మహాభారతం · అధ్యాయం 5.186
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.186.1
प्रत्यक्षमेतल्लोकानां सर्वेषामेव भामिनि ।
यथाशक्त्या मया युद्धं कृतं वै पौरुषं परम् ॥ ५.१८६.१ ॥
ఓ భామినీ, ఇది అన్ని లోకాలకు ప్రత్యక్షమే; నా శక్తికొద్దీ నేను పరమ పౌరుషంతో యుద్ధం చేశాను.
5.186.2
न चैवमपि शक्नोमि भीष्मं शस्त्रभृतां वरम् ।
विशेषयितुमत्यर्थमुत्तमास्त्राणि दर्शयन् ॥ ५.१८६.२ ॥
ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడిని ఉత్తమాస్త్రాలు ప్రదర్శించినా నేను ఈ విధంగా పూర్తిగా ఓడించలేకపోయాను.
5.186.3
एषा मे परमा शक्तिरेतन्मे परमं बलम् ।
यथेष्टं गम्यतां भद्रे किमन्यद्वा करोमि ते ॥ ५.१८६.३ ॥
ఇదే నా పరమ శక్తి, ఇదే నా పరమ బలం; ఓ భద్రే, నీకు ఇష్టమైన చోటికి వెళ్ళు. నీకోసం ఇంకా ఏమి చేయగలను?
5.186.4
भीष्ममेव प्रपद्यस्व न तेऽन्या विद्यते गतिः ।
निर्जितो ह्यस्मि भीष्मेण महास्त्राणि प्रमुञ्चता ॥ ५.१८६.४ ॥
భీష్ముడినే శరణు పొందు; నీకు వేరే గతి లేదు. మహాస్త్రాలను ప్రయోగించిన భీష్ముడి చేతిలో నేను నిజంగా ఓడిపోయాను.
5.186.5
एवमुक्त्वा ततो रामो विनिःश्वस्य महामनाः ।
तूष्मीमासीत्ततः कनक्या प्रोवाच भृगुनन्दनम् ॥ ५.१८६.५ ॥
ఇలా చెప్పి మహామనస్కుడైన రాముడు నిట్టూర్పు విడిచి మౌనంగా ఉండిపోయాడు; అప్పుడు కనకి భృగునందనునితో మాట్లాడింది.
5.186.6
भगवन्नेवमेवैतद्यथाऽऽह भगवांस्तथा ।
अजेयो युधि भीष्मोऽयमपि देवैरुदारधीः ॥ ५.१८६.६ ॥
భగవాన్, భగవానుడు చెప్పినట్లుగానే ఇది ఉంది; యుద్ధంలో ఈ ఉదారబుద్ధి గల భీష్ముడు దేవతలకు కూడా జయించరానివాడు.
5.186.7
यथाशक्ति यथोत्साहं मम कार्यं कृतं त्वया ।
अनिवार्यं रणे वीर्यमस्त्राणि विविधानि च ॥ ५.१८६.७ ॥
నేను నా శక్తి కొలదీ, ఉత్సాహం కొలదీ నా కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చాను. యుద్ధంలో నీ పరాక్రమమూ, నీ వివిధ అస్త్రాలూ అనివార్యమైనవి.
5.186.8
ने चैव शक्यते युद्धे विशेषयितुमन्ततः ।
न चाहमेनं यास्यामि पुनर्भीष्मं कथंचन ॥ ५.१८६.८ ॥
యుద్ధంలో చివరికి ఎవరినీ గొప్పవాడిగా నిరూపించడం సాధ్యం కాదు. నేను ఈ భీష్మునివద్దకు ఏ విధంగానూ మళ్ళీ వెళ్ళను.
5.186.9
गमिष्यामि तु तत्राहं यत्र भीष्मं तपोधन ।
समरे पातयिष्यामि स्वयमेव भृगूद्वह ॥ ५.१८६.९ ॥
ఓ తపోధనుడా, భీష్ముడు ఎక్కడ ఉంటాడో అక్కడికి నేను వెళ్తాను. ఓ భృగువంశశ్రేష్ఠా, యుద్ధంలో నేనే స్వయంగా అతన్ని పడగొడతాను.
5.186.10
एवमुक्त्वा ययौ कन्या रोषव्याकुललोचना ।
तापस्ये धृतसंकल्पा सा मे चिन्तयती वधम् ॥ ५.१८६.१० ॥
ఇలా చెప్పి ఆ కన్య కోపంతో కలతచెందిన కన్నులతో వెళ్ళింది. తపస్సులో దృఢసంకల్పంతో, నా వధనే ఆలోచిస్తూ ఆమె వెళ్ళింది.
5.186.11
ततो महेन्द्रं सहितैरमुनिभिर्भृगुसत्तमः ।
यथाऽऽगतं तथा सोऽगन्मामुपामन्त्र्य भारत ॥ ५.१८६.११ ॥
అప్పుడు మహేంద్ర పర్వతం నుండి ఇతర మునులతో కలిసి వచ్చిన భృగువంశశ్రేష్ఠుడు, వచ్చిన విధంగానే, ఓ భారతా, నా వద్ద సెలవు తీసుకుని వెళ్ళిపోయాడు.
5.186.12
ततो रथं समारुह्य स्तूयमानो द्विजातिभिः ।
प्रविश्य नगरं मात्रे सत्यवत्यै न्यवेदयम् ॥ ५.१८६.१२ ॥
అప్పుడు రథమెక్కి, బ్రాహ్మణులచే స్తుతించబడుతూ, నగరంలో ప్రవేశించి, తల్లి సత్యవతికి అన్నీ తెలియజేశాను.
5.186.13
यथावृत्तं महाराज सा च मां प्रत्यनन्दत ।
पुरुषांश्चादिशं प्राज्ञान्कन्यावृत्तान्तकर्मणि ॥ ५.१८६.१३ ॥
మహారాజా, జరిగినట్లే — ఆమె కూడా నన్ను ఆమోదించింది. కన్య వృత్తాంత కార్యానికి జ్ఞానులైన పురుషులను నేను నియమించాను.
5.186.14
दिवसे दिवसे ह्यस्या गतिजल्पितचेष्टितम् ।
प्रत्याहरंश्च मे युक्ताः स्थिताः प्रियहिते सदा ॥ ५.१८६.१४ ॥
రోజురోజుకూ ఆమె నడక, మాట, చేష్టలను వారు నాకు తెలియజేస్తూ వచ్చారు. ప్రియమూ హితమూ కోరి ఎల్లప్పుడూ నియమితులైనవారు అక్కడ ఉన్నారు.
5.186.15
यदैव हि वनं प्रायात्सा कन्या तपसे धृता ।
तदैव व्यथितो दीनो गतचेता इवाभवम् ॥ ५.१८६.१५ ॥
ఆ కన్య తపస్సుకు దృఢంగా నిలిచి అడవికి వెళ్లిన క్షణంలోనే, నేను వ్యథితుడనై, దీనుడనై, చైతన్యం కోల్పోయినవాడిలా అయ్యాను.
5.186.16
न हि मां क्षत्रियः कश्चिद्वीर्येण व्यजयद्युधि ।
ऋते ब्रह्मविदस्तात तपसा संशितव्रतात् ॥ ५.१८६.१६ ॥
యుద్ధంలో పరాక్రమంతో ఏ క్షత్రియుడూ నన్ను జయించలేదు — ప్రియుడా, తపస్సుతో వ్రతం పదునుపడిన బ్రహ్మజ్ఞానులు తప్ప.
5.186.17
अपि चैतन्मया राजन्नारदेऽपि निवेदितम् ।
व्यासे चैव तथा कार्यं तौ चोभौ मामवोचताम् ॥ ५.१८६.१७ ॥
ఇంకా, రాజా, ఇది నేను నారదునికీ తెలియజేశాను; వ్యాసునికీ అలాగే చేయాలి — వారిద్దరూ నాతో చెప్పారు.
5.186.18
न विषादस्त्वया कार्यो भीष्म काशिसुतां प्रति ।
दैवं पुरुषकारेण को निवर्तितुमुत्सहेत् ॥ ५.१८६.१८ ॥
భీష్మా, కాశీ రాజపుత్రిక గురించి నీవు విషాదం పొందరాదు. దైవాన్ని పురుషప్రయత్నంతో మరల్చడానికి ఎవరు సాహసించగలరు?
5.186.19
सा कन्या तु महाराज प्रविश्याश्रममण्डलम् ।
यमुनातीरमाश्रित्य तपस्तेपेऽतिमानुषम् ॥ ५.१८६.१९ ॥
మహారాజా, ఆ కన్య ఆశ్రమ మండలంలో ప్రవేశించి యమునా తీరాన్ని ఆశ్రయించి అతిమానుష తపస్సు చేసింది.
5.186.20
निराहारा कृशा रूक्षा जटिला मलपङ्किनी ।
षण्मासान्वायुभक्षा च स्थाणुभूता तपोधना ॥ ५.१८६.२० ॥
ఆహారం లేకుండా, కృశించి, రూక్షంగా, జటలతో, మలంతో అంటుకుపోయి, ఆ తపోధన ఆరు నెలలు గాలినే ఆహారంగా తీసుకుని స్థాణువులా నిలిచింది.
5.186.21
यमुनाजलमाश्रित्य संवत्सरमथाऽपरम् ।
उदवासं निराहारा पारयामास भामिनी ॥ ५.१८६.२१ ॥
యమునా జలాన్ని ఆశ్రయించి ఆ భామిని ఒక సంవత్సరం, మరొక సంవత్సరం నీటిలో నివసిస్తూ, ఆహారం లేకుండా తపస్సు పూర్తి చేసింది.
5.186.22
शीर्णपर्णेन चैकेन पारयामास सा परम् ।
संवत्सरं तीव्रकोपा पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठिता ॥ ५.१८६.२२ ॥
ఆమె ఒక ఎండిన ఆకుతో మరో సంవత్సరం, తీవ్రమైన కోపంతో, కాలి బొటనవేలి కొనపై నిలిచి తపస్సు పూర్తి చేసింది.
5.186.23
एवं द्वादश वर्षाणि तापयामास रोदसी ।
निवर्त्यमानापि च सा ज्ञातिभिर्नैव शक्यते ॥ ५.१८६.२३ ॥
ఈ విధంగా పన్నెండు సంవత్సరాలు ఆమె ద్యావాపృథివులను తపింపజేసింది; బంధువులు వెనక్కి మళ్లించినా ఆమెను మళ్లించలేకపోయారు.
5.186.24
ततोऽगमद्वत्सभूमिं सिद्धचारणसेविताम् ।
आश्रमं पुण्यशीलानां तापसानां महात्मनाम् ॥ ५.१८६.२४ ॥
అప్పుడు ఆమె సిద్ధచారణులు సేవించే వత్సభూమికి వెళ్లింది; పుణ్యశీలులైన మహాత్మ తాపసుల ఆశ్రమానికి.
5.186.25
तत्र पुण्येषु तीर्थेषु साऽऽप्लुताङ्गी दिवानिशम् ।
व्यचरत्काशिकन्या सा यथाकामविचारिणी ॥ ५.१८६.२५ ॥
అక్కడ పవిత్ర తీర్థాలలో స్నానం చేసిన అవయవాలతో, కాశీ రాకుమారి పగలూ రాత్రీ తనకు ఇష్టం వచ్చినట్లు సంచరించింది.
5.186.26
नन्दाश्रमे महाराज तथोलूकाश्रमे शुभे ।
च्यवनस्याश्रमे चैव ब्रह्मणः स्थान एव च ॥ ५.१८६.२६ ॥
మహారాజా, నందుని ఆశ్రమంలో, శుభమైన ఉలూకుని ఆశ్రమంలో, చ్యవనుని ఆశ్రమంలో, బ్రహ్మ స్థానంలోనూ.
5.186.27
त्रयागे देवयजने देवारण्येषु चैव ह ।
भोगवत्यां महाराज कौशिकस्याश्रमे तथा ॥ ५.१८६.२७ ॥
త్రయాగంలో, దేవయజనంలో, దేవారణ్యాలలోనూ; మహారాజా, భోగవతిలో, కౌశికుని ఆశ్రమంలో కూడా.
5.186.28
माण्डव्यस्याश्रमे राजन्दिलीपस्याश्रमे तथा ।
रामह्रदे च कौरव्य पैलगर्गस्य चाश्रमे ॥ ५.१८६.२८ ॥
మాండవ్యుని ఆశ్రమంలో, రాజా, దిలీపుని ఆశ్రమంలో కూడా; కౌరవ్యా, రామహ్రదంలోనూ పైలగర్గుని ఆశ్రమంలోనూ.
5.186.29
एतेषु तीर्थेषु तदा काशिकन्या विशांपते ।
आप्लावयत गात्राणि व्रतमास्थाय दुष्करम् ॥ ५.१८६.२९ ॥
ఈ తీర్థాలలో అప్పుడు కాశీ రాకుమారి, ప్రజాపతీ, కఠినమైన వ్రతం స్వీకరించి తన అవయవాలను స్నానం చేయించింది.
5.186.30
तामब्रवीच्च कौरव्य मम माता जले स्थिता ।
किमर्थं क्लिश्यसे भद्रे तथ्यमेव वदस्व मे ॥ ५.१८६.३० ॥
కౌరవ్యా, అతడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: "నా తల్లి నీటిలో నిలిచి ఉంది. భద్రే, ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? సత్యమే నాతో చెప్పు."
5.186.31
सैनामथाब्रवीद्राजन्कृताञ्जलिरनिन्दिता ।
भीष्मेण समरे रामो निर्जितश्चारुलोचनि ॥ ५.१८६.३१ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు నిర్దోషి అయిన ఆమె చేతులు జోడించి ఆమెతో ఇలా అన్నది: 'అందమైన కన్నులు గలదానా, యుద్ధంలో భీష్ముడు రాముని జయించాడు.'
5.186.32
कोऽन्यस्तमुत्सहेञ्जेतुमुद्यतेषुं महीपतिः ।
साहं भीष्मविनाशाय तपस्तप्स्ये सुदारुणम् ॥ ५.१८६.३२ ॥
'సిద్ధంగా ఉన్న రాజులలో అతన్ని జయించడానికి ఇంకెవరు సాహసిస్తారు? కాబట్టి భీష్ముని నాశనం కోసం నేను అతి కఠినమైన తపస్సు చేస్తాను.'
5.186.33
विचरामि महीं देवि यथा हन्यामहं नृपम् ।
एतद्व्रतफलं देवि परमस्मिन्यथा हि मे ॥ ५.१८६.३३ ॥
'దేవీ, నేను భూమిపై సంచరిస్తాను, ఆ రాజును నేను చంపగలిగేలా. దేవీ, ఈ వ్రతఫలం ఇదే; అది నాకు అత్యున్నతమైనది.'
5.186.34
ततोऽब्रवीत्सागरगा जिह्मं चरसि भामिनि ।
नैष कामोऽनवद्याङ्गि शक्यः प्राप्तुं त्वयाऽबले ॥ ५.१८६.३४ ॥
'అప్పుడు సముద్రానికి ప్రవహించే నది ఇలా అన్నది: 'సుందరీ, నీవు వక్రమార్గంలో తిరుగుతున్నావు. నిర్దోషమైన అంగాలు గలదానా, బలహీనురాలా, ఈ కోరిక నీ చేత పొందడం సాధ్యం కాదు.'
5.186.35
यदि भीष्मविनाशाय काश्ये चरसि वै व्रतम् ।
व्रतस्था च शरीरं त्वं यदि नाम विमोक्ष्यसि ॥ ५.१८६.३५ ॥
'కాశీ రాకుమారీ, నీవు భీష్ముని నాశనం కోసం వ్రతం చేస్తున్నట్లయితే, వ్రతంలో నిలిచి నీ శరీరాన్ని విడిచిపెడితే—'
5.186.36
नदी भविष्यसि शुभे कुटिला वार्षिकोदका ।
दुस्तीर्था न तु विज्ञेया वार्षिकी नाष्टमासिकी ॥ ५.१८६.३६ ॥
'శుభురాలా, నీవు వర్షకాల జలాలతో కూడిన వంకర నదిగా అవుతావు, దాటడం కష్టం; కానీ అది వర్షాకాలపు నది మాత్రమే, ఎనిమిది నెలల నది కాదని తెలుసుకో.'
5.186.37
भीमग्राहवती घोरा सर्वभूतभयंकरी ।
एवमुक्त्वा ततो राजन्काशिकन्यां न्यवर्तत ॥ ५.१८६.३७ ॥
భయంకరమైన మొసళ్ళతో నిండినదై, ఘోరమైనదై, సర్వప్రాణులకు భయం కలిగించేదిగా ఉంటుంది. రాజా, ఇలా చెప్పి అప్పుడు ఆమె కాశీ రాకుమార్తె నుండి తిరిగి వెళ్ళింది.
5.186.38
माता मम महाभागा स्मयमानेव भामिनी ।
कदाचिदष्टमे मासि कदाचिद्दशमे तथा।
न प्राश्नीतोदकमपि पुनः सा वरवर्णिनी ॥ ५.१८६.३८ ॥
నా తల్లి, గొప్ప భాగ్యవతి, నవ్వుతున్నట్లుగా ఉండే సుందరి. ఒక్కోసారి ఎనిమిదవ నెలలో, ఒక్కోసారి పదవ నెలలో, ఆ శ్రేష్ఠవర్ణురాలు నీటిని కూడా త్రాగదు.
5.186.39
सा वत्सभूमिं कौरव्य तीर्थलोभात्ततस्ततः ।
पतिता परिधावन्ती पुनः काशिपतेः सुता ॥ ५.१८६.३९ ॥
ఆమె వత్సదేశ భూమిపై, కౌరవ్యా, తీర్థలోభంతో ఇక్కడా అక్కడా పరుగెత్తుతూ పడిపోయింది — కాశీపతి కుమార్తె మళ్ళీ.
5.186.40
सा नदी वत्सभूम्यां तु प्रथिताम्बेति भारत ।
वार्षिकी ग्राहबहुला दुस्तीर्था कुटिला तथा ॥ ५.१८६.४० ॥
ఆ నది వత్సదేశ భూమిలో 'అంబ' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది, భారతా. అది వర్షకాలంలో మాత్రమే ప్రవహించేది, మొసళ్ళతో నిండినది, దాటడానికి కష్టమైన తీర్థం కలది, వంకర మార్గంలో పారేది.
5.186.41
सा कन्या तपसा तेन देहार्धेन व्यजायत ।
नदी च राजन्वत्सेषु कन्या चैवाभवत्तदा ॥ ५.१८६.४१ ॥
ఆ కన్య ఆ తపస్సు ద్వారా సగం శరీరంతో జన్మించింది. రాజా, అప్పుడు వత్సుల మధ్య ఆ నది మరియు కన్య కూడా అయింది.