महाभारत · अध्याय 5.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.19.1
युयुधानस्ततो वीरः सात्वतानां महारथः ।
महता चतुरङ्गेण बलेनागाद्युधिष्ठिरम् ॥ ५.१९.१ ॥
तेव्हा सात्वतांचा महारथी वीर युयुधान महान चतुरंगी सेनेसह युधिष्ठिराकडे आला.
5.19.2
तस्य योधा महावीर्या नानादेशसमागताः ।
नानाप्रहरणा वीराः शोभयांचक्रिरे बलम् ॥ ५.१९.२ ॥
अनेक देशांतून जमलेले त्याचे महापराक्रमी योद्धे नाना प्रकारची शस्त्रे घेऊन सैन्याची शोभा वाढवत होते.
5.19.3
परश्वथैर्भिण्डिपालैः शूलतोमरमुद्गरैः ।
परिघैर्यष्टिभिः पाशैः करवालैश्च निर्मलैः ॥ ५.१९.३ ॥
परशू, भिंडिपाल, शूल, तोमर, मुद्गर, परिघ, यष्टी, पाश आणि निर्मळ तलवारी यांसह.
5.19.4
खङ्गकार्मुकनिर्यूहैः शरैश्च विविधैरपि ।
तैलधौतैः प्रकाशद्भिस्तदशोभत वै बलम् ॥ ५.१९.४ ॥
खड्‌ग, धनुष्ये, रचना आणि विविध बाण यांसह, तेलाने धुतलेल्या चमकणाऱ्या शस्त्रांनी ते सैन्य खरोखरच शोभून दिसले.
5.19.5
तस्य मेघप्रकाशस्य सौवर्णौः शोभितस्य च ।
बभूव रूपं सैन्यस्य मेघस्येव सविद्युतः ॥ ५.१९.५ ॥
मेघासारखे तेजस्वी आणि सोन्याच्या अलंकारांनी शोभणाऱ्या त्या सैन्याचे रूप विजेसह मेघासारखे झाले.
5.19.6
अक्षौहिणी तु सा सेना तदा यौधिष्ठिरं बलम् ।
प्रविश्यान्तर्दधे राजन्सागरं कुनदी यथा ॥ ५.१९.६ ॥
ती अक्षौहिणी सेना तेव्हा युधिष्ठिराच्या सैन्यात शिरून, हे राजा, कुनदी नदी समुद्रात विलीन व्हावी तशी लुप्त झाली.
5.19.7
तथैवाक्षौहिणीं गृह्य चेदीनामृषभो बली ।
धृष्टकेतुरुपागच्चत्पाण्डवानमितौजसः ॥ ५.१९.७ ॥
त्याचप्रमाणे चेदींमधील श्रेष्ठ आणि बलवान धृष्टकेतू एक अक्षौहिणी सेना घेऊन अमित तेजस्वी पांडवांकडे आला.
5.19.8
मागधश्च जयत्सेनो जारासन्धिर्महाबलः ।
अक्षौहिण्यैव सैन्यस्य धर्मराजमुपागमत् ॥ ५.१९.८ ॥
मगधाचा राजा महाबली जरासंधपुत्र जयत्सेनही एक अक्षौहिणी सेनेसह धर्मराजाकडे आला.
5.19.9
तथैव पाण्ड्यो राजेन्द्र सागरानूपवासिभिः ।
वृतो बहुविधैर्योधैर्युधिष्ठिरमुपागमत् ॥ ५.१९.९ ॥
हे राजेंद्रा, त्याचप्रमाणे पांड्य राजा समुद्रकिनारी आणि दलदलीच्या प्रदेशातील विविध प्रकारच्या योद्ध्यांनी वेढलेला युधिष्ठिराकडे आला.
5.19.10
तस्य सैन्यमतीवासीत्तस्मिन्बलसमागमे ।
प्रेक्षणीयतरं राजन्सुवेषं बलवत्तदा ॥ ५.१९.१० ॥
हे राजा, त्या सेनासंगमात त्याची सेना अतिशय पाहण्याजोगी, सुंदर सजलेली आणि बलवान होती.
5.19.11
केकयाश्च नरव्याघ्राः सोदराः पञ्च पार्थिवाः ।
संहर्षयन्तः कौन्तेयोनक्षौहिण्या समागताः ॥ ५.१९.११ ॥
केकयांचे पाच सहोदर राजे, नरव्याघ्र, कौंतेयांना आनंदित करीत एक अक्षौहिणी सेनेसह एकत्र आले.
5.19.12
द्रुपदस्याप्यभूत्सेना नानादेशसमागतैः ।
शोभिता पुरुषैः शूरैः पुत्रैश्चास्य महारथैः ॥ ५.१९.१२ ॥
द्रुपदाची सेनाही नाना देशांतून आलेल्या शूर पुरुषांनी आणि त्याच्या महारथी पुत्रांनी शोभून दिसू लागली.
5.19.13
तथैव राजा मत्स्यानां विराटो वाहिनीपतिः ।
पार्वतीयैर्महीपालैः सहितः पाण्डवानयात् ॥ ५.१९.१३ ॥
त्याचप्रमाणे मत्स्यांचा राजा व सेनापती विराट पर्वतीय राजांसह पांडवांकडे गेला.
5.19.14
इतश्चेतश्च पाण्डूनां समाजग्मुर्महात्मनाम् ।
अक्षौहिण्यस्तु सप्तैव विविधध्वजसङ्कुलाः ॥ ५.१९.१४ ॥
इकडून आणि तिकडून महात्म्या पांडवांकडे विविध ध्वजांनी भरलेल्या सात अक्षौहिणी सेना जमा झाल्या.
5.19.15
युयुत्समानाः कुरुभिः पाण्डवान्समहर्षयन् ।
तथैव धार्तराष्ट्रस्य हर्षं समभिर्धयन् ॥ ५.१९.१५ ॥
कौरवांशी युद्ध करू इच्छिणाऱ्यांनी पांडवांना आनंदित केले; आणि तसेच धृतराष्ट्रपुत्राचा हर्षही वाढवला.
5.19.16
भगदत्तो महीपालः सेनामक्षौहिणीं ददौ ।
तस्य चीनैः किरातैश्च काञ्चनैरिव संवृतम् ॥ ५.१९.१६ ॥
महीपाल भगदत्ताने एक अक्षौहिणी सेना दिली; ती चिनी व किरातांनी वेढलेली होती, जणू सोन्याने मढलेली.
5.19.17
बभौ बलमनाधृष्यं कर्णिकारवनं यथा ।
तथा भूरिश्रवाः शूरः शल्यश्च कुरुनन्दन ॥ ५.१९.१७ ॥
ती अजिंक्य सेना कर्णिकार वनासारखी शोभली; तसेच शूर भूरिश्रवा आणि शल्यही, हे कुरुनंदना.
5.19.18
दुर्योधनमुपायातावक्षौहिण्या पृथक्पृथक् ।
कृतवर्मा च हार्दिक्यो भोजान्धकुकुरैः सह ॥ ५.१९.१८ ॥
प्रत्येकजण स्वतंत्रपणे एक-एक अक्षौहिणी सेनेसह दुर्योधनाकडे आला; हार्दिक्य कृतवर्मा भोज, अंधक व कुकुरांसह आला.
5.19.19
अक्षौहिण्यैव सेनाया दुर्योधनमुपागमत् ।
तस्य तैः पुरुषव्याघ्रैर्वनमालाधरैर्बलम् ॥ ५.१९.१९ ॥
एका अक्षौहिणी सेनेसह तो दुर्योधनाकडे आला. त्याच्या त्या सैन्यात वनमाला धारण केलेले पुरुषव्याघ्र होते.
5.19.20
अशोभत यथा मत्तैर्वनं प्रक्रीडितैर्गजैः ।
जयद्रथमुखाश्चान्ये सिन्धुसौवीरवासिनः ॥ ५.१९.२० ॥
मदोन्मत्त हत्ती खेळत असताना वन जसे शोभते, तसे जयद्रथाच्या नेतृत्वाखालील सिंधू-सौवीरवासी शोभले.
5.19.21
आजग्मुः पृथिवीपालाः कम्पयन्त इवाचलान् ।
तेषामक्षौहिणी सेना बहुला विबभौ तदा ॥ ५.१९.२१ ॥
पर्वतांना कंपित करत जणू पृथ्वीचे रक्षक राजे आले. तेव्हा त्यांची विपुल अक्षौहिणी सेना शोभली.
5.19.22
विधूयमानो वातेन बहुरूप इवाम्बुदः ।
सुदक्षिणश्च काम्भोजो यवनैश्च शकैस्तथा ॥ ५.१९.२२ ॥
वाऱ्याने हलणाऱ्या बहुरूप मेघाप्रमाणे सुदक्षिण कांबोज यवन व शकांसह आला.
5.19.23
उपाजगाम कौरव्यमक्षौहिण्या विशांपते ।
तस्य सेनासमावायः शलभानामिवाबभौ ॥ ५.१९.२३ ॥
हे नराधिपा! एका अक्षौहिणी सेनेसह तो कौरवाकडे आला. त्याच्या सेनेचा समुदाय टोळांच्या थव्यासारखा शोभला.
5.19.24
स च संप्राप्य कौरव्यं तत्रैवान्तर्दधे तदा ।
तथा महिष्मतीवासी नीलो नीलायुधैः सह ॥ ५.१९.२४ ॥
तो कौरवाजवळ पोहोचला आणि तेथेच तेव्हा अंतर्धान पावला. तसाच माहिष्मतीचा रहिवासी नीलही नीळ्या आयुधांसह (तसाच झाला).
5.19.25
महीपालो महावीर्यैर्दक्षिणापथवासिभिः ।
आवन्त्यौ च महीपालौ महाबलसुसंवृतौ ॥ ५.१९.२५ ॥
दक्षिणापथातील महापराक्रमी राजांसह आणि अवंतीचे दोन राजे, महाबलवान सैन्यांनी उत्तम प्रकारे वेढलेले.
5.19.26
पृथगक्षौहिणीभ्यां तावभियातौ सुयोधनम् ।
ततस्ततस्तु सर्वेषां भूमिपानां महात्मनाम् ॥ ५.१९.२६ ॥
दोन अक्षौहिणी सैन्यांसह वेगवेगळे ते दोघे सुयोधनाकडे आले; मग सर्व महात्मा राजांकडून.
5.19.27
तिस्रोऽन्याः समवर्तन्त वाहिन्यो भरतर्षभ ।
एवमेकादशावृत्ताः सेना दुर्योधनस्य ताः ॥ ५.१९.२७ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, आणखी तीन सैन्ये एकत्र आली; अशा प्रकारे दुर्योधनाची ती सेना अकरा अक्षौहिणी रूपात जमली.
5.19.28
युयुत्समानाः कौन्तेयान्नानाध्वजसमाकुलाः ।
न हास्तिनपुरे राजन्नवकाशोऽभवत्तदा ॥ ५.१९.२८ ॥
कौन्तेयांशी युद्धाची इच्छा धरणाऱ्या, नाना प्रकारच्या ध्वजांनी भरलेल्या सेनांमुळे, हे राजन्, तेव्हा हस्तिनापुरात जागाच उरली नव्हती.
5.19.29
राज्ञां स्वबलमुख्यानां प्राधान्येनापि भारत ।
ततः प़ञ्चनदं चैव कृत्स्नं च कुरुजाङ्गलम् ॥ ५.१९.२९ ॥
हे भारता, राजे आपल्या सैन्याचे मुख्य नेते म्हणून प्राधान्याने; मग पंचनद आणि संपूर्ण कुरुजांगल.
5.19.30
तथा रोहितकारण्यं मरुभूमिश्च केवला ।
अहिच्छत्रं कालकूटं गङ्गाकूलं च भारत ॥ ५.१९.३० ॥
तसेच रोहितकारण्य, केवळ मरुभूमी, अहिच्छत्र, कालकूट आणि हे भारता, गंगेचा किनारा.
5.19.31
वारणं वाटधानं च यामुनश्चैव पर्वतः ।
एष देशः सुविस्तीर्णः प्रभूतधनधान्यवान् ॥ ५.१९.३१ ॥
वारण, वाटधान आणि यमुनेचा पर्वतप्रदेश; हा देश अतिशय विस्तीर्ण असून धनधान्याने समृद्ध आहे.
5.19.32
बभूव कौरवेयाणां बलेनातीव संवृतः ।
तत्र सैन्यं तथा युक्तं ददर्श स पुरोहितः ॥ ५.१९.३२ ॥
तो देश कौरवांच्या सैन्याने अत्यंत भरलेला होता; तेथे त्या पुरोहिताने सज्ज सैन्य पाहिले.
5.19.33
यः स पाञ्चालराजेन प्रेषितः कौरवान्प्रति ॥ ५.१९.३३ ॥
पांचाल राजाने कौरवांकडे पाठवलेला तो हाच होता.