మహాభారతం · అధ్యాయం 5.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.28.1
असंशयं सञ्जय सत्यमेत-
द्धर्मो वरः कर्मणां यत्त्वमात्थ ।
ज्ञात्वा तु मां सञ्जय गर्हयेस्त्वं ।
यदि धर्मं यद्यधर्मं चरामि ॥ ५.२८.१ ॥
సంజయా, నువ్వు చెప్పినది నిస్సందేహంగా నిజం; కర్మలలో ధర్మమే శ్రేష్ఠమైనది. అయితే దీన్ని తెలుసుకుని కూడా, సంజయా, నేను ధర్మం చేస్తున్నానో అధర్మం చేస్తున్నానో అని నన్ను నింద్యంగా భావించవచ్చు.
5.28.2
यत्राधर्मो धर्मरूपाणि धत्ते ।
धर्मः कृत्स्नो दृश्यतोऽधर्मरूपः।
बिभ्रद्धर्मो धर्मरूपं तथा च ।
विद्वांसस्तं संप्रपश्यन्ति बुद्ध्या ॥ ५.२८.२ ॥
అధర్మం ధర్మ రూపాలను ధరించే చోట, సంపూర్ణ ధర్మం అధర్మ రూపంలో కనిపిస్తుంది; ధర్మం ధర్మ రూపాన్ని ధరించినప్పుడు, విద్వాంసులు దాన్ని బుద్ధితో స్పష్టంగా చూస్తారు.
5.28.3
एवं तथैवापदि लिङ्गमेत-
द्धर्माधर्मौ नित्यवृत्ती भजेताम्।
आद्यं लिङ्गं यस्य तस्य प्रमाण-
मापद्धर्मं सञ्जय तं निबोध ॥ ५.२८.३ ॥
ఇలాగే, అలాగే ఆపదలో ఇది గుర్తు: ధర్మమూ అధర్మమూ తమ నిత్య ప్రవర్తనను స్వీకరిస్తాయి. ఏ మొదటి గుర్తు ఉన్నదో దానికి ఆపద్ధర్మమే ప్రమాణం; సంజయా, దాన్ని గ్రహించు.
5.28.4
लुप्तायां तु प्रकृतौ येन कर्म ।
निष्पादयेत्तत्परीप्सेद्विहीनः।
प्रकृतिस्थश्चापदि वर्तमान ।
उभौ गर्ह्यौ भवतः सञ्जयैतौ ॥ ५.२८.४ ॥
అయితే సహజ మార్గం లుప్తమైనప్పుడు, దేనివల్ల కర్మను సాధించగలడో దాన్ని, లేని వాడు వెదకాలి; తన స్వభావంలో నిలిచి ఉండి కూడా ఆపదలో ప్రవర్తించేవాడు, సంజయా, ఈ ఇద్దరూ నిందార్హులు.
5.28.5
अविनाशमिच्छतां ब्राह्मणानां ।
प्रायश्चित्तं विहितं यद्विधात्रा।
संपश्येथाः कर्मसु वर्तमानान् ।
विकर्मस्थान्सञ्जय गर्हयेस्त्वम् ॥ ५.२८.५ ॥
అవినాశాన్ని కోరే బ్రాహ్మణులకు విధాత విధించిన ప్రాయశ్చిత్తాన్ని, కర్మలలో నిమగ్నులైనవారిలో నీవు బాగా చూస్తావు. ఓ సంజయా, వికర్మలో ఉన్నవారిని నీవు నిందించు.
5.28.6
मनीषिणां सत्त्विच्छेदनाय ।
विधियते सत्सु वृत्तिः सदैव।
अब्राह्मणाः सन्ति तु ये न वैद्याः ।
सर्वोत्सङ्गं साधु मन्येत तेभ्यः ॥ ५.२८.६ ॥
జ్ఞానులకు సత్త్వ నాశనాన్ని నివారించడానికి సత్పురుషుల మధ్యనే జీవనవృత్తి ఎప్పుడూ విధించబడింది. బ్రాహ్మణేతరులు, విద్వాంసులు కానివారు ఉన్నారు; వారికి తమ సర్వస్వాన్ని మంచిదిగా భావించాలి.
5.28.7
तदध्वानः पितरो ये च पूर्वे ।
पितामहा ये च तेभ्यः परेऽन्ये।
यज्ञैषिणो ये च हि कर्म कुर्यु-
र्नान्यं ततो नास्तिकोऽस्मीति मन्ये ॥ ५.२८.७ ॥
ఆ మార్గంలో నడిచే పితరులు, పూర్వ పితామహులు, వారి తర్వాత వచ్చినవారు, యజ్ఞాన్ని కోరి కర్మలు చేసేవారు — వారికంటే వేరొకరిని నేను భావించను; అందువల్ల నేను నాస్తికుడనని భావిస్తున్నాను.
5.28.8
यत्किंचनेदं वित्तमस्यां पृथिव्यां ।
यद्देवानां त्रिदशानां परं यत्।
प्राजापत्यं त्रिदिवं ब्रह्मलोकं ।
नाधर्मतः सञ्जय कामयेयम् ॥ ५.२८.८ ॥
ఈ భూమిపై ఉన్న ఏ సంపదైనా, దేవతలకు, త్రిదశులకు ఉన్న పరమ (ఐశ్వర్యం), ప్రజాపతి లోకం, త్రిదివం, బ్రహ్మలోకం — ఓ సంజయా, వీటిని అధర్మంతో నేను కోరను.
5.28.9
धर्मेश्वरः कुशलो नीतिमांश्चा-
प्युपासिता ब्राह्मणानां मनीषी।
नानाविधांश्चैव महाबलांश्च ।
राजन्यभोजाननुशास्ति कृष्णः ॥ ५.२८.९ ॥
ధర్మానికి ప్రభువు, నేర్పరి, నీతిమంతుడు, బ్రాహ్మణులచే సేవింపబడేవాడు, జ్ఞాని అయిన కృష్ణుడు, అనేక రకాల మహాబలవంతులైన క్షత్రియులను, భోజులను పాలిస్తున్నాడు.
5.28.10
यदि ह्यहं विसृजत्साम गर्ह्यो ।
नियुध्यमानो यदि जह्यां स्वधर्मम् ।
महायशाः केशवस्तद्ब्रवीतु ।
वासुदेवस्तूभयोरर्थकामः ॥ ५.२८.१० ॥
నేను సామోపాయాన్ని విడిచి నిందితుడనవుతానా, లేక యుద్ధం చేస్తూ స్వధర్మాన్ని వదిలిపెడతానా, అది మహాయశస్వి అయిన కేశవుడు చెప్పుగాక; వాసుదేవుడు ఇరువురి శ్రేయస్సును కోరేవాడు.
5.28.11
शैनेयोऽयं चेदयश्चान्धकाश्च ।
वार्ष्णेयभोजाः कुकुराः सृञ्जयाश्च ।
उपासीना वासुदेवस्य बुद्धिं ।
निगृह्य शत्रून्सुहृदो नन्दयन्ति ॥ ५.२८.११ ॥
శైనేయుడు, అయులు, అంధకులు, వార్ష్ణేయ భోజులు, కుకురులు, సృంజయులు — వీరంతా వాసుదేవుని బుద్ధిని సేవిస్తూ శత్రువులను అణచి మిత్రులను సంతోషపెడుతున్నారు.
5.28.12
वृष्ण्यन्धका ह्युग्रसेनादयो वै ।
कृष्णप्रणीताः सर्व एवेन्द्रकल्पाः ।
मनस्विनः सत्यपरायणाश्च ।
महाबला यादवा भोगवन्तः ॥ ५.२८.१२ ॥
వృష్ణులు, అంధకులు, ఉగ్రసేనుడు మొదలైనవారు — కృష్ణునిచే నడిపించబడినవారు, అందరూ ఇంద్రుని వంటివారు; మనస్వులు, సత్యపరాయణులు, మహాబలవంతులైన యాదవులు సంపన్నులు.
5.28.13
काश्यो बभ्रुः श्रियमुत्तमां गतो ।
लब्ध्वा कृष्णं भ्रातरमीशितारम् ।
यस्मै कामान्वर्षति वासुदेवो ।
ग्रीष्मात्यये मेघ इव प्रजाऽभ्यः ॥ ५.२८.१३ ॥
కాశీ బభ్రుడు కృష్ణుని సోదరునిగా, ప్రభువుగా పొంది ఉత్తమ సంపదను పొందాడు; వసుదేవుడు గ్రీష్మాంతంలో మేఘం ప్రజలపై వర్షించినట్లు అతని కోరికలను వర్షిస్తాడు.
5.28.14
ईदृशोऽयं केशवस्तात विद्वान् ।
विद्धि ह्येनं कर्मणां निश्चयज्ञम्।
प्रियश्च नः साधुतमश्च कृष्णो ।
नातिक्रामे वचनं केशवस्य ॥ ५.२८.१४ ॥
ప్రియమైన మిత్రమా, ఈ కేశవుడు ఇలాంటి విద్వాంసుడు. కర్మల నిశ్చయాన్ని తెలిసినవాడిగా ఇతనిని తెలుసుకో. కృష్ణుడు మనకు ప్రియుడు, అత్యంత సాధుస్వభావుడు; కేశవుని మాటను నేను అతిక్రమించను.