మహాభారతం · అధ్యాయం 5.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.26.1
कां नु वाचं सञ्जय मे शृणोषि ।
युद्धैषिणीं येन युद्धाद्बिभेषि ।
अयुद्धं वै तात युद्धाद्गरीयः ।
कस्तल्लब्ध्वा जातु युद्ध्येत सूत ॥ ५.२६.१ ॥
సంజయా, యుద్ధాన్ని కోరే ఏ మాటను నువ్వు నాకు వింటున్నావు? దేనివల్ల యుద్ధానికి భయపడుతున్నావు? ప్రియుడా, యుద్ధం కన్నా అయుద్ధం (శాంతి) గొప్పది. సూతా, దాన్ని పొందిన తర్వాత ఎవరైనా యుద్ధం చేస్తారా?
5.26.2
अकुर्वतश्चेत्पुरुषस्य सञ्जय ।
सिद्ध्येत्सङ्कल्पो मनसा यं यमिच्छेत्।
न कर्म कुर्याद्विदितं ममैत-
दन्यत्र युद्धाद्बहु यल्लघीयः ॥ ५.२६.२ ॥
సంజయా, ఏ పనీ చేయని మనిషికి మనసుతో సంకల్పం సిద్ధించేదైతే, అతడు కోరినదంతా సిద్ధిస్తే, అతడు ఏ పనీ చేయకూడదని నాకు తెలుసు. యుద్ధం కాకుండా, తేలికైన పనులు చాలా ఉన్నాయి.
5.26.3
कुतो युद्धं जातु नरोऽवगच्छे-
त्को देवशप्तो हि वृणीत युद्धम्।
सुखैषिणः कर्म कुर्वन्ति पार्था ।
धर्मादहीनं यच्च लोकस्य पथ्यम् ॥ ५.२६.३ ॥
మనిషి యుద్ధాన్ని ఎలా ఎప్పుడైనా అర్థం చేసుకుంటాడు? దేవతల శాపం పొందినవాడెవడు యుద్ధాన్ని ఎంచుకుంటాడు? సుఖాన్ని కోరే పార్థులు ధర్మం నుండి తప్పని, లోకానికి హితమైన కర్మను చేస్తారు.
5.26.4
धर्मोदयं सुखमाशंसमानाः ।
कृच्छ्रोपायं तत्त्वतः कर्म दुःखम्।
सुखं प्रेप्सुर्विजिघांसुश्च दुःखं ।
कर्मारभेद्यच्च धर्मानपेतम् ॥ ५.२६.४ ॥
ధర్మోదయాన్ని, సుఖాన్ని ఆశించేవారు, నిజానికి కష్టమైన ఉపాయంతో సాధించే కర్మ దుఃఖమే అని తెలుసుకుంటారు. సుఖాన్ని పొందాలని కోరి, దుఃఖాన్ని జయించాలని కోరేవాడు, ధర్మం నుండి తప్పని కర్మను ప్రారంభించాలి.
5.26.5
क इन्द्रियाणां प्रीतिवशानुरानां ।
कर्माभिज्ञः स्वशरीरं दुनोति।
यया प्रमुक्तो न करोति दुःखं ।
तृष्णां त्यजेत्सर्वधर्मादपेताम् ॥ ५.२६.५ ॥
ఇంద్రియాల ప్రీతికి వశమై నడిచేవాడు, కర్మను తెలిసినవాడైనా తన శరీరాన్ని బాధిస్తాడు. దేనివల్ల విముక్తుడైతే దుఃఖం కలిగించడో, ఆ తృష్ణను అన్ని ధర్మాల నుండి దూరమై త్యజించాలి.
5.26.6
सहास्माभिर्धृतराष्ट्रस्य राज्ञः ॥ ५.२६.६ ॥
మనతో కలిసి రాజు ధృతరాష్ట్రుని (రాజ్యంలో).
5.26.7
कथं त्वस्मान्संप्रणुदेत्कुरुभ्यः ॥ ५.२६.७ ॥
అలాంటప్పుడు అతడు మమ్మల్ని కురువుల నుండి ఎలా తరిమివేయగలడు?
5.26.8
अत्रैव स्यादवुधस्यैव कामः ।
प्रायः शरीरे हृदयं दुनोति ॥ ५.२६.८ ॥
ఇక్కడే అవివేకి కోరిక ఉంటుంది. చాలావరకు శరీరంలోని హృదయాన్ని అది బాధిస్తుంది.
5.26.9
स्वयं राजा विषमस्थः परेषु ।
सामर्थ्यमन्विच्छति तन्न साधु।
यथाऽऽत्मनः पश्यति वृत्तमेव ।
तथा परेतामपि सोऽभ्युपैति ॥ ५.२६.९ ॥
రాజు స్వయంగా ఇతరుల పట్ల అన్యాయపు స్థితిలో నిలబడి బలాన్ని కోరుకుంటాడు; అది మంచిది కాదు. తన ప్రవర్తనను ఎలా చూసుకుంటాడో, అలాగే ఇతరుల ప్రవర్తననూ అతడు ఎదుర్కొంటాడు.
5.26.10
आसन्नमग्निं तु निदाघकाले ।
गम्भीरकक्षे गहने विसृज्य।
यथा विवृद्धं वायुवशेन शोचे-
त्क्षेमं मुमुक्षुः शिशिरव्यपाये ॥ ५.२६.१० ॥
వేసవికాలంలో లోతైన పొదలు గల దట్టమైన అడవిలో దగ్గరున్న నిప్పును వదిలి, గాలి వశంతో పెరిగిన దానిని గురించి ఎవరైనా దుఃఖించినట్లు, శిశిరం గడిచిన తర్వాత క్షేమాన్ని కోరేవాడు (వ్యర్థంగా దుఃఖిస్తాడు).
5.26.11
प्राप्तैश्वर्यो धृतराष्ट्रोऽद्य राजा ।
लालप्यते सञ्जय कस्य हेतोः ।
प्रगृह्य दुर्बुद्धिमनार्जवे रतं ।
पुत्रं मन्दं मूढममन्त्रिणं तु ॥ ५.२६.११ ॥
సంజయా, ఇప్పుడు రాజ్యాన్ని పొందిన రాజు ధృతరాష్ట్రుడు ఎందుకు విలపిస్తున్నాడు? వంకర మార్గంలో ఆనందించే, దుర్బుద్ధి గల, మందుడు, మూఢుడు, మంత్రులు లేని కుమారుడిని చేరదీసి అతడు ఎందుకు ఏడుస్తున్నాడు?
5.26.12
अनाप्तवच्चाप्ततमस्य वाचः ।
सुयोधनो विदुरस्यावमत्य।
सुतस्य राजा धृतराष्ट्रः प्रियैषी ।
संबुध्यमानो विशतेऽधर्ममेव ॥ ५.२६.१२ ॥
అత్యంత విశ్వసనీయుడైన విదురుని మాటలను విశ్వసించక, సుయోధనుని అవమానించి, కుమారుని ప్రియాన్ని కోరే రాజు ధృతరాష్ట్రుడు హితవు చెప్పినా అధర్మంలోనే ప్రవేశిస్తున్నాడు.
5.26.13
मेधाविनं ह्यर्थकामं कुरूणां ।
बहुश्रुतं वाग्मिनं शीलवन्तम् ।
स तं राजा धृतराष्ट्रः कुरुभ्यो ।
न सस्मार विदुरं पुत्रकाम्यात् ॥ ५.२६.१३ ॥
బుద్ధిమంతుడు, కురువుల శ్రేయస్సును కోరేవాడు, బహుశ్రుతుడు, వాక్చాతుర్యం గలవాడు, శీలవంతుడు అయిన విదురుని, కుమారుని కోరిక కారణంగా రాజు ధృతరాష్ట్రుడు కురువుల ముందు స్మరించనే లేదు.
5.26.14
मानघ्नस्यासौ मानकामस्य चेर्षोः ।
संरम्भिणश्चार्थधर्मातिगस्य।
दुर्भाषिणो मन्युवशानुगस्य ।
कामात्मनो दौर्हृदैर्भावितस्य ॥ ५.२६.१४ ॥
అతడు గౌరవాన్ని నాశనం చేసేవాడు, గౌరవాన్ని కోరేవాడు కూడా; అసూయ గలవాడు, కోపంతో ఉప్పొంగేవాడు, అర్థధర్మాలను అతిక్రమించేవాడు, దుర్భాషలాడేవాడు, కోపానికి లొంగి నడిచేవాడు, కామమే ఆత్మగా గలవాడు, చెడు సంకల్పాలతో ప్రభావితుడైనవాడు.
5.26.15
अनेयस्याश्रेयसो दीर्घमन्यो-
र्मित्रद्रुहः सञ्जय पापबुद्धेः।
सुतस्य राजा धृतराष्ट्रः प्रियैषी ।
प्रपश्यमानः प्राजहाद्धर्मकामौ ॥ ५.२६.१५ ॥
సంజయా, అదుపు లేనివాడు, శ్రేయస్సును కోరనివాడు, దీర్ఘకాలం కోపం పెంచుకున్నవాడు, మిత్రద్రోహి, పాపబుద్ధి గల కుమారుని ప్రియాన్ని కోరిన రాజు ధృతరాష్ట్రుడు అన్నీ చూస్తూ ధర్మాన్ని, మంచి కోరికను విడిచిపెట్టాడు.
5.26.16
तदैव मे सञ्जय दीव्यतोऽभू-
न्मतिः कुरूणामागतः स्यादभावः ।
काव्यां वाचं विदुरो भाषमाणो ।
न विन्दते यद्धार्तराष्ट्रात्प्रशंसाम् ॥ ५.२६.१६ ॥
సంజయా, నేను జూదమాడుతున్నప్పుడే కౌరవులకు నాశనమనే ఆలోచన వచ్చింది; విదురుడు విజ్ఞతతో కూడిన మాటలు చెప్పినా ధృతరాష్ట్ర కుమారుని నుండి ప్రశంస పొందలేదు.
5.26.17
क्षत्तुर्यदा नान्ववर्तन्त बुद्धिं ।
कृच्छ्रं कुरून्सूत तदाऽभ्याजगाम।
यावत्प्रज्ञामन्ववर्तन्त तस्य ।
तावत्तेषां राष्ट्रवृद्धिर्बभूव ॥ ५.२६.१७ ॥
సూతా, కౌరవులు విదురుని బుద్ధిని అనుసరించనప్పుడు కష్టాలలో పడ్డారు; ఆయన ప్రజ్ఞను అనుసరించినంత కాలం వారి రాజ్య వృద్ధి కలిగింది.
5.26.18
तदर्थलुब्धस्य निबोध मेऽद्य ।
ये मन्त्रिणो धार्तराष्ट्रस्य सूत।
दुःशासनः शकुनिः सूतपुत्रो ।
गावल्गणे पश्य संमोहमस्य ॥ ५.२६.१८ ॥
సూతా, ఇప్పుడు నా మాట విను: ఆ ధనాశతో ఉన్న ధృతరాష్ట్ర కుమారుని మంత్రులు ఎవరో — దుఃశాసనుడు, శకుని, సూతపుత్రుడు (కర్ణుడు); గావల్గణీ, అతని ఈ మోహాన్ని చూడు.
5.26.19
सोऽहं न पश्यामि परीक्षमाणः ।
कथं स्वस्ति स्यात्कुरुसृञ्जयानाम् ।
आत्तैश्वर्यो धृतराष्ट्रः परेभ्यः ।
प्रव्राजिते विदुरे दीर्घदृष्टौ ॥ ५.२६.१९ ॥
నేను ఆలోచించినా కురువులకు మరియు సృంజయులకు ఎలా క్షేమం కలుగుతుందో కనిపించడం లేదు; ఇతరుల నుండి అధికారాన్ని పొందిన ధృతరాష్ట్రుడు దూరదృష్టిగల విదురుని వెళ్లగొట్టిన తర్వాత.
5.26.20
आशंसते वै धृतराष्ट्रः सपुत्रो ।
महाराज्यमसपत्नं पृथिव्याम्।
तस्मिञ्शमः केवलं नोपलभ्यः ।
सर्वं स्वकं मद्गते मन्यतेऽर्थम् ॥ ५.२६.२० ॥
ధృతరాష్ట్రుడు తన కుమారులతో కలిసి భూమిపై ప్రతిస్పర్ధి లేని మహారాజ్యాన్ని ఆశిస్తున్నాడు; అతనిలో కేవలం శాంతి కనిపించదు; నాదైన ప్రతి ధనాన్ని అతడు తనదిగా భావిస్తున్నాడు.
5.26.21
यत्तत्कर्णो मन्यते पारणीयं ।
युद्धे गृहीतायुधमर्जुनं वै ।
आसंश्च युद्धानि पुरा महान्ति ।
कथं कर्णो नाभवद्द्वीप एषाम् ॥ ५.२६.२१ ॥
యుద్ధంలో ఆయుధం పట్టిన అర్జునుని జయించగలనని కర్ణుడు భావిస్తున్నాడు; పూర్వం వారి మధ్య మహా యుద్ధాలు జరిగినప్పటికీ, కర్ణుడు వారికి ఆశ్రయంగా ఎందుకు మారలేకపోయాడు?
5.26.22
कर्णश्च जानाति सुयोधनश्च ।
द्रोणश्च जानाति पितामहश्च।
अन्ये च ये कुग्वस्तत्र सन्ति ।
यथाऽर्जुनान्नाम्त्यपरो धनुर्धरः ॥ ५.२६.२२ ॥
కర్ణుడు తెలుసు, దుర్యోధనుడు తెలుసు, ద్రోణుడు తెలుసు, పితామహుడు తెలుసు; అక్కడ ఉన్న ఇతరులూ తెలుసు—అర్జునుని కంటె మరో విలుకాడు లేడని.
5.26.23
जानन्त्येतन्कुरवः सर्व एव ।
ये चाप्यन्ये भूमिपालाः समेताः।
दुर्योधने राज्यमिहाभवद्यथा ।
अरिन्दमे फाल्गुनेऽविद्यमाने ॥ ५.२६.२३ ॥
కురువులందరూ ఇది తెలుసు, ఇక్కడ సమకూడిన ఇతర భూపాలురూ తెలుసు—శత్రువులను అణచే ఫాల్గునుడు (అర్జునుడు) లేనప్పుడు ఇక్కడ రాజ్యం దుర్యోధనుని అధీనమవుతుందని.
5.26.24
तेनानुबन्धं मन्यते धार्तराष्ट्रः ।
शक्यं हर्तुं पाण्डवानां ममत्वम् ।
किरीटिना तालमात्रायुधेन ।
तद्वेदिना संयुगं तत्र गत्वा ॥ ५.२६.२४ ॥
అందుకే ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు పాండవుల స్వామ్యాన్ని అపహరించవచ్చని భావిస్తున్నాడు. తాడిచెట్టంత ఆయుధం గల కిరీటి (అర్జునుడు)తో, అది తెలిసినవాడు అక్కడ యుద్ధానికి వెళ్లి.
5.26.25
गाण्डीवविष्फारितशब्दमात्रं ।
श्रुत्वैव ते धार्तराष्ट्रा म्रियन्ते।
क्रुद्धं न चेदीक्षते भीमसेनं ।
सुयोधनो मन्यते सिद्धमर्थम् ॥ ५.२६.२५ ॥
గాండీవ ధనుస్సు మ్రోగే శబ్దమాత్రం విన్నంతనే ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు మరణిస్తారు. కోపించిన భీమసేనుని వైపు వారు చూడరు, అయినా సుయోధనుడు తన లక్ష్యం సిద్ధించిందని భావిస్తాడు.
5.26.26
इन्द्रोऽप्येतन्नोत्सहेत्तात हर्तु-
मैश्वर्यं नो जीवति भीमसेने।
धनञ्जये नकुले चैव सूत ।
तथा वीरे सहदेवेऽसहिष्णौ ॥ ५.२६.२६ ॥
అయ్యా, భీమసేనుడు జీవించి ఉండగా ఇంద్రుడు కూడా మన ఐశ్వర్యాన్ని అపహరించడానికి సాహసించడు. ధనంజయుడు, నకులుడు, అలాగే వీరుడు సహదేవుడు సహించనివారై ఉన్నప్పుడు.
5.26.27
सचेदेतां प्रतिपद्येत बुद्धिं ।
वृद्धो राजा सह पुत्रेण सूत।
एवं रणे पाण्डवकोपदग्धा ।
न नश्येयुः सञ्जय धार्तराष्ट्राः ॥ ५.२६.२७ ॥
వృద్ధుడైన రాజు తన కుమారునితో కలిసి ఈ బుద్ధిని స్వీకరించి ఉంటే, సంజయా, పాండవుల కోపంతో కాలిపోయిన ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు యుద్ధంలో ఇలా నశించి ఉండేవారు కాదు.
5.26.28
जानामि त्वं क्लेशमस्मासु वृत्तं ।
त्वां पूजयन्मञ्जयाहं क्षमेयम्।
वच्चास्माकं कौरवैर्भृतपूर्वं ।
या नो वृत्तिधार्तराष्ट्रे तदाऽऽसीत् ॥ ५.२६.२८ ॥
సంజయా, మామీద వచ్చిన కష్టాన్ని నేను ఎరుగుదును. నిన్ను గౌరవిస్తూ నేను క్షమించగలను. కౌరవులు ఇంతకుముందు మా పట్ల ప్రవర్తించిన తీరును, ధృతరాష్ట్ర కుమారుల పట్ల అప్పుడు మేము ప్రవర్తించిన తీరును కూడా.
5.26.29
अद्यापि सा तत्र तथैव वर्ततां ।
यान्ति गमिष्यामि यथा न्वमात्थ ।
द्वन्द्राप्रव्ये भवतु ममैव राज्यं ।
सूयोधनो यच्छतु भाग्नाग्र्यः ॥ ५.२६.२९ ॥
ఈనాటికీ అక్కడ అదే విధంగా కొనసాగనివ్వు. నీవు చెప్పినట్లే నేను వెళ్తాను. జూదంలో ఓడిపోని రాజ్యం నాదే అగుగాక; శ్రేష్ఠుడైన సుయోధనుడు తన భాగాన్ని ఇవ్వనీ.