മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.186
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.186.1
प्रत्यक्षमेतल्लोकानां सर्वेषामेव भामिनि ।
यथाशक्त्या मया युद्धं कृतं वै पौरुषं परम् ॥ ५.१८६.१ ॥
ഹേ ഭാമിനി, ഇത് എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും പ്രത്യക്ഷമാണ്; എന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് ഞാൻ പരമമായ പൗരുഷത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്തു.
5.186.2
न चैवमपि शक्नोमि भीष्मं शस्त्रभृतां वरम् ।
विशेषयितुमत्यर्थमुत्तमास्त्राणि दर्शयन् ॥ ५.१८६.२ ॥
ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മനെ ഉത്തമാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചിട്ടും ഞാൻ ഇങ്ങനെ പൂർണ്ണമായി ജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
5.186.3
एषा मे परमा शक्तिरेतन्मे परमं बलम् ।
यथेष्टं गम्यतां भद्रे किमन्यद्वा करोमि ते ॥ ५.१८६.३ ॥
ഇതാണ് എന്റെ പരമശക്തി, ഇതാണ് എന്റെ പരമബലം; ഹേ ഭദ്രേ, നിനക്കിഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകൂ. നിനക്കായി ഇനി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?
5.186.4
भीष्ममेव प्रपद्यस्व न तेऽन्या विद्यते गतिः ।
निर्जितो ह्यस्मि भीष्मेण महास्त्राणि प्रमुञ्चता ॥ ५.१८६.४ ॥
ഭീഷ്മനെ തന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കൂ; നിനക്ക് മറ്റൊരു ആശ്രയമില്ല. മഹാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്ന ഭീഷ്മനാൽ ഞാൻ തീർച്ചയായും പരാജിതനായി.
5.186.5
एवमुक्त्वा ततो रामो विनिःश्वस्य महामनाः ।
तूष्मीमासीत्ततः कनक्या प्रोवाच भृगुनन्दनम् ॥ ५.१८६.५ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് മഹാമനസ്കനായ രാമൻ ദീർഘമായി നിശ്വസിച്ച് മൗനിയായി; അപ്പോൾ കനകി ഭൃഗുപുത്രനോട് പറഞ്ഞു.
5.186.6
भगवन्नेवमेवैतद्यथाऽऽह भगवांस्तथा ।
अजेयो युधि भीष्मोऽयमपि देवैरुदारधीः ॥ ५.१८६.६ ॥
ഭഗവാനേ, ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണിത്; യുദ്ധത്തിൽ ഈ ഉദാരബുദ്ധിയായ ഭീഷ്മർ ദേവന്മാർക്കും അജേയനാണ്.
5.186.7
यथाशक्ति यथोत्साहं मम कार्यं कृतं त्वया ।
अनिवार्यं रणे वीर्यमस्त्राणि विविधानि च ॥ ५.१८६.७ ॥
ഞാൻ എന്റെ ശക്തിക്കും ഉത്സാഹത്തിനും അനുസരിച്ച് എന്റെ കർമ്മം ചെയ്തു. യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ വീര്യവും വിവിധ അസ്ത്രങ്ങളും ഒഴിവാക്കാനാകാത്തവയായിരുന്നു.
5.186.8
ने चैव शक्यते युद्धे विशेषयितुमन्ततः ।
न चाहमेनं यास्यामि पुनर्भीष्मं कथंचन ॥ ५.१८६.८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അന്ത്യത്തിൽ ആരെയും മികച്ചവനായി തെളിയിക്കുക സാധ്യമല്ല. ഞാൻ ഈ ഭീഷ്മരുടെ അടുത്തേക്ക് ഒരിക്കലും വീണ്ടും പോകില്ല.
5.186.9
गमिष्यामि तु तत्राहं यत्र भीष्मं तपोधन ।
समरे पातयिष्यामि स्वयमेव भृगूद्वह ॥ ५.१८६.९ ॥
ഓ തപോധനാ, ഭീഷ്മർ എവിടെയുണ്ടോ അവിടേക്ക് ഞാൻ പോകും. ഓ ഭൃഗുവംശശ്രേഷ്ഠാ, യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ തന്നെ അവനെ വീഴ്ത്തും.
5.186.10
एवमुक्त्वा ययौ कन्या रोषव्याकुललोचना ।
तापस्ये धृतसंकल्पा सा मे चिन्तयती वधम् ॥ ५.१८६.१० ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ആ കന്യക കോപത്താൽ വ്യാകുലമായ കണ്ണുകളോടെ പോയി. തപസ്സിൽ ഉറച്ച സങ്കല്പമുള്ളവളായി, എന്റെ വധത്തെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ പോയി.
5.186.11
ततो महेन्द्रं सहितैरमुनिभिर्भृगुसत्तमः ।
यथाऽऽगतं तथा सोऽगन्मामुपामन्त्र्य भारत ॥ ५.१८६.११ ॥
അപ്പോൾ മഹേന്ദ്രപർവതത്തിൽനിന്ന് മുനിമാരോടൊപ്പം വന്ന ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠൻ, വന്നതുപോലെ തന്നെ, ഓ ഭാരതാ, എന്നോട് യാത്ര ചോദിച്ച് പോയി.
5.186.12
ततो रथं समारुह्य स्तूयमानो द्विजातिभिः ।
प्रविश्य नगरं मात्रे सत्यवत्यै न्यवेदयम् ॥ ५.१८६.१२ ॥
അപ്പോൾ രഥത്തിൽ കയറി, ബ്രാഹ്മണരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ട്, നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, മാതാവായ സത്യവതിയെ എല്ലാം അറിയിച്ചു.
5.186.13
यथावृत्तं महाराज सा च मां प्रत्यनन्दत ।
पुरुषांश्चादिशं प्राज्ञान्कन्यावृत्तान्तकर्मणि ॥ ५.१८६.१३ ॥
മഹാരാജാവേ, നടന്നതുപോലെതന്നെ — അവളും എന്നെ അംഗീകരിച്ചു. കന്യയുടെ വൃത്താന്തകാര്യത്തിനായി ഞാൻ ജ്ഞാനികളായ പുരുഷന്മാരെ നിയോഗിച്ചു.
5.186.14
दिवसे दिवसे ह्यस्या गतिजल्पितचेष्टितम् ।
प्रत्याहरंश्च मे युक्ताः स्थिताः प्रियहिते सदा ॥ ५.१८६.१४ ॥
ദിനംപ്രതി അവളുടെ നടപ്പും സംസാരവും പ്രവൃത്തികളും അവർ എന്നെ അറിയിച്ചു. പ്രിയത്തിനും ഹിതത്തിനുമായി നിയോഗിതരായവർ എപ്പോഴും അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
5.186.15
यदैव हि वनं प्रायात्सा कन्या तपसे धृता ।
तदैव व्यथितो दीनो गतचेता इवाभवम् ॥ ५.१८६.१५ ॥
ആ കന്യക തപസ്സിൽ ഉറച്ച് കാട്ടിലേക്കു പോയ ഉടനെതന്നെ ഞാൻ വ്യസനിതനും ദീനനും ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെയും ആയി.
5.186.16
न हि मां क्षत्रियः कश्चिद्वीर्येण व्यजयद्युधि ।
ऋते ब्रह्मविदस्तात तपसा संशितव्रतात् ॥ ५.१८६.१६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വീര്യത്താൽ ഒരു ക്ഷത്രിയനും എന്നെ ജയിച്ചിട്ടില്ല — പ്രിയനേ, തപസ്സിനാൽ വ്രതം തീക്ഷ്ണമായ ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളൊഴികെ.
5.186.17
अपि चैतन्मया राजन्नारदेऽपि निवेदितम् ।
व्यासे चैव तथा कार्यं तौ चोभौ मामवोचताम् ॥ ५.१८६.१७ ॥
കൂടാതെ, രാജാവേ, ഇതു ഞാൻ നാരദനോടും പറഞ്ഞു; വ്യാസനോടും അങ്ങനെതന്നെ ചെയ്യേണ്ടതാണ് — അവർ ഇരുവരും എന്നോടു പറഞ്ഞു.
5.186.18
न विषादस्त्वया कार्यो भीष्म काशिसुतां प्रति ।
दैवं पुरुषकारेण को निवर्तितुमुत्सहेत् ॥ ५.१८६.१८ ॥
ഭീഷ്മാ, കാശിയുടെ പുത്രിയെക്കുറിച്ച് നീ വിഷാദിക്കരുത്. ദൈവത്തെ പുരുഷപ്രയത്നംകൊണ്ട് തിരിച്ചുവിടാൻ ആർ ധൈര്യപ്പെടും?
5.186.19
सा कन्या तु महाराज प्रविश्याश्रममण्डलम् ।
यमुनातीरमाश्रित्य तपस्तेपेऽतिमानुषम् ॥ ५.१८६.१९ ॥
മഹാരാജാവേ, ആ കന്യക ആശ്രമമണ്ഡലത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് യമുനാതീരം ആശ്രയിച്ച് മനുഷ്യാതീതമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
5.186.20
निराहारा कृशा रूक्षा जटिला मलपङ्किनी ।
षण्मासान्वायुभक्षा च स्थाणुभूता तपोधना ॥ ५.१८६.२० ॥
ആഹാരമില്ലാതെ, മെലിഞ്ഞ്, രൂക്ഷയായി, ജടയോടും അഴുക്കോടും കൂടിയ ആ തപോധന ആറുമാസം വായുമാത്രം ഭക്ഷിച്ച് സ്ഥാണുപോലെ നിന്നു.
5.186.21
यमुनाजलमाश्रित्य संवत्सरमथाऽपरम् ।
उदवासं निराहारा पारयामास भामिनी ॥ ५.१८६.२१ ॥
യമുനാജലത്തെ ആശ്രയിച്ച് ആ ഭാമിനി ഒരു സംവത്സരവും പിന്നെ മറ്റൊരു സംവത്സരവും വെള്ളത്തിൽ വസിച്ച് ആഹാരമില്ലാതെ തപസ്സ് പൂർത്തിയാക്കി.
5.186.22
शीर्णपर्णेन चैकेन पारयामास सा परम् ।
संवत्सरं तीव्रकोपा पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठिता ॥ ५.१८६.२२ ॥
ഒരു ഉണങ്ങിയ ഇലകൊണ്ട് അവൾ മറ്റൊരു സംവത്സരം, തീവ്രകോപത്തോടെ കാൽ പെരുവിരലിന്റെ അഗ്രത്തിൽ നിന്ന് തപസ്സ് പൂർത്തിയാക്കി.
5.186.23
एवं द्वादश वर्षाणि तापयामास रोदसी ।
निवर्त्यमानापि च सा ज्ञातिभिर्नैव शक्यते ॥ ५.१८६.२३ ॥
ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു വർഷം അവൾ ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും തപിപ്പിച്ചു; ബന്ധുക്കൾ തിരിച്ചയച്ചിട്ടും അവളെ തിരിക്കാനായില്ല.
5.186.24
ततोऽगमद्वत्सभूमिं सिद्धचारणसेविताम् ।
आश्रमं पुण्यशीलानां तापसानां महात्मनाम् ॥ ५.१८६.२४ ॥
അനന്തരം അവൾ സിദ്ധചാരണന്മാർ സേവിക്കുന്ന വത്സഭൂമിയിലേക്ക് പോയി; പുണ്യശീലരായ മഹാത്മാക്കളായ തപസ്വികളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക്.
5.186.25
तत्र पुण्येषु तीर्थेषु साऽऽप्लुताङ्गी दिवानिशम् ।
व्यचरत्काशिकन्या सा यथाकामविचारिणी ॥ ५.१८६.२५ ॥
അവിടെ പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത ശരീരത്തോടെ കാശിയിലെ കന്യക പകലും രാത്രിയും തന്നിഷ്ടപ്രകാരം സഞ്ചരിച്ചു.
5.186.26
नन्दाश्रमे महाराज तथोलूकाश्रमे शुभे ।
च्यवनस्याश्रमे चैव ब्रह्मणः स्थान एव च ॥ ५.१८६.२६ ॥
മഹാരാജാവേ, നന്ദാശ്രമത്തിലും ശുഭമായ ഉലൂകാശ്രമത്തിലും ച്യവനാശ്രമത്തിലും ബ്രഹ്മസ്ഥാനത്തിലും.
5.186.27
त्रयागे देवयजने देवारण्येषु चैव ह ।
भोगवत्यां महाराज कौशिकस्याश्रमे तथा ॥ ५.१८६.२७ ॥
ത്രയാഗത്തിലും ദേവയജനത്തിലും ദേവാരണ്യങ്ങളിലും; മഹാരാജാവേ, ഭോഗവതിയിലും കൌശികാശ്രമത്തിലും.
5.186.28
माण्डव्यस्याश्रमे राजन्दिलीपस्याश्रमे तथा ।
रामह्रदे च कौरव्य पैलगर्गस्य चाश्रमे ॥ ५.१८६.२८ ॥
മാണ്ഡവ്യാശ്രമത്തിലും രാജാവേ, ദിലീപാശ്രമത്തിലും; കൗരവ്യാ, രാമഹ്രദത്തിലും പൈലഗർഗാശ്രമത്തിലും.
5.186.29
एतेषु तीर्थेषु तदा काशिकन्या विशांपते ।
आप्लावयत गात्राणि व्रतमास्थाय दुष्करम् ॥ ५.१८६.२९ ॥
ഈ തീർത്ഥങ്ങളിൽ അന്ന് കാശിയിലെ കന്യക, രാജാവേ, കഠിനമായ വ്രതമെടുത്ത് ശരീരം സ്നാനം ചെയ്യിച്ചു.
5.186.30
तामब्रवीच्च कौरव्य मम माता जले स्थिता ।
किमर्थं क्लिश्यसे भद्रे तथ्यमेव वदस्व मे ॥ ५.१८६.३० ॥
കൗരവ്യാ, അവളോട് അവൻ പറഞ്ഞു: "എന്റെ അമ്മ വെള്ളത്തിൽ നിൽക്കുന്നു. ഭദ്രേ, എന്തിനു നീ ദുഃഖിക്കുന്നു? സത്യം തന്നെ എന്നോട് പറയൂ."
5.186.31
सैनामथाब्रवीद्राजन्कृताञ्जलिरनिन्दिता ।
भीष्मेण समरे रामो निर्जितश्चारुलोचनि ॥ ५.१८६.३१ ॥
രാജാവേ, അപ്പോൾ നിർദോഷയായ അവൾ കൈകൂപ്പി അവളോട് പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരനേത്രയായവളേ, യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മർ രാമനെ തോൽപ്പിച്ചു.'
5.186.32
कोऽन्यस्तमुत्सहेञ्जेतुमुद्यतेषुं महीपतिः ।
साहं भीष्मविनाशाय तपस्तप्स्ये सुदारुणम् ॥ ५.१८६.३२ ॥
'സന്നദ്ധരായ രാജാക്കന്മാരിൽ മറ്റാര് അവനെ ജയിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടും? അതിനാൽ ഭീഷ്മന്റെ നാശത്തിനായി ഞാൻ കഠിനതപസ്സ് ചെയ്യും.'
5.186.33
विचरामि महीं देवि यथा हन्यामहं नृपम् ।
एतद्व्रतफलं देवि परमस्मिन्यथा हि मे ॥ ५.१८६.३३ ॥
'ദേവീ, ഞാൻ ഭൂമിയിൽ അലയും, ആ രാജാവിനെ എനിക്ക് വധിക്കാനാകും വിധം. ദേവീ, ഈ വ്രതത്തിന്റെ ഫലം ഇതുതന്നെ; അത് എനിക്ക് പരമമാണ്.'
5.186.34
ततोऽब्रवीत्सागरगा जिह्मं चरसि भामिनि ।
नैष कामोऽनवद्याङ्गि शक्यः प्राप्तुं त्वयाऽबले ॥ ५.१८६.३४ ॥
'അപ്പോൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദി പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരീ, നീ വക്രമായ വഴിയിൽ അലയുന്നു. കുറ്റമറ്റ അംഗങ്ങളുള്ളവളേ, ബലഹീനയേ, ഈ ആഗ്രഹം നിനക്ക് സാധിക്കുന്നതല്ല.'
5.186.35
यदि भीष्मविनाशाय काश्ये चरसि वै व्रतम् ।
व्रतस्था च शरीरं त्वं यदि नाम विमोक्ष्यसि ॥ ५.१८६.३५ ॥
'കാശിരാജകുമാരീ, നീ ഭീഷ്മന്റെ നാശത്തിനായി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുകയും, വ്രതത്തിൽ നിലകൊണ്ട് നിന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്താൽ—'
5.186.36
नदी भविष्यसि शुभे कुटिला वार्षिकोदका ।
दुस्तीर्था न तु विज्ञेया वार्षिकी नाष्टमासिकी ॥ ५.१८६.३६ ॥
'ശുഭേ, നീ മഴക്കാലത്തെ വെള്ളമുള്ള വളഞ്ഞ നദിയായിത്തീരും, കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള നദി; എന്നാൽ അത് മഴക്കാല നദി മാത്രമാണ്, എട്ടുമാസ നദിയല്ല എന്നറിയുക.'
5.186.37
भीमग्राहवती घोरा सर्वभूतभयंकरी ।
एवमुक्त्वा ततो राजन्काशिकन्यां न्यवर्तत ॥ ५.१८६.३७ ॥
ഭയങ്കരമായ മുതലകൾ നിറഞ്ഞവളും ഘോരയും സർവഭൂതങ്ങൾക്കും ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്നവളുമായിരിക്കും. രാജാവേ, ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞശേഷം അവൾ കാശിരാജകന്യയിൽനിന്ന് മടങ്ങി.
5.186.38
माता मम महाभागा स्मयमानेव भामिनी ।
कदाचिदष्टमे मासि कदाचिद्दशमे तथा।
न प्राश्नीतोदकमपि पुनः सा वरवर्णिनी ॥ ५.१८६.३८ ॥
എന്റെ മാതാവ്, മഹാഭാഗ്യവതിയും പുഞ്ചിരിക്കുന്നവളെപ്പോലെയുള്ള സുന്ദരിയും. ചിലപ്പോൾ എട്ടാം മാസത്തിലും ചിലപ്പോൾ പത്താം മാസത്തിലും ആ വരവർണിനി വെള്ളം പോലും കുടിക്കാറില്ലായിരുന്നു.
5.186.39
सा वत्सभूमिं कौरव्य तीर्थलोभात्ततस्ततः ।
पतिता परिधावन्ती पुनः काशिपतेः सुता ॥ ५.१८६.३९ ॥
അവൾ വത്സഭൂമിയിൽ, കൗരവ്യാ, തീർത്ഥലോഭത്താൽ ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടി വീണു — കാശിരാജന്റെ പുത്രി വീണ്ടും.
5.186.40
सा नदी वत्सभूम्यां तु प्रथिताम्बेति भारत ।
वार्षिकी ग्राहबहुला दुस्तीर्था कुटिला तथा ॥ ५.१८६.४० ॥
ആ നദി വത്സഭൂമിയിൽ 'അംബാ' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്, ഭാരതാ. അത് മഴക്കാലത്തെ നദിയും, മുതലകൾ നിറഞ്ഞതും, കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള കടവുള്ളതും, വളഞ്ഞൊഴുകുന്നതുമാണ്.
5.186.41
सा कन्या तपसा तेन देहार्धेन व्यजायत ।
नदी च राजन्वत्सेषु कन्या चैवाभवत्तदा ॥ ५.१८६.४१ ॥
ആ കന്യക ആ തപസ്സിനാൽ അർധ ശരീരത്തോടെ ജനിച്ചു. രാജാവേ, അപ്പോൾ വത്സരുടെ ഇടയിൽ ആ നദിയും കന്യകയും ആയി മാറി.