ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.29.1
अविनाशं सञ्जय पाण्डवाना-
मिच्छाम्यहं भूतिमेषां प्रियं च।
तथा राज्ञो धृतराष्ट्रस्य सूत ।
समाशंसे बहुपुत्रस्य वृद्धिम् ॥ ५.२९.१ ॥
ಓ ಸಂಜಯ, ಪಾಂಡವರಿಗೆ ನಾಶವಿಲ್ಲದಿರಲಿ ಎಂದು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ, ಬಹುಪುತ್ರನಾದವನ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ನಾನು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ.
5.29.2
कामो हि मे सञ्जय नित्यमेव ।
नान्यद्ब्रूयां तान्प्रति शाम्यतेति।
राज्ञश्च हि प्रियमेतच्छृणोमि ।
मन्ये चैतत्पाण्डवानां समक्षम् ॥ ५.२९.२ ॥
ಓ ಸಂಜಯ, ಇದೇ ಸದಾ ನನ್ನ ಬಯಕೆ; 'ಶಾಂತಿಯಾಗಲಿ' ಎಂಬುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವರೊಡನೆ ಬೇರೇನನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜನಿಗೂ ಇದೇ ಪ್ರಿಯವೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಪಾಂಡವರ ಸಮಕ್ಷಮದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಸರಿ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
5.29.3
सुदुष्करस्तत्र शमो हि नूनं ।
प्रदर्शितः सञ्जय पाण्डवेन।
यस्मिन्गृद्धो धृतराष्ट्रः सपुत्रः ।
कस्मादेषां कलहो नावमूर्च्छेत् ॥ ५.२९.३ ॥
ಓ ಸಂಜಯ, ಅಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ; ಪಾಂಡವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪುತ್ರರೊಡನೆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಲೋಭದಿಂದ ಮುಳುಗಿರುವಾಗ, ಇವರ ಈ ಕಲಹ ಏಕೆ ಶಮನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ?
5.29.4
न त्वं धर्मं विचरं सञ्जयेह ।
मत्तश्च जानामि युधिष्ठिराच्च
अथो कस्मात्सज्जय पाण्डवस्य ।
उत्साहिनः पूरयतः स्वकर्म ॥ ५.२९.४ ॥
ಓ ಸಂಜಯ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದಲೂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಂದಲೂ ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಮತ್ತೆ ಓ ಸಂಜಯ, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಪಾಂಡವನ ಬಗ್ಗೆ ಏಕೆ (ಹಾಗೆ) ಹೇಳುತ್ತೀ?
5.29.5
यथाख्यातमावमतः कुटुम्बे ।
पुरा कस्मान्साधुविलोपमात्थ।
अस्मिन्विधौ वर्तमाने यथाव-
दुच्चावचा मतयो ब्राह्मणानाम् ॥ ५.२९.५ ॥
ಹೇಳಿದಂತೆ, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಿತನಾಗಿ, ಹಿಂದೆ ನೀನು ಸಜ್ಜನರ ನಾಶವನ್ನು ಏಕೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀ? ಈ ವಿಧಾನವು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಉನ್ನತವೂ ಕನಿಷ್ಠವೂ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.
5.29.6
कर्मणाऽऽहुः सिद्धिमेके परत्र ।
हिन्वा कर्म विद्यया सिद्धिमेके।
नाभुञ्जानो भक्ष्यभोज्यस्य तृप्ये-
द्विद्वानपीह विहितं ब्राह्मणानाम् ॥ ५.२९.६ ॥
ಕೆಲವರು ಕರ್ಮದಿಂದ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಕರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಿದ್ವಾಂಸನೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ಷ್ಯ-ಭೋಜ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸದೆ ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿಹಿತವಾಗಿದೆ.
5.29.7
या वै विद्याः साधयन्तीह कर्म ।
तासां फलं विद्यते नेतरासाम्।
तत्रेह वै दृष्टफलं तु कर्म ।
पीत्वोदकं शाम्यति तृष्णयाऽऽर्तः ॥ ५.२९.७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮದಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿದ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಫಲವಿದೆ; ಇತರರಿಗಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮದ ಫಲ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನು ನೀರು ಕುಡಿದು ಶಾಂತನಾಗುವಂತೆ.
5.29.8
सोऽयं विधिर्विहितः कर्मणैव ।
संवर्तते सञ्जय तत्र कर्म।
तत्र योऽन्यत्कर्मणः साधु मन्ये-
न्मोघं तस्यालपितं दुर्बलस्य ॥ ५.२९.८ ॥
ಈ ವಿಧಿ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ವಿಹಿತವಾಗಿದೆ; ಸಂಜಯ, ಅಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಉತ್ತಮವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಆ ದುರ್ಬಲನ ಮಾತು ವ್ಯರ್ಥ.
5.29.9
कर्मणाऽमी भान्ति देवाः परत्र ।
कर्मणैवेह प्लवते मातरिश्वा।
अहोरात्रे विदधत्कर्मणैव ।
अतन्द्रितो नित्यमुदेति सूर्यः ॥ ५.२९.९ ॥
ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಈ ದೇವತೆಗಳು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಮಾಡುತ್ತ, ಅಲಸದ ಸೂರ್ಯ ನಿತ್ಯವೂ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ.
5.29.10
मासार्धमासानथ नक्षत्रयोगा-
नतन्द्रितश्चन्द्रमाश्चाभ्युपैति।
अतन्द्रितो दहते जातवेदाः ।
समिद्ध्यमानः कर्म कुर्वन्प्रजाभ्यः ॥ ५.२९.१० ॥
ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಧಮಾಸಗಳನ್ನೂ, ನಕ್ಷತ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಅಲಸದ ಚಂದ್ರ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಅಲಸದ ಜಾತವೇದಸ ಅಗ್ನಿ ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಜ್ವಲಿತನಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತ.
5.29.11
अतन्द्रिता भारमिमं महान्तं ।
बिभर्ति देवी पृथिवी वलेन।
अतन्द्रिताः शीघ्रसपो वहन्ति ।
सन्तर्पयन्त्यः सर्वभूतानि नद्यः ॥ ५.२९.११ ॥
ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಮಹಾ ಭಾರವನ್ನು ದೇವಿ ಭೂಮಿ ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಹೊರುತ್ತಾಳೆ. ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದ, ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾ ಹರಿಯುತ್ತವೆ.
5.29.12
अतन्द्रितो वर्षति भूरितेजाः ।
सन्नादयन्नन्तरिक्षं दिशश्च।
अतन्द्रितो ब्रह्मचर्यं चचार ।
श्रेष्ठत्वमिच्छन्बलभिद्देवतानाम् ॥ ५.२९.१२ ॥
ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ, ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಅವನು ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆಕಾಶವನ್ನು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ತುಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಬಯಸಿದ ಬಲಭಿತ್ (ಇಂದ್ರ).
5.29.13
हित्वा सुखं मनसश्च प्रियाणि ।
तेन शक्रः कर्मणा श्रैष्ठ्यमाप।
सत्यं धर्मं पालयन्नप्रमत्तो ।
दमं तितिक्षां समतां प्रियं च ॥ ५.२९.१३ ॥
ಮನಸ್ಸಿನ ಸುಖ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಸತ್ಯ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ, ಜಾಗರೂಕನಾಗಿ, ದಮ, ತಿತಿಕ್ಷೆ, ಸಮತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು (ಆಚರಿಸುತ್ತಾ).
5.29.14
एतानि सर्वाण्युपसेवमानो ।
यो देवराज्यं मघवान्प्राप मुख्यम्।
बृहस्पतिर्ब्रह्मचर्यं चचार ।
समीहितः संशिमात्मा यथावत् ॥ ५.२९.१४ ॥
ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ದೇವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪಡೆದ ಮಘವಾನ (ಇಂದ್ರ); ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ, ನಿಗ್ರಹಿಸಿದ ಆತ್ಮದೊಂದಿಗೆ, ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ.
5.29.15
हित्वा सुख प्रतिरुध्येन्द्रियाणि ।
तेन देवानामगमद्गौरवं सः।
तथा नक्षत्राणि कर्मणाऽमुत्र भान्ति ।
रुद्रादित्या वसवोऽथापि विश्वे ॥ ५.२९.१५ ॥
ಸುಖವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ಆ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅಂತೆಯೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ; ರುದ್ರರು, ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ವಿಶ್ವದೇವತೆಗಳೂ ಸಹ.
5.29.16
यमो राजा वैश्रवणः कुबेरो ।
गन्धर्वयक्षाप्सरसश्च सूत।
ब्रह्मविद्यां ब्रह्मचर्यं क्रियां च ।
निपेवमाणा ऋषयोऽमुत्र भान्ति ॥ ५.२९.१६ ॥
ಯಮ ರಾಜ, ವೈಶ್ರವಣ ಕುಬೇರ, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ಅಪ್ಸರೆಯರು, ಓ ಸೂತನೇ, ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಋಷಿಗಳು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
5.29.17
जानन्निमं सर्वलोकस्य धर्मं ।
विप्रेन्द्राणां क्षत्रियाणां विशां च।
स कस्मात्त्वं जानतां ज्ञानवान्सन् ।
व्यायच्छसेक सञ्जय कौरवार्थे ॥ ५.२९.१७ ॥
ಸರ್ವಲೋಕದ ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದೂ, ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದೂ, ಓ ಸಂಜಯ, ಕೌರವರಿಗಾಗಿ ಏಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವೆ?
5.29.18
आम्नायेषु नित्यसंयोगमस्य ।
तथाऽश्वमेधे राजसूये च विद्धि।
संयुज्यते धनुपा वर्मणा च ।
हस्त्यश्वाद्यै रथशस्त्रैश्च भूयः ॥ ५.२९.१८ ॥
ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ನಿತ್ಯ ಸಂಬಂಧವಿದೆ; ಅಶ್ವಮೇಧ ಮತ್ತು ರಾಜಸೂಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ತಿಳಿ. ಬಿಲ್ಲು, ಕವಚ, ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ರಥ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದು ಮತ್ತೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
5.29.19
ते चेदिमे कौरवाणाम्रुपाय-
मवगच्छेयुवधेनैव पार्थाः।
धर्मत्राणं पुण्यमेषां कृतं स्या-
दार्ये वृत्ते भीमसेनं निगृह्य ॥ ५.२९.१९ ॥
ಈ ಪಾರ್ಥರು ಕೌರವರ ಉಪಾಯವನ್ನು ವಧೆಯಿಂದಲೇ ತಿಳಿದರೆ, ಅದು ಅವರಿಗೆ ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ಪುಣ್ಯಕಾರ್ಯವಾಗುವುದು; ಆರ್ಯ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ತಡೆದು.
5.29.20
ते चेत्पित्र्ये कर्मणि वर्तमाना ।
आपद्येरन्दिष्टवशेन मृत्युम्।
यथाशक्त्यापूरयन्तः स्वकर्म ।
तदप्येषां निधनं स्यात्प्रशस्तम् ॥ ५.२९.२० ॥
ಅವರು ಪಿತೃಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, ದೈವವಶದಿಂದ ಮರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೆ, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಆ ಮರಣವೂ ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾಗುವುದು.
5.29.21
उताहो त्वं मन्यसे शाम्यमेव ।
राज्ञां युद्धे वर्तते धर्मतन्त्रम्।
अयुद्धे वा वर्तते धर्मतन्त्रं ।
तथैव ते वाचमिमां श्रृणोमि ॥ ५.२९.२१ ॥
ಅಥವಾ ನೀನು ಶಾಂತಿಯನ್ನೇ ಉತ್ತಮವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿರುವೆಯಾ? ರಾಜರಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಧರ್ಮತಂತ್ರವಿರುತ್ತದೆ; ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಧರ್ಮತಂತ್ರವಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
5.29.22
चातुर्वर्ण्यस्य प्रथमं संविभाग-
मवेक्ष्य त्वं सञ्जय स्वं च कर्म।
निशम्याथो पाण्डवानां च कर्म ।
प्रशंस वा निन्द वा या मतिस्ते ॥ ५.२९.२२ ॥
ಸಂಜಯ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಮೊದಲ ವಿಭಾಗವನ್ನೂ ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಪಾಂಡವರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನೋ ಅದರಂತೆ ಹೊಗಳು ಅಥವಾ ತೆಗಳು.
5.29.23
अधीयीत ब्राह्मणो वै यजेत ।
दद्यादीयात्तीर्थमुख्यानि चैव।
अध्याप्रयेद्याजयेच्चापि याज्यान् ।
प्रतिग्रहान्वा विहितान्प्रतीच्छेत् ॥ ५.२९.२३ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು, ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬೇಕು; ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು, ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಅವನು ಬೋಧಿಸಬೇಕು, ಇತರರಿಂದ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿಸಬೇಕು, ವಿಹಿತವಾದ ದಾನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
5.29.24
अधीयीत क्षत्रियोऽथो यजेत ।
दद्याद्धनं न तु याचेत किंचित्।
न याजयेन्न तु चाध्यापयीत ।
एवं स्मृतः क्षत्रधर्मः पुराणः ॥ ५.२९.२४ ॥
ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು, ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬೇಕು; ಧನ ಕೊಡಬೇಕು, ಆದರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಯಾಚಿಸಬಾರದು. ಅವನು ಇತರರಿಂದ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿಸಬಾರದು, ಬೋಧಿಸಬಾರದು. ಹೀಗೆ ಪುರಾತನ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
5.29.25
तथा राजन्यो रक्षणं वै प्रजानां ।
कृत्वा धर्मेणाप्रमत्तोऽथ दत्त्वा।
यज्ञैदिष्ट्वा सर्ववेदानधीत्य ।
दारान्कृवा पुण्यकृदावसेद्गृहान् ॥ ५.२९.२५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿದ್ದು, ದಾನ ಮಾಡಿ, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಸರ್ವ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಯಾಗಿ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು.
5.29.26
स धर्मात्मा धर्ममधीत्य पुण्यं ।
यदृच्छया व्रजति ब्रह्मलोकम्।
वैश्योऽधीत्य कृषिगोरक्षपण्यै-
र्वित्तं चिन्वन्पालयन्नप्रमत्तः ॥ ५.२९.२६ ॥
ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ವೈಶ್ಯನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಕೃಷಿ, ಗೋರಕ್ಷಣೆ, ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಧನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
5.29.27
देवं स्मृतः शूद्रधर्मः पुराणः ॥ ५.२९.२७ ॥
ದೇವತೆಗಳ ಸೇವೆಯೇ ಶೂದ್ರನ ಪುರಾತನ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
5.29.28
एतान्राजा पालयन्नप्रमत्तो ।
नियोजयन्सर्ववर्णान्स्वधर्मे।
अकामात्मा समवृत्तिः प्रजासु ।
नाधार्मिकाननुरुध्येत कामात् ॥ ५.२९.२८ ॥
ರಾಜನು ಈ ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಅವರವರ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿ, ಕಾಮರಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳೆಡೆಗೆ ಸಮಭಾವ ಹೊಂದಿರಬೇಕು; ಕಾಮದಿಂದ ಅಧಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಾರದು.
5.29.29
श्रेयांस्तस्माद्यदि विद्येत कश्चि-
दभिज्ञातः सर्वधर्मोपपन्नः ।
स तं द्रष्टुमनुशिष्यन्प्रजानां ।
न चैतद्बुध्येदिति तस्मिन्नसाधुः ॥ ५.२९.२९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಂಪನ್ನನಾದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆ ಅವನು ಅರಿಯದಿದ್ದರೆ ಅದು ಅವನ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ.
5.29.30
उत्पादितं वर्म शस्त्रं धनुश्च ॥ ५.२९.३० ॥
ಕವಚ, ಶಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
5.29.31
तत्र पुण्यं दस्युवधेन लभ्यते ।
सोऽयं दोषः कुरुभिस्तीव्ररूपः ।
अधर्मज्ञैर्धर्ममबुध्यमानैः ।
प्रादुर्भूतः सञ्जय साधु तन्न ॥ ५.२९.३१ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವು ದಸ್ಯುಗಳ ವಧೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯದ ಕುರುಗಳಿಂದ ಈ ತೀವ್ರ ದೋಷ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ಸಂಜಯ, ಅದು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ.
5.29.32
तत्र राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रो ।
धर्म्यं हरेत्पाण्डवानामकस्मात्।
नावेक्षन्ते राजधर्मं पुराणं ।
तदन्वयाः कुरवः सर्व एव ॥ ५.२९.३२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡವರ ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಭಾಗವನ್ನು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ವಂಶದ ಎಲ್ಲ ಕುರುಗಳು ಪುರಾತನ ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
5.29.33
स्तेनो हरेद्यत्र धनं ह्यदृष्टः ।
प्रसह्य वा यत्र हरेत दृष्टः ।
उभौ गर्ह्यौ भवतः सञ्जयैतौ ।
किं वै पृथत्कं धृतराष्ट्रस्य पुत्रे ॥ ५.२९.३३ ॥
ಕಳ್ಳನು ಕಾಣದಂತೆ ಧನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದರೂ, ಅಥವಾ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಲೇ ಅಪಹರಿಸಿದರೂ, ಸಂಜಯ, ಈ ಎರಡೂ ನಿಂದಾರ್ಹ. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಭಿನ್ನ?
5.29.34
सोऽयं लोभान्मन्यते धर्ममेतं ।
यमिच्छति क्रोधवशानुगामी।
भागः पुनः पाण्डवानां निविष्ट-
स्तं नः कस्मादाददीरन्परे वै ॥ ५.२९.३४ ॥
ಇವನು ಲೋಭದಿಂದ ತಾನು ಬಯಸುವುದನ್ನೇ ಧರ್ಮವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕ್ರೋಧದ ವಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪಾಂಡವರ ಭಾಗ ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಆ ಭಾಗವನ್ನು ನಮಗೆ ಬೇರೆಯವರು ಏಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು?
5.29.35
अस्मिन्पदे युध्यतां नो वधोऽपि ।
श्लाघ्यः पित्र्यं पपराज्याद्विशिष्टम्।
एतान्धर्मान्कौरवाणां पुराणा-
नाचक्षीथाः सञ्जय राजमध्ये ॥ ५.२९.३५ ॥
ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುವವರಿಗೆ ಮರಣವೂ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ; ಪೂರ್ವಜರ ಸೋಲಿಗಿಂತ ಅದು ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಸಂಜಯ, ರಾಜರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೌರವರ ಈ ಪುರಾತನ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸು.
5.29.36
एते मदान्मृत्युवशाभिपन्नाः ।
समानीता धार्तराष्ट्रेण मूढाः।
इदं पुनः कर्म पापीय एव ।
सभामध्ये पश्य वत्तं कुरूणाम् ॥ ५.२९.३६ ॥
ಮದದಿಂದ ಮೃತ್ಯುವಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಈ ಮೂಢರನ್ನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಕರ್ಮ. ಸಭೆಯ ನಡುವೆ ಕುರುಗಳ ನಡತೆಯನ್ನು ನೋಡು.
5.29.37
प्रियं भार्यां द्रौपदीं पाण्डवानां ।
यशस्विनीं शीलवृत्तोपपन्नाम्।
यदुपैक्षन्त कुरवो भीष्ममुख्याः ।
कामानिगेनोपरुद्धां व्रजन्तीम् ॥ ५.२९.३७ ॥
ಪಾಂಡವರ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ, ಯಶಸ್ವಿನಿ, ಶೀಲ-ನಡತೆ ಉಳ್ಳ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಕಾಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದವನು ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭೀಷ್ಮರೇ ಮೊದಲಾದ ಕುರುಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ನೋಡಿದರು.
5.29.38
तां चेत्तदा ते सकुमारवृद्धा ।
अवारयिष्यन्कुरवः समेताः ।
मम प्रियं धृतराष्ट्रोऽकरिष्यत् ।
पुत्राणां च कृतमस्याभविष्यत् ॥ ५.२९.३८ ॥
ಆಗ ಆ ಕುರುಗಳು, ಯುವಕರು ಹಿರಿಯರು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಅವಳನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದರೆ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಅದು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಒಳಿತಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
5.29.39
दुःशासनः प्रतिलोम्यान्निनाय ।
सभामध्ये श्वशुराणां च कृष्णाम्।
सा तत्र नीता करुणं व्यपेक्ष्य ।
नान्यं क्षत्तुर्नाथमवाप किंचित् ॥ ५.२९.३९ ॥
ದುಃಶಾಸನನು ಅನುಚಿತವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಸಭೆಯ ನಡುವೆ, ಮಾವಂದಿರ ಮುಂದೆ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಎಳೆದು ತಂದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿದಾಗ ಕ್ಷತ್ತನನ್ನು (ವಿದುರನನ್ನು) ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ರಕ್ಷಕನನ್ನು ಅವಳು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
5.29.40
कार्पण्यादेव सहितास्तत्र भूपा ।
नाशक्नुवन्प्रतिवक्तुं सभायाम्।
एकः क्षत्ता धर्म्यमर्थं ब्रुवाणो ।
धर्मबुद्ध्या प्रत्युवाचाल्पबुद्धिम् ॥ ५.२९.४० ॥
ಹೇಡಿತನದಿಂದಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ರಾಜರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮ್ಯವಾದ ಮಾತನ್ನಾಡಿದ ಏಕಮಾತ್ರ ಕ್ಷತ್ತ (ವಿದುರ) ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಆ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
5.29.41
अबुद्ध्वा त्वं धर्ममेतं सभाया-
अथेच्छसे पाण्डवस्योपदेष्टुम् ।
कृष्णा त्वेतत्कर्म चकार शुद्धं ।
सुदुष्करं तत्र सभां समेत्य ॥ ५.२९.४१ ॥
ನೀನು ಈ ಸಭೆಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಪಾಂಡವನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವೆ. ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಈ ಶುದ್ಧವೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವೂ ಆದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದಳು.
5.29.42
येन कृच्छ्रात्पाण्डवानुज्जहार ।
तथाऽऽत्मानं नौरिव सागरौघात्।
यत्राब्रवीत्सूतपुत्रः सभायां ।
कृष्णां स्थितां श्वशुराणां समीपे ॥ ५.२९.४२ ॥
ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅವಳು ಪಾಂಡವರನ್ನು ಸಂಕಟದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸಿದಳು; ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಯ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ದೋಣಿ ತನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ತನ್ನನ್ನೂ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾವಂದಿರ ಸಮೀಪ ನಿಂತಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೂತಪುತ್ರನು ಮಾತನಾಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ.
5.29.43
न ते गतिर्विद्यते याज्ञसेनि ।
प्रपद्येथा धार्तराष्ट्रस्य वेश्म।
पराजितास्ते पतयो न सन्ति ।
पतिं चान्यं भामिनि त्वं वृणीष्व ॥ ५.२९.४३ ॥
ನಿನಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲ, ಯಾಜ್ಞಸೇನಿ! ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು. ನಿನ್ನ ಪತಿಗಳು ಸೋತಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಈಗ ಇಲ್ಲ. ಓ ಭಾಮಿನಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪತಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೋ.
5.29.44
यो बीभत्सोर्हृदये प्रोत आसी-
दस्थि छिन्दन्मर्मघाती सुघोरः ।
कर्णाच्छरो वाङ्भयस्तिग्मतेजाः ।
प्रतिष्ठितो हृदये फाल्गुनस्य ॥ ५.२९.४४ ॥
ಬೀಭತ್ಸುವಿನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅದು, ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾ, ಮರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದದ್ದು; ಕಿವಿಯಿಂದ ಬಂದ ಮಾತಿನಿಂದಾದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಬಾಣವು ಫಾಲ್ಗುನನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತು.
5.29.45
कृष्णाजिनानि परिधित्समानान् ।
दुःशासनः कटुकान्यभ्यभाषत्।
एते सर्वे षण्डतिला विनष्टाः ।
क्षयं गता नरकं दीर्घकालम् ॥ ५.२९.४५ ॥
ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದವರಿಗೆ ದುಃಶಾಸನನು ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಷಂಡತಿಲರು (ನಪುಂಸಕ ಎಳ್ಳು), ನಾಶವಾದರು, ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ದೀರ್ಘಕಾಲ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
5.29.46
द्यूते वाक्यं गर्ह्यमेवं यथोक्तम् ॥ ५.२९.४६ ॥
ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ, ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ, ನಿಂದಾರ್ಹವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಲಾಯಿತು.
5.29.47
स्वयं त्वहं प्रार्थये तत्र गन्तुं ।
समाधातुं कार्यमेतद्विपन्नम् ।
जानासि त्वं धार्तराष्ट्रस्य मोहं ।
दुरात्मनः पापवशानुगस्य ॥ ५.२९.४७ ॥
ನಾನೇ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಈ ಹಾಳಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು. ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮೋಹವನ್ನು ನೀನು ಬಲ್ಲೆ, ಆ ದುರಾತ್ಮ, ಪಾಪವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನ ಮೋಹವನ್ನು.
5.29.48
अहापयित्वा यदि पाण्डवार्थं ।
शमं कुरूणामपि चेच्छकेयम्।
पुण्यं च मे स्याच्चरितं महोदयं ।
मुच्येरंश्च कुरवो मृत्युपाशात् ॥ ५.२९.४८ ॥
ಪಾಂಡವರ ಹಿತವನ್ನು ಬಿಡದೆ, ಕುರುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಅದು ನನ್ನ ಪುಣ್ಯಕಾರ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದು; ಕುರುಗಳು ಮೃತ್ಯುಪಾಶದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವರು.
5.29.49
अपि मे वाचं भाषमाणस्य काव्यां ।
धर्मारामामर्थवतीमहिंस्राम् ।
अवेक्षेरन्धार्तराष्ट्राः समक्षं ।
मां च प्राप्तं कुरवः पूजयेयुः ॥ ५.२९.४९ ॥
ನಾನು ಧರ್ಮದ ಉದ್ಯಾನದಂತಹ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ, ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು ನನ್ನ ಎದುರು ಅವನ್ನು ಗಮನಿಸುವರೇ? ನಾನು ಬಂದಾಗ ಕುರುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವರೇ?
5.29.50
अतोऽन्यथा रथिना फाल्गुनेन ।
भीमेन चैवाहवदंशितेन।
बलोत्सिक्तान्धार्तराष्ट्रांश्च विद्धि ।
प्रदह्यमानान्कर्मणा स्वेन पापान् ॥ ५.२९.५० ॥
ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಥಿಕ ಫಲ್ಗುನ (ಅರ್ಜುನ) ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸನ್ನದ್ಧನಾದ ಭೀಮನಿಂದ, ಬಲದ ಮದದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪಾಪಿ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿ.
5.29.51
पराजितान्पाण्डवेयांस्तु वाचो ।
रौद्रा रूक्षा भाषते धार्तराष्ट्रः ।
गदाहस्तो भीमसेनोऽप्रमत्तो ।
दुर्योधनं स्मारयिता हि काले ॥ ५.२९.५१ ॥
ಸೋತ ಪಾಂಡವರ ಕುರಿತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗ ಕ್ರೂರ, ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಗದೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಎಚ್ಚರದ ಭೀಮಸೇನನು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದುರ್ಯೋಧನನಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವನು.
5.29.52
सुयोधनो मन्युमयो महाद्रुमः ।
स्कन्धः कर्णः शकुनिस्तस्य शाखाः ।
दुःशासनः पुष्कफले समृद्धे ।
मूलं राजा धृतराष्ट्रोऽमनीषी ॥ ५.२९.५२ ॥
ದುರ್ಯೋಧನನು ಕೋಪದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರ; ಕರ್ಣನು ಅದರ ಕಾಂಡ, ಶಕುನಿ ಅದರ ರೆಂಬೆಗಳು, ದುಃಶಾಸನನು ಸಮೃದ್ಧ ಹೂವು-ಹಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು, ಅವಿವೇಕಿ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಅದರ ಬೇರು.
5.29.53
युधिष्ठिरो धर्ममयो महाद्रुमः ।
स्कन्धोऽर्जुनो भीमसेनोऽस्य शाखाः ।
माद्रीपुत्रौ पुष्पफले समृद्धे ।
मूलं त्वहं ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ॥ ५.२९.५३ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಧರ್ಮಮಯ ಮಹಾವೃಕ್ಷ. ಅರ್ಜುನನು ಅದರ ಕಾಂಡ, ಭೀಮಸೇನನು ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳು. ಮಾದ್ರಿಯ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಹೂವು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರು. ಆದರೆ ಅದರ ಬೇರು ನಾನು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು.
5.29.54
वनं राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रः ।
सिंहा वने सञ्जय पाण्डवेयाः।
सिंहाभिगुप्तं न वनं विनश्येत् ।
सिंहो न नश्येत वनाभिगुप्तः ॥ ५.२९.५४ ॥
ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ತನ್ನ ಪುತ್ರರೊಡನೆ ಒಂದು ಕಾಡು. ಸಂಜಯ, ಪಾಂಡವರು ಆ ಕಾಡಿನ ಸಿಂಹಗಳು. ಸಿಂಹಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತ ಕಾಡು ನಾಶವಾಗದು, ಕಾಡಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿತ ಸಿಂಹ ನಾಶವಾಗದು.
5.29.55
निर्वनो वध्यते सिंहो निःसिंहं वध्यते वनम् ।
तस्मात्सिंहो वनं रक्षेद्वनं सिंहं च पालयेत् ॥ ५.२९.५५ ॥
ಕಾಡಿಲ್ಲದ ಸಿಂಹ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಸಿಂಹಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಡು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿಂಹವು ಕಾಡನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಕಾಡು ಸಿಂಹವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ.
5.29.56
वनं राजा धृतराष्ट्रः वने व्याघ्राश्च पाण्डवाः ।
मा वनं छिन्धि सव्याघ्रं व्याघ्रा नेशुर्वनं विना ॥ ५.२९.५६ ॥
ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಕಾಡು, ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಹುಲಿಗಳು. ಹುಲಿಗಳೊಡನೆಯ ಕಾಡನ್ನು ಕಡಿಯಬೇಡ. ಕಾಡಿಲ್ಲದೆ ಹುಲಿಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
5.29.57
निर्वनो वध्यते व्याघ्रो निर्व्याघ्रं छिद्यते वनम् ।
तस्माद्व्याघ्रो वनं रक्षेद्वयं व्याघ्रं च पालयेत् ॥ ५.२९.५७ ॥
ಕಾಡಿಲ್ಲದ ಹುಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಹುಲಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಡು ಕಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹುಲಿ ಕಾಡನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ನಾವು ಹುಲಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡೋಣ.
5.29.58
लताधर्मा धार्तराष्ट्राः सालाः सञ्जय पाण्डवाः ।
न लता वर्धते जातु महाद्रुममनाश्रिता ॥ ५.२९.५८ ॥
ಸಂಜಯ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು ಬಳ್ಳಿಗಳಂತೆ; ಪಾಂಡವರು ಸಾಲ ವೃಕ್ಷಗಳಂತೆ. ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ ಬಳ್ಳಿ ಎಂದಿಗೂ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
5.29.59
स्थिताः शुश्रूषितुं पार्थाः स्थिता योद्धुमरिन्दमाः ।
यत्कृत्यं धृतराष्ट्रस्य तत्करोतु नराधिपः ॥ ५.२९.५९ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಪಾರ್ಥರು ಸೇವೆಗೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಕರ್ತವ್ಯ ಏನೋ, ಆ ರಾಜನು ಅದನ್ನು ಮಾಡಲಿ.
5.29.60
स्थिताः शमे महात्मानः पाण्डवा धर्मचारिणः ।
योधाः समर्थास्तद्विद्वन्नाचक्षीथा यथातथम् ॥ ५.२९.६० ॥
ಮಹಾತ್ಮರೂ ಧರ್ಮಾಚರಣೆ ಮಾಡುವವರೂ ಆದ ಪಾಂಡವರು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಯೋಧರಾಗಿಯೂ ಸಮರ್ಥರು. ಓ ವಿದ್ವಾಂಸನೇ, ಇದನ್ನು ಇದ್ದಂತೆ ಹೇಳಬೇಡ.