มหาภารตะ · อัธยายะ 5.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.26.1
कां नु वाचं सञ्जय मे शृणोषि ।
युद्धैषिणीं येन युद्धाद्बिभेषि ।
अयुद्धं वै तात युद्धाद्गरीयः ।
कस्तल्लब्ध्वा जातु युद्ध्येत सूत ॥ ५.२६.१ ॥
สัญชัย เจ้าได้ยินถ้อยคำอะไรจากเรา ที่ปรารถนาสงคราม และที่เจ้ากลัวสงครามนั้น พ่อหนุ่ม การไม่รบยิ่งหนักกว่าการรบ ผู้เป็นสารถี ใครเล่าเมื่อได้สิ่งนั้นแล้วจะรบเลย
5.26.2
अकुर्वतश्चेत्पुरुषस्य सञ्जय ।
सिद्ध्येत्सङ्कल्पो मनसा यं यमिच्छेत्।
न कर्म कुर्याद्विदितं ममैत-
दन्यत्र युद्धाद्बहु यल्लघीयः ॥ ५.२६.२ ॥
สัญชัย หากผู้ที่ไม่ทำกรรมใด ๆ สามารถให้ความคิดที่ตั้งไว้ด้วยใจเพียงอย่างเดียวสำเร็จได้ ไม่ว่าเขาปรารถนาสิ่งใด เรารู้ว่าคนก็ไม่ควรทำกรรมใด ๆ นอกจากสงครามแล้ว ยังมีอีกมากที่เบากว่านั้น
5.26.3
कुतो युद्धं जातु नरोऽवगच्छे-
त्को देवशप्तो हि वृणीत युद्धम्।
सुखैषिणः कर्म कुर्वन्ति पार्था ।
धर्मादहीनं यच्च लोकस्य पथ्यम् ॥ ५.२६.३ ॥
คนจะเข้าใจสงครามได้อย่างไร ใครเล่าที่ถูกเทพสาปแล้วจะเลือกสงคราม บรรดาโอรสของปฤถา ผู้แสวงหาความสุข ย่อมกระทำกรรมที่ไม่คลาดจากธรรม และเป็นประโยชน์ต่อโลก
5.26.4
धर्मोदयं सुखमाशंसमानाः ।
कृच्छ्रोपायं तत्त्वतः कर्म दुःखम्।
सुखं प्रेप्सुर्विजिघांसुश्च दुःखं ।
कर्मारभेद्यच्च धर्मानपेतम् ॥ ५.२६.४ ॥
ผู้ที่หวังการเกิดขึ้นของธรรมและความสุข ย่อมรู้ตามความเป็นจริงว่า กรรมที่เป็นทางให้ลำบากนั้นคือทุกข์ ผู้ปรารถนาจะได้ความสุขและปรารถนาจะเอาชนะทุกข์ ควรเริ่มกรรมที่ไม่คลาดจากธรรม
5.26.5
क इन्द्रियाणां प्रीतिवशानुरानां ।
कर्माभिज्ञः स्वशरीरं दुनोति।
यया प्रमुक्तो न करोति दुःखं ।
तृष्णां त्यजेत्सर्वधर्मादपेताम् ॥ ५.२६.५ ॥
ผู้ใดที่ตามอำนาจความยินดีของอินทรีย์ แม้จะรู้จักกรรม ก็ย่อมทำให้ร่างกายของตนเดือดร้อน ควรละตัณหานั้นเสีย เพราะเมื่อหลุดพ้นจากตัณหานั้นแล้ว ก็จะไม่ก่อทุกข์ และตัณหานั้นก็แยกออกจากธรรมทั้งปวง
5.26.6
सहास्माभिर्धृतराष्ट्रस्य राज्ञः ॥ ५.२६.६ ॥
พร้อมกับพวกเราภายใต้พระเจ้าธฤตราษฎร์
5.26.7
कथं त्वस्मान्संप्रणुदेत्कुरुभ्यः ॥ ५.२६.७ ॥
แล้วเขาจะขับไล่พวกเราออกจากชาวกุรุได้อย่างไร
5.26.8
अत्रैव स्यादवुधस्यैव कामः ।
प्रायः शरीरे हृदयं दुनोति ॥ ५.२६.८ ॥
ที่นี่เองคือความปรารถนาของคนโง่ มักทำให้หัวใจในร่างกายเดือดร้อน
5.26.9
स्वयं राजा विषमस्थः परेषु ।
सामर्थ्यमन्विच्छति तन्न साधु।
यथाऽऽत्मनः पश्यति वृत्तमेव ।
तथा परेतामपि सोऽभ्युपैति ॥ ५.२६.९ ॥
พระราชาที่ตนเองตั้งอยู่ในฐานะไม่เป็นธรรมต่อผู้อื่น แสวงหาอำนาจ ซึ่งไม่ดี ดังที่เขาเห็นการกระทำของตน ผู้นั้นก็จะได้รับการกระทำของผู้อื่นเช่นนั้น
5.26.10
आसन्नमग्निं तु निदाघकाले ।
गम्भीरकक्षे गहने विसृज्य।
यथा विवृद्धं वायुवशेन शोचे-
त्क्षेमं मुमुक्षुः शिशिरव्यपाये ॥ ५.२६.१० ॥
เหมือนในฤดูร้อน เมื่อทิ้งไฟที่อยู่ใกล้ไว้ในป่าทึบลึก ผู้นั้นก็จะโศกเศร้าเมื่อไฟลุกโชนขึ้นด้วยแรงลม และผู้ที่แสวงหาความปลอดภัยเมื่อฤดูหนาวผ่านไป ก็โศกเศร้าอย่างไร้ประโยชน์เช่นนั้น
5.26.11
प्राप्तैश्वर्यो धृतराष्ट्रोऽद्य राजा ।
लालप्यते सञ्जय कस्य हेतोः ।
प्रगृह्य दुर्बुद्धिमनार्जवे रतं ।
पुत्रं मन्दं मूढममन्त्रिणं तु ॥ ५.२६.११ ॥
สัญชัย เหตุใดพระเจ้าธฤตราษฎร์ผู้ได้รับความเป็นใหญ่ในบัดนี้ จึงรำพันเล่า ด้วยเหตุอะไรหนอ ทรงโอบกอดโอรสผู้มีใจชั่ว ยินดีในความคดโกง โง่เขลา หลงผิด และไร้ที่ปรึกษา แล้วยังทรงคร่ำครวญอยู่อีกหรือ
5.26.12
अनाप्तवच्चाप्ततमस्य वाचः ।
सुयोधनो विदुरस्यावमत्य।
सुतस्य राजा धृतराष्ट्रः प्रियैषी ।
संबुध्यमानो विशतेऽधर्ममेव ॥ ५.२६.१२ ॥
แม้ได้รับคำเตือน พระเจ้าธฤตราษฎร์ผู้ปรารถนาความสุขของโอรส ก็ทรงดูหมิ่นสุโยธนะ และดูแคลนถ้อยคำของวิทุระผู้เชื่อถือได้ที่สุด ราวกับว่าไม่น่าเชื่อถือ แล้วก็เข้าสู่ความอธรรมอย่างแท้จริง
5.26.13
मेधाविनं ह्यर्थकामं कुरूणां ।
बहुश्रुतं वाग्मिनं शीलवन्तम् ।
स तं राजा धृतराष्ट्रः कुरुभ्यो ।
न सस्मार विदुरं पुत्रकाम्यात् ॥ ५.२६.१३ ॥
พระเจ้าธฤตราษฎร์ทรงเห็นแก่โอรสจึงไม่ทรงระลึกถึงวิทุระเลย ทั้งที่วิทุระเป็นผู้มีปัญญา ปรารถนาประโยชน์ของชาวกุรุ ฉลาดรอบรู้ มีวาทศิลป์ และมีศีลงาม
5.26.14
मानघ्नस्यासौ मानकामस्य चेर्षोः ।
संरम्भिणश्चार्थधर्मातिगस्य।
दुर्भाषिणो मन्युवशानुगस्य ।
कामात्मनो दौर्हृदैर्भावितस्य ॥ ५.२६.१४ ॥
ผู้นั้นทำลายเกียรติยศ แต่กลับปรารถนาเกียรติยศ เป็นผู้ริษยา ดุร้าย ล่วงเกินประโยชน์และธรรม พูดคำหยาบ ตกอยู่ในอำนาจของความโกรธ มีตนเป็นไปตามความใคร่ ถูกปลุกเร้าด้วยความปรารถนาร้าย
5.26.15
अनेयस्याश्रेयसो दीर्घमन्यो-
र्मित्रद्रुहः सञ्जय पापबुद्धेः।
सुतस्य राजा धृतराष्ट्रः प्रियैषी ।
प्रपश्यमानः प्राजहाद्धर्मकामौ ॥ ५.२६.१५ ॥
สัญชัย ผู้ที่ไม่อาจนำไปสู่ความดี มีความโกรธยาวนาน คิดทรยศมิตร มีใจบาป พระเจ้าธฤตราษฎร์ผู้ปรารถนาความสุขของโอรส ทรงละทิ้งธรรมและความใคร่ในความดี แม้จะทรงเห็นชัดอยู่
5.26.16
तदैव मे सञ्जय दीव्यतोऽभू-
न्मतिः कुरूणामागतः स्यादभावः ।
काव्यां वाचं विदुरो भाषमाणो ।
न विन्दते यद्धार्तराष्ट्रात्प्रशंसाम् ॥ ५.२६.१६ ॥
สัญชัย ในเวลาที่เราเล่นพนันนั้น ความคิดของชาวกุรุได้หันไปสู่ความพินาศ วิทุระได้กล่าวถ้อยคำอันชาญฉลาด แต่ก็ไม่ได้รับคำชมจากโอรสของพระเจ้าธฤตราษฎร์
5.26.17
क्षत्तुर्यदा नान्ववर्तन्त बुद्धिं ।
कृच्छ्रं कुरून्सूत तदाऽभ्याजगाम।
यावत्प्रज्ञामन्ववर्तन्त तस्य ।
तावत्तेषां राष्ट्रवृद्धिर्बभूव ॥ ५.२६.१७ ॥
สารถีเอ๋ย เมื่อชาวกุรุไม่ทำตามปัญญาของวิทุระ พวกเขาก็ประสบความลำบาก แต่ตราบใดที่พวกเขายังทำตามปัญญาของท่าน ความเจริญของแว่นแคว้นของพวกเขาก็ดำเนินต่อไป
5.26.18
तदर्थलुब्धस्य निबोध मेऽद्य ।
ये मन्त्रिणो धार्तराष्ट्रस्य सूत।
दुःशासनः शकुनिः सूतपुत्रो ।
गावल्गणे पश्य संमोहमस्य ॥ ५.२६.१८ ॥
สารถีเอ๋ย บัดนี้จงฟังจากเราว่า ใครบ้างเป็นที่ปรึกษาของโอรสของพระเจ้าธฤตราษฎร์ ผู้โลภในทรัพย์นั้น คือทุรศาสน์ ศกุนิ และโอรสของสารถี กรรณะ โอ้ กาวัลคณี จงดูความหลงของเขาเถิด
5.26.19
सोऽहं न पश्यामि परीक्षमाणः ।
कथं स्वस्ति स्यात्कुरुसृञ्जयानाम् ।
आत्तैश्वर्यो धृतराष्ट्रः परेभ्यः ।
प्रव्राजिते विदुरे दीर्घदृष्टौ ॥ ५.२६.१९ ॥
เราพิจารณาอยู่ แต่ก็มองไม่เห็นว่า ชาวกุรุและสัญชัยจะมีความเกษมสุขได้อย่างไร ในเมื่อพระเจ้าธฤตราษฎร์ได้แย่งชิงอำนาจจากผู้อื่น และวิทุระผู้มีวิสัยทัศน์ไกลก็ถูกขับไล่ไปแล้ว
5.26.20
आशंसते वै धृतराष्ट्रः सपुत्रो ।
महाराज्यमसपत्नं पृथिव्याम्।
तस्मिञ्शमः केवलं नोपलभ्यः ।
सर्वं स्वकं मद्गते मन्यतेऽर्थम् ॥ ५.२६.२० ॥
พระเจ้าธฤตราษฎร์พร้อมด้วยโอรส ย่อมปรารถนามหาอาณาจักรอันไร้คู่แข่งบนแผ่นดิน ในพระองค์นั้นความสงบแท้ ๆ หาไม่พบ และพระองค์ถือทุกสิ่งที่เป็นของเราว่าเป็นทรัพย์ของพระองค์เอง
5.26.21
यत्तत्कर्णो मन्यते पारणीयं ।
युद्धे गृहीतायुधमर्जुनं वै ।
आसंश्च युद्धानि पुरा महान्ति ।
कथं कर्णो नाभवद्द्वीप एषाम् ॥ ५.२६.२१ ॥
สิ่งที่กรรณะคิดว่าจะเอาชนะได้ คืออรชุนผู้ถือศัสตราอยู่ในสนามรบ ทั้งที่เคยมีการรบอันยิ่งใหญ่ระหว่างพวกเขามาก่อน เหตุใดกรรณะจึงไม่ได้เป็นที่พึ่งของพวกเขาทั้งสอง
5.26.22
कर्णश्च जानाति सुयोधनश्च ।
द्रोणश्च जानाति पितामहश्च।
अन्ये च ये कुग्वस्तत्र सन्ति ।
यथाऽर्जुनान्नाम्त्यपरो धनुर्धरः ॥ ५.२६.२२ ॥
กรรณะรู้ สุโยธนะรู้ โทรณะรู้ และปู่ก็รู้ ทั้งผู้อื่นที่อยู่ที่นั่นก็รู้ว่า ไม่มีนักธนูอื่นใดเหนืออรชุน
5.26.23
जानन्त्येतन्कुरवः सर्व एव ।
ये चाप्यन्ये भूमिपालाः समेताः।
दुर्योधने राज्यमिहाभवद्यथा ।
अरिन्दमे फाल्गुनेऽविद्यमाने ॥ ५.२६.२३ ॥
ชาวกุรุทั้งปวงรู้เรื่องนี้ และกษัตริย์องค์อื่นที่มาประชุมกันอยู่ที่นี่ก็รู้เช่นกันว่า เมื่อผู้ปราบศัตรู ฟัลคุนะ (อรชุน) ไม่อยู่ ราชอาณาจักรที่นี่ก็จะตกเป็นของสุโยธนะ
5.26.24
तेनानुबन्धं मन्यते धार्तराष्ट्रः ।
शक्यं हर्तुं पाण्डवानां ममत्वम् ।
किरीटिना तालमात्रायुधेन ।
तद्वेदिना संयुगं तत्र गत्वा ॥ ५.२६.२४ ॥
เพราะเหตุนี้ โอรสของธฤตราษฎร์จึงคิดว่า สามารถพรากความเป็นเจ้าของของปาณฑพไปได้ ด้วยกิริฏินผู้มีอาวุธใหญ่เท่าต้นตาล เมื่อไปถึงสนามรบ โดยรู้ข้อนี้ดี
5.26.25
गाण्डीवविष्फारितशब्दमात्रं ।
श्रुत्वैव ते धार्तराष्ट्रा म्रियन्ते।
क्रुद्धं न चेदीक्षते भीमसेनं ।
सुयोधनो मन्यते सिद्धमर्थम् ॥ ५.२६.२५ ॥
เพียงได้ยินเสียงสายคันธนูคาณฑีวะถูกดึงดังขึ้น โอรสของธฤตราษฎร์ก็ล้มตายแล้ว พวกเขาไม่แม้แต่มองภีมเสนผู้กำลังโกรธ แต่สุโยธนะยังคิดว่าความมุ่งหมายของตนจะสำเร็จ
5.26.26
इन्द्रोऽप्येतन्नोत्सहेत्तात हर्तु-
मैश्वर्यं नो जीवति भीमसेने।
धनञ्जये नकुले चैव सूत ।
तथा वीरे सहदेवेऽसहिष्णौ ॥ ५.२६.२६ ॥
สหาย แม้แต่พระอินทร์ก็ไม่กล้าพรากอำนาจปกครองของเราไป ตราบใดที่ภีมเสนยังมีชีวิตอยู่ และกับธนัญชัย นกุล และสหเทพผู้กล้าหาญ ผู้ซึ่งไม่ยอมให้ใครกระทำเช่นนั้น
5.26.27
सचेदेतां प्रतिपद्येत बुद्धिं ।
वृद्धो राजा सह पुत्रेण सूत।
एवं रणे पाण्डवकोपदग्धा ।
न नश्येयुः सञ्जय धार्तराष्ट्राः ॥ ५.२६.२७ ॥
สัญชัย หากพระราชาผู้ชราพร้อมด้วยโอรส ตั้งใจเช่นนี้ โอรสของธฤตราษฎร์ที่ถูกไฟแห่งความโกรธของปาณฑพเผาผลาญ ก็คงไม่ต้องพินาศเช่นนี้ในสนามรบ
5.26.28
जानामि त्वं क्लेशमस्मासु वृत्तं ।
त्वां पूजयन्मञ्जयाहं क्षमेयम्।
वच्चास्माकं कौरवैर्भृतपूर्वं ।
या नो वृत्तिधार्तराष्ट्रे तदाऽऽसीत् ॥ ५.२६.२८ ॥
สัญชัย ข้าพเจ้ารู้ถึงความทุกข์ยากที่เกิดแก่พวกเรา เพราะให้เกียรติท่าน ข้าพเจ้าอาจให้อภัยทั้งการปฏิบัติที่เการพเคยกระทำต่อเรา และการกระทำที่พวกเราเคยแสดงต่อโอรสของธฤตราษฎร์ในสมัยนั้น
5.26.29
अद्यापि सा तत्र तथैव वर्ततां ।
यान्ति गमिष्यामि यथा न्वमात्थ ।
द्वन्द्राप्रव्ये भवतु ममैव राज्यं ।
सूयोधनो यच्छतु भाग्नाग्र्यः ॥ ५.२६.२९ ॥
ให้สิ่งนั้นคงอยู่ที่นั่นเช่นเดิมในวันนี้ ดังที่ท่านกล่าวไว้ ข้าพเจ้าจะไป ขอให้ราชอาณาจักรที่ไม่อาจสูญเสียไปด้วยการพนันขันต่อ เป็นของข้าพเจ้าแต่ผู้เดียว และขอให้สุโยธนะผู้ประเสริฐที่สุดมอบส่วนของตนมา