મહાભારત · અધ્યાય 5.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.3.1
यादृशः पुरुषस्यात्मा तादृशं संप्रभाषते ।
यथारूपोऽन्तरात्मा ते तथारूपं प्रभाषते ॥ ५.३.१ ॥
પુરુષનો આત્મા જેવો હોય છે, તેવું જ તે બોલે છે. તારો અંતરાત્મા જેવો છે, તેવું જ તું બોલે છે.
5.3.2
सन्ति वै पुरुषाः शूराः सन्ति कापुरुषास्तथा ।
उभावेतौ दृढौ पक्षौ दृश्येते पुरुषान्प्रति ॥ ५.३.२ ॥
પુરુષોમાં શૂરવીરો પણ હોય છે અને કાપુરુષો પણ હોય છે. આ બંને પક્ષ માણસોમાં દૃઢપણે દેખાય છે.
5.3.3
एकस्मिन्नेव जायेते कुले क्लीबमहाबलौ ।
फलाफलवती शाखे यथैकस्मिन्वनस्पतौ ॥ ५.३.३ ॥
એક જ કુળમાં નબળો અને મહાબળવાન બંને જન્મે છે, જેમ એક જ વૃક્ષમાં ફળવાળી ડાળીઓ હોય છે.
5.3.4
नाभ्यसूयामि ते वाक्यं ब्रुवतो लाङ्गलध्वज ।
ये तु शृण्वन्ति ते वाक्यं तानसूयामि माधव ॥ ५.३.४ ॥
હે લાંગલધ્વજ, તું બોલે છે તે વચનો પર હું અસૂયા કરતો નથી; પણ હે માધવ, જેઓ તારું વચન સાંભળે છે તેમના પર હું અસૂયા કરું છું.
5.3.5
कथं हि धर्मराजस्य दोषमल्पमपि ब्रुवन् ।
लभते परिषन्मध्ये व्याहर्तुमकुतोभयः ॥ ५.३.५ ॥
ધર્મરાજાનો થોડો પણ દોષ કહેનાર સભાની વચ્ચે નિર્ભયપણે કેવી રીતે બોલી શકે?
5.3.6
समाहूय महात्मानं जितवन्तोऽक्षकोविदाः ।
अनक्षज्ञं यथाऽश्रद्धं तेषु धर्मजयः कुतः। ॥ ५.३.६ ॥
પાસા રમવામાં નિપુણ લોકોએ, પાસા ન જાણનાર મહાત્માને બોલાવીને જીત મેળવી; શ્રદ્ધાહીન એવા તેમનામાં ધર્મનો વિજય ક્યાંથી?
5.3.7
यदि कुन्तीसुतं गेहे क्रीडन्तं भ्रातृभिः सह ।
अभिगम्य जयेयुस्ते तत्तेषां धर्मतो भवेत् ॥ ५.३.७ ॥
કુંતીનો પુત્ર ઘરમાં ભાઈઓ સાથે રમતો હોય ત્યારે તેઓ નજીક જઈને તેને જીત્યા હોત, તો તે તેમના માટે ધર્માનુસાર થયું હોત.
5.3.8
समाहूय तु राजानं क्षत्रधर्मरतं सदा ।
निकृत्या जितवन्तस्ते किं नु तेषां परं शुभम् ॥ ५.३.८ ॥
સદા ક્ષાત્રધર્મમાં રત રાજાને બોલાવીને છળથી તેમણે તેને જીત્યો; તેમના માટે આનાથી મોટું શુભ શું હોઈ શકે?
5.3.9
कथं प्रणिपतेच्चायमिह कृत्वा पणं परम् ।
वनवासाद्विमुक्तरतु प्राप्तः पैतामहं पदम् ॥ ५.३.९ ॥
અહીં આ મોટો પણ મૂકીને તે કેવી રીતે નમન કરે? વનવાસથી મુક્ત થઈને તેણે પિતામહનું પદ મેળવ્યું છે.
5.3.10
यद्ययं परवित्तानि कामयेत युधिष्ठिरः ।
एवमप्ययमत्यन्तं परान्नार्हति याचितुम् ॥ ५.३.१० ॥
યુધિષ્ઠિર જો બીજાના ધનની ઇચ્છા રાખે, તોપણ બીજાના અન્નની યાચના કરવા તે બિલકુલ યોગ્ય નથી.
5.3.11
कथं च धर्मयुक्तास्ते न च राज्यं जिहीर्षवः ।
निवृत्तवनवासांस्तान्य आहुर्विदिता इति ॥ ५.३.११ ॥
તેઓ ધર્મયુક્ત છે અને રાજ્ય છીનવી લેવાની ઇચ્છા ધરાવતા નથી; વનવાસથી પાછા ફરેલા તેમને લોકો 'વિદિત' કેવી રીતે કહે છે?
5.3.12
अनुनीता हि भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण च ।
न व्यवस्यन्ति पाण्डूनां प्रदातुं पैतृकं वसु ॥ ५.३.१२ ॥
ભીષ્મ, દ્રોણ અને વિદુરે વિનંતી કરી હોવા છતાં, તેઓ પાંડવોને પૈતૃક ધન આપવાનો નિશ્ચય કરતા નથી.
5.3.13
अहं तु ताञ्छितैर्बाणैरनुनीय रणे बलात् ।
पादयोः पातयिष्यामि कौन्तेयस्य महात्मनः ॥ ५.३.१३ ॥
હું તીક્ષ્ણ બાણોથી રણમાં બળપૂર્વક તેમને નમાવીને મહાત્મા કૌન્તેયના ચરણોમાં પાડી દઈશ.
5.3.14
अथ ते न व्यवस्यन्ति प्रणिपाताय धीमतः ।
गमिष्यन्ति सहामात्या यमस्य सदनं प्रति ॥ ५.३.१४ ॥
જો તેઓ એ બુદ્ધિમાનને પ્રણામ કરવાનો નિશ્ચય નહીં કરે, તો મંત્રીઓ સહિત યમના ધામે જશે.
5.3.15
न हि ते युयुधानस्य संरब्धस्य युयुत्सतः ।
वेगं समर्थाः संसोद्धुं वज्रस्येव महीधराः ॥ ५.३.१५ ॥
ક્રોધિત અને યુદ્ધેચ્છુ યુયુધાનનો વેગ તેઓ સહન કરી શકશે નહીં, જેમ પર્વતો વજ્રના વેગને સહન કરી શકતા નથી.
5.3.16
को हि गाण्डीवधन्वानं कश्च चक्रायुधं युधि ।
मां चापि विषहेत्क्रुद्धं कश्च भीमं दुरासदम् ॥ ५.३.१६ ॥
યુદ્ધમાં ગાંડીવધારી અર્જુનને કોણ સહન કરી શકે? ચક્રાયુધ કૃષ્ણને કોણ? ક્રોધિત એવા મને પણ કોણ સહન કરે? અને દુર્ધર્ષ ભીમને કોણ?
5.3.17
यमौ च दृढधन्वानौ यमकल्पौ महाद्युती ।
विराटद्रुपदौ वीरौ यमकालोपमद्युती ॥ ५.३.१७ ॥
દૃઢ ધનુર્ધારી, યમ સમાન, મહાતેજસ્વી એવા બંને યમજ ભાઈઓ; વીર વિરાટ અને દ્રુપદ, જે યમ અને કાળ જેવા તેજસ્વી છે.
5.3.18
को जिजीविषुरासादेद्धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
पञ्चैतान्पाण्डवेयांस्तु द्रौपद्याः कीर्तिवर्धनान् ॥ ५.३.१८ ॥
જીવવાની ઇચ્છા ધરાવતો કોણ પૃષતપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્નની પાસે જશે? અને દ્રૌપદીની કીર્તિ વધારનારા આ પાંચ પાંડવપુત્રો પાસે કોણ જશે?
5.3.19
समप्रमाणान्पाण्डूनां समवीर्यान्मदोत्कटान् ।
सौभद्रं च महेष्वासममरैरपि दुःसहम् ॥ ५.३.१९ ॥
પાંડવો સમાન શરીરબળ અને સમાન પરાક્રમવાળા, મદોન્મત્ત છે; અને સુભદ્રાનો પુત્ર મહાધનુર્ધર અભિમન્યુ દેવોને પણ દુઃસહ છે.
5.3.20
गदप्रद्युम्नसाम्बांश्च कालसूर्यानलोपमान् ।
ते वयं धृतराष्ट्रस्य पुत्रं शकुनिना सह ॥ ५.३.२० ॥
કાળ, સૂર્ય અને અગ્નિ સમાન ગદ, પ્રદ્યુમ્ન અને સામ્બ; અમે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રને શકુનિ સાથે (નષ્ટ કરીશું).
5.3.21
कर्णं चैव निहत्याजावभिषेक्ष्याम पाण्डवम् ।
नाधर्मो विद्यते कश्चिच्छत्रून्हत्वाऽऽततायिनः ॥ ५.३.२१ ॥
યુદ્ધમાં કર્ણને મારીને પાંડવ (યુધિષ્ઠિર)નો રાજ્યાભિષેક કરીશું. આતતાયી શત્રુઓને મારવામાં કોઈ અધર્મ નથી.
5.3.22
अधर्म्यमयशस्यं च शात्रवाणां प्रयाचनम् ।
हृद्भतस्तस्य यः कामस्तं कुरुध्वमतन्द्रिताः ॥ ५.३.२२ ॥
શત્રુઓ પાસે યાચના કરવી અધર્મ અને અપયશકારી છે. તેમના હૃદયની જે ઇચ્છા છે તેને આળસ વિના પૂર્ણ કરો.
5.3.23
धार्तराष्ट्रो ह्ययुद्धेन न राज्यं दातुमिच्छति ।
अद्य पाण्डुसुतो राज्यं लभतां वा युधिष्ठिरः।
निहता वा रणे सर्वे स्वप्स्यन्ति वसुधातले ॥ ५.३.२३ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર યુદ્ધ વિના રાજ્ય આપવા ઇચ્છતો નથી. આજે પાંડુપુત્ર યુધિષ્ઠિર રાજ્ય પામો; અથવા યુદ્ધમાં સૌ મરાઈને ધરતી પર સૂઈ જશે.