महाभारत · अध्याय 5.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.20.1
स च कौरव्यमासाद्य द्रुपदस्य पुरोहितः ।
सत्कृतो धृतराष्ट्रेण भीष्मेण विदुरेण च ॥ ५.२०.१ ॥
ते कौरवांजवळ पोहोचले, द्रुपदाचे पुरोहित, धृतराष्ट्र, भीष्म आणि विदुर यांच्याकडून सन्मानित झाले.
5.20.2
सर्वकौशल्यमुक्त्वाऽऽदौ पृष्ट्वा चैवमनामयम् ।
सर्वसेनाप्रणेतॄणां मध्ये वाक्यमुवाच ह ॥ ५.२०.२ ॥
प्रथम सर्वांचे कुशल सांगून व आरोग्याची चौकशी करून त्यांनी सर्व सेनापतींच्या मध्ये हे वाक्य उच्चारले.
5.20.3
सर्वैर्भवद्भिर्विदितो राजधर्मः सनातनः ।
वाक्योपादानहेतोस्तु वक्ष्यामि विदिते सति ॥ ५.२०.३ ॥
तुम्हा सर्वांना सनातन राजधर्म ज्ञात आहे; तरीही एक विषय मांडण्यासाठी, तो तुम्हांस ठाऊक असताना, मी सांगेन.
5.20.4
धृतराष्ट्रश्च पाण्डुश्च सुतावेकस्य विश्रुतौ ।
तयोः समानं द्रविणं पैतृकं नात्र संशयः ॥ ५.२०.४ ॥
धृतराष्ट्र आणि पाण्डू हे एकाच पुरुषाचे दोन प्रसिद्ध पुत्र होते; त्यांची पैतृक संपत्ती समान होती, यात संशय नाही.
5.20.5
धृतराष्ट्रस्य ये पुत्राः प्राप्तं तैः पैतृकं वसु ।
पाण्डुपुत्राः कथं नाम न प्राप्ताः पैतृकं वसु ॥ ५.२०.५ ॥
धृतराष्ट्राच्या ज्या पुत्रांनी पैतृक संपत्ती मिळवली आहे; पाण्डूच्या पुत्रांनी पैतृक संपत्ती का मिळवली नाही?
5.20.6
वनं गतैः पाण्डवेयैर्विदितं वः पुरा यथा ।
न प्राप्तं पैतृकं द्रव्यं धृतराष्ट्रेण यद्धृतम् ॥ ५.२०.६ ॥
वनात गेलेल्या पाण्डवांनी पूर्वी तुम्हांस कळवल्याप्रमाणे, धृतराष्ट्राने ठेवलेली पैतृक संपत्ती पाण्डवांना मिळाली नाही.
5.20.7
प्राणान्तिकैरप्युपायैः प्रयतद्भिरनेकशः ।
शेषवन्तो न शकिता नेतुं वै यमसादनम् ॥ ५.२०.७ ॥
प्राणघातक उपायांनी अनेकदा प्रयत्न करूनही, उरलेले आयुष्य असलेल्या (पांडवांना) त्यांना यमसदनाला नेता आले नाही.
5.20.8
पुनश्च वर्धितं राज्यं स्वबलेन महात्मभिः ।
छद्मनाऽपहृतं क्षुद्रैर्धार्तराष्ट्रैः ससौबलैः ॥ ५.२०.८ ॥
महात्म्यांनी आपल्या बळाने पुन्हा राज्य वाढवले; ते राज्य क्षुद्र धृतराष्ट्रपुत्रांनी सौबलासह कपटाने हरण केले.
5.20.9
तदप्यनुमतं कर्म यथा युक्तमनेन वै ।
वासिताश्च महारण्ये वर्षाणीह त्रयोदश ॥ ५.२०.९ ॥
ते कृत्यही याने मान्य केले, जसे त्याला योग्य होते; येथे त्यांना महारण्यात तेरा वर्षे वास्तव्य करवले.
5.20.10
सभायां क्लेशितैर्वीरैः सहभार्यैस्तथा भृशम् ।
अरण्ये विविधाः क्लेशाः संप्राप्तास्तैः सुदारुणाः ॥ ५.२०.१० ॥
सभेत छळलेल्या वीरांनी पत्नीसह अतिशय क्लेश सहन केले; अरण्यात त्यांनी विविध अत्यंत भयंकर दुःखे भोगली.
5.20.11
तथा विराटनगरे योन्यन्तरगतैरिव ।
प्राप्तः परमसंक्लेशो यथा पापैर्महात्मभिः ॥ ५.२०.११ ॥
तसेच विराट नगरात, जणू दुसऱ्या योनीत गेलेल्यांप्रमाणे, त्यांनी परम क्लेश भोगला; जसे पापी महात्म्यांवर आणतात.
5.20.12
ते सर्वं पृष्ठतः कृत्वा तत्पूर्वं कर्म किल्विषम् ।
साम्नैव कुरुभिः सन्धिमिच्छन्ति कुरुपुङ्गवाः ॥ ५.२०.१२ ॥
ते ते सर्व पूर्वीचे पापकर्म मागे टाकून, कुरुश्रेष्ठ केवळ सामनीतीने कौरवांशी संधी इच्छितात.
5.20.13
तेषां च वृत्तमाज्ञाय वृत्तं दुर्योधनस्य च ।
अनुनेतुमिहार्हन्ति धार्तराष्ट्रं सुहृज्जनाः ॥ ५.२०.१३ ॥
त्यांचे वर्तन आणि दुर्योधनाचे वर्तन जाणून, हितचिंतक येथे धृतराष्ट्राच्या पुत्राची समजूत घालण्यास योग्य आहेत.
5.20.14
न हि ते विग्रहं वीराः कुर्वन्ति कुरुभिः सह ।
अविनाशेन लोकस्य काङ्क्षन्ते पाण्डवाः स्वकम् ॥ ५.२०.१४ ॥
ते वीर कुरूंशी कलह करू इच्छित नाहीत; जगाचा विनाश न होता पांडव आपलेच इच्छितात.
5.20.15
यश्चापि धार्तराष्ट्रस्य हेतुः स्याद्विग्रहं प्रति ।
स च हेतुर्न मन्तव्यो बलीयांसस्तथा हि ते ॥ ५.२०.१५ ॥
धृतराष्ट्राच्या पुत्राकडून कलहाचे जे कारण असेल, ते कारण मानू नये; कारण ते बलवान आहेत.
5.20.16
अक्षौहिण्यश्च सप्तैव धर्मपुत्रस्य सङ्गताः ।
युयुत्समानाः कुरुभिः प्रतीक्षन्तेऽस्य शासनम् ॥ ५.२०.१६ ॥
धर्मपुत्राजवळ सात अक्षौहिणी सेना एकत्र आली आहे; कुरूंशी युद्ध करण्यास इच्छुक ती त्याच्या आज्ञेची वाट पाहत आहे.
5.20.17
अपरे पुरुषव्याघ्राः सहस्राक्षौहिणीसमाः ।
सात्यकिर्भीमसेनश्च यमौ च सुमहाबलौ ॥ ५.२०.१७ ॥
इतर पुरुषव्याघ्र—सात्यकी, भीमसेन आणि दोन यमज—हजार अक्षौहिणींच्या बरोबरीचे; अत्यंत बलवान.
5.20.18
एकादशैताः पृतना एकतश्च समागताः ।
एकतश्च महाबाहुर्बहुरूपी धनञ्जयः ॥ ५.२०.१८ ॥
या अकरा सेना एका बाजूला एकत्र आहेत; दुसऱ्या बाजूला महाबाहू, बहुरूपी धनंजय आहे.
5.20.19
यथा किरीटी सर्वाभ्यः सेनाभ्यो व्यतिरिच्यते ।
एवमेव महाबाहुर्वासुदेवो महाद्युतिः ॥ ५.२०.१९ ॥
जसा किरीटी अर्जुन सर्व सेनांहून वेगळा उठून दिसतो, तसेच महाबाहू, महातेजस्वी वासुदेवही (उठून दिसतो).
5.20.20
बहुलत्वं च सेनानां विक्रमं च किरीटिनः ।
बुद्धिमत्त्वं च कृष्णस्य बुद्ध्वा युध्येत को नरः ॥ ५.२०.२० ॥
सेनांचे बाहुल्य, किरीटीचा पराक्रम आणि कृष्णाची बुद्धिमत्ता जाणून कोणता मनुष्य युद्ध करील?
5.20.21
ते भवन्तो यथाधर्मं यथासमयमेव च ।
प्रयच्छन्तु प्रदातव्यं मा वः कालोऽत्यगादयम् ॥ ५.२०.२१ ॥
तुम्ही धर्माप्रमाणे आणि योग्य वेळी जे द्यायचे ते द्या; ही वेळ तुमच्याकडून निघून जाऊ नये.