મહાભારત · અધ્યાય 5.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.28.1
असंशयं सञ्जय सत्यमेत-
द्धर्मो वरः कर्मणां यत्त्वमात्थ ।
ज्ञात्वा तु मां सञ्जय गर्हयेस्त्वं ।
यदि धर्मं यद्यधर्मं चरामि ॥ ५.२८.१ ॥
સંજય, તેં કહ્યું તે નિઃશંક સાચું છે; કર્મોમાં ધર્મ જ શ્રેષ્ઠ છે. પરંતુ આ જાણીને પણ, હે સંજય, જો હું ધર્મ કે અધર્મ આચરું તો તું મારી નિંદા કરી શકે છે.
5.28.2
यत्राधर्मो धर्मरूपाणि धत्ते ।
धर्मः कृत्स्नो दृश्यतोऽधर्मरूपः।
बिभ्रद्धर्मो धर्मरूपं तथा च ।
विद्वांसस्तं संप्रपश्यन्ति बुद्ध्या ॥ ५.२८.२ ॥
જ્યાં અધર્મ ધર્મનાં રૂપો ધારણ કરે છે, અને સંપૂર્ણ ધર્મ અધર્મના રૂપમાં દેખાય છે, તથા ધર્મ ધર્મનું રૂપ ધારણ કરે છે, ત્યાં વિદ્વાનો બુદ્ધિથી તેને સ્પષ્ટ જુએ છે.
5.28.3
एवं तथैवापदि लिङ्गमेत-
द्धर्माधर्मौ नित्यवृत्ती भजेताम्।
आद्यं लिङ्गं यस्य तस्य प्रमाण-
मापद्धर्मं सञ्जय तं निबोध ॥ ५.२८.३ ॥
એ જ રીતે, આપત્તિમાં પણ આ લક્ષણ છે: ધર્મ અને અધર્મ પોતાનું નિત્ય આચરણ સ્વીકારે છે. જેનું પહેલું લક્ષણ હોય, તેને માટે આપદ્ધર્મ જ પ્રમાણ છે; સંજય, તે સમજ.
5.28.4
लुप्तायां तु प्रकृतौ येन कर्म ।
निष्पादयेत्तत्परीप्सेद्विहीनः।
प्रकृतिस्थश्चापदि वर्तमान ।
उभौ गर्ह्यौ भवतः सञ्जयैतौ ॥ ५.२८.४ ॥
પરંતુ સ્વાભાવિક માર્ગ લુપ્ત થાય ત્યારે, જેનાથી કર્મ સિદ્ધ થઈ શકે તે હીન પુરુષે શોધવું; પોતાના સ્વભાવમાં સ્થિર રહીને પણ આપત્તિમાં આચરણ કરનાર, હે સંજય, આ બન્ને નિંદનીય છે.
5.28.5
अविनाशमिच्छतां ब्राह्मणानां ।
प्रायश्चित्तं विहितं यद्विधात्रा।
संपश्येथाः कर्मसु वर्तमानान् ।
विकर्मस्थान्सञ्जय गर्हयेस्त्वम् ॥ ५.२८.५ ॥
અવિનાશ ઇચ્છતા બ્રાહ્મણો માટે વિધાતાએ જે પ્રાયશ્ચિત્ત વિહિત કર્યું છે, તે કર્મોમાં પ્રવૃત્ત લોકોમાં તું સારી રીતે જો. હે સંજય, વિકર્મમાં સ્થિત લોકોની તું નિંદા કર.
5.28.6
मनीषिणां सत्त्विच्छेदनाय ।
विधियते सत्सु वृत्तिः सदैव।
अब्राह्मणाः सन्ति तु ये न वैद्याः ।
सर्वोत्सङ्गं साधु मन्येत तेभ्यः ॥ ५.२८.६ ॥
બુદ્ધિમાનો માટે સત્ત્વના ઉચ્છેદથી બચવા સદા સજ્જનોમાં જ વૃત્તિ (આજીવિકા) વિહિત છે. જેઓ બ્રાહ્મણ નથી અને વિદ્વાન નથી, તેમને પોતાનું સર્વસ્વ સારું માનવું જોઈએ.
5.28.7
तदध्वानः पितरो ये च पूर्वे ।
पितामहा ये च तेभ्यः परेऽन्ये।
यज्ञैषिणो ये च हि कर्म कुर्यु-
र्नान्यं ततो नास्तिकोऽस्मीति मन्ये ॥ ५.२८.७ ॥
તે માર્ગે ચાલતા પિતૃઓ, પૂર્વજો અને પિતામહો, તેમના પછીના બીજા, અને યજ્ઞ ઇચ્છીને કર્મ કરનારા — તેમના સિવાય બીજા કોઈને હું માનતો નથી; તેથી હું નાસ્તિક નથી એમ માનું છું.
5.28.8
यत्किंचनेदं वित्तमस्यां पृथिव्यां ।
यद्देवानां त्रिदशानां परं यत्।
प्राजापत्यं त्रिदिवं ब्रह्मलोकं ।
नाधर्मतः सञ्जय कामयेयम् ॥ ५.२८.८ ॥
આ પૃથ્વી પર જે કંઈ ધન છે, અને દેવો તથા ત્રિદશોનું જે પરમ (ઐશ્વર્ય) છે, પ્રાજાપત્ય લોક, ત્રિદિવ અને બ્રહ્મલોક — હે સંજય, અધર્મથી હું એમને ઇચ્છીશ નહીં.
5.28.9
धर्मेश्वरः कुशलो नीतिमांश्चा-
प्युपासिता ब्राह्मणानां मनीषी।
नानाविधांश्चैव महाबलांश्च ।
राजन्यभोजाननुशास्ति कृष्णः ॥ ५.२८.९ ॥
ધર્મના સ્વામી, કુશળ અને નીતિમાન, બ્રાહ્મણોથી ઉપાસિત, મનીષી કૃષ્ણ અનેક પ્રકારના મહાબલી રાજન્યો અને ભોજો પર શાસન કરે છે.
5.28.10
यदि ह्यहं विसृजत्साम गर्ह्यो ।
नियुध्यमानो यदि जह्यां स्वधर्मम् ।
महायशाः केशवस्तद्ब्रवीतु ।
वासुदेवस्तूभयोरर्थकामः ॥ ५.२८.१० ॥
જો હું સામનીતિ છોડીને નિંદનીય બનું, અથવા યુદ્ધ કરતાં સ્વધર્મ છોડું, તો મહાયશસ્વી કેશવ તે કહે; વાસુદેવ તો બંનેના હિતની ઇચ્છા રાખનારા છે.
5.28.11
शैनेयोऽयं चेदयश्चान्धकाश्च ।
वार्ष्णेयभोजाः कुकुराः सृञ्जयाश्च ।
उपासीना वासुदेवस्य बुद्धिं ।
निगृह्य शत्रून्सुहृदो नन्दयन्ति ॥ ५.२८.११ ॥
શૈનેય, અય, અંધક, વાર્ષ્ણેય-ભોજ, કુકુર અને સૃંજય — આ બધા વાસુદેવની બુદ્ધિની ઉપાસના કરીને શત્રુઓને વશ કરી મિત્રોને આનંદ આપે છે.
5.28.12
वृष्ण्यन्धका ह्युग्रसेनादयो वै ।
कृष्णप्रणीताः सर्व एवेन्द्रकल्पाः ।
मनस्विनः सत्यपरायणाश्च ।
महाबला यादवा भोगवन्तः ॥ ५.२८.१२ ॥
વૃષ્ણિ અને અંધકો, ઉગ્રસેન વગેરે — કૃષ્ણથી માર્ગદર્શિત, બધા ઇન્દ્ર સમાન; મનસ્વી, સત્યપરાયણ અને મહાબલી યાદવો સમૃદ્ધ છે.
5.28.13
काश्यो बभ्रुः श्रियमुत्तमां गतो ।
लब्ध्वा कृष्णं भ्रातरमीशितारम् ।
यस्मै कामान्वर्षति वासुदेवो ।
ग्रीष्मात्यये मेघ इव प्रजाऽभ्यः ॥ ५.२८.१३ ॥
કાશીનો બભ્રુ કૃષ્ણને ભાઈ અને સ્વામી તરીકે પામીને ઉત્તમ સમૃદ્ધિ પામ્યો છે; ગ્રીષ્માંતે મેઘ પ્રજા પર વરસે તેમ વાસુદેવ તેની કામનાઓ વરસાવે છે.
5.28.14
ईदृशोऽयं केशवस्तात विद्वान् ।
विद्धि ह्येनं कर्मणां निश्चयज्ञम्।
प्रियश्च नः साधुतमश्च कृष्णो ।
नातिक्रामे वचनं केशवस्य ॥ ५.२८.१४ ॥
તાત, આ કેશવ આવો વિદ્વાન છે. કર્મોના નિશ્ચયને જાણનાર તરીકે એને જાણ. કૃષ્ણ અમને પ્રિય અને અત્યંત સાધુ છે; હું કેશવનું વચન ઓળંગીશ નહીં.