マハーバーラタ · 章 5.192
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.192.1
शिखण्डिवाक्यं श्रुत्वाऽथ स यक्षो भरतर्षभ ।
प्रोवाच मनसा चिन्त्य दैवेनोपनिपीडितः ॥ ५.१९२.१ ॥
バラタの雄牛よ、シカンディンの言葉を聞いて、そのヤクシャは運命に苦しめられ、心に思案してから言った。
5.192.2
भवितव्यं तथा तद्धि मम दुःखाय कौरव ।
भद्रे कामं करिष्यामि समयं तु निबोध मे ॥ ५.१९२.२ ॥
クル族の者よ、それはまさに私の苦しみとなる運命なのだ。善き女よ、お前の望みどおりにしよう、だが私の条件を聞け。
5.192.3
स्वं ते पुंस्त्वं प्रदास्यामि स्त्रीत्वं धारयिताऽस्मि ते ।
किंचित्कालं तु ते दास्ये पुल्लिङ्गं स्वमिदं तव।
आगन्तव्यं त्वया काले सत्यं चैव वदस्व मे ॥ ५.१९२.३ ॥
お前の男性性は返そう、そして私が女性性を引き受けよう。しばらくの間、お前のこの男の姿を返そう。お前は時が来れば戻らねばならぬ。真実を私に語れ。
5.192.4
प्रभुः संकल्पसिद्धोऽस्मि कामचारी विहंगमः ।
मत्प्रसादात्पुरं चैव त्राहि बन्धूंश्च केवलम् ॥ ५.१९२.४ ॥
私は全能で、意志によって成就し、思いのままに飛ぶ鳥である。私の恩寵によって、ただ都と親族だけを守れ。
5.192.5
स्त्रीलिङ्गं धारयिष्यामि तवेदं पार्थिवात्मजे ।
सत्यं मे प्रतिजानीहि करिष्यामि प्रियं तव ॥ ५.१९२.५ ॥
王子よ、お前のためにこの女の姿を私は保とう。私に真実の誓いを立てよ。お前の喜ぶことをしよう。
5.192.6
प्रतिदास्यामि भगवन्पुलिङ्गं तव सुव्रत ।
किंचित्कालान्तरं स्त्रीत्वं धारयस्व निशाचर ॥ ५.१९२.६ ॥
尊き者よ、善き誓いを守る者よ、お前の男の姿を返そう。夜を行く者よ、しばらくの間、女性性を保て。
5.192.7
प्रतियाते दशार्णे तु पार्थिवे हेमवर्मणि ।
कन्यैव हि भविष्यामि पुरुषस्त्वं भविष्यसि ॥ ५.१९२.७ ॥
金の鎧を着た十の国の王が去ったならば、私は再び乙女となり、あなたは男となるでしょう。
5.192.8
इत्युक्त्वा समयं तत्र चक्राते तावुभौ नृप ।
अन्योन्यस्यानभिद्रोहे तौ संक्रामयतां ततः ॥ ५.१९२.८ ॥
こう言って、王よ、二人はそこで約束を交わした。互いに欺かないという条件のもと、二人はそれから姿を取り替えた。
5.192.9
स्त्रीलिङ्गं धारयामास स्थूणो यक्षोऽथ भारत ।
यक्षरूपं च तद्दीप्तं शिखण्डी प्रत्यपद्यत ॥ ५.१९२.९ ॥
そのとき夜叉スターナは女性の性を取り、バーラタよ。そしてシカンディンはその輝く夜叉の姿を得た。
5.192.10
ततः शिखण्डी पाञ्चाल्यः पुंस्त्वमासाद्य पार्थिव ।
विवेश नगरं हृष्टः पितरं च समासदत् ॥ ५.१९२.१० ॥
そのときパーンチャーラの子シカンディンは男性性を得て、王よ、喜び勇んで都に入り、父のもとへ行った。
5.192.11
यथावृत्तं तु तत्सर्वमाचख्यौ द्रुपदस्य तत् ।
मातुश्च रहिते राजन्प्रसादं यक्षजं तदा।
द्रुपदस्तस्य तच्छ्रुत्वा हर्षमाहारयत्परम् ॥ ५.१९२.११ ॥
起こったことをすべてありのままにドルパダに語った。王よ、母と二人きりのとき、夜叉から授かった恩恵についてもそのとき語った。ドルパダはそれを聞いて大いに喜んだ。
5.192.12
सभार्यस्तच्च सस्मार महेश्वरवचस्तदा ।
ततः संप्रेषयामास दशार्णाधिपतेर्नृपः ॥ ५.१९२.१२ ॥
妻とともに、彼はそのときマヘーシュヴァラの言葉を思い出した。それから王はダシャールナの主のもとへ使者を送った。
5.192.13
पुरुषोऽयं मम सुतः श्रद्धत्तां मे भवानिति ।
अथ दाशार्णको राजा सहसाभ्यागमत्तदा ॥ ५.१९२.१३ ॥
「この男は私の息子です。どうか私を信じてください」と言い、そのとき、ダシャールナの王が突然やって来た。
5.192.14
पाञ्चालराजं द्रुपदं दुःखशोकसमन्वितः ।
ततः काम्पिल्यमासाद्य दशार्णाधिपतिस्ततः ॥ ५.१९२.१४ ॥
パーンチャーラの王ドルパダは悲しみと嘆きに満ちていた。そこでダシャールナの主はカンピリヤに着き、（使者を送った）。
5.192.15
प्रेषयामास सत्कृत्य दूतं ब्रह्मविदां वरम् ।
ब्रूहि मद्वचनाद्दूत पाञ्चाल्यं तं नृपाधमम् ॥ ५.१९२.१५ ॥
ブラフマンを知る者の中で最も優れた使者を敬意をもって送り、こう言った。「使者よ、私の言葉によって、あの卑しい王パーンチャーリャに告げよ——
5.192.16
यन्मे कन्यां स्वकन्यार्थे वृतवानसि दुर्मते ।
फलं तस्यावलेपस्य द्रक्ष्यस्यद्य न संशयः ॥ ५.१९२.१६ ॥
「お前は私の娘を自分の娘のために選んだのだ、邪な者よ。その驕りの報いを今日必ず見ることになる。疑いはない。
5.192.17
एवमुक्तश्च तेनासौ ब्राह्मणो राजसत्तम ।
दूतः प्रयातो नगरं दाशार्णनृपचोदितः ॥ ५.१९२.१७ ॥
王の中の最上の者よ、彼にそう告げられて、そのバラモンの使者はダシャールナの王に促され、町へと出発した。
5.192.18
ततः आसादयामास पुरोधा द्रुपदं पुरे ।
तस्मै पाञ्चालको राजा गामर्घ्यं च सुसत्कृतम् ॥ ५.१९२.१८ ॥
そこで家の祭官は町でドルパダのもとに到着した。パーンチャーラの王は彼を厚くもてなし、牛と敬意の供物を与えた。
5.192.19
प्रापयामास राजेन्द्र सह तेन शिखण्डिना । ॥ ५.१९२.१९ ॥
王の中の王よ、彼はシカンディンと共に彼らをそこへ送り届けた。
5.192.20
यदुक्तं तेन वीरेण राज्ञा काञ्चनवर्मणा ।
यत्तेऽहमधमाचार दुहित्राऽस्म्यभिवञ्चितः ॥ ५.१९२.२० ॥
その英雄、金甲王カーンチャナヴァルマンが言ったこと：卑しい行いの者よ、お前の娘に私は欺かれたのだ。
5.192.21
तस्य पापस्य करणात्फलं प्राप्नुहि दुर्मते ।
देहि युद्धं नरपते ममाद्य रणमूर्धनि ॥ ५.१९२.२१ ॥
その悪行の果報を受けよ、邪な心の者よ。人の主よ、今日戦場の最前線で私と戦え。
5.192.22
उद्धरिष्यामि ते सद्यः सामात्यसुतबान्धवम् ।
तदुपालम्भसंयुक्तं श्रावितः किल पार्थिवः ॥ ५.१९२.२२ ॥
お前を大臣、息子、親族もろとも直ちに根絶やしにしてやろう。あの王は確かにその非難を伴う言葉を聞かされたのだ。
5.192.23
दशार्णपतिना चोक्तो मन्त्रिमध्ये पुरोधसा ।
अभवद्भरतश्रेष्ठ द्रुपदः प्रणयानतः ॥ ५.१९२.२३ ॥
バラタ族の最良の者よ、ダシャールナの王と祭官が大臣たちの中で語りかけると、ドルパダは敬意をもって頭を下げた。
5.192.24
यदाह मां भवान्ब्रह्मन्संबन्धिवचनाद्वचः ।
अस्योत्तरं प्रतिवचो दूतो राज्ञे वदिष्यति ॥ ५.१९२.२४ ॥
ブラーフマナよ、あなたが親族の言葉として私に告げたことへの答えを、使者が王に伝えるであろう。
5.192.25
ततः संप्रेषयामास द्रुपदोऽपि महात्मने ।
हिरण्यवर्मणे दूतं ब्राह्मणं वेदपारगम् ॥ ५.१९२.२५ ॥
その後ドルパダも、ヴェーダに通達したバラモンの使者を偉大なるヒラニヤヴァルマンのもとへ送った。
5.192.26
तमागम्य तु राजानं दशार्णाधिपतिं तदा ।
तद्वाक्यमाददे राजन्यदुक्तं द्रुपदेन ह ॥ ५.१९२.२६ ॥
ダシャールナの主であるその王のもとに至り、王よ、ドルパダの言葉を伝えた。
5.192.27
आगमः क्रियतां व्यक्तः कुमारोऽयं सुतो मम ।
मिथ्यैतदुक्तं केनापि तदश्रद्धेयमित्युत ॥ ५.१९२.२७ ॥
明確な訪問を取り決めよ。この王子は私の息子である。これは誰かが偽って言ったものであり、信じてはならない、とも言われた。
5.192.28
ततः स राजा द्रुपदस्य श्रुत्वा ।
विमर्शयुक्तो युवतीर्वरिष्ठाः।
संप्रेषयामास सुचारुरूपाः ।
शिखण्डिनं स्त्रीपुमान्वेति वेत्तुम् ॥ ५.१९२.२८ ॥
その王はドルパダの言葉を聞き熟考し、シカンディンが女か男かを知るために、美しい姿の最上の若い女性たちを送った。
5.192.29
तां पूजां नाभ्यनन्दत्स वाक्यं चेदमुवाच ह ।
ताः प्रेषितास्तत्त्वभावं विदित्वा
प्रीत्या राज्ञे तच्छशंसुर्हि सर्वम् ।
शिखण्डिनं पुरुषं कौरवेन्द्र
दाशार्णराजाय महानुभावम् ॥ ५.१९२.२९ ॥
彼はその歓待を喜ばず、この言葉を言った。派遣された女性たちは真の状況を知り、親しみをこめて王にすべてを報告した — クル族の主よ、シカンディンは大きな力を持つ男である、とダシャールナの王に伝えられた。
5.192.30
ततः कृत्वा तु राजा स आगमं प्रीतिमानथ ।
संबन्धिना समागम्य हृष्टो वासमुवास ह ॥ ५.१९२.३० ॥
その王は喜び、訪問の段取りを整え、親族と会い、喜びのうちにそこに留まった。
5.192.31
शिखण्डिने च मुदितः प्रादाद्वित्तं जनेश्वरः ।
हस्तिनोऽश्वांश्च गाश्चैव दासीर्बहुशतास्तथा ।
पूजितश्च प्रतिययौ निर्भर्त्स्य तनयां किल ॥ ५.१९२.३१ ॥
喜んだ王はシカンディンに富を与えた——象、馬、牛、そして数百人の女召使い。敬われた王は娘を叱責して立ち去った。
5.192.32
विनीतकिल्विषे प्रीते हेमवर्मणि पार्थिवे ।
प्रतियाते दशार्णे तु हृष्टरूपा शिखण्डिनी ॥ ५.१९२.३२ ॥
罪を償い喜んだ金の鎧の王がダシャールナへ帰ったのち、喜色の顔のシカンディニーはそこにとどまった。
5.192.33
कस्यचित्त्वथ कालस्य कुबेरो नरवाहनः ।
लोकयात्रां प्रकुर्वाणः स्थूणस्यागान्निवेशनम् ॥ ५.१९२.३३ ॥
しばらくして、人に担がれるクベーラは世界巡りの途中でスターナの住まいに来た。
5.192.34
स नद्गृहस्योपरि वतमान ।
आलोकयामास धनाधिगोप्ता।
स्थूणस्य यक्षस्य विवेश वेश्म ।
स्वलंकृतं माल्यगुणैर्विचित्रैः ॥ ५.१९२.३४ ॥
ナダの館の上に立って周囲を見渡した。財の守護者はヤクシャ・スターナの館に入った。そこは色とりどりの花輪で美しく飾られていた。
5.192.35
लाचैश्च गन्धैश्च तथा वितानै-
रभ्यर्चितं धृनधृपितं च।
ध्वजैः पताकाभिरलंकृतं च ।
भक्ष्यान्नपेयामिपदत्तमोदम् ॥ ५.१९२.३५ ॥
炒り米と香と天蓋で供養され、香で薫じられ、旗と幟で飾られ、食物、飲み物、肉の供物によって喜ばしかった。
5.192.36
तत्स्थानं तस्य दृष्ट्वा तु सर्वतः समलंकृतम् ।
मणिरत्नसुवर्णानां मालाभिः परिपूरितम् ॥ ५.१९२.३६ ॥
その場所が四方すべて見事に飾られ、宝石・珠玉・黄金の花輪で満ちているのを見て。
5.192.37
नानाकुसूमगन्धाढ्यं सिक्तसंमृष्टशोभितम् ।
अथाब्रवीद्यक्षपतिस्तान्यक्षाननुगांस्तदा ॥ ५.१९२.३७ ॥
さまざまな花の香りに満ち、清められ掃き清められて飾られたその館で、そのとき夜叉王は従う夜叉たちに言った。
5.192.38
स्वलंकृतमिदं वेश्म स्थूणस्यामितविक्रमाः ।
नोपसर्पति मां चैव कस्मादद्य स मन्दधीः ॥ ५.१९२.३८ ॥
この館は美しく飾られている。無限の勇猛なる者たちよ、なぜ今日スターナは私のもとに来ないのか。あの愚かな者はなぜ近づかないのか。
5.192.39
यस्माज्जानन्स मन्दात्मा मामसौ नोपसर्पति ।
तस्मात्तस्मै महादण्डो धार्यः स्यादिति मे मतिः ॥ ५.१९२.३९ ॥
知っていながら、あの愚かな魂は私のもとに近づかない。それゆえ、彼に重い罰を与えるべきだというのが私の考えだ。
5.192.40
द्रुपदस्य सुता राजन्राज्ञो जाता शिखण्डिनी ।
तस्या निमित्ते कस्मिंश्चित्प्रादात्पुरुषलक्षणम् ॥ ५.१९२.४० ॥
王よ、ドルパダ王の娘シカンディニーが生まれた。彼女のために、誰かが男の印を授けたのだ。
5.192.41
अग्रहील्लक्षणं स्त्रीणां स्त्रीभूता तिष्ठते गृहे ।
नोपसर्पति तेनासौ सव्रीडः स्त्रीसरूपवान् ॥ ५.१९२.४१ ॥
彼女は女の印を取り、女として家に留まっている。恥じらい、女の姿であるため、彼女は私のもとに近づかない。
5.192.42
एतस्मात्कारणाद्राजन्स्थूणो न त्वाऽद्य सर्पति ।
श्रुत्वा कुरु यथान्यायं विमानमिह तिष्ठताम् ॥ ५.१९२.४२ ॥
この理由により、王よ、スターナは今日来ないのです。お聞きになり、ここに留まる者たちの天車について正しく裁かれませ。
5.192.43
आनीयतां स्थूण इति ततो यक्षाधिपोऽब्रवीत् ।
कर्तास्मि निग्रहं तस्य प्रत्युवाच पुनः पुनः ॥ ५.१९२.४३ ॥
「スターヌを連れて来い」と、そのときヤクシャの主は言った。「私は彼に罰を与える」と、彼は繰り返し答えた。
5.192.44
सोऽभ्यगच्छत यक्षेन्द्रमाहूतः पृथिवीपते ।
स्त्रीमरूपो महाराज तस्थौ व्रीडासमन्वितः ॥ ५.१९२.४४ ॥
呼び出された彼はヤクシャの主のもとへ赴いた、大地の主よ。大王よ、女の姿となり、恥じらいに満ちて彼は立っていた。
5.192.45
तं शशापाथ संक्रुद्धो धनदः कुरूनन्दन ।
एवमेव भवत्वद्य स्त्रीत्वं पापस्य गुह्यकाः ॥ ५.१९२.४५ ॥
そのとき怒った財神は彼を呪った、クルの喜びよ。「そのとおりになれ。この罪人は今日から女性となれ、グヒヤカたちよ」。
5.192.46
ततोऽब्रवीद्यक्षपतिर्महात्मा ।
यस्माददास्त्ववमन्येह यक्षान्।
शिखण्डिनो लक्षणं पापबुद्धे ।
स्त्रीलक्षणं चाग्रहीः पापकर्मन् ॥ ५.१९२.४६ ॥
そのとき大いなる魂のヤクシャの主は言った。「おまえがここでヤクシャたちを侮ったゆえに、邪悪な心の者よ、シカンディンの特徴と女性の特徴をおまえは受けたのだ、悪行を行う者よ」。
5.192.47
अप्रवृत्तं सुदुर्बुद्धे यस्मादेतत्त्वया कृतम् ।
तस्मादद्य प्रभृत्येव स्त्री त्वं सा पुरुषस्तथा ॥ ५.१९२.४७ ॥
「極めて邪悪な者よ、まだ始まってもいないことをおまえは行った。ゆえに今日からおまえは女であり、彼もまた同様に男となる」。
5.192.48
ततः प्रसादयामासुर्यक्षा वैश्रवणं किल ।
स्थूणस्यार्थे कुरुष्वान्तं शापस्येति पुनः पुनः ॥ ५.१९२.४८ ॥
そのときヤクシャたちはヴァイシュラヴァナをなだめた。「スターヌのために、呪いに終わりを与えてください」と、彼らは繰り返し言った。
5.192.49
ततो महात्मा यक्षेन्द्रः प्रत्युवाचानुगामिनः ।
सर्वान्यक्षगणांस्तात शापस्यान्तचिकीर्षया ॥ ५.१९२.४९ ॥
そこで偉大な心のヤクシャ王は、従う全てのヤクシャの群れに答えた。子らよ、呪いを終わらせたいと願って。
5.192.50
शिखण्डिनि हते यक्षाः स्वं रूपं प्रतिपत्स्यते ।
स्थूणो यक्षो निरुद्वेगो भवत्विति महामनाः ॥ ५.१९२.५० ॥
ヤクシャたちよ、シカンディンが殺されたとき、彼は本来の姿を取り戻すであろう。ヤクシャのステューナは憂いなくあれ、と高潔な方は言われた。
5.192.51
इत्युक्त्वा भगवान्देवो यक्षराजः सुपूजितः ।
प्रययौ सहितः सर्वैर्निमेषान्तरचारिभिः ॥ ५.१९२.५१ ॥
こう言って、尊き神であり、深く崇められたヤクシャ王は、またたきの間に移動する者たち全てを伴って去っていった。
5.192.52
स्थूणस्तु शापं संप्राप्य तत्रैव न्यवसत्तदा ।
समये चागमूत्तूर्णं शिखण्डी तं क्षपाचरम् ॥ ५.१९२.५२ ॥
しかしステューナは呪いを受けて、そのままそこに留まった。定められた時に、シカンディンは急いでその夜の徘徊者のもとに来た。
5.192.53
सोऽभिगम्याब्रवीद्वाक्यं प्राप्तोऽस्मि भगवन्निति ।
तमब्रवीत्ततः स्थूणः प्रीतोऽस्मीति पुनः पुनः ॥ ५.१९२.५३ ॥
彼は近づいて言った。「尊きお方よ、私は参りました。」するとステューナは彼に何度も言った。「私は喜んでいる。」
5.192.54
आर्जवेनागतं दृष्ट्वा राजपुत्रं शिखण्डिनम् ।
सर्वमेव यथावृत्तमाचचक्षे शिखण्डिने ॥ ५.१९२.५४ ॥
誠実にやって来た王子シカンディンを見て、彼は起こったことすべてを、そのままの通りにシカンディンに語った。
5.192.55
शप्तो वैश्रवणेनाहं त्वत्कृते पार्थिवात्मज ।
गच्छेदानीं यथाकामं चर लोकान्यथासुखम् ॥ ५.१९२.५५ ॥
王子よ、あなたのせいで私はヴァイシュラヴァナ（クベーラ）に呪われた。今は望むままに行き、安らかに諸世界を巡りなさい。
5.192.56
दिष्टमेतत्पुरा मन्ये न शक्यमतिवर्तितुम् ।
गमनं तव चेतो हि पौलस्त्यस्य च दर्शनम् ॥ ५.१९२.५६ ॥
これは以前から定められていたことで、避けられないと私は思う。あなたが去り、プラスティヤの子（クベーラ）に会うことこそ、あなたの心の意図なのだ。
5.192.57
एवमुक्तः शिखण्डी तु स्थूणयक्षेण भारत ।
प्रत्याजगाम नगरं हर्वेण महतावृतः ॥ ५.१९२.५७ ॥
夜叉スターナにこう告げられて、バーラタよ、シカンディンは大きな喜びに包まれて町へ戻った。
5.192.58
पूजयामास विविधैर्गन्धमाल्यैर्महाधनैः ।
द्विजातीन्देवताश्चैव चैत्यानथ चतुष्पथान् ॥ ५.१९२.५८ ॥
彼は様々な香りの花環と高価な供物で、再生族、神々、塔廟、そして四つ辻を供養した。
5.192.59
द्रुपदः सह पुत्रेण सिद्धार्थेन शिखण्डिना ।
मुदं च परमां लेभे पाञ्चाल्यः सह बान्धवैः ॥ ५.१९२.५९ ॥
パーンチャーラのドルパダは、目的を遂げた息子シカンディンとともに、親族らと大いなる喜びを得た。
5.192.60
शिष्यार्थं प्रददौ चाथ द्रोणाय कुरुपुङ्गव ।
शिखण्डिनं महाराज पुत्रं स्त्रीपूर्विणं तथा ॥ ५.१९२.६० ॥
それからクルの雄牛よ、彼は弟子としてドローナにシカンディンを与えた。大王よ、以前は女であったその息子をも。
5.192.61
प्रतिपेदे चतुष्पादं धनुर्वेदं नृपात्मजः ।
शिखण्डी सह युष्माभिर्धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ५.१९२.६१ ॥
王子シカンディンは、あなた方と、パルシャタの子ドリシュタデュムナとともに、四分の弓術を学んだ。
5.192.62
मम त्वेतच्चरास्तात यथावत्प्रत्यवेदयन् ।
जडान्धबधिराकारा ये मुक्ता द्रपदे मया ॥ ५.१९२.६२ ॥
わが子よ、私がドルパダの国へ愚か者、盲人、聾者の姿に変装させて送った間者たちが、これらすべてをありのままに私に報告した。
5.192.63
एवमेष महाराज स्त्री पुमान्द्रुपदात्मजः ।
स संभूतः कुरुश्रेष्ठ शिखण्डी रथसत्तमः ॥ ५.१९२.६३ ॥
このように、大王よ、ドルパダの子シカンディンは、最初は女で、後に男となった者だが、クル族の最良の者よ、最高の戦車の戦士として生まれたのだ。
5.192.64
ज्येष्ठा काशिपतेः कन्या अम्बा नामेति विश्रुता ।
द्रुपदस्य कुले जाता शिखण्डी भरतर्षभ ॥ ५.१९२.६४ ॥
カーシー王の長女は、アンバーという名で知られていたが、バラタの牡牛よ、ドルパダの家にシカンディンとして生まれた。
5.192.65
नाहमेनं धनुष्पाणिं युयुत्सुं समुपस्थितम् ।
मुहूर्तमपि पश्येयं प्रहरेयं न चाप्युत ॥ ५.१९२.६५ ॥
弓を手に、戦いを求めて私の前に現れた彼を、私は一瞬たりとも見ず、打ちもしないだろう。
5.192.66
व्रतमेतन्मम सदा पृथिव्यामपि विश्रुतम् ।
स्त्रियां स्त्रीपूर्वके चैव स्त्रीनाम्नि स्त्रीसरूपिणि ॥ ५.१९२.६६ ॥
これが私の誓いであり、地上でも常に名高いものだ。女に対して、かつて女であった者に対して、女の名と女の姿を持つ者に対して、私は武器を取らない。
5.192.67
न मुञ्चेयमहं बाणमिति कौरवनन्दन ।
न हन्यामहमेतेन कारणेन शिखण्डिनम् ॥ ५.१९२.६७ ॥
クルの歓喜よ、私は矢を放たない。この理由からシカンディンを打つことはないだろう。
5.192.68
एतत्तत्त्वमहं वेद जन्म तात शिखण्डिनः ।
ततो नैनं हनिष्यामि समरेष्वाततायिनम् ॥ ५.१९२.६८ ॥
親愛なる者よ、私はシカンディンの生まれについてのこの真実を知っている。ゆえに戦いで攻撃してきても、私は彼を打たない。
5.192.69
यदि भीष्मः स्त्रियं हन्यात्सन्तः कुर्युर्विगर्हणम् ।
नैनं तस्माद्धनिष्यामि दृष्ट्वापि समरे स्थितम् ॥ ५.१९२.६९ ॥
もしビーシュマが女を殺せば、善き人々は彼を非難するだろう。ゆえに戦場に立つ彼を見ても、私は彼を打たない。
5.192.70
एतच्छ्रुत्वा तु करव्यो राजा दुर्योधनस्तदा ।
मुहूर्तमिव स ध्यात्वा भीष्मे युक्तममन्यत ॥ ५.१९२.७० ॥
これを聞いたドゥルヨーダナ王は、しばし思いをめぐらし、ビーシュマの言葉を妥当と考えた。