ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.191.1
ततः शिखण्डिनो माता यथातत्त्वं नराधिप ।
आचचक्षे महाबाहो भर्त्र कन्यां शिखण्डिनीम् ॥ ५.१९१.१ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਫਿਰ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕੰਨਿਆ ਸ਼ਿਖੰਡਿਨੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
5.191.2
अपुत्रया मया राजन्सपत्नीनां भयादिदम् ।
कन्या शिखण्डिनी जाता पुरुषो वै निवेदिता ॥ ५.१९१.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਸੌਤਾਂ ਦੇ ਡਰੋਂ ਇਹ ਕੀਤਾ। ਕੰਨਿਆ ਸ਼ਿਖੰਡਿਨੀ ਜਨਮੀ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
5.191.3
त्वया चैव नरश्रेष्ठ तन्मे प्रीत्याऽनुमोदितम् ।
पुत्रकर्म कृतं चैव कन्यायाः पार्थिवर्षभ ॥ ५.१९१.३ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਪਾਰਥਿਵਰਸ਼ਭ, ਕੰਨਿਆ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਕਰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
5.191.4
भार्या चोढा त्वया राजन्दशार्णाधिपतेः सुता ।
मया च प्रत्यभिहितं देववाक्यार्थदर्शनात्।
कन्या भूत्वा पुमान्भावीत्येवं चैतदुपेक्षितम् ॥ ५.१९१.४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਦਸ਼ਾਰਣ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਦੇਵ-ਵਾਕ ਦਾ ਅਰਥ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕੰਨਿਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਅਣਗੌਲੀ ਰਹੀ।
5.191.5
एतच्छ्रुत्वा द्रुपदो यज्ञसेनः ।
सर्वं तत्त्वं मन्त्रविद्भ्यो निवेद्य।
मन्त्रं राजा मन्त्रयामास राजन् ।
यथायुक्तं रक्षणे वै प्रजानाम् ॥ ५.१९१.५ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਯਜ੍ਞਸੇਨ ਦਰੁਪਦ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸੱਚ ਦੱਸ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ।
5.191.6
संबन्धकं चैव समर्थ्य तस्मिन् ।
दाशार्णके वै नृपतौ नरेन्द्र।
स्वयं कृत्वा विप्रलम्भं यथाव-
न्मन्त्र्यैकाग्रो निश्चयं वै जगाम ॥ ५.१९१.६ ॥
ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਦਸ਼ਾਰਣ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਖੁਦ ਧੋਖਾ ਕਰਕੇ, ਯਥਾਵਿਧੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
5.191.7
स्वभावगुप्तं नगरमापत्काले तु भारत ।
गोपयामास राजेन्द्र सर्वतः समलङ्कृतम् ॥ ५.१९१.७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਆਫ਼ਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸਜਾਏ ਉਸ ਨਗਰ ਦੀ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸਨੇ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
5.191.8
आर्तिं च परमां राजा जगाम सह भार्यया ।
दशार्णपतिना सार्धं विरोधे भरतर्षभ ॥ ५.१९१.८ ॥
ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਦਸ਼ਾਰਣ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ।
5.191.9
कथं संबन्धिना सार्धं न मे स्याद्विग्रहो महान् ।
इति संचिन्त्य मनसा देवतामर्चयत्तदा ॥ ५.१९१.९ ॥
"ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਵਿਰੋਧ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਹੋਵੇ?" ਇਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ ਤਦ ਉਸਨੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
5.191.10
तं तु दृष्ट्वा तदा राजन्देवी देवपरं तदा ।
अर्चां प्रयुञ्जानमथो भार्या वचनमब्रवीत् ॥ ५.१९१.१० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤਦ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।
5.191.11
देवानां प्रतिपत्तिश्च सत्यं साधुमता सताम् ।
किमु दुःस्वार्णवं प्राप्य तस्मादर्चयतां गुरून् ॥ ५.१९१.११ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਵੀ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਡਰ?
5.191.12
दैवतानि च सर्वाणि पूज्यनां भूरिदक्षिणम् ।
अग्नयश्चापि हृयन्तां दाशार्णप्रतिषेधने ॥ ५.१९१.१२ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ; ਦਾਸ਼ਾਰਣਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਲਈ ਅਗਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
5.191.13
अयुद्धेन निवृत्तिं च मनसा चिन्तय प्रभो ।
देवतानां प्रसादेन सर्वमेतद्भविष्यति ॥ ५.१९१.१३ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਬਾਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਹੋਵੇਗਾ।
5.191.14
मन्त्रिभिर्मन्त्रितं सार्धं त्वया पृथुललोचन ।
पुरस्यास्याविनाशाय यच्च राजंस्तथा कुरु ॥ ५.१९१.१४ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੂੰ ਜੋ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕਰ।
5.191.15
दैवं हि मानुषोपेतं भृशं सिद्ध्यति पार्थिव ।
परम्परविरोधाद्धि सिद्धिरस्ति न चैतयोः ॥ ५.१९१.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਦੈਵ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ।
5.191.16
तस्माद्विधाय नगरे विधानं सचिवैः सह ।
अर्चयस्व यथाकामं दैवतानि विशांपते ॥ ५.१९१.१६ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
5.191.17
एवं संभाषमाणौ तु दृष्ट्वा शोकपरायणौ ।
शिखण्डिनी तदा कन्या व्रीडितेव तपस्विनी ॥ ५.१९१.१७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ, ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਦ ਸ਼ਿਖੰਡਿਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਸ਼ਰਮਿੰਦੀ ਜਿਹੀ, ਤਪਸਵਣੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ।
5.191.18
ततः सा चिन्तयामास मन्कृते दुःखितावुभौ ।
इमाविति ततश्चक्रे मतिं प्राणविनाशने ॥ ५.१९१.१८ ॥
ਤਦ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੁਖੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ।
5.191.19
एवं सा निश्चयं कृत्वा भृशं शोकपरायणा ।
निर्जगाम गृहं त्यक्त्वा गहनं निर्जनं वनम् ॥ ५.१९१.१९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਘਣੇ, ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ।
5.191.20
यक्षेणर्द्धिमता राजन्स्थूणाकर्णेन पालितम् ।
तद्भयादेव च जनो विसर्जयति तद्वनम् ॥ ५.१९१.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੀ ਰਾਖੀ ਸਥੂਣਾਕਰਣ ਨਾਮਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਹੀ ਲੋਕ ਉਸ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
5.191.21
तत्र च स्थूणभवनं सुधामृत्तिकलेपनम् ।
लाजोल्लापिकधूमाढ्यमुच्चप्राकारतोरणम् ॥ ५.१९१.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਚੂਨੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਲੇਪ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਥੂਣ-ਭਵਨ ਹੈ; ਭੁੱਜੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਤੋਰਣਾਂ ਵਾਲਾ।
5.191.22
तन्प्रविश्य शिखण्डी सा द्रुपदस्यात्मजा नृप ।
अनश्नाना बहुतिथं शरीरमुदशोपयत् ॥ ५.१९१.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਿਖੰਡਿਨੀ ਉੱਥੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾਉਂਦੀ ਰਹੀ।
5.191.23
दर्शयामास तां यक्षः स्थूणो मार्दवसंयुतः ।
किमर्थोऽयं तवारम्भः करिष्ये ब्रूहि माचिरम् ॥ ५.१९१.२३ ॥
ਕੋਮਲ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਸਥੂਣ ਯਕਸ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਤੇਰੇ ਇਸ ਯਤਨ ਦਾ ਕੀ ਮਕਸਦ ਹੈ? ਦੱਸ, ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ।"
5.191.24
अशक्ययिति सा यक्षं पुनः पुनरुवाच ह ।
करिष्यामीति वै क्षिप्रं प्रत्युवाचाथ गुह्यकः ॥ ५.१९१.२४ ॥
ਉਹ ਯਕਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹੀ ਕਿ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਤਦ ਗੁਹਯਕ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।
5.191.25
धनेश्वरस्यानुचरो वरदोऽस्मि नृपात्मजे ।
अदेयमपि दास्यादि ब्रूहि यत्ते विवक्षितम् ॥ ५.१९१.२५ ॥
ਮੈਂ ਧਨੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਅਨੁਚਰ ਅਤੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜੋ ਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਦਿਆਂਗਾ; ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਉਹ ਦੱਸ।
5.191.26
ततः शिखण्डी तत्सर्वमखिलेन न्यवेदयत् ।
तस्मै यक्षप्रधानाय स्थूणाकर्णाय भारत ॥ ५.१९१.२६ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਕਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਥੂਣਾਕਰਣ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
5.191.27
आपन्नो मे पिता यक्ष न चिरान्नाशमेष्यति ।
अभियास्यति सक्रोधो दशार्णाधिपतिर्हि तम् ॥ ५.१९१.२७ ॥
ਹੇ ਯਕਸ਼, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਦਸ਼ਾਰਣ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰੇਗਾ।
5.191.28
मन्निमित्तं महोत्साहः सहेमकवचो नृपः ।
तस्माद्रक्षस्व मां यक्ष मातरं पितरं च मे ॥ ५.१९१.२८ ॥
ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮਹਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਵਚ ਸਮੇਤ ਆਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਯਕਸ਼, ਮੈਨੂੰ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾ।
5.191.29
प्रतिज्ञातो हि भवता दुःखप्रतिशमो मम ।
भवेयं पुरुषो यक्ष त्वत्प्रसादादनिन्दितः ॥ ५.१९१.२९ ॥
ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਯਕਸ਼, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੁਰਸ਼ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।
5.191.30
यावदेव स राजा वै नोपयाति पुरं मम ।
तावदेव महायक्ष प्रसादं कुरु गुह्यक ॥ ५.१९१.३० ॥
ਹੇ ਮਹਾਯਕਸ਼, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੇਰੇ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਹੇ ਗੁਹਯਕ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।