મહાભારત · અધ્યાય 5.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.2.1
श्रुतं भवद्भिर्गदपूर्वजस्य ।
वाक्यं यथा धर्मवदर्थवच्च।
अजातशत्रोश्च हितं च युक्तं ।
दुर्योधनस्यापि तथैव राज्ञः ॥ ५.२.१ ॥
ગદના મોટા ભાઈનું વચન તમે સાંભળ્યું છે; તે ધર્મસંગત અને અર્થયુક્ત છે. અજાતશત્રુ (યુધિષ્ઠિર) અને રાજા દુર્યોધનનું વચન પણ એવું જ હિતકારી અને યોગ્ય છે.
5.2.2
अर्धं हि राज्यस्य विसृज्य वीराः ।
कुन्तीसुतास्तस्य कृते यतन्ते।
प्रदाय चार्धं धृतराष्ट्रपुत्रः ।
सुखी सहास्माभिरतीव मोदेत् ॥ ५.२.२ ॥
વીર કુંતીપુત્રો રાજ્યનો અર્ધો ભાગ છોડીને તેના માટે જ પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે. ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર અર્ધો ભાગ મેળવીને અમારી સાથે અત્યંત સુખી થઈ આનંદ કરે.
5.2.3
लब्ध्वा हि राज्यं पूरुषप्रवीराः ।
सम्यक्प्रवृत्तेषु परेषु चैव ।
ध्रुवं प्रशान्ताः सुखमाविशेयु-
स्तेषां प्रशान्तिश्च हितं प्रजानाम् ॥ ५.२.३ ॥
રાજ્ય મેળવીને પુરુષશ્રેષ્ઠ વીરો, બીજાઓ પણ સારી રીતે વર્તે તો, ચોક્કસ શાંત થઈ સુખમાં પ્રવેશશે; તેમની શાંતિ પ્રજાઓ માટે હિતકારી છે.
5.2.4
दुर्योधनस्यापि मतं च वेत्तुं ।
वक्तुं च वाक्यानि युधिष्ठिरस्य।
प्रियं च मे स्याद्यदि तत्र कश्चि-
द्व्रजेच्छमार्थं कुरुपाण्डवानाम् ॥ ५.२.४ ॥
દુર્યોધનનો મત જાણવા અને યુધિષ્ઠિરનાં વચનો કહેવા, કૌરવ-પાંડવોની શાંતિ માટે કોઈ ત્યાં જાય તો તે મને પ્રિય થશે.
5.2.5
स भीष्ममामन्त्र्य कुरुप्रवीरं ।
वैचित्रवीर्यं च महानुभावम् ।
द्रोणं सपुत्रं विदुरं कृपं च ।
गान्धारराजं च समूतपुत्रम् ॥ ५.२.५ ॥
તેણે ભીષ્મને, કુરુઓના શ્રેષ્ઠ વીરને, વૈચિત્રવીર્યને અને મહાનુભાવને સંબોધીને, પુત્ર સહિત દ્રોણને, વિદુરને, કૃપને, ગાંધારરાજને અને સૂતપુત્રને (કર્ણને) પણ સંબોધીને.
5.2.6
सवे च येऽन्ये धृतराष्ट्रपुत्रा ।
बलप्रधाना निगमप्रधानाः ।
स्थिताश्च धर्मेषु यथा स्वकेषु ।
लोकप्रवीराः श्रुतशीलवृद्धाः ॥ ५.२.६ ॥
અને ધૃતરાષ્ટ્રના અન્ય પુત્રો, જેઓ બળમાં પ્રધાન, મંત્રણામાં પ્રધાન, પોતપોતાના ધર્મમાં સ્થિત, લોકવીરો અને શાસ્ત્ર તથા શીલમાં વૃદ્ધ છે, તે સર્વેને (સંબોધીને).
5.2.7
एतेषु सर्वेषु समागतेषु ।
पौरेषु वृद्धेषु च संगतेषु।
ब्रवीतु वाक्यं प्रणिपातयुक्तं ।
कुन्तीसुतस्यार्थकरं यथा स्यात् ॥ ५.२.७ ॥
આ બધા, નગરજનો અને વૃદ્ધો એકઠા થયા હોય ત્યારે, તેણે વિનયયુક્ત વચન કહેવું, જે કુંતીપુત્રને હિતકારી થાય.
5.2.8
सर्वास्ववस्थासु च ते न कोप्या ।
ग्रस्तो हि सोऽर्थो बलमाश्रितैस्तैः।
प्रियाभ्युपेतस्य युधिष्ठिरस्य ।
द्यूते प्रसक्तस्य हृतं च राज्यम् ॥ ५.२.८ ॥
બધી પરિસ્થિતિમાં તારે ક્રોધ ન કરવો; તે સંપત્તિ બળનો આશ્રય લેનારાઓએ ગ્રસી લીધી છે. જુગારમાં આસક્ત થયેલા પ્રિય યુધિષ્ઠિરનું રાજ્ય હરાઈ ગયું.
5.2.9
निवार्यमाणश्च कुरुप्रवीरः ।
सर्वैः सुहृद्भिर्ह्यमप्यतञ्झः।
स दीव्यमानः प्रतिदीव्य चैनं ।
गान्धारराजस्य सुतं मताक्षम् ॥ ५.२.९ ॥
કુરુવીર બધા શુભચિંતકો દ્વારા રોકાયા છતાં પણ અનિયંત્રિત રહ્યો. તે રમતો, સામે દાવ લગાવતો, ગાંધારરાજના પુત્ર માતાક્ષ સાથે રમ્યો.
5.2.10
हित्वा हि कर्णं च सुयोधनं च ।
समाह्वयद्देवितुमाजमीढः।
दुरोदरास्तत्र सहस्रशोऽन्ये ।
युधिष्ठिरो यान्विषहेत जेतुम् ॥ ५.२.१० ॥
કર્ણ અને સુયોધનને છોડીને અજમીઢવંશીએ જુગાર રમવા આહ્વાન આપ્યું. ત્યાં હજારો બીજા જુગારીઓ હતા, જેમને યુધિષ્ઠિર જીતી શકતો હતો.
5.2.11
उत्सृज्य तान्सौबलमेव चायं ।
समाह्वयत्तेन जितोऽक्षवत्याम्।
स दीव्यमानः प्रतिदेवनेन ।
अक्षेषु नित्यं स्वपराङ्भुखेषु ॥ ५.२.११ ॥
તેમને છોડીને આ સૌબલને જ આહ્વાન આપ્યું. અક્ષવતીમાં તેના વડે હાર્યો. પ્રતિદાવમાં પાસા હંમેશાં તેની વિરુદ્ધ પડતા રહ્યા…
5.2.12
संरम्भमाणो विजितः प्रसह्य ।
तत्रापराधः शकुनेर्न कश्चित्।
तस्मात्प्रणम्यैव वचो ब्रवीतु ।
वैचित्रवीर्यं बहुसामयुक्तम् ॥ ५.२.१२ ॥
આવેશમાં આવીને બળપૂર્વક હાર્યો; તેમાં શકુનિનો કોઈ દોષ ન હતો. તેથી નમીને વિચિત્રવીર્યના પુત્ર સાથે સૌમ્ય વચન કહે.
5.2.13
तथा हि शक्यो धृतराष्ट्रपुत्रः ।
स्वार्थें नियोक्तुं पुरुषेण तेन।
अयुद्धमाकाङ्क्षत कौरवाणां ।
साम्नैव दुर्योधनमाश्वसध्वम् ॥ ५.२.१३ ॥
એ જ રીતે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રને પોતાના હિત માટે તે પુરુષ સમજાવી શકે. કૌરવો માટે તે યુદ્ધ વિના શાંતિ ઇચ્છે છે. સામથી જ દુર્યોધનને આશ્વસ્ત કરો.
5.2.14
साम्ना जितोऽर्थोऽर्थकरो भवेत ।
युद्धेऽनयो भविता नेह सोऽर्थः ॥ ५.२.१४ ॥
સામથી મેળવેલો લાભ જ હિતકારી થશે. યુદ્ધમાં તો વિનાશ થશે; ત્યાં તે હિત રહેશે નહીં.
5.2.15
एवं ध्रुवत्येव मधुप्रवीरे ।
शिनिप्रवीरः सहसोत्पपात
तच्चापि वाक्यं परिनिन्द्य तस्य ।
समाददे वाक्यमिदं समुन्युः ॥ ५.२.१५ ॥
મધુવીર (કૃષ્ણ) આ પ્રમાણે બોલતા હતા ત્યારે જ શિનિવીર (સાત્યકિ) અચાનક ઊભા થયા. તેમના તે વચનની નિંદા કરીને તેઓ ક્રોધે ભરાઈને આ વચન બોલ્યા.