મહાભારત · અધ્યાય 5.196
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.196.1
तथैव राजा कौन्तेयो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
धृष्टद्युम्नमुखान्वीरांश्चोदयामास भारत ॥ ५.१९६.१ ॥
એ જ રીતે કુંતીપુત્ર ધર્મપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરે ધૃષ્ટદ્યુમ્નની આગેવાની હેઠળના વીરોને પ્રેરિત કર્યા, હે ભારત.
5.196.2
चेदिकाशिकरूशानां नेतारं दृढविक्रमम् ।
सेनापतिममित्रघ्नं धृष्टकेतुमथादिशत् ॥ ५.१९६.२ ॥
ચેદિ, કાશી અને કુરુઓના નેતા, દૃઢ પરાક્રમી, શત્રુઘ્ન ધૃષ્ટકેતુને તેમણે સેનાપતિ નીમ્યો.
5.196.3
विराटं द्रुपदं चैव युयुधानं शिखण्डिनम् ।
पाञ्चाल्यौ च महेष्वासौ युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ ५.१९६.३ ॥
વિરાટ, દ્રુપદ, યુયુધાન, શિખંડી તથા બે મહાન ધનુર્ધર પાંચાલ યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજા.
5.196.4
ते शूराश्चित्रवर्माणस्तप्तकुण्डलधारिणः ।
आज्यावसिक्ता ज्वलिता धिष्ण्येष्विव हुताशनाः ॥ ५.१९६.४ ॥
તે શૂરવીરો, વિચિત્ર કવચધારી, તપ્ત સુવર્ણનાં કુંડળ પહેરેલા, ઘીથી અભિષિક્ત થઈ યજ્ઞવેદીઓ પરના પ્રજ્વલિત અગ્નિઓ જેવા હતા.
5.196.5
अशोभन्त महेष्वासा ग्रहाः प्रज्वलिता इव ।
अथ सैन्यं यथायोगं पूजयित्वा नरर्षभः ॥ ५.१९६.५ ॥
મહાન ધનુર્ધરો પ્રજ્વલિત ગ્રહો સમાન શોભ્યા. પછી તે નરશ્રેષ્ઠે યથાયોગ્ય રીતે સેનાનું સન્માન કરીને—
5.196.6
दिदेश तान्यनीकानि प्रयाणाय महीपतिः ।
तेषां युधिष्ठिरो राजा ससैन्यानां महात्मनाम् ॥ ५.१९६.६ ॥
તે સેનાની ટુકડીઓને મહીપતિએ પ્રયાણ માટે આજ્ઞા આપી. તે મહાત્માઓ અને તેમની સેનાઓના નેતા રાજા યુધિષ્ઠિર હતા.
5.196.7
व्यादिदेश सबाह्यानां भक्ष्यभोज्यमनुत्तमम् ।
स गजाश्वमनुष्याणां ये च शिल्पोपजीविनः ॥ ५.१९६.७ ॥
બહાર રહેલાઓ માટે ઉત્તમ ભક્ષ્ય-ભોજ્ય પદાર્થોની તેણે આજ્ઞા આપી; હાથી, ઘોડા, માણસો અને શિલ્પથી જીવનારાઓ માટે પણ.
5.196.8
अभिमन्युं बृहन्तं च द्रौपदेयांश्च सर्वशः ।
धृष्टद्युम्नमुखानेतान्प्राहिणोत्पाण्डुनन्दनः ॥ ५.१९६.८ ॥
પાંડુપુત્રે અભિમન્યુ, બૃહંત, દ્રૌપદીના સર્વ પુત્રો અને ધૃષ્ટદ્યુમ્ન જેમાં મુખ્ય હતા, તે સૌને મોકલ્યા.
5.196.9
भीमं च युयुधानं च पाण्डवं च धनंजयम् ।
द्वितीयं प्रेषयामास बलस्कन्धं युधिष्टिरः ॥ ५.१९६.९ ॥
ભીમ, યુયુધાન અને પાંડવ ધનંજયને યુધિષ્ઠિરે સેનાનો બીજો ભાગ બનાવીને મોકલ્યા.
5.196.10
भाण्डं समारोपयतां चरतां संप्रधावताम् ।
हृष्टानां तत्र योधानां शब्दो दिवमिवास्पशत् ॥ ५.१९६.१० ॥
ત્યાં સામાન ચડાવનારા, ફરનારા, દોડનારા અને હર્ષિત યોદ્ધાઓનો અવાજ જાણે આકાશને સ્પર્શતો હતો.
5.196.11
स्वयमेव ततः पश्चाद्विराटद्रपदान्वितः ।
अथापरैर्महीपालैः सह प्रायान्महीपतिः ॥ ५.१९६.११ ॥
પછી પોતે પાછળથી વિરાટ અને દ્રુપદ સાથે, અન્ય રાજાઓ સાથે મહીપતિ પ્રયાણ કર્યું.
5.196.12
भीमधन्वायती सेना धृष्टद्युम्नेन पालिता ।
गङ्गेव पूर्णा स्तिमिता स्यन्दमाना व्यदृश्यत ॥ ५.१९६.१२ ॥
ભીમના ધનુષ્યથી વિસ્તરેલી, ધૃષ્ટદ્યુમ્નથી રક્ષાયેલી તે સેના ભરેલી, શાંત અને વહેતી ગંગા જેવી દેખાઈ.
5.196.13
ततः पुनरनीकानि न्ययोजयत बुद्धिमान् ।
मोहयन्धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां बुद्धिनिश्चयम् ॥ ५.१९६.१३ ॥
પછી બુદ્ધિમાન (યુધિષ્ઠિરે) ફરીથી સેનાઓને ગોઠવી; ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોનો નિશ્ચય તેથી મૂંઝાયો.
5.196.14
द्रौपदेयान्महेष्वासानभिमन्युं च पाण्डवः ।
नकुलं सहदेवं च सर्वांश्चैव प्रभद्रकान् ॥ ५.१९६.१४ ॥
પાંડવે દ્રૌપદીના મહાધનુર્ધર પુત્રો, અભિમન્યુ, નકુલ, સહદેવ અને બધા પ્રભદ્રકોને (નિયુક્ત કર્યા).
5.196.15
दश चाश्वसहस्राणि द्विसहस्त्राणि दन्तिनाम् ।
अयुतं च पदातीनां रथाः पञ्चशतं तथा ॥ ५.१९६.१५ ॥
દસ હજાર ઘોડા, બે હજાર હાથી, દસ હજાર પાયદળ અને પાંચસો રથ (તેણે નિયુક્ત કર્યા).
5.196.16
भीमसेनस्य दुर्धर्षं प्रथमं प्रादिशद्बलम् ।
मध्यमे च विराटं च जयत्सेनं च पाण्डवः ॥ ५.१९६.१६ ॥
પાંડવે પ્રથમ ભીમસેનની દુર્ધર્ષ સેનાને ગોઠવી; મધ્યમાં વિરાટ અને જયત્સેનને રાખ્યા.
5.196.17
महारथौ च पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमौजसौ ।
वीर्यवन्तौ महात्मानौ युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ ५.१९६.१७ ॥
મહારથી, પરાક્રમી, મહાત્મા એવા બે પાંચાલ વીરો યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજસ.
5.196.18
अन्वयातां तदा मध्ये वासुदेवधनञ्जयौ ।
तौ दृष्ट्वा पृथिवीपाला नष्टमित्येव मेनिरे।
अन्तरिक्षगताः सर्वे देवाः सेन्द्रपुरोगमाः ॥ ५.१९६.१८ ॥
ત્યારે મધ્યમાં વાસુદેવ અને ધનંજય અનુસર્યા. તેમને જોઈને ભૂપાલો માનવા લાગ્યા કે બધું નષ્ટ થયું; ઇન્દ્રની આગેવાની હેઠળના આકાશમાં રહેલા દેવો પણ તેમ જ માનવા લાગ્યા.
5.196.19
बभूवुरतिसंरब्धाः कृतप्रहरणा नराः ।
तेषां विंशतिसाहस्रा हयाः शूरैरधिष्ठिताः ।
पञ्च नागसहस्राणि रथवंशाश्च सर्वशः ॥ ५.१९६.१९ ॥
તેઓ સૌ અતિશય ક્રોધિત થયા અને શસ્ત્રો ધારણ કરેલા યોદ્ધા બન્યા. તેમનામાં વીસ હજાર ઘોડા હતા, જેમના પર શૂરવીરો સવાર હતા; પાંચ હજાર હાથી હતા અને ચોતરફ રથોની હારો હતી.
5.196.20
पदातयश्च ये शूराः कार्मुकासिगदाधराः ।
सहस्रशोऽन्वयुः पश्चादग्रतश्च सहस्रशः ॥ ५.१९६.२० ॥
ધનુષ્ય, તલવાર અને ગદા ધારણ કરેલા જે શૂરવીર પાયદળ હતા તે હજારોની સંખ્યામાં પાછળ ચાલ્યા અને હજારોની સંખ્યામાં આગળ પણ ગયા.
5.196.21
युधिष्ठिरो यत्र सैन्ये स्वयमेव बलार्णवे ।
तत्र ते पृथिवीपाला भूयिष्ठं पर्यवस्थिताः ॥ ५.१९६.२१ ॥
યુધિષ્ઠિર પોતે સેનાના સાગરમાં જ્યાં હતો, ત્યાં જ એ રાજાઓ મોટી સંખ્યામાં ચારેબાજુ ઊભા રહ્યા.
5.196.22
तत्र नागसहस्राणि हयानामयुतानि च ।
तथा रथसहस्राणि पदातीनां च भारत ॥ ५.१९६.२२ ॥
ત્યાં હજારો હાથી, અયુત સંખ્યામાં ઘોડા, હજારો રથ અને પાયદળ પણ હતા, હે ભારત.
5.196.23
चेकितानः स्वसैन्येन महता पार्थिवर्षभ ।
धृष्टकेतुश्च चेदीनां प्रणेता पार्थिवो ययौ ॥ ५.१९६.२३ ॥
હે રાજાઓમાં વૃષભ, પોતાના મોટા સૈન્ય સાથે ચેકિતાન ગયો; ચેદિઓનો નેતા રાજા ધૃષ્ટકેતુ પણ ગયો.
5.196.24
सात्यकिश्च महेष्वासो वृष्णीनां प्रवरो रथः ।
वृतः शतसहस्रेण रथानां प्रमुदन्बली ॥ ५.१९६.२४ ॥
મહાધનુર્ધર અને વૃષ્ણિઓમાં શ્રેષ્ઠ રથી સાત્યકિ, એક લાખ રથોથી ઘેરાયેલો, આનંદિત થઈને બળવાન બનીને ગયો.
5.196.25
क्षत्रदेवब्रह्मदेवौ रथस्थौ पुरुषर्षभौ ।
जघनं पालयन्तौ च पृष्ठतोऽनुप्रजग्मतुः ॥ ५.१९६.२५ ॥
રથમાં ઊભેલા પુરુષશ્રેષ્ઠ ક્ષત્રદેવ અને બ્રહ્મદેવ સૈન્યના પાછલા ભાગનું રક્ષણ કરતા પાછળ ચાલ્યા.
5.196.26
शकटापणवेशाश्च यानं युग्यं च सर्वशः ।
तत्र नागसहस्राणि हयानामयुतानि च ।
फल्गु सर्वं कलत्रं च यत्किंचित्कृशदुर्बलम् ॥ ५.१९६.२६ ॥
ગાડાં, બજારો અને સેવકો, બધા પ્રકારનાં વાહનો અને ભાર વહન કરતાં પશુઓ; ત્યાં હજારો હાથીઓ અને દસ હજાર ઘોડાઓ હતા; બધી તુચ્છ વસ્તુઓ, પત્નીઓ અને જે કંઈ કૃશ-દુર્બળ હતું તે બધું હતું.
5.196.27
कोशसञ्चयवाहांश्च कोष्ठागारं तथैव च ।
गजानीकेन संगृह्य शनैः प्रायाद्युधिष्ठिरः ॥ ५.१९६.२७ ॥
ખજાનો અને ભંડાર વહન કરનારાઓને તથા અનાજના કોઠારને હાથીઓના સૈન્યથી ઘેરીને યુધિષ્ઠિર ધીમે ધીમે આગળ વધ્યા.
5.196.28
तमन्वयात्सत्यधृतिः सौचित्तिर्युद्धदुर्मदः ।
श्रेणिमान्वसुदानश्च पुत्रः काश्यस्य वा विभुः ॥ ५.१९६.२८ ॥
તેમની પાછળ સત્યધૃતિ, યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત સૌચિત્તિ, શ્રેણિમાન, વસુદાન અથવા કાશીરાજનો પરાક્રમી પુત્ર ચાલ્યા.
5.196.29
रथा विंशतिसाहस्रा ये तेषामनुयायिनः ।
हयानां दश कोट्यश्च महतां किंकिणीकिनाम् ॥ ५.१९६.२९ ॥
વીસ હજાર રથ હતા, જે તેમના અનુયાયીઓ હતા; નાની ઘંટડીઓથી શણગારેલા મહાન ઘોડા દસ કરોડ હતા.
5.196.30
गजा विंशतिसाहस्रा ईषादन्ताः प्रहारिणः ।
कुलीना भिन्नकरटा मेघा इव विसर्पिणः ॥ ५.१९६.३० ॥
વીસ હજાર હાથીઓ હતા; હળના દાંડા જેવા દાંતવાળા, પ્રહાર કરનારા; કુલીન જાતિના, ગંડસ્થળમાંથી મદ ઝરતા, મેઘ જેવા આગળ વધતા.
5.196.31
षष्टिर्नागसहस्राणि दशान्यानि च भारत ।
युधिष्ठिरस्य यान्यासन्युधि सेना महात्मनः ॥ ५.१९६.३१ ॥
હે ભારત, મહાત્મા યુધિષ્ઠિરની યુદ્ધસેનામાં જે હાથીઓ હતા તે સાઠ હજાર અને બીજા દસ (હજાર) હતા.
5.196.32
क्षरन्त इव जीमूताः प्रभिन्नकरटामुखाः ।
राजानमन्वयुः पश्चाच्चलन्त इव पर्वताः ॥ ५.१९६.३२ ॥
મદ ઝરતા વાદળો જેવા, મદજળથી ભીના મુખવાળા તેઓ રાજાની પાછળ ચાલ્યા, જાણે ચાલતા પર્વતો.
5.196.33
एवं तस्य बलं भीमं कुन्तीपुत्रस्य धीमतः ।
यदाश्रित्याथ युयुधे धार्तराष्ट्रं सुयोधनम् ॥ ५.१९६.३३ ॥
આ રીતે બુદ્ધિમાન કુંતીપુત્રની તે ભયંકર સેનાનો આશ્રય લઈને તેણે ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર સુયોધન સામે યુદ્ધ કર્યું.
5.196.34
ततोऽन्ये शतशः पश्चात्सहस्रायुतशो नराः ।
नर्दन्तः प्रययुस्तेषाणनीकानि सहस्रशः ॥ ५.१९६.३४ ॥
પછી પાછળથી સેંકડો, હજારો, દસ હજારો અન્ય માણસો ગર્જના કરતા તેમની હજારો સેનાટુકડીઓ સાથે આગળ વધ્યા.
5.196.35
तत्र भेरीसहस्राणि शङ्खानामयुतानि च ।
न्यवादयन्त संहृष्टाः सहस्रायुतशो नराः ॥ ५.१९६.३५ ॥
ત્યાં હર્ષથી હજારો, દસ હજારો માણસોએ હજારો ભેરીઓ અને દસ હજારો શંખ વગાડ્યા.