മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.29.1
अविनाशं सञ्जय पाण्डवाना-
मिच्छाम्यहं भूतिमेषां प्रियं च।
तथा राज्ञो धृतराष्ट्रस्य सूत ।
समाशंसे बहुपुत्रस्य वृद्धिम् ॥ ५.२९.१ ॥
സഞ്ജയാ, പാണ്ഡവർക്ക് നാശമില്ലാതിരിക്കാനും അവരുടെ ഐശ്വര്യവും ക്ഷേമവും ഉണ്ടാകാനും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ബഹുപുത്രനായ രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ വളർച്ചയും ഞാൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
5.29.2
कामो हि मे सञ्जय नित्यमेव ।
नान्यद्ब्रूयां तान्प्रति शाम्यतेति।
राज्ञश्च हि प्रियमेतच्छृणोमि ।
मन्ये चैतत्पाण्डवानां समक्षम् ॥ ५.२९.२ ॥
സഞ്ജയാ, ഇതാണ് എന്റെ എക്കാലത്തെയും ആഗ്രഹം; 'ശാന്തി ഉണ്ടാകട്ടെ' എന്നതല്ലാതെ അവരോട് ഞാൻ മറ്റൊന്നും പറയില്ല. രാജാവിനും ഇത് പ്രിയമാണെന്ന് ഞാൻ കേൾക്കുന്നു; പാണ്ഡവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിലും ഇതുതന്നെ ശരിയെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
5.29.3
सुदुष्करस्तत्र शमो हि नूनं ।
प्रदर्शितः सञ्जय पाण्डवेन।
यस्मिन्गृद्धो धृतराष्ट्रः सपुत्रः ।
कस्मादेषां कलहो नावमूर्च्छेत् ॥ ५.२९.३ ॥
സഞ്ജയാ, അവിടെ സമാധാനം അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്; പാണ്ഡവൻ തീർച്ചയായും അത് കാണിച്ചുതന്നിരിക്കുന്നു. പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ധൃതരാഷ്ട്രൻ ആർത്തി പൂണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഇവരുടെ ഈ കലഹം എന്തുകൊണ്ട് ശമിക്കുന്നില്ല?
5.29.4
न त्वं धर्मं विचरं सञ्जयेह ।
मत्तश्च जानामि युधिष्ठिराच्च
अथो कस्मात्सज्जय पाण्डवस्य ।
उत्साहिनः पूरयतः स्वकर्म ॥ ५.२९.४ ॥
സഞ്ജയാ, നീ ഇവിടെ ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നില്ല; ഇത് നിന്നിൽനിന്നും യുധിഷ്ഠിരനിൽനിന്നും ഞാൻ അറിയുന്നു. പിന്നെ, സഞ്ജയാ, ഉത്സാഹത്തോടെ സ്വധർമ്മം നിറവേറ്റുന്ന പാണ്ഡവനെക്കുറിച്ച് എന്തുകൊണ്ട് (അങ്ങനെ) പറയുന്നു?
5.29.5
यथाख्यातमावमतः कुटुम्बे ।
पुरा कस्मान्साधुविलोपमात्थ।
अस्मिन्विधौ वर्तमाने यथाव-
दुच्चावचा मतयो ब्राह्मणानाम् ॥ ५.२९.५ ॥
പറഞ്ഞതുപോലെ, കുടുംബത്തിൽ അവമതിക്കപ്പെട്ടവനായി, മുമ്പ് നീ സജ്ജനങ്ങളുടെ നാശം എന്തിന് പറയുന്നു? ഈ വിധി നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണരുടെ അഭിപ്രായങ്ങളും യഥാവിധി ഉന്നതവും താഴ്ന്നതും ആയിരിക്കുന്നു.
5.29.6
कर्मणाऽऽहुः सिद्धिमेके परत्र ।
हिन्वा कर्म विद्यया सिद्धिमेके।
नाभुञ्जानो भक्ष्यभोज्यस्य तृप्ये-
द्विद्वानपीह विहितं ब्राह्मणानाम् ॥ ५.२९.६ ॥
ചിലർ കർമ്മത്താൽ പരലോകത്ത് സിദ്ധി ലഭിക്കുമെന്ന് പറയുന്നു; ചിലർ കർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് വിദ്യയാൽ സിദ്ധി നേടുന്നു. എന്നാൽ പണ്ഡിതനും ഇവിടെ ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കാതെ തൃപ്തനാകില്ല; ഇത് ബ്രാഹ്മണർക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ടതാണ്.
5.29.7
या वै विद्याः साधयन्तीह कर्म ।
तासां फलं विद्यते नेतरासाम्।
तत्रेह वै दृष्टफलं तु कर्म ।
पीत्वोदकं शाम्यति तृष्णयाऽऽर्तः ॥ ५.२९.७ ॥
ഇവിടെ കർമ്മത്താൽ സാധിക്കപ്പെടുന്ന വിദ്യകൾക്കേ ഫലമുള്ളൂ; മറ്റുള്ളവയ്ക്കില്ല. ഇവിടെ കർമ്മഫലം പ്രത്യക്ഷമായി കാണാം; ദാഹാർത്തൻ വെള്ളം കുടിച്ച് ശമിക്കുന്നതുപോലെ.
5.29.8
सोऽयं विधिर्विहितः कर्मणैव ।
संवर्तते सञ्जय तत्र कर्म।
तत्र योऽन्यत्कर्मणः साधु मन्ये-
न्मोघं तस्यालपितं दुर्बलस्य ॥ ५.२९.८ ॥
ഈ വിധി കർമ്മത്താൽ തന്നെ വിധിക്കപ്പെട്ടതാണ്; സഞ്ജയാ, അവിടെ കർമ്മമാണ് നടക്കുന്നത്. കർമ്മത്തിൽ നിന്നു വേറൊന്നിനെ നല്ലതെന്ന് കരുതുന്ന ആ ദുർബലന്റെ വാക്ക് വ്യർത്ഥം.
5.29.9
कर्मणाऽमी भान्ति देवाः परत्र ।
कर्मणैवेह प्लवते मातरिश्वा।
अहोरात्रे विदधत्कर्मणैव ।
अतन्द्रितो नित्यमुदेति सूर्यः ॥ ५.२९.९ ॥
കർമ്മത്താൽ ഈ ദേവന്മാർ പരലോകത്ത് പ്രകാശിക്കുന്നു; കർമ്മത്താൽ തന്നെ ഇവിടെ വായു വീശുന്നു. പകലും രാത്രിയും കർമ്മത്താൽ സൃഷ്ടിച്ച്, ക്ഷീണമില്ലാതെ സൂര്യൻ എന്നും ഉദിക്കുന്നു.
5.29.10
मासार्धमासानथ नक्षत्रयोगा-
नतन्द्रितश्चन्द्रमाश्चाभ्युपैति।
अतन्द्रितो दहते जातवेदाः ।
समिद्ध्यमानः कर्म कुर्वन्प्रजाभ्यः ॥ ५.२९.१० ॥
മാസങ്ങളെയും അർധമാസങ്ങളെയും നക്ഷത്രയോഗങ്ങളെയും ക്ഷീണമില്ലാത്ത ചന്ദ്രൻ സമീപിക്കുന്നു. ക്ഷീണമില്ലാത്ത ജാതവേദസ്സായ അഗ്നി ജ്വലിക്കുന്നു; പ്രജകൾക്കായി കർമ്മം ചെയ്തുകൊണ്ട് കത്തിജ്വലിച്ചവനായി.
5.29.11
अतन्द्रिता भारमिमं महान्तं ।
बिभर्ति देवी पृथिवी वलेन।
अतन्द्रिताः शीघ्रसपो वहन्ति ।
सन्तर्पयन्त्यः सर्वभूतानि नद्यः ॥ ५.२९.११ ॥
ക്ഷീണമില്ലാതെ ഈ മഹാഭാരം ദേവിയായ ഭൂമി തന്റെ ബലത്താൽ വഹിക്കുന്നു. ക്ഷീണമില്ലാത്ത, വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്ന നദികൾ സർവ്വഭൂതങ്ങളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ഒഴുകുന്നു.
5.29.12
अतन्द्रितो वर्षति भूरितेजाः ।
सन्नादयन्नन्तरिक्षं दिशश्च।
अतन्द्रितो ब्रह्मचर्यं चचार ।
श्रेष्ठत्वमिच्छन्बलभिद्देवतानाम् ॥ ५.२९.१२ ॥
ക്ഷീണമില്ലാതെ, മഹാതേജസ്വിയായ അവൻ മഴ പെയ്യിക്കുന്നു; ആകാശത്തെയും ദിക്കുകളെയും ഗർജ്ജനം കൊണ്ട് നിറയ്ക്കുന്നു. ക്ഷീണമില്ലാതെ അവൻ ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിച്ചു; ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠത ആഗ്രഹിച്ച ബലഭിത് (ഇന്ദ്രൻ).
5.29.13
हित्वा सुखं मनसश्च प्रियाणि ।
तेन शक्रः कर्मणा श्रैष्ठ्यमाप।
सत्यं धर्मं पालयन्नप्रमत्तो ।
दमं तितिक्षां समतां प्रियं च ॥ ५.२९.१३ ॥
മനസ്സിന്റെ സുഖവും പ്രിയവസ്തുക്കളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ആ കർമ്മത്താൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ശ്രേഷ്ഠത നേടി. സത്യവും ധർമ്മവും പാലിച്ച്, ജാഗ്രതയോടെ, ദമം, തിതിക്ഷ, സമത, പ്രിയം ഇവ പുലർത്തി.
5.29.14
एतानि सर्वाण्युपसेवमानो ।
यो देवराज्यं मघवान्प्राप मुख्यम्।
बृहस्पतिर्ब्रह्मचर्यं चचार ।
समीहितः संशिमात्मा यथावत् ॥ ५.२९.१४ ॥
ഇവയെല്ലാം അനുഷ്ഠിച്ച് ദേവരാജ്യം മുഖ്യമായി നേടിയ മഘവാൻ (ഇന്ദ്രൻ); ബൃഹസ്പതി ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിച്ചു; ദൃഢസങ്കൽപ്പത്തോടെ, നിയന്ത്രിതമായ ആത്മാവോടെ, യഥാവിധി.
5.29.15
हित्वा सुख प्रतिरुध्येन्द्रियाणि ।
तेन देवानामगमद्गौरवं सः।
तथा नक्षत्राणि कर्मणाऽमुत्र भान्ति ।
रुद्रादित्या वसवोऽथापि विश्वे ॥ ५.२९.१५ ॥
സുഖം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ആ കർമ്മത്താൽ അവൻ ദേവന്മാരുടെ ബഹുമാനം നേടി. അതുപോലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളാൽ പരലോകത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു; രുദ്രന്മാരും ആദിത്യന്മാരും വസുക്കളും വിശ്വദേവന്മാരും പോലും.
5.29.16
यमो राजा वैश्रवणः कुबेरो ।
गन्धर्वयक्षाप्सरसश्च सूत।
ब्रह्मविद्यां ब्रह्मचर्यं क्रियां च ।
निपेवमाणा ऋषयोऽमुत्र भान्ति ॥ ५.२९.१६ ॥
യമൻ രാജാവ്, വൈശ്രവണൻ കുബേരൻ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, ഹേ സൂതാ, ബ്രഹ്മവിദ്യ, ബ്രഹ്മചര്യം, ക്രിയ എന്നിവ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഋഷിമാർ പരലോകത്ത് പ്രകാശിക്കുന്നു.
5.29.17
जानन्निमं सर्वलोकस्य धर्मं ।
विप्रेन्द्राणां क्षत्रियाणां विशां च।
स कस्मात्त्वं जानतां ज्ञानवान्सन् ।
व्यायच्छसेक सञ्जय कौरवार्थे ॥ ५.२९.१७ ॥
സർവലോകത്തിന്റെയും ഈ ധർമ്മവും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠരുടെയും ക്ഷത്രിയരുടെയും വൈശ്യരുടെയും ധർമ്മവും അറിഞ്ഞിട്ടും, ജ്ഞാനിയായിരിക്കെ, ഹേ സഞ്ജയാ, കൗരവർക്കുവേണ്ടി നീ എന്തിന് യത്നിക്കുന്നു?
5.29.18
आम्नायेषु नित्यसंयोगमस्य ।
तथाऽश्वमेधे राजसूये च विद्धि।
संयुज्यते धनुपा वर्मणा च ।
हस्त्यश्वाद्यै रथशस्त्रैश्च भूयः ॥ ५.२९.१८ ॥
വേദങ്ങളിൽ ഇതിന് നിത്യബന്ധമുണ്ട്; അശ്വമേധത്തിലും രാജസൂയത്തിലും അതുപോലെ അറിയുക. വില്ല്, കവചം, ആന, കുതിര തുടങ്ങിയവയോടും, രഥങ്ങളോടും ആയുധങ്ങളോടും അത് വീണ്ടും ചേരുന്നു.
5.29.19
ते चेदिमे कौरवाणाम्रुपाय-
मवगच्छेयुवधेनैव पार्थाः।
धर्मत्राणं पुण्यमेषां कृतं स्या-
दार्ये वृत्ते भीमसेनं निगृह्य ॥ ५.२९.१९ ॥
ഈ പാർത്ഥന്മാർ കൗരവരുടെ ഉപായം വധത്താൽ തന്നെ മനസ്സിലാക്കിയാൽ, അത് അവർക്ക് ധർമ്മരക്ഷയുടെ പുണ്യകർമ്മമാകും; ആര്യവൃത്തിയിൽ ഭീമസേനനെ തടഞ്ഞുനിർത്തി.
5.29.20
ते चेत्पित्र्ये कर्मणि वर्तमाना ।
आपद्येरन्दिष्टवशेन मृत्युम्।
यथाशक्त्यापूरयन्तः स्वकर्म ।
तदप्येषां निधनं स्यात्प्रशस्तम् ॥ ५.२९.२० ॥
അവർ പിതൃകർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കെ, ദൈവവശാൽ മരണം നേരിട്ടാൽ, തങ്ങളുടെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് സ്വകർമ്മം നിറവേറ്റുന്നവരായാൽ, അവരുടെ ആ മരണവും പ്രശംസനീയമായിരിക്കും.
5.29.21
उताहो त्वं मन्यसे शाम्यमेव ।
राज्ञां युद्धे वर्तते धर्मतन्त्रम्।
अयुद्धे वा वर्तते धर्मतन्त्रं ।
तथैव ते वाचमिमां श्रृणोमि ॥ ५.२९.२१ ॥
അല്ലെങ്കിൽ നീ സമാധാനത്തെത്തന്നെയാണോ ഉത്തമമായി കരുതുന്നത്? രാജാക്കന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലും ധർമതന്ത്രമുണ്ട്; യുദ്ധമില്ലാത്തപ്പോഴും ധർമതന്ത്രമുണ്ട്. അതുപോലെ ഞാൻ നിന്റെ ഈ വാക്ക് കേൾക്കുന്നു.
5.29.22
चातुर्वर्ण्यस्य प्रथमं संविभाग-
मवेक्ष्य त्वं सञ्जय स्वं च कर्म।
निशम्याथो पाण्डवानां च कर्म ।
प्रशंस वा निन्द वा या मतिस्ते ॥ ५.२९.२२ ॥
സഞ്ജയാ, നാല് വർണങ്ങളുടെ ആദ്യ വിഭജനവും നിന്റെ സ്വന്തം കർമവും നോക്കി, പാണ്ഡവരുടെ കർമങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം, നിന്റെ അഭിപ്രായം എന്തോ അതനുസരിച്ച് പ്രശംസിക്കുകയോ നിന്ദിക്കുകയോ ചെയ്യുക.
5.29.23
अधीयीत ब्राह्मणो वै यजेत ।
दद्यादीयात्तीर्थमुख्यानि चैव।
अध्याप्रयेद्याजयेच्चापि याज्यान् ।
प्रतिग्रहान्वा विहितान्प्रतीच्छेत् ॥ ५.२९.२३ ॥
ബ്രാഹ്മണൻ പഠിക്കണം, യജ്ഞം ചെയ്യണം; ദാനം നൽകണം, പ്രധാന തീർത്ഥങ്ങളിലേക്ക് പോകണം. അവൻ പഠിപ്പിക്കണം, മറ്റുള്ളവരെക്കൊണ്ട് യജ്ഞം ചെയ്യിക്കണം, വിധിച്ചിട്ടുള്ള ദാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണം.
5.29.24
अधीयीत क्षत्रियोऽथो यजेत ।
दद्याद्धनं न तु याचेत किंचित्।
न याजयेन्न तु चाध्यापयीत ।
एवं स्मृतः क्षत्रधर्मः पुराणः ॥ ५.२९.२४ ॥
ക്ഷത്രിയൻ പഠിക്കണം, യജ്ഞം ചെയ്യണം; ധനം നൽകണം, പക്ഷേ ഒന്നും യാചിക്കരുത്. അവൻ മറ്റുള്ളവരെക്കൊണ്ട് യജ്ഞം ചെയ്യിക്കരുത്, പഠിപ്പിക്കുകയുമരുത്. ഇങ്ങനെയാണ് പുരാതനമായ ക്ഷത്രധർമം പറയപ്പെട്ടത്.
5.29.25
तथा राजन्यो रक्षणं वै प्रजानां ।
कृत्वा धर्मेणाप्रमत्तोऽथ दत्त्वा।
यज्ञैदिष्ट्वा सर्ववेदानधीत्य ।
दारान्कृवा पुण्यकृदावसेद्गृहान् ॥ ५.२९.२५ ॥
അതുപോലെ രാജാവ് പ്രജകളെ സംരക്ഷിച്ച്, ധർമ്മത്തിൽ ജാഗ്രതയോടെ, ദാനം ചെയ്ത്, യജ്ഞങ്ങളാൽ ആരാധിച്ച്, എല്ലാ വേദങ്ങളും പഠിച്ച്, ഭാര്യമാരെ സ്വീകരിച്ച്, പുണ്യകർമ്മിയായി ഗൃഹങ്ങളിൽ വസിക്കണം.
5.29.26
स धर्मात्मा धर्ममधीत्य पुण्यं ।
यदृच्छया व्रजति ब्रह्मलोकम्।
वैश्योऽधीत्य कृषिगोरक्षपण्यै-
र्वित्तं चिन्वन्पालयन्नप्रमत्तः ॥ ५.२९.२६ ॥
ആ ധർമ്മാത്മാവ് ധർമ്മം പഠിച്ച് പുണ്യത്താൽ ഇഷ്ടാനുസരണം ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. വൈശ്യൻ പഠിച്ച്, കൃഷി, ഗോരക്ഷ, വ്യാപാരം എന്നിവയാൽ ധനം സമ്പാദിച്ച് ജാഗ്രതയോടെ സംരക്ഷിക്കണം.
5.29.27
देवं स्मृतः शूद्रधर्मः पुराणः ॥ ५.२९.२७ ॥
ദേവസേവയാണ് ശൂദ്രന്റെ പുരാതന ധർമ്മം എന്ന് സ്മൃതി പറയുന്നു.
5.29.28
एतान्राजा पालयन्नप्रमत्तो ।
नियोजयन्सर्ववर्णान्स्वधर्मे।
अकामात्मा समवृत्तिः प्रजासु ।
नाधार्मिकाननुरुध्येत कामात् ॥ ५.२९.२८ ॥
രാജാവ് ഈ വർണ്ണങ്ങളെ ജാഗ്രതയോടെ സംരക്ഷിച്ച്, എല്ലാവരെയും അവരവരുടെ ധർമ്മത്തിൽ നിയോഗിച്ച്, കാമരഹിതമായ മനസ്സോടെ പ്രജകളോട് സമഭാവം പുലർത്തണം; കാമത്താൽ അധാർമ്മികരെ അനുസരിക്കരുത്.
5.29.29
श्रेयांस्तस्माद्यदि विद्येत कश्चि-
दभिज्ञातः सर्वधर्मोपपन्नः ।
स तं द्रष्टुमनुशिष्यन्प्रजानां ।
न चैतद्बुध्येदिति तस्मिन्नसाधुः ॥ ५.२९.२९ ॥
അതിനാൽ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും ഉള്ള, പ്രസിദ്ധനായ ഒരാൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അയാൾ ശ്രേഷ്ഠനാണ്. രാജാവ് അയാളെ കണ്ട് പ്രജകളെ ഉപദേശിക്കണം; അങ്ങനെ അവൻ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ അത് അവന്റെ തെറ്റാണ്.
5.29.30
उत्पादितं वर्म शस्त्रं धनुश्च ॥ ५.२९.३० ॥
കവചവും ആയുധവും വില്ലും ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടു.
5.29.31
तत्र पुण्यं दस्युवधेन लभ्यते ।
सोऽयं दोषः कुरुभिस्तीव्ररूपः ।
अधर्मज्ञैर्धर्ममबुध्यमानैः ।
प्रादुर्भूतः सञ्जय साधु तन्न ॥ ५.२९.३१ ॥
അവിടെ പുണ്യം ദസ്യുവധത്താൽ ലഭിക്കുന്നു. ധർമ്മം അറിയാത്ത, അധർമ്മജ്ഞരായ കുരുക്കളിൽ നിന്ന് ഈ ഘോരദോഷം ഉണ്ടായി. സഞ്ജയാ, അത് നല്ലതല്ല.
5.29.32
तत्र राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रो ।
धर्म्यं हरेत्पाण्डवानामकस्मात्।
नावेक्षन्ते राजधर्मं पुराणं ।
तदन्वयाः कुरवः सर्व एव ॥ ५.२९.३२ ॥
അവിടെ രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ തന്റെ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം പാണ്ഡവരുടെ ധർമ്യമായ ഭാഗം പെട്ടെന്ന് അപഹരിക്കും. ആ വംശത്തിലെ എല്ലാ കുരുക്കളും പുരാതന രാജധർമ്മം ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല.
5.29.33
स्तेनो हरेद्यत्र धनं ह्यदृष्टः ।
प्रसह्य वा यत्र हरेत दृष्टः ।
उभौ गर्ह्यौ भवतः सञ्जयैतौ ।
किं वै पृथत्कं धृतराष्ट्रस्य पुत्रे ॥ ५.२९.३३ ॥
കള്ളൻ കാണപ്പെടാതെ ധനം അപഹരിച്ചാലും, അല്ലെങ്കിൽ ബലപൂർവ്വം കാണെ അപഹരിച്ചാലും, സഞ്ജയാ, ഈ രണ്ടും നിന്ദ്യമാണ്. ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനിൽ ഇതിൽ എന്ത് വ്യത്യാസം?
5.29.34
सोऽयं लोभान्मन्यते धर्ममेतं ।
यमिच्छति क्रोधवशानुगामी।
भागः पुनः पाण्डवानां निविष्ट-
स्तं नः कस्मादाददीरन्परे वै ॥ ५.२९.३४ ॥
ഇവൻ ലോഭത്താൽ താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിനെ തന്നെ ധർമ്മമെന്ന് കരുതുന്നു; കോപവശത്തെ പിന്തുടരുന്നു. പാണ്ഡവരുടെ ഭാഗം വീണ്ടും നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആ ഭാഗം നമുക്കെതിരെ മറ്റുള്ളവർ എന്തിന് എടുക്കണം?
5.29.35
अस्मिन्पदे युध्यतां नो वधोऽपि ।
श्लाघ्यः पित्र्यं पपराज्याद्विशिष्टम्।
एतान्धर्मान्कौरवाणां पुराणा-
नाचक्षीथाः सञ्जय राजमध्ये ॥ ५.२९.३५ ॥
ഈ നിലയിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവർക്ക് മരണവും പ്രശംസനീയമാണ്; പിതൃപരാജയത്തേക്കാൾ അത് ശ്രേഷ്ഠമാണ്. സഞ്ജയാ, രാജസഭയിൽ കൗരവരുടെ ഈ പുരാതന ധർമ്മങ്ങൾ വിവരിക്കുക.
5.29.36
एते मदान्मृत्युवशाभिपन्नाः ।
समानीता धार्तराष्ट्रेण मूढाः।
इदं पुनः कर्म पापीय एव ।
सभामध्ये पश्य वत्तं कुरूणाम् ॥ ५.२९.३६ ॥
മദം മൂലം മൃത്യുവശത്തിൽ അകപ്പെട്ട ഈ മൂഢന്മാരെ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു. ഈ പ്രവൃത്തി അത്യന്തം പാപകരമാണ്. സഭാമധ്യത്തിൽ കുരുക്കളുടെ നടപ്പു കാണുക.
5.29.37
प्रियं भार्यां द्रौपदीं पाण्डवानां ।
यशस्विनीं शीलवृत्तोपपन्नाम्।
यदुपैक्षन्त कुरवो भीष्ममुख्याः ।
कामानिगेनोपरुद्धां व्रजन्तीम् ॥ ५.२९.३७ ॥
പാണ്ഡവരുടെ പ്രിയ പത്നിയും യശസ്വിനിയും ശീലവൃത്തങ്ങളാൽ ഉപേതയുമായ ദ്രൗപദിയെ, കാമത്താൽ പ്രേരിതനായവൻ വലിച്ചിഴച്ചു കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ, ഭീഷ്മർ പ്രമുഖരായ കുരുക്കൾ അവഗണനയോടെ നോക്കിനിന്നു.
5.29.38
तां चेत्तदा ते सकुमारवृद्धा ।
अवारयिष्यन्कुरवः समेताः ।
मम प्रियं धृतराष्ट्रोऽकरिष्यत् ।
पुत्राणां च कृतमस्याभविष्यत् ॥ ५.२९.३८ ॥
അന്ന് ആ കുരുക്കൾ, യുവാക്കളും വൃദ്ധന്മാരും ഒന്നിച്ചുകൂടി അവളെ തടഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ, ധൃതരാഷ്ട്രർ എനിക്ക് പ്രിയം ചെയ്തവനാകുമായിരുന്നു; പുത്രന്മാർക്കും അത് നന്മയാകുമായിരുന്നു.
5.29.39
दुःशासनः प्रतिलोम्यान्निनाय ।
सभामध्ये श्वशुराणां च कृष्णाम्।
सा तत्र नीता करुणं व्यपेक्ष्य ।
नान्यं क्षत्तुर्नाथमवाप किंचित् ॥ ५.२९.३९ ॥
ദുശ്ശാസനൻ മര്യാദ തെറ്റി അവളെ സഭാമധ്യത്തിൽ, ശ്വശുരന്മാരുടെ മുന്നിൽ കൃഷ്ണയെ കൊണ്ടുവന്നു. അവിടെ കരുണയോടെ ചുറ്റും നോക്കിയപ്പോൾ ക്ഷത്താവ് (വിദുരൻ) ഒഴികെ മറ്റൊരു രക്ഷകനെയും അവൾക്ക് കിട്ടിയില്ല.
5.29.40
कार्पण्यादेव सहितास्तत्र भूपा ।
नाशक्नुवन्प्रतिवक्तुं सभायाम्।
एकः क्षत्ता धर्म्यमर्थं ब्रुवाणो ।
धर्मबुद्ध्या प्रत्युवाचाल्पबुद्धिम् ॥ ५.२९.४० ॥
ഭീരുത്വം കൊണ്ടുതന്നെ അവിടെ കൂടിയിരുന്ന രാജാക്കന്മാർക്ക് സഭയിൽ മറുപടി പറയാനായില്ല. ധർമ്മ്യമായ കാര്യം പറഞ്ഞ ഏകനായ ക്ഷത്താവ് (വിദുരൻ) ധർമ്മബുദ്ധിയോടെ ആ അല്പബുദ്ധിക്ക് മറുപടി നൽകി.
5.29.41
अबुद्ध्वा त्वं धर्ममेतं सभाया-
अथेच्छसे पाण्डवस्योपदेष्टुम् ।
कृष्णा त्वेतत्कर्म चकार शुद्धं ।
सुदुष्करं तत्र सभां समेत्य ॥ ५.२९.४१ ॥
ഈ സഭയുടെ ധർമ്മം അറിയാതെ നീ പാണ്ഡവന് ഉപദേശം നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ കൃഷ്ണ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ച് ഈ ശുദ്ധവും അതീവ ദുഷ്കരവുമായ കർമ്മം ചെയ്തു.
5.29.42
येन कृच्छ्रात्पाण्डवानुज्जहार ।
तथाऽऽत्मानं नौरिव सागरौघात्।
यत्राब्रवीत्सूतपुत्रः सभायां ।
कृष्णां स्थितां श्वशुराणां समीपे ॥ ५.२९.४२ ॥
ആ കർമ്മത്താൽ അവൾ പാണ്ഡവരെ കഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ചു; കടൽത്തിരയുടെ പ്രവാഹത്തിൽ നിന്ന് തോണി സ്വയം രക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ അവൾ സ്വയത്തെയും രക്ഷിച്ചു. സഭയിൽ ശ്വശുരന്മാരുടെ സമീപം നിന്ന കൃഷ്ണയോട് സൂതപുത്രൻ സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത്.
5.29.43
न ते गतिर्विद्यते याज्ञसेनि ।
प्रपद्येथा धार्तराष्ट्रस्य वेश्म।
पराजितास्ते पतयो न सन्ति ।
पतिं चान्यं भामिनि त्वं वृणीष्व ॥ ५.२९.४३ ॥
നിനക്ക് ഒരു അഭയവുമില്ല, യാജ്ഞസേനീ! ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോവുക. നിന്റെ ഭർത്താക്കന്മാർ പരാജിതരായി; അവർ ഇനിയില്ല. ഹേ ഭാമിനീ, മറ്റൊരു ഭർത്താവിനെ വരിച്ചുകൊള്ളുക.
5.29.44
यो बीभत्सोर्हृदये प्रोत आसी-
दस्थि छिन्दन्मर्मघाती सुघोरः ।
कर्णाच्छरो वाङ्भयस्तिग्मतेजाः ।
प्रतिष्ठितो हृदये फाल्गुनस्य ॥ ५.२९.४४ ॥
ബീഭത്സുവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ തറച്ചുകിടന്നിരുന്നത്, അസ്ഥികളെ മുറിച്ച്, മർമ്മങ്ങളെ ഹനിക്കുന്ന അതിഘോരമായത്; ചെവിയിൽ നിന്ന് വന്ന വാക്കുകൊണ്ടുള്ള മൂർച്ചയേറിയ തേജസ്സുള്ള ആ ബാണം ഫാൽഗുനന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
5.29.45
कृष्णाजिनानि परिधित्समानान् ।
दुःशासनः कटुकान्यभ्यभाषत्।
एते सर्वे षण्डतिला विनष्टाः ।
क्षयं गता नरकं दीर्घकालम् ॥ ५.२९.४५ ॥
കൃഷ്ണാജിനം ധരിച്ചിരുന്നവരോട് ദുഃശാസനൻ കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. ഇവരെല്ലാം ഷണ്ഡതിലന്മാർ, നശിച്ചു, ക്ഷയത്തിലേക്ക് പോയി, ദീർഘകാലം നരകത്തിലേക്ക് പോയി.
5.29.46
द्यूते वाक्यं गर्ह्यमेवं यथोक्तम् ॥ ५.२९.४६ ॥
ചൂതാട്ടത്തിൽ ഇങ്ങനെ, പറഞ്ഞതുപോലെ, നിന്ദ്യമായ വാക്കുകൾ പറയപ്പെട്ടു.
5.29.47
स्वयं त्वहं प्रार्थये तत्र गन्तुं ।
समाधातुं कार्यमेतद्विपन्नम् ।
जानासि त्वं धार्तराष्ट्रस्य मोहं ।
दुरात्मनः पापवशानुगस्य ॥ ५.२९.४७ ॥
ഞാൻ തന്നെ അവിടേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഈ കേടുവന്ന കാര്യം ശരിയാക്കാൻ. ധാർത്തരാഷ്ട്രന്റെ മോഹം നീ അറിയുന്നുവല്ലോ, ആ ദുരാത്മാവിന്റെയും പാപവശത്തിൽ നടക്കുന്നവന്റെയും മോഹം.
5.29.48
अहापयित्वा यदि पाण्डवार्थं ।
शमं कुरूणामपि चेच्छकेयम्।
पुण्यं च मे स्याच्चरितं महोदयं ।
मुच्येरंश्च कुरवो मृत्युपाशात् ॥ ५.२९.४८ ॥
പാണ്ഡവരുടെ കാര്യം വിട്ടുകളയാതെ, കുരുക്കൾക്കിടയിലും സമാധാനം സ്ഥാപിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയുമെങ്കിൽ, അത് എന്റെ പുണ്യകർമ്മമായി മഹാഫലം നൽകും; കുരുക്കൾ മൃത്യുപാശത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും.
5.29.49
अपि मे वाचं भाषमाणस्य काव्यां ।
धर्मारामामर्थवतीमहिंस्राम् ।
अवेक्षेरन्धार्तराष्ट्राः समक्षं ।
मां च प्राप्तं कुरवः पूजयेयुः ॥ ५.२९.४९ ॥
ഞാൻ ധർമ്മത്തിന്റെ ഉദ്യാനം പോലെയുള്ള, അർത്ഥവത്തായ, അഹിംസാത്മകമായ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞാൽ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ എന്റെ മുന്നിൽ അത് ശ്രദ്ധിക്കുമോ? ഞാൻ എത്തുമ്പോൾ കുരുക്കൾ എന്നെ ആദരിക്കുമോ?
5.29.50
अतोऽन्यथा रथिना फाल्गुनेन ।
भीमेन चैवाहवदंशितेन।
बलोत्सिक्तान्धार्तराष्ट्रांश्च विद्धि ।
प्रदह्यमानान्कर्मणा स्वेन पापान् ॥ ५.२९.५० ॥
അല്ലെങ്കിൽ, രഥികനായ ഫൽഗുനനാലും യുദ്ധത്തിൽ സജ്ജനായ ഭീമനാലും ബലമദം പിടിച്ച ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളാൽ ദഹിക്കുന്നവരാണെന്ന് അറിയുക.
5.29.51
पराजितान्पाण्डवेयांस्तु वाचो ।
रौद्रा रूक्षा भाषते धार्तराष्ट्रः ।
गदाहस्तो भीमसेनोऽप्रमत्तो ।
दुर्योधनं स्मारयिता हि काले ॥ ५.२९.५१ ॥
തോറ്റുപോയ പാണ്ഡവരെക്കുറിച്ച് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ക്രൂരവും കഠിനവുമായ വാക്കുകൾ പറയുന്നു; എന്നാൽ ഗദയേന്തിയ ജാഗ്രതയുള്ള ഭീമസേനൻ യഥാസമയം ദുര്യോധനനെ അത് ഓർമ്മിപ്പിക്കും.
5.29.52
सुयोधनो मन्युमयो महाद्रुमः ।
स्कन्धः कर्णः शकुनिस्तस्य शाखाः ।
दुःशासनः पुष्कफले समृद्धे ।
मूलं राजा धृतराष्ट्रोऽमनीषी ॥ ५.२९.५२ ॥
ദുര്യോധനൻ കോപത്താൽ നിർമ്മിതമായ ഒരു മഹാവൃക്ഷമാണ്; കർണ്ണൻ അതിന്റെ തടി, ശകുനി അതിന്റെ ശാഖകൾ, ദുഃശാസനൻ സമൃദ്ധമായ പൂവും ഫലവുമുള്ളവൻ, അവിവേകിയായ രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ അതിന്റെ വേര്.
5.29.53
युधिष्ठिरो धर्ममयो महाद्रुमः ।
स्कन्धोऽर्जुनो भीमसेनोऽस्य शाखाः ।
माद्रीपुत्रौ पुष्पफले समृद्धे ।
मूलं त्वहं ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ॥ ५.२९.५३ ॥
യുധിഷ്ഠിരൻ ധർമ്മമയനായ മഹാവൃക്ഷമാണ്. അർജുനൻ അതിന്റെ തടിയും ഭീമസേനൻ അതിന്റെ ശാഖകളും ആകുന്നു. മാദ്രിയുടെ ഇരുപുത്രന്മാർ പൂവും ഫലവുമായി സമൃദ്ധരാണ്. എന്നാൽ അതിന്റെ വേര് ഞാനും ബ്രഹ്മവും ബ്രാഹ്മണരും ആകുന്നു.
5.29.54
वनं राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रः ।
सिंहा वने सञ्जय पाण्डवेयाः।
सिंहाभिगुप्तं न वनं विनश्येत् ।
सिंहो न नश्येत वनाभिगुप्तः ॥ ५.२९.५४ ॥
രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ഒരു വനമാണ്. സഞ്ജയാ, പാണ്ഡവർ ആ വനത്തിലെ സിംഹങ്ങളാണ്. സിംഹങ്ങളാൽ സംരക്ഷിതമായ വനം നശിക്കുകയില്ല, വനത്താൽ സംരക്ഷിതനായ സിംഹവും നശിക്കുകയില്ല.
5.29.55
निर्वनो वध्यते सिंहो निःसिंहं वध्यते वनम् ।
तस्मात्सिंहो वनं रक्षेद्वनं सिंहं च पालयेत् ॥ ५.२९.५५ ॥
വനമില്ലാത്ത സിംഹം കൊല്ലപ്പെടുന്നു, സിംഹങ്ങളില്ലാത്ത വനം നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ സിംഹം വനത്തെ രക്ഷിക്കട്ടെ, വനം സിംഹത്തെ പാലിക്കട്ടെ.
5.29.56
वनं राजा धृतराष्ट्रः वने व्याघ्राश्च पाण्डवाः ।
मा वनं छिन्धि सव्याघ्रं व्याघ्रा नेशुर्वनं विना ॥ ५.२९.५६ ॥
രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഒരു വനമാണ്; ആ വനത്തിൽ പാണ്ഡവർ കടുവകളാണ്. കടുവകളോടൊപ്പമുള്ള വനത്തെ വെട്ടരുത്. വനമില്ലാതെ കടുവകൾ നശിക്കും.
5.29.57
निर्वनो वध्यते व्याघ्रो निर्व्याघ्रं छिद्यते वनम् ।
तस्माद्व्याघ्रो वनं रक्षेद्वयं व्याघ्रं च पालयेत् ॥ ५.२९.५७ ॥
വനമില്ലാത്ത കടുവ കൊല്ലപ്പെടുന്നു, കടുവകളില്ലാത്ത വനം വെട്ടിമുറിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ കടുവ വനത്തെ രക്ഷിക്കട്ടെ, നാം കടുവയെ പാലിക്കണം.
5.29.58
लताधर्मा धार्तराष्ट्राः सालाः सञ्जय पाण्डवाः ।
न लता वर्धते जातु महाद्रुममनाश्रिता ॥ ५.२९.५८ ॥
സഞ്ജയാ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ ലതകളെപ്പോലെയാണ്; പാണ്ഡവർ സാല വൃക്ഷങ്ങളെപ്പോലെയും. വലിയ വൃക്ഷത്തെ ആശ്രയിക്കാതെ ലത ഒരിക്കലും വളരുകയില്ല.
5.29.59
स्थिताः शुश्रूषितुं पार्थाः स्थिता योद्धुमरिन्दमाः ।
यत्कृत्यं धृतराष्ट्रस्य तत्करोतु नराधिपः ॥ ५.२९.५९ ॥
ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്ന പാർത്ഥന്മാർ സേവനത്തിനും യുദ്ധത്തിനും സന്നദ്ധരായി നിൽക്കുന്നു. ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ കർത്തവ്യം എന്തോ അത് ആ രാജാവ് ചെയ്യട്ടെ.
5.29.60
स्थिताः शमे महात्मानः पाण्डवा धर्मचारिणः ।
योधाः समर्थास्तद्विद्वन्नाचक्षीथा यथातथम् ॥ ५.२९.६० ॥
മഹാത്മാക്കളും ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരുമായ പാണ്ഡവർ സമാധാനത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു; അവർ യോദ്ധാക്കളായി സമർത്ഥരുമാണ്. പണ്ഡിതാ, ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയരുത്.