ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.3.1
यादृशः पुरुषस्यात्मा तादृशं संप्रभाषते ।
यथारूपोऽन्तरात्मा ते तथारूपं प्रभाषते ॥ ५.३.१ ॥
ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁਰਖ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਤੇਰਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਤੂੰ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
5.3.2
सन्ति वै पुरुषाः शूराः सन्ति कापुरुषास्तथा ।
उभावेतौ दृढौ पक्षौ दृश्येते पुरुषान्प्रति ॥ ५.३.२ ॥
ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਇਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
5.3.3
एकस्मिन्नेव जायेते कुले क्लीबमहाबलौ ।
फलाफलवती शाखे यथैकस्मिन्वनस्पतौ ॥ ५.३.३ ॥
ਇੱਕੋ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਦੋਵੇਂ ਜੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕੋ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
5.3.4
नाभ्यसूयामि ते वाक्यं ब्रुवतो लाङ्गलध्वज ।
ये तु शृण्वन्ति ते वाक्यं तानसूयामि माधव ॥ ५.३.४ ॥
ਹੇ ਹਲਧਰ, ਤੇਰੇ ਬੋਲੇ ਵਚਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਪਰ ਹੇ ਮਾਧਵ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਚਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
5.3.5
कथं हि धर्मराजस्य दोषमल्पमपि ब्रुवन् ।
लभते परिषन्मध्ये व्याहर्तुमकुतोभयः ॥ ५.३.५ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਨੁਕਸ ਵੀ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਨਾਂ ਡਰ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
5.3.6
समाहूय महात्मानं जितवन्तोऽक्षकोविदाः ।
अनक्षज्ञं यथाऽश्रद्धं तेषु धर्मजयः कुतः। ॥ ५.३.६ ॥
ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਪਾਸੇ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਬੇਸ਼ਰਧਾ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਕਿੱਥੋਂ?
5.3.7
यदि कुन्तीसुतं गेहे क्रीडन्तं भ्रातृभिः सह ।
अभिगम्य जयेयुस्ते तत्तेषां धर्मतो भवेत् ॥ ५.३.७ ॥
ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ।
5.3.8
समाहूय तु राजानं क्षत्रधर्मरतं सदा ।
निकृत्या जितवन्तस्ते किं नु तेषां परं शुभम् ॥ ५.३.८ ॥
ਸਦਾ ਖੱਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੁਭ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
5.3.9
कथं प्रणिपतेच्चायमिह कृत्वा पणं परम् ।
वनवासाद्विमुक्तरतु प्राप्तः पैतामहं पदम् ॥ ५.३.९ ॥
ਇੱਥੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਣ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਝੁਕੇਗਾ? ਬਨਵਾਸ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਇਸਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
5.3.10
यद्ययं परवित्तानि कामयेत युधिष्ठिरः ।
एवमप्ययमत्यन्तं परान्नार्हति याचितुम् ॥ ५.३.१० ॥
ਜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਕਰੇ, ਤਦ ਵੀ ਇਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਅੰਨ ਮੰਗਣ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
5.3.11
कथं च धर्मयुक्तास्ते न च राज्यं जिहीर्षवः ।
निवृत्तवनवासांस्तान्य आहुर्विदिता इति ॥ ५.३.११ ॥
ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਖੋਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ; ਬਨਵਾਸ ਤੋਂ ਮੁੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ 'ਪ੍ਰਸਿੱਧ' ਕਿਵੇਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
5.3.12
अनुनीता हि भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण च ।
न व्यवस्यन्ति पाण्डूनां प्रदातुं पैतृकं वसु ॥ ५.३.१२ ॥
ਭੀਸ਼ਮ, ਦਰੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਧਨ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
5.3.13
अहं तु ताञ्छितैर्बाणैरनुनीय रणे बलात् ।
पादयोः पातयिष्यामि कौन्तेयस्य महात्मनः ॥ ५.३.१३ ॥
ਮੈਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਬਲ ਨਾਲ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕੌੰਤੇਯ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦਿਆਂਗਾ।
5.3.14
अथ ते न व्यवस्यन्ति प्रणिपाताय धीमतः ।
गमिष्यन्ति सहामात्या यमस्य सदनं प्रति ॥ ५.३.१४ ॥
ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਝੁਕਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਹਿਤ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਗੇ।
5.3.15
न हि ते युयुधानस्य संरब्धस्य युयुत्सतः ।
वेगं समर्थाः संसोद्धुं वज्रस्येव महीधराः ॥ ५.३.१५ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਤੇ ਲੜਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਯੁਯੁਧਾਨ ਦਾ ਵੇਗ ਉਹ ਸਹਿਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਬਤ ਵਜ੍ਰ ਦਾ ਵੇਗ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ।
5.3.16
को हि गाण्डीवधन्वानं कश्च चक्रायुधं युधि ।
मां चापि विषहेत्क्रुद्धं कश्च भीमं दुरासदम् ॥ ५.३.१६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਚਕ੍ਰਾਯੁਧ ਨੂੰ ਕੌਣ? ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕੌਣ ਸਹੇਗਾ? ਅਤੇ ਦੁਰਾਸਦ ਭੀਮ ਨੂੰ ਕੌਣ?
5.3.17
यमौ च दृढधन्वानौ यमकल्पौ महाद्युती ।
विराटद्रुपदौ वीरौ यमकालोपमद्युती ॥ ५.३.१७ ॥
ਦ੍ਰਿੜ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਯਮ ਵਰਗੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾ; ਵੀਰ ਵਿਰਾਟ ਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ, ਜੋ ਯਮ ਤੇ ਕਾਲ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹਨ।
5.3.18
को जिजीविषुरासादेद्धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
पञ्चैतान्पाण्डवेयांस्तु द्रौपद्याः कीर्तिवर्धनान् ॥ ५.३.१८ ॥
ਜੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਪ੍ਰਸ਼ਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਕੋਲ ਜਾਏਗਾ? ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਕੌਣ ਜਾਏਗਾ?
5.3.19
समप्रमाणान्पाण्डूनां समवीर्यान्मदोत्कटान् ।
सौभद्रं च महेष्वासममरैरपि दुःसहम् ॥ ५.३.१९ ॥
ਪਾਂਡਵ ਸਮਾਨ ਸਰੀਰਕ ਬਲ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ, ਮਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਅਭਿਮਨਿਊ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਜਯ ਹੈ।
5.3.20
गदप्रद्युम्नसाम्बांश्च कालसूर्यानलोपमान् ।
ते वयं धृतराष्ट्रस्य पुत्रं शकुनिना सह ॥ ५.३.२० ॥
ਕਾਲ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਗਦ, ਪ੍ਰਦਯੁੰਮਨ ਅਤੇ ਸਾਂਬ; ਅਸੀਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਸਮੇਤ (ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗੇ)।
5.3.21
कर्णं चैव निहत्याजावभिषेक्ष्याम पाण्डवम् ।
नाधर्मो विद्यते कश्चिच्छत्रून्हत्वाऽऽततायिनः ॥ ५.३.२१ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਪਾਂਡਵ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਦਾ ਰਾਜਾਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗੇ। ਆਤਤਾਈ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ।
5.3.22
अधर्म्यमयशस्यं च शात्रवाणां प्रयाचनम् ।
हृद्भतस्तस्य यः कामस्तं कुरुध्वमतन्द्रिताः ॥ ५.३.२२ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗਣਾ ਅਧਰਮ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਲਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
5.3.23
धार्तराष्ट्रो ह्ययुद्धेन न राज्यं दातुमिच्छति ।
अद्य पाण्डुसुतो राज्यं लभतां वा युधिष्ठिरः।
निहता वा रणे सर्वे स्वप्स्यन्ति वसुधातले ॥ ५.३.२३ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਅੱਜ ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣਗੇ।