् ॥ ५.१८५.२ ॥
ഭൃഗുപുത്രാ, ആ അസ്ത്രം ഞാൻ ഇതുവരെ പ്രയോഗിച്ചിരുന്നില്ല. പ്രസ്വാപാസ്ത്രം പ്രയോഗിക്കാൻ ഒരുങ്ങിയ എന്നോട് നാരദൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
5.185.3
एते वियति करव्य दिवि देवगणाः स्थिताः ।
ते त्वां निवारयन्त्यद्य प्रस्वापं मा प्रयोजय ॥ ५.१८५.३ ॥
കൗരവാ, ആകാശത്ത് ഈ ദേവഗണങ്ങൾ നിൽക്കുന്നു. അവ ഇന്നു നിന്നെ തടയുന്നു; പ്രസ്വാപാസ്ത്രം പ്രയോഗിക്കരുത്.
5.185.4
रामस्तपस्वी ब्रह्मण्यो ब्राह्मणश्च गुरुश्च ते ।
तस्यवमानं कौरव्य मास्म कार्षीः कथञ्चन ॥ ५.१८५.४ ॥
രാമൻ തപസ്വിയും ബ്രാഹ്മണഭക്തനും ബ്രാഹ്മണനും നിന്റെ ഗുരുവുമാണ്. കൗരവാ, ഒരു വിധത്തിലും അദ്ദേഹത്തെ അപമാനിക്കരുത്.
5.185.5
ततोऽपश्यं दिविष्ठान्वै तानष्टौ ब्रह्मवादिनः ।
ते मां स्मयन्तो राजेन्द्र शनकैरिदमब्रुवन् ॥ ५.१८५.५ ॥
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് നിന്ന എട്ടു ബ്രഹ്മവാദികളെ ഞാൻ കണ്ടു. രാജേന്ദ്രാ, അവർ പുഞ്ചിരിയോടെ മെല്ലെ എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
5.185.6
यथाऽऽह भरतश्रेष्ठ नारदस्तत्तथा कुरु ।
एतद्धि परमं श्रेयो लोकानां भरतर्षभ ॥ ५.१८५.६ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നാരദൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ചെയ്യുക. ഭരതർഷഭാ, ഇതുതന്നെയാണ് ലോകങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും വലിയ നന്മ.
5.185.7
ततश्च प्रतिसंहृत्य तदस्त्रं स्वापनं महत् ।
ब्रह्मास्त्रं दीपयाञ्चक्रे तस्मिन्युधि यथाविधि ॥ ५.१८५.७ ॥
പിന്നീട് അദ്ദേഹം ആ മഹത്തായ നിദ്രാസ്ത്രം പിൻവലിച്ച്, ആ യുദ്ധത്തിൽ വിധിപ്രകാരം ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ജ്വലിപ്പിച്ചു.
5.185.8
ततो रामो हृषितो राजसिंह ।
दृष्ट्वा तदस्त्रं विनिवर्तितं वै।
जितोऽस्मि भीष्मेण सुमन्दबुद्धि-
रित्येव वाक्यं सहसा व्यमुञ्चत् ॥ ५.१८५.८ ॥
പിന്നെ രാമൻ, രാജസിംഹാ, സന്തുഷ്ടനായി ആ അസ്ത്രം പിൻവലിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ടപ്പോൾ, 'ഭീഷ്മനാൽ ഞാൻ പരാജിതനായി, ഞാൻ മന്ദബുദ്ധിയാണ്' എന്ന വാക്കുകൾ പെട്ടെന്ന് ഉച്ചരിച്ചു.
5.185.9
ततोऽपश्यत्पितरं जामदग्न्यः ।
पितुस्तथा पितरं चास्य मान्यम्।
ते तत्र चैनं परिवार्य तस्थु-
रूचुश्चैनं सान्त्वपूर्वं तदनीम् ॥ ५.१८५.९ ॥
പിന്നെ ജമദഗ്നിയുടെ പുത്രൻ തന്റെ പിതാവിനെയും, പിതാവിന്റെ പിതാവായ മാന്യനെയും കണ്ടു. അവർ അവിടെ അവനെ ചുറ്റിനിന്ന്, ആ സേനയുടെ മുന്നിൽ ആശ്വാസവാക്കുകളാൽ അവനോട് സംസാരിച്ചു.
5.185.10
मा स्मैवं साहसं तात पुनः कार्षीः कथञ्चन ।
भीष्मेण संयुगं गन्तुं क्षत्रियेण विशेषतः ॥ ५.१८५.१० ॥
'കുട്ടീ, ഇനി ഒരിക്കലും ഒരു വിധത്തിലും ഇത്തരം സാഹസം ചെയ്യരുത് — വിശേഷിച്ച് ക്ഷത്രിയനായി ഭീഷ്മനോട് യുദ്ധത്തിന് പോകരുത്.'
5.185.11
क्षत्रियस्य तु धर्मोऽयं यद्युद्धं भृगुनन्दन ।
स्वाध्यायो व्रतचर्याऽथ ब्राह्मणानां परं धनम् ॥ ५.१८५.११ ॥
'ഭൃഗുവംശത്തിന്റെ ആനന്ദമേ, യുദ്ധം ചെയ്യുകയാണ് ക്ഷത്രിയന്റെ ധർമം; വേദപഠനവും വ്രതാനുഷ്ഠാനവുമാണ് ബ്രാഹ്മണരുടെ ഉത്തമ ധനം.'
5.185.12
इदं निमित्ते कस्मिंश्चिदस्माभिः प्रागुदाहृतम् ।
शस्त्रधारणमत्युग्रं तच्चाकार्यं कृतं त्वया ॥ ५.१८५.१२ ॥
'ഒരു സന്ദർഭത്തിൽ ഞങ്ങൾ മുമ്പേ പറഞ്ഞിരുന്നു: ആയുധം ധരിക്കുന്നത് അത്യുഗ്രമാണ്; നീയോ ചെയ്യാൻ പാടില്ലാത്തത് ചെയ്തുവിട്ടു.'
5.185.13
वत्स पर्याप्तमेतावद्भीष्मेण सह संयुगे ।
विमर्दस्ते महाबाहो व्यपयाहि रणादितः ॥ ५.१८५.१३ ॥
മകനേ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മനോടൊപ്പം ഇത്രയും മതി. മഹാബാഹുവേ, നിന്റെ ഈ ഏറ്റുമുട്ടൽ മതി; ഇവിടെനിന്ന് യുദ്ധഭൂമി വിട്ടുപോകൂ.
5.185.14
पर्याप्तमेतद्भद्रं ते तव कार्मुकधारणम् ।
विसर्जयैतद्दुर्धर्ष तपस्तप्यस्व भार्गव ॥ ५.१८५.१४ ॥
ഇത് മതി; നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ. നിന്റെ വില്ലു ധരിക്കുന്നത് മതി. ദുർധർഷനേ, ഇത് വിടൂ; ഭാർഗവാ, തപസ്സു ചെയ്യൂ.
5.185.15
एष भीष्मः शान्तनवो देवैः सर्वैर्निवारितः ।
निवर्तस्व रणादस्मादिति चैव प्रसादितः ॥ ५.१८५.१५ ॥
ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഈ ഭീഷ്മനെ എല്ലാ ദേവന്മാരും തടഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഈ യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് മടങ്ങൂ — ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹത്തെയും അപേക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.
5.185.16
रामेण सह मायोत्सीर्गुरुणेति पुनः पुनः ।
न हि रामो रणे जेतुं त्वया न्याय्यः कुरूद्वह ॥ ५.१८५.१६ ॥
ഗുരുവായ രാമനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യരുതെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും പറയപ്പെട്ടു. കുരുശ്രേഷ്ഠാ, യുദ്ധത്തിൽ രാമനെ ജയിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമല്ല.
5.185.17
मानं कुरुष्व गाङ्गेय ब्राह्मणस्य रणाजिरे ।
वयं तु गुरवस्तुभ्यं तस्मात्त्वां वारयामहे ॥ ५.१८५.१७ ॥
ഗാംഗേയാ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ ബ്രാഹ്മണന് മാനം കൊടുക്കൂ. ഞങ്ങൾ നിനക്ക് ഗുരുജനങ്ങളാണ്; അതിനാൽ നിന്നെ തടയുന്നു.
5.185.18
भीष्मो वसूनामन्यतमो दिष्ट्या जीवसि पुत्रक ।
गाङ्गेयः शन्तनोः पुत्रो वसुरेष महायशाः ॥ ५.१८५.१८ ॥
ഭീഷ്മൻ വസുക്കളിൽ ഒരാളാണ്. മകനേ, ഭാഗ്യവശാൽ നീ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ഗാംഗേയൻ, ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ, മഹായശസ്വിയായ ഒരു വസുവാണ്.
5.185.19
कथं शक्यस्त्वया जेतुं निवर्तस्वेह भार्गव ।
अर्जुनः पाण्डवश्रेष्ठः पुरन्दरसुतो बली ॥ ५.१८५.१९ ॥
ഭാർഗവാ, നിനക്ക് അവനെ എങ്ങനെ ജയിക്കാനാകും? ഇവിടെനിന്നുതന്നെ മടങ്ങുക. അർജുനൻ, പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠൻ, പുരന്ദരന്റെ ബലവാനായ പുത്രൻ.
5.185.20
नरः प्रजापतिर्वीरः पूर्वदेवः सनातनः ।
सव्यसाचीति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु वीर्यवान्।
भीष्ममृत्युर्यथाकालं विहितो वै स्वयंभुवा ॥ ५.१८५.२० ॥
നരൻ, പ്രജാപതി, വീരൻ, പൂർവദേവൻ, സനാതനൻ. 'സവ്യസാചി' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വീര്യവാൻ. ഭീഷ്മന്റെ മരണമായി സ്വയംഭുവൻ അവനെ യഥാകാലം നിയോഗിച്ചു.
5.185.21
एवमुक्तः स पितृभिः पितॄन्रामोऽब्रवीदिदम् ।
नाहं युधि निवर्तेयमिति मे व्रतमाहितम्।
न निवर्तितपूर्वश्च कदाचिद्रणमूर्धनि ॥ ५.१८५.२१ ॥
പിതൃക്കൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാമൻ പിതൃക്കളോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു — 'ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് മടങ്ങുകയില്ല, അത് എന്റെ ഉറച്ച വ്രതം. യുദ്ധമുന്നണിയിൽ ഞാൻ ഒരിക്കലും പിന്തിരിഞ്ഞിട്ടില്ല.'
5.185.22
निवर्त्यतामापगेयः कामं युद्धात्पितामहाः ।
न त्वहं विनिवर्तिष्ये युद्धादस्मात्कथंचन ॥ ५.१८५.२२ ॥
പിതാമഹന്മാരേ, ആപഗേയനെ (ഭീഷ്മനെ) യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് ഇഷ്ടംപോലെ തിരിച്ചയച്ചുകൊള്ളൂ; എന്നാൽ ഞാൻ ഒരു വിധത്തിലും ഈ യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് മടങ്ങുകയില്ല.
5.185.23
ततस्ते मुनयो राजन्नृचीकप्रमुखास्तदा ।
नारदेनैव सहिताः समागम्येदमब्रुवन् ॥ ५.१८५.२३ ॥
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ഋചീകൻ പ്രമുഖനായ ആ മുനിമാർ നാരദനോടൊപ്പം ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
5.185.24
निवर्तस्व रणात्तात मानयस्व द्विजोत्तमम् ।
इत्यवोचमहं तांश्च क्षत्रधर्मव्यपेक्षया ॥ ५.१८५.२४ ॥
'കുട്ടീ, യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് മടങ്ങുക; ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണനെ ആദരിക്കുക.' ക്ഷത്രധർമം മനസ്സിൽവെച്ച് ഞാൻ അവരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
5.185.25
मम व्रतमिदं लोके नाहं युद्धात्कदाचन ।
विमुखो विनिवर्तेयं पृष्ठतोऽभ्याहतः शरैः ॥ ५.१८५.२५ ॥
ലോകത്തിൽ ഇതാണ് എന്റെ വ്രതം: ഞാൻ ഒരിക്കലും യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് മുഖം തിരിച്ച് മടങ്ങില്ല, അമ്പുകളാൽ പിന്നിൽനിന്ന് മുറിവേറ്റാലും.
5.185.26
नाहं लोभान्न कार्पण्यान्न भयान्नार्थकारणात् ।
त्यजेयं शाश्वतं धर्ममिति मे निश्चिता मतिः ॥ ५.१८५.२६ ॥
ലോഭംകൊണ്ടോ, ദൈന്യംകൊണ്ടോ, ഭയംകൊണ്ടോ, ഏതെങ്കിലും പ്രയോജനത്തിനുവേണ്ടിയോ ഞാൻ ശാശ്വത ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കില്ല — ഇതാണ് എന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനം.
5.185.27
ततस्ते मुनयः सर्वे नारदप्रमुखा नृप ।
भागीरथी च मे माता रणमध्यं प्रपेदिरे ॥ ५.१८५.२७ ॥
അപ്പോൾ, രാജാവേ, നാരദൻ മുഖ്യരായ എല്ലാ മുനിമാരും, എന്റെ അമ്മ ഭാഗീരഥിയും (ഗംഗ) യുദ്ധമധ്യത്തിൽ എത്തി.
5.185.28
तथैवात्तशरो धन्वी तथैव दृढनिश्चयः ।
स्थितोऽहमाहवे योद्धुं ततस्ते राममब्रुवन् ॥ ५.१८५.२८ ॥
അതുപോലെ അമ്പുകൾ കയ്യിലെടുത്ത വില്ലാളിയും ഉറച്ച തീരുമാനമുള്ളവനുമായി ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ നിന്നു; അപ്പോൾ അവർ രാമനോട് പറഞ്ഞു.
5.185.29
समेत्य सहिता भूयः समरे भृगुनन्दनम् ।
नावनीतं हि हृदयं विप्राणां शाम्य भार्गव ॥ ५.१८५.२९ ॥
വീണ്ടും എല്ലാവരും ചേർന്ന് യുദ്ധത്തിൽ ഭൃഗുപുത്രനോട് പറഞ്ഞു — 'ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹൃദയം മൃദുവല്ല; ഓ ഭാർഗവാ, ശാന്തനാകൂ.'
5.185.30
राम राम निवर्तस्व युद्धादस्माद्द्विजोत्तम ।
अवध्यो वै त्वया भीष्मस्त्वं च भीष्मस्य भार्गव ॥ ५.१८५.३० ॥
'രാമാ, രാമാ! ഓ, ദ്വിജോത്തമാ, ഈ യുദ്ധത്തിൽനിന്ന് മടങ്ങുക. ഓ ഭാർഗവാ, ഭീഷ്മർ നിന്നാൽ വധിക്കപ്പെടാത്തവനാണ്; നീയും ഭീഷ്മരാൽ വധിക്കപ്പെടാത്തവനാണ്.'
5.185.31
एवं ब्रुवन्तस्ते सर्वे प्रतिरुद्ध्य रणाजिरम् ।
न्यासयाञ्चक्रिरे शस्त्रं पितरो भृगुनन्दनम् ॥ ५.१८५.३१ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അവരെല്ലാവരും യുദ്ധഭൂമി തടഞ്ഞ്, ഭൃഗുനന്ദനനെ ആയുധം വെപ്പിച്ചു.
5.185.32
ततोऽहं पुनरेवाथ तानष्टौ ब्रह्मवादिनः ।
अद्राक्षं दीप्यमानान्वै ग्रहानष्टाविवोदितान् ॥ ५.१८५.३२ ॥
പിന്നീട് ഞാൻ ആ എട്ടു ബ്രഹ്മവാദികളെ വീണ്ടും കണ്ടു; ഉദിച്ച എട്ടു ഗ്രഹങ്ങൾപോലെ അവർ പ്രകാശിച്ചിരുന്നു.
5.185.33
ते मां सप्रणयं वाक्यमब्रुवन्समरे स्थितम् ।
प्रैहि रामं महाबाहो गुरुं लोकहितं कुरु ॥ ५.१८५.३३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ നിന്നിരുന്ന എന്നോട് അവർ സ്നേഹത്തോടെ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു: "മഹാബാഹോ, രാമന്റെ അടുത്ത് ചെല്ലൂ; ഗുരുവിനും ലോകത്തിനും നന്മ ചെയ്യൂ."
5.185.34
दृष्ट्वा निवर्तितं रामं सुहृद्वाक्येन तेन वै ।
लोकानां च हितं कुर्वन्नहमप्याददे वचः ॥ ५.१८५.३४ ॥
ആ സുഹൃത്തിന്റെ വാക്കാൽ രാമൻ മടങ്ങുന്നത് കണ്ട്, ലോകങ്ങളുടെ നന്മയ്ക്കായി ഞാനും ആ വാക്ക് സ്വീകരിച്ചു.
5.185.35
ततोऽहं राममासाद्य ववन्दे भृशविक्षतः ।
रामश्चाभ्युत्स्मयन्प्रेम्णा मामुवाच महातपाः ॥ ५.१८५.३५ ॥
പിന്നീട് ഞാൻ രാമന്റെ അടുത്തെത്തി, ഏറെ മുറിവേറ്റവനായി വണങ്ങി. മഹാതപസ്വിയായ രാമൻ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് സ്നേഹത്തോടെ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
5.185.36
त्वत्समो नास्ति लोकेऽस्मिन्क्षत्रियः पृथिवीचरः ।
गम्यतां भीष्म युद्धेऽस्मिंस्तोषितोऽहं भृशं त्वया ॥ ५.१८५.३६ ॥
ഈ ലോകത്തിൽ നിന്നെപ്പോലെ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു ക്ഷത്രിയനില്ല. ഭീഷ്മാ, ഈ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പോയ്ക്കൊള്ളൂ; നിന്നാൽ ഞാൻ ഏറെ സന്തുഷ്ടനായിരിക്കുന്നു.
5.185.37
मम चैव समक्षं तां कन्यामाहूय भार्गवः ।
उक्तवान्दीनया वाचा मध्ये तेषां महात्मनाम् ॥ ५.१८५.३७ ॥
എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽത്തന്നെ ആ കന്യകയെ വിളിച്ച്, ഭാർഗവൻ ആ മഹാത്മാക്കളുടെ നടുവിൽ ദീനമായ സ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞു.