マハーバーラタ · 章 5.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.30.1
आमन्त्रये त्वां नरदेवदेव ।
गच्छाम्यहं पाण्डव स्वस्ति तेऽस्तु।
कच्चिन्न वाचा वृजिनं हि किंचि-
दुच्चारितं मे मनसोऽभिषङ्गात् ॥ ५.३०.१ ॥
人間の王たちの神よ、私はあなたに別れを告げます。パーンダヴァよ、私は行きます。あなたに幸いがありますように。心の高ぶりから、私の口から何か不当な言葉が発せられていたなら……
5.30.2
जनार्दनं भीमसेनार्जुनौ च ।
माद्रीसुतौ सात्यकिं चेकितानम् ।
आमन्त्र्य गच्छामि शिवं सुखं वः ।
सौम्येन मां पश्यत चक्षुषा नृपाः ॥ ५.३०.२ ॥
ジャナールダナ、ビーマセーナ、アルジュナ、マードリーの二人の息子、サーティヤキ、チェーキターナに別れを告げて、私は行きます。皆さまに幸福と安らぎがありますように。王たちよ、穏やかな眼差しで私をご覧ください。
5.30.3
अनुज्ञातः सञ्जय स्वस्ति गच्छ ।
न नः स्मरस्यप्रियं जातु विद्वन्।
विद्मश्च त्वां ते च वयं च सर्वे ।
शुद्धात्मानं मध्यगतं सभास्थम् ॥ ५.३०.३ ॥
サンジャヤよ、あなたは許されました。安らかに行きなさい。博識な方よ、あなたは私たちについて不快なことを決して覚えていません。私たちはあなたを知り、あなたも私たちを知っています。私たちは皆知っています。清浄な心の方よ、あなたは集会の真ん中に立っています。
5.30.4
आप्तो दूतः सञ्जय सुप्रियोऽसि ।
कल्याणवाक् शीलवांस्तृप्तिमांश्च।
न मुह्येस्त्वं सञ्जय जातु मत्या ।
न च क्रुद्ध्येरुच्यमानोऽपि तत्त्वम् ॥ ५.३०.४ ॥
あなたは信頼できる使者であり、サンジャヤよ、私たちにとても大切な人です。あなたは吉祥の言葉を語り、品行正しく、満足しています。サンジャヤよ、判断を決して惑わせてはなりません。真実が告げられても怒ってはなりません。
5.30.5
न मर्मगां जातु वक्ताऽसि रूक्षां ।
नोपश्रुतिं कटुकां नोति शुष्काम्।
धर्मारामामर्थवतीमहिंस्रा-
मेतां वाचं तव जानीम सूत ॥ ५.३०.५ ॥
あなたは急所を突く言葉、荒々しい言葉、中傷、苦い言葉、乾いた言葉を決して口にしない。御者よ、あなたの言葉は法の園であり、意味に満ち、非暴力であると我々は知っている。
5.30.6
त्वमेव नः प्रियतमोऽसि दूत ।
इहागच्छेद्विदुरो वा द्वितीयः।
अभीक्ष्णदृष्टोऽसि पुरातनस्त्वं ।
धनञ्जयस्यात्मसमः सखाऽसि ॥ ५.३०.६ ॥
使者よ、あなたこそ我々にとって最も愛しい者だ。ここにはヴィドゥラか、もう一人の者が来ればよい。あなたはたびたび見られ、古くからの者である。あなたはダナンジャヤにとって自分自身と等しい友なのだ。
5.30.7
इतो गत्वा सञ्जय क्षिप्रमेव ।
उपातिष्ठेथा ब्राह्मणान्ये तदर्हाः।
विशुद्धवीर्याश्चरणोपपन्नाः ।
कुले जाताः सर्वधर्मापपन्नाः ॥ ५.३०.७ ॥
サンジャヤよ、ここから去って、それにふさわしいバラモンたちのもとへ速やかに赴け。彼らは清浄な勇気を持ち、品行を備え、良き家に生まれ、あらゆる法を具えた者たちである。
5.30.8
स्वाध्यायिनो ब्राह्मणा भिक्षवश्च ।
तपस्विनो ये च नित्या वनेषु ।
अभिवाद्य तान्मद्वचनेन वृद्धां-
स्तथैव तान्कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.८ ॥
吠陀を学ぶバラモン、托鉢僧、そして常に森に住む苦行者たちに、私に代わって敬礼し、友よ、長老たちの安否も同じく尋ねてくれ。
5.30.9
पुरोहितं धृतराष्ट्रस्य राज्ञ-
स्तथाचार्यानृत्विजो ये च तस्य।
तांश्चैवत्वं सहितान्वै यथावत् ।
सङ्गच्छेथाः कुशलेनैव सूत ॥ ५.३०.९ ॥
ドリタラーシュトラ王の家の祭官に、同じくその師匠や、彼に属する祭礼の司祭たちにも、全員まとめて正しく会え。御者よ、無事のうちに会うがよい。
5.30.10
अश्रोत्रिया ये च वसन्ति वृद्धा ।
मनस्विनः शीलबलोपपन्नाः ।
आशंसन्तोऽस्माकमनुस्मरन्तो ।
यथाशक्ति धर्ममात्रां चरन्तः ॥ ५.३०.१० ॥
そこに住む老人たちはヴェーダに通じてはいないが、志高く、徳と力を備えている。我々に期待し、我々を思いながら、己の力に応じて法をわずかなりとも行っている。
5.30.11
तेषां सर्वषां कुशलं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.११ ॥
彼らすべての安否を必ず尋ねよ。
5.30.12
आचार्य इष्टो नयगो विधेयो ।
वेदानभीप्सन्ब्रह्मचर्यं चचार।
योऽस्त्रं चतुष्पात्पुनरेव चक्रे ।
द्रोणः प्रसन्नोऽभिवाद्यस्त्वयासौ ॥ ५.३०.१२ ॥
あの敬愛する師、従うべき導き手は、ヴェーダを求めて梵行を修め、四肢の武器の学を再び成し遂げた。喜びに満ちたドローナに、おまえは礼拝すべきだ。
5.30.13
अधीतविद्यश्चरणोपपन्नो ।
योऽस्त्रं चतुष्पात्पुनरेव चक्रे।
गन्धर्वपुत्रप्रतिमं तरस्विनं ।
तमश्वत्थामानं कुशलं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.१३ ॥
学問を修め、品行を備え、四肢の武器の学を再び成し遂げた、ガンダルヴァの子のように素早いあのアシュヴァッターマンの安否を必ず尋ねよ。
5.30.14
शारद्वतस्यावसथं स्म गत्वा ।
महारथस्यात्मविदां वरस्य।
त्वं मामभीक्ष्णं परिकीर्तयन्वै ।
कृपस्य पादौ सञ्जय पाणिना स्पृशेः ॥ ५.३०.१४ ॥
サンジャヤよ、シャラドヴァットの子クリパの住まいに行き、大戦車兵であり、自己を知る者の中で最も優れた彼に、しばしば私のことを語りながら、おまえの手でクリパの足に触れよ。
5.30.15
यस्मिन्शौर्यमानृशंस्यं तपश्च ।
प्रज्ञा शीलं श्रुतरूपे धृतिश्च।
पादौ गृहीत्वा कुरुसत्तमस्य ।
भीष्मस्य मां तत्र निवेदयेथाः ॥ ५.३०.१५ ॥
勇気、慈悲、苦行、知恵、徳行、学識、美しさ、堅忍を備えたクルの最上の人、ビーシュマの足を取り、そこで私のことを伝えよ。
5.30.16
प्रज्ञाचक्षुर्यः प्रणेता कुरूणां ।
बहुश्रुतो वृद्धसेवी मनीषी।
तस्मै राज्ञे स्थविरायाभिवाद्य ।
आचक्षीथाः सञ्जय मामरोगम् ॥ ५.३०.१६ ॥
智慧の眼を持ち、クルの指導者であり、博学で長老に仕え、賢明な老王に礼をして、サンジャヤよ、私は無病であると伝えよ。
5.30.17
ज्येष्ठः पुत्रो धृतराष्ट्रस्य मन्दो ।
मूर्खः शठः सञ्जय पापशीलः।
यस्यापवादः पृथिवीं याति सर्वां ।
सुयोधनं कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.१७ ॥
ドリタラーシュトラの長男は鈍く愚かで欺瞞的、悪しき行いをし、その汚名は大地に広まっている。サンジャヤよ、愛しき者よ、スヨーダナの無事を尋ねよ。
5.30.18
भ्राता कनीयानपि तस्य मन्द-
स्तथाशीलः सञ्जय सोपि शश्वत्।
महेष्वासः शूरतमः कुरूणां ।
दुःशासनः कुशलं तात वाच्यः ॥ ५.३०.१८ ॥
彼の弟もまた鈍く、同じ性質である。サンジャヤよ、クルの中で常に大弓手であり最も勇敢な者、ドゥフシャーサナに、愛しき者よ、私の無事を伝えよ。
5.30.19
यस्य कामो वर्तते नित्यमेव ।
नान्यः शमाद्भारतानामिति स्म।
स बाह्लिकानामृषभो मनीषी ।
पुनर्यथा माऽभिवदेत्प्रसन्नः ॥ ५.३०.१९ ॥
バーラタ族の間には平和以外に何もないことを常に願う者、バーフリカ族の牡牛、賢者──彼が喜んで再び私に礼をしますように。
5.30.20
भूरिश्रवास्तात निपातयोधी ।
महेष्वासो रथिनामुत्तमोऽग्र्यः ।
गत्वा स्म तं मद्वचनेन ब्रूयाः ।
शल्यं तथा मद्वचनात्प्रतीतः ॥ ५.३०.२० ॥
親愛なる者よ、ブーリシュラヴァスは接近戦を戦う勇士、大弓手、戦車の御者の中で最も優れた者である。彼のもとに行き、私の言葉として伝えよ。同様に、私の言葉に喜んだシャリヤにも伝えよ。
5.30.21
स्तेषां सर्वेषां कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.२१ ॥
親愛なる者よ、彼らすべての安否を尋ねよ。
5.30.22
गुणैरनेकैः प्रवरैश्च युक्तो ।
विज्ञानवान्नैव च निष्ठुरो यः।
स्नेहादमर्षं सहते सदैव ।
स सोमदत्तः पूजनीयो मतो मे ॥ ५.३०.२२ ॥
多くの優れた徳を備え、思慮深く、厳しくなく、愛情から常に怒りを耐え忍ぶ、そのソーマダッタは、私の考えでは尊敬に値する。
5.30.23
अर्हत्तमः कुरुषु सौमदत्तिः ।
स नो भ्राता संजय मत्सखा च।
महेष्वासो रथिनामुत्तमोऽर्हः ।
सहामात्यः कुशलं तस्य पृच्छेः ॥ ५.३०.२३ ॥
ソーマダッタの子は、クル族の中で最も尊ばれるべき者であり、我らの兄弟であり、私の友でもある。サンジャヤよ、大弓手であり、戦車の御者の中で最も優れ最も尊ばれる彼の、大臣たちと共にある安否を尋ねよ。
5.30.24
ये चैवान्ये कुरुमुख्या युवानः ।
पुत्राः पौत्रा भ्रातरश्चैव ये नः।
यंयमेषां मन्यसे येन योग्यं ।
तत्तत्प्रोच्यानामयं सूत वाच्याः ॥ ५.३०.२४ ॥
クル族のその他の若き指導者たち、我らの息子、孫、兄弟たちのうち、あなたがふさわしいと思う者には、それにふさわしいことを伝えよ。御者よ、彼らの無事の知らせも届けよ。
5.30.25
ये राजानः पाण्डवायोधनाय ।
समानीता धार्तराष्ट्रेण केचित्।
वशातयः साल्वकाः केकयाश्च ।
तथाम्बष्ठा ये त्रिगर्ताश्च मुख्याः ॥ ५.३०.२५ ॥
ダールタラーシュトラの息子がパーンダヴァとの戦いのために集めた王たち——ヴァシャーティ、サールヴァ、ケーカヤ、そしてアンバシュタや主だったトリガルタの者たち。
5.30.26
प्राच्योदीच्या दाक्षिण्यात्याश्च शूरा-
स्तथा प्रतीच्याः पार्वतीयाश्च सर्वे।
अनृशंसाः शीलवृत्तोपुन्ना-
स्तेषां सर्वेषां कुशलं सूत पृच्छेः ॥ ५.३०.२६ ॥
東方・北方・南方の勇士たち、そして西方と山岳の人々すべて——残酷でなく、善い品行と振る舞いを備えた人々、その全員の無事を、御者よ、尋ねよ。
5.30.27
हस्त्यारोहा रथिनः सादिनश्च ।
पदातयश्चार्यसङ्घा महान्तः।
आख्याय मां कुशलिनं स्म नित्य-
मनामयं परिपृच्छेः समग्रान् ॥ ५.३०.२७ ॥
象の乗り手、戦車兵、騎兵、歩兵、そして大勢の貴族の軍団——彼らは無事で常に健やかだと私に告げたうえで、その全員の様子を尋ねよ。
5.30.28
तथा राज्ञो ह्यर्थयुक्तानमात्यान् ।
दौवारिकान्ये च सेनां नयन्ति।
आयव्ययं ये गमयन्ति नित्य-
मर्थांश्च ये महतश्चिन्तयन्ति ॥ ५.३०.२८ ॥
同様に、王の職務に携わる大臣たち、門番、軍を率いる者たち、毎日の収支を管理する者たち、大きな事柄を思案する者たち——その全員の様子を尋ねよ。
5.30.29
वृन्दारकं कुरुमध्येष्वमूढं ।
महाप्रज्ञं सर्वधर्मोपपन्नम् ।
न तस्य युद्धं रोचते वै कदाचि-
द्वैश्यापुत्रं कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.२९ ॥
ヴァイシャ女の息子であるヴィドゥラは、クル族の中で最も優れ、明晰な心を持ち、大いなる知恵と全ての徳を備えている。彼は決して戦争を好まない。愛しい者よ、彼の無事を尋ねよ。
5.30.30
निकर्तने देवने योऽद्वितीय-
श्छन्नोपधः साधुदेवी मताक्षः।
यो दुर्जयो देवरथेन सङ्ख्ये ।
स चित्रसेनः कुशलं तात वाच्यः ॥ ५.३०.३० ॥
賭博で並ぶ者なく、隠れた策略を知り、サイコロに長け、戦いでは神の戦車で打ち負かせないチトラセーナに、愛しい者よ、彼の無事を伝えよ。
5.30.31
गान्धारराजः शकुनिः पार्वतीयो ।
निकर्तने योऽद्वितीयोऽक्षदेवी।
मानं कुर्वन्धार्तराष्ट्रस्य सूत ।
मिथ्याबुद्धेः कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.३१ ॥
ガンダーラの王シャクニは山に生まれ、賭博に並ぶ者なく、サイコロに長け、ドリタラーシトラの息子に敬意を示す者である。御者よ、愛しい者よ、その偽りの心の男の無事を尋ねよ。
5.30.32
यः पाण्डवानेकरथेन वीरः ।
समुत्सहत्यप्रधृप्यान्विजेतुम् ।
यो मुह्यतां मोहयिताऽद्वितीयो ।
वैकर्तनः कुशलं तस्य पृच्छेः ॥ ५.३०.३२ ॥
ヴァイカルタナ（カルナ）の無事を尋ねよ。彼は一台の戦車で打ち負かせないパーンダヴァ兄弟に挑む勇者であり、迷う者を惑わせる、並ぶ者なき人である。
5.30.33
स एव भक्तः स गुरुः स भर्ता ।
स वै पिता स च माता सुहृच्च।
अगाधबुद्धिर्विदुरो दीर्घदर्शी ।
स नो मन्त्री कुशलं तं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.३३ ॥
彼こそが我らの帰依者であり、師であり、主であり、父であり、母であり、友である。計り知れぬ知恵と遠見を持つヴィドゥラは我らの参謀である。必ず彼の無事を尋ねよ。
5.30.34
वृद्धाः स्त्रियो याश्च गुणोपपन्ना ।
ज्ञायन्ते नः सञ्जय मातरस्ताः।
ताभिः सर्वाभिः सहिताभिः समेत्य ।
स्त्रीभिः सवृद्धाभिरभिवादं वदेथाः ॥ ५.३०.३४ ॥
サンジャヤよ、我らの母と知る、徳を備えた年長の女性たちすべてに会い、年配の女性たちとともに彼女らに挨拶を伝えよ。
5.30.35
कच्चित्पुत्रा जीवपुत्राः सुसम्य-
ग्वर्तन्ते वो वृत्तिमनृशंसरूपाः ।
इति स्मोत्का सञ्जय ब्रूहि पश्चा-
दजातशत्रुः कुशली सपुत्रः ॥ ५.३०.३५ ॥
生きている息子たちを持つ汝の息子たちは、慈悲深い性質をもって、よく振る舞っているか。サンジャヤよ、このように尋ねた後、アジャータシャトルは息子たちとともに無事であると伝えよ。
5.30.36
राज्ञो भार्याः सञ्जय वेत्थ तत्र ।
तासां सर्वासां कुशलं तात पृच्छेः ।
सुसंगुप्ताः सुरभयोऽनवद्याः ।
कच्चिद्गृहानावसथाप्रमत्ताः ॥ ५.३०.३६ ॥
サンジャヤよ、そこで王の妃たちを汝は知っている。愛しき者よ、彼女たち全員の安否を尋ねよ。よく守られ、恐れなく、非の打ち所のない彼女らは、注意深く自らの家に住んでいるか。
5.30.37
कच्चिद्वृत्तिं श्वशुरेषु भद्राः ।
कल्याणीं वर्तध्वमनृशंसरूपाम्।
यथा च वः स्युः पतयोऽनुकूला-
स्तथा वृत्तिमात्मनः स्थापयध्वम् ॥ ५.३०.३७ ॥
吉祥なる女性たちよ、義父たちに対して善く慈悲深い振る舞いをしているか。夫が汝らに好意的であるように、自らの振る舞いを確立せよ。
5.30.38
या नः स्नुषाः सञ्जय वेत्थ तत्र ।
प्राप्ताः कुलेभ्यश्च गुणोपपन्नाः।
प्रजावत्यो ब्रूहि समेत्य ताश्च ।
युधिष्ठिरो वोऽभ्यवदत्प्रसन्नः ॥ ५.३०.३८ ॥
サンジャヤよ、そこにいる我々の嫁たちで、良家から来て徳に恵まれ、子を持つ者たちに会い、喜びに満ちたユディシュティラが、お前に言伝をしたと伝えよ。
5.30.39
कन्याः स्वजेथाः सदनेषु सञ्जय ।
अनामयं मद्वचनेन पृष्ट्वा।
कल्याणा वः सन्तु पतयोऽनुकूला ।
यूयं पतीनां भवतानुकूलाः ॥ ५.३०.३९ ॥
サンジャヤよ、家にいる乙女たちに私の言葉で安否を尋ね伝えよ——夫たちが幸いで好意的であるように、そしてお前たちが夫に好意的であるように。
5.30.40
अलङ्कृता वस्त्रवत्यः सुगन्धा ।
अबीभत्साः सुखिता भोगवत्यः।
लघु यासां दर्शनं वाक्व लघ्वी ।
वेशस्त्रियः कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.४० ॥
着飾り、衣をまとい、香り高く、厭わしくなく、幸せで享楽にふける—その姿も言葉も軽やかな遊女たちの安否を、愛する者よ、お前は尋ねるべきだ。
5.30.41
दास्यः स्युर्या ये च दासाः कुरूणां ।
तदाश्रया बहवः कुब्जखञ्जाः।
आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो-
ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम् । ॥ ५.३०.४१ ॥
クルの族の女中と下男、そして彼らに頼って生きる多くの せむしや びっこ—彼らに私が元気だと伝え、あの卑しい者たちの安否も尋ねよ。
5.30.42
कच्चिद्वृत्तिं वर्तते वै पुराणीं ।
कच्चिद्भोगान्दार्तराष्ट्रो ददाति।
अङ्गहीनान्कृपणान्वामनान्वा ।
यानानृशंस्याद्धार्तराष्ट्रो बिभर्ति ॥ ५.३०.४२ ॥
ドゥルヨーダナは古来の生活の糧を保っているか。手足の不自由な者、貧しい者、小人、あるいは哀れみから養っている者に、彼は報酬を与えているか。
5.30.43
अन्धाश्च सर्वे बधिरास्तथैव ।
हस्ताजीवा बहवो येऽत्र सन्ति।
आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो-
ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम् ॥ ५.३०.४३ ॥
盲人も聾者も皆、またここで手仕事によって生計を立てている多くの人々に。私が無事であることを伝えた上で、最も卑しい者たちの安否も尋ねよ。
5.30.44
मा भैष्ट दुःखेन कुजीवितेन ।
नूनं कृतं परलोकेषु पापम्।
निगृह्य शत्रून्सुहृदोऽनुगृह्य ।
वासोभिरन्नेन च वो भरिष्ये ॥ ५.३०.४४ ॥
苦しみや惨めな暮らしを恐れるな。他の世界で確かに罪が犯されたのだ。敵を制し友を厚遇した後、私は衣服と食べ物でお前たちを養おう。
5.30.45
त्वयोच्यमानां श्रृणुयुक्तथा कुरु ॥ ५.३०.४५ ॥
お前の言うことを聞き、ふさわしく行え。
5.30.46
सन्त्येव मे ब्राह्मणेभ्यः कृतानि ।
भावीन्यथो नो बत वर्तयन्ति ।
तान्पश्यामि युक्तरूपांस्तथैव ।
तामेव सिद्धिं श्रावयेथा नृपं तम् ॥ ५.३०.४६ ॥
私がバラモンに施した布施があり、これから行われる布施もあって、それが我らを養っている。私はそれらを相応しい形で見ている。その成就をそのまま、あの王に聞かせよ。
5.30.47
ये चानाथा दुर्बलाः सर्वकाल-
मात्मन्येव प्रयतन्तेऽथ मूढाः।
तांश्चापि त्वं कृपणान्सर्वथैव ।
ह्यस्मद्वाक्यात्कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.४७ ॥
身寄りのない者、弱い者、いつも自分のためにのみ努める愚かな者たちにも、そして哀れなその者たちにも、友よ、我らの言葉によって、あらゆる面で無事を尋ねなさい。
5.30.48
ये चाप्यन्ये संश्रिता धार्तराष्ट्रा-
न्नानादिग्भ्योऽभ्यागताः सूतपुत्र ।
दृष्ट्वा तांश्चैवार्हतश्चापि सर्वा-
न्संपृच्छेथाः कुशलं चाव्ययं च ॥ ५.३०.४८ ॥
御者の子よ、ドリタラーシュトラの息子たちに身を寄せ、四方から来た他の者たちをすべて見て、尊ぶべき者たちにも、無事と尽きぬ幸福を尋ねなさい。
5.30.49
एवं सर्वानागताभ्यागतांश्च ।
राज्ञो दूतान्सर्वदिग्भ्योभ्युपेतान् ।
पृष्ट्वा सर्वान्कुशलं तांश्च सूत ।
पश्चादहं कुशली तेषु वाच्यः ॥ ५.३०.४९ ॥
御者よ、このようにやって来た者すべて、客人として来た者、そして四方から到着した王の使者たちにも無事を尋ねた後、彼らに私が無事であると伝えなさい。
5.30.50
न हीदृशाः सन्त्यपरे पृथिव्यां ।
ये योधका धार्तराष्ट्रेण लब्धाः।
धर्मस्तु नित्यो मम धर्म एव ।
महाबलः शत्रुनिबर्हणाय ॥ ५.३०.५० ॥
この大地には、ドリタラーシュトラの息子が得たような他の戦士は存在しない。しかし私の義務は永遠であり、それは大いなる力をもって敵を滅ぼすことである。
5.30.51
इदं पुनर्वचनं धार्तराष्ट्रं ।
सुयोधनं सञ्जय श्रावयेथाः ।
यस्ते शरीरे हृदयं दुनोति ।
कामः कुरूनसपत्नोऽनुशिष्याम् ॥ ५.३०.५१ ॥
サンジャヤよ、ドリタラーシュトラの子スヨーダナにこの言葉を再び伝えよ。お前の心を苛むのはこの願いだ。私はクル族を敵なく統治したいのだ。
5.30.52
न विद्यते युक्तिरेतस्य काचि-
न्नैवं विधास्यामि यथा प्रियं ते।
ददस्व वा शक्रपुरीं ममैव ।
युध्वस्व वा भारतमुख्यवीर ॥ ५.३०.५२ ॥
そのことには何の理もない。お前が喜ぶようなことは私はしないだろう。インドラの都を私に与えよ、さもなくば戦え、バーラタの最も勇敢な英雄よ。