മഹാഭാരതം · അധ്യായം 5.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.30.1
आमन्त्रये त्वां नरदेवदेव ।
गच्छाम्यहं पाण्डव स्वस्ति तेऽस्तु।
कच्चिन्न वाचा वृजिनं हि किंचि-
दुच्चारितं मे मनसोऽभिषङ्गात् ॥ ५.३०.१ ॥
നരദേവന്മാരുടെ ദേവനേ, ഞാൻ അങ്ങയോട് യാത്ര ചോദിക്കുന്നു. പാണ്ഡവാ, ഞാൻ പോകുന്നു; അങ്ങേക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ. മനസ്സിന്റെ ആവേശത്താൽ എന്റെ വായിൽ നിന്ന് വല്ല തെറ്റായ വാക്കും പുറപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ…
5.30.2
जनार्दनं भीमसेनार्जुनौ च ।
माद्रीसुतौ सात्यकिं चेकितानम् ।
आमन्त्र्य गच्छामि शिवं सुखं वः ।
सौम्येन मां पश्यत चक्षुषा नृपाः ॥ ५.३०.२ ॥
ജനാർദനൻ, ഭീമസേനൻ, അർജുനൻ, മാദ്രിയുടെ രണ്ട് പുത്രന്മാർ, സാത്യകി, ചേകിതാനൻ എന്നിവരോട് യാത്ര ചോദിച്ച് ഞാൻ പോകുന്നു. നിങ്ങൾക്കെല്ലാം ശുഭവും സുഖവും ഭവിക്കട്ടെ. രാജാക്കന്മാരേ, ശാന്തമായ കണ്ണുകളോടെ എന്നെ നോക്കുവിൻ.
5.30.3
अनुज्ञातः सञ्जय स्वस्ति गच्छ ।
न नः स्मरस्यप्रियं जातु विद्वन्।
विद्मश्च त्वां ते च वयं च सर्वे ।
शुद्धात्मानं मध्यगतं सभास्थम् ॥ ५.३०.३ ॥
സഞ്ജയാ, നിനക്ക് യാത്രാനുമതി നൽകിയിരിക്കുന്നു; ക്ഷേമത്തോടെ പോകുക. പണ്ഡിതനേ, ഞങ്ങളോടുള്ള അപ്രിയമായ ഒന്നും നീ ഒരിക്കലും ഓർക്കാറില്ല. ഞങ്ങൾ നിന്നെ അറിയുന്നു, നീ ഞങ്ങളെയും; ഞങ്ങളെല്ലാവരും അറിയുന്നു. ശുദ്ധാത്മാവേ, സഭയുടെ നടുവിൽ നിൽക്കുന്നവനേ.
5.30.4
आप्तो दूतः सञ्जय सुप्रियोऽसि ।
कल्याणवाक् शीलवांस्तृप्तिमांश्च।
न मुह्येस्त्वं सञ्जय जातु मत्या ।
न च क्रुद्ध्येरुच्यमानोऽपि तत्त्वम् ॥ ५.३०.४ ॥
സഞ്ജയാ, നീ വിശ്വസ്തനായ ദൂതനാണ്, ഞങ്ങൾക്ക് ഏറെ പ്രിയനുമാണ്; നീ മംഗളവാക്കുകൾ പറയുന്നവനും സദാചാരിയും തൃപ്തനുമാണ്. സഞ്ജയാ, നീ ഒരിക്കലും ബുദ്ധിയാൽ മോഹിതനാകരുത്; സത്യം പറയപ്പെട്ടാലും കോപിക്കരുത്.
5.30.5
न मर्मगां जातु वक्ताऽसि रूक्षां ।
नोपश्रुतिं कटुकां नोति शुष्काम्।
धर्मारामामर्थवतीमहिंस्रा-
मेतां वाचं तव जानीम सूत ॥ ५.३०.५ ॥
നീ ഒരിക്കലും മർമ്മത്തെ തൊടുന്നതും കഠിനവും നിന്ദാപരവും കയ്പുള്ളതും വരണ്ടതുമായ വാക്കുകൾ പറയാറില്ല. ഹേ സൂതാ, നിന്റെ ഈ വാക്ക് ധർമ്മോദ്യാനവും അർത്ഥപൂർണ്ണവും അഹിംസാത്മകവുമാണെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു.
5.30.6
त्वमेव नः प्रियतमोऽसि दूत ।
इहागच्छेद्विदुरो वा द्वितीयः।
अभीक्ष्णदृष्टोऽसि पुरातनस्त्वं ।
धनञ्जयस्यात्मसमः सखाऽसि ॥ ५.३०.६ ॥
ഹേ ദൂതാ, നീ തന്നെയാണ് ഞങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ. ഇവിടെ മറ്റൊരാൾ, വിദുരനോ രണ്ടാമതൊരാളോ, വരട്ടെ. നീ പലപ്പോഴും കണ്ടിട്ടുള്ളവനും പുരാതനനുമാണ്; ധനഞ്ജയന് ആത്മാവിനു തുല്യനായ സുഹൃത്താണ് നീ.
5.30.7
इतो गत्वा सञ्जय क्षिप्रमेव ।
उपातिष्ठेथा ब्राह्मणान्ये तदर्हाः।
विशुद्धवीर्याश्चरणोपपन्नाः ।
कुले जाताः सर्वधर्मापपन्नाः ॥ ५.३०.७ ॥
ഹേ സഞ്ജയാ, ഇവിടെ നിന്ന് പോയി ഉടൻ തന്നെ ആ ബ്രാഹ്മണരെ സമീപിക്കുക; അവർക്ക് അതിനു യോഗ്യതയുണ്ട് — ശുദ്ധമായ വീര്യമുള്ളവർ, സദാചാരസമ്പന്നർ, ഉത്തമകുലത്തിൽ ജനിച്ച് എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും ഉള്ളവർ.
5.30.8
स्वाध्यायिनो ब्राह्मणा भिक्षवश्च ।
तपस्विनो ये च नित्या वनेषु ।
अभिवाद्य तान्मद्वचनेन वृद्धां-
स्तथैव तान्कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.८ ॥
വേദാധ്യയനം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണരെയും ഭിക്ഷുക്കളെയും കാടുകളിൽ നിത്യവാസം ചെയ്യുന്ന തപസ്വികളെയും എന്റെ വാക്കാൽ വണങ്ങി, ഹേ തത്, ആ വൃദ്ധന്മാരുടെയും ക്ഷേമം അതുപോലെ അന്വേഷിക്കുക.
5.30.9
पुरोहितं धृतराष्ट्रस्य राज्ञ-
स्तथाचार्यानृत्विजो ये च तस्य।
तांश्चैवत्वं सहितान्वै यथावत् ।
सङ्गच्छेथाः कुशलेनैव सूत ॥ ५.३०.९ ॥
ധൃതരാഷ്ട്ര രാജാവിന്റെ പുരോഹിതനെയും, അതുപോലെ അവന്റെ ആചാര്യന്മാരെയും ഋത്വിക്കുകളെയും, അവരെയെല്ലാം യഥാവിധി കാണുക. ഹേ സൂതാ, ക്ഷേമത്തോടെ തന്നെ കാണുക.
5.30.10
अश्रोत्रिया ये च वसन्ति वृद्धा ।
मनस्विनः शीलबलोपपन्नाः ।
आशंसन्तोऽस्माकमनुस्मरन्तो ।
यथाशक्ति धर्ममात्रां चरन्तः ॥ ५.३०.१० ॥
വേദജ്ഞാനമില്ലാത്തവരായാലും അവിടെ വസിക്കുന്ന വൃദ്ധന്മാർ മനസ്വികളും ശീലബലസമ്പന്നരുമാണ്; നമ്മെ പ്രതീക്ഷിച്ചും ഓർത്തുകൊണ്ടും തങ്ങളുടെ ശക്തിക്കൊത്ത് ധർമത്തിന്റെ അല്പഭാഗമെങ്കിലും അവർ ആചരിക്കുന്നു.
5.30.11
तेषां सर्वषां कुशलं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.११ ॥
അവരെല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമം തീർച്ചയായും അന്വേഷിക്കണം.
5.30.12
आचार्य इष्टो नयगो विधेयो ।
वेदानभीप्सन्ब्रह्मचर्यं चचार।
योऽस्त्रं चतुष्पात्पुनरेव चक्रे ।
द्रोणः प्रसन्नोऽभिवाद्यस्त्वयासौ ॥ ५.३०.१२ ॥
പ്രിയനും നീതിജ്ഞനും അനുസരിക്കേണ്ടവനുമായ ആചാര്യൻ; വേദങ്ങളെ ആഗ്രഹിച്ച് ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിച്ചവൻ; ചതുഷ്പാദമായ ആയുധവിദ്യ വീണ്ടും ചിട്ടപ്പെടുത്തിയവൻ — പ്രസന്നനായ ദ്രോണനെ നീ വന്ദിക്കണം.
5.30.13
अधीतविद्यश्चरणोपपन्नो ।
योऽस्त्रं चतुष्पात्पुनरेव चक्रे।
गन्धर्वपुत्रप्रतिमं तरस्विनं ।
तमश्वत्थामानं कुशलं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.१३ ॥
വിദ്യ അഭ്യസിച്ചും ആചാരസമ്പന്നനായും ചതുഷ്പാദമായ ആയുധവിദ്യ വീണ്ടും സാധിച്ചവനും ഗന്ധർവപുത്രനു സമാനനും വേഗമുള്ളവനുമായ ആ അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ ക്ഷേമം തീർച്ചയായും അന്വേഷിക്കണം.
5.30.14
शारद्वतस्यावसथं स्म गत्वा ।
महारथस्यात्मविदां वरस्य।
त्वं मामभीक्ष्णं परिकीर्तयन्वै ।
कृपस्य पादौ सञ्जय पाणिना स्पृशेः ॥ ५.३०.१४ ॥
സഞ്ജയാ, ശരദ്വാന്റെ പുത്രനായ കൃപന്റെ ഭവനത്തിൽ ചെന്ന്, മഹാരഥനും ആത്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ അദ്ദേഹത്തോട് എന്നെ പലപ്പോഴും പ്രകീർത്തിച്ചുകൊണ്ട്, നിന്റെ കൈകൊണ്ട് കൃപന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിക്കണം.
5.30.15
यस्मिन्शौर्यमानृशंस्यं तपश्च ।
प्रज्ञा शीलं श्रुतरूपे धृतिश्च।
पादौ गृहीत्वा कुरुसत्तमस्य ।
भीष्मस्य मां तत्र निवेदयेथाः ॥ ५.३०.१५ ॥
ശൗര്യം, അനൃശംസത, തപസ്സ്, പ്രജ്ഞ, ശീലം, ശ്രുതം, രൂപം, ധൃതി എന്നിവ ആരിലുണ്ടോ ആ കുരുശ്രേഷ്ഠൻ ഭീഷ്മരുടെ പാദങ്ങളിൽ പിടിച്ച് അവിടെ എന്നെ അറിയിക്കണം.
5.30.16
प्रज्ञाचक्षुर्यः प्रणेता कुरूणां ।
बहुश्रुतो वृद्धसेवी मनीषी।
तस्मै राज्ञे स्थविरायाभिवाद्य ।
आचक्षीथाः सञ्जय मामरोगम् ॥ ५.३०.१६ ॥
പ്രജ്ഞാചക്ഷുസ്സും കുരുക്കളുടെ നേതാവും ബഹുശ്രുതനും വൃദ്ധസേവകനും മനീഷിയുമായ ആ വൃദ്ധരാജാവിനെ വന്ദിച്ച് സഞ്ജയാ, ഞാൻ രോഗമില്ലാതെയിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിയിക്കണം.
5.30.17
ज्येष्ठः पुत्रो धृतराष्ट्रस्य मन्दो ।
मूर्खः शठः सञ्जय पापशीलः।
यस्यापवादः पृथिवीं याति सर्वां ।
सुयोधनं कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.१७ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മൂത്ത പുത്രൻ മന്ദനും മൂഢനും ശഠനും പാപശീലനുമാണ്; അവന്റെ അപകീർത്തി ഭൂമി മുഴുവൻ പരന്നിരിക്കുന്നു. സഞ്ജയാ, ആ സുയോധനന്റെ ക്ഷേമം അന്വേഷിക്കണം.
5.30.18
भ्राता कनीयानपि तस्य मन्द-
स्तथाशीलः सञ्जय सोपि शश्वत्।
महेष्वासः शूरतमः कुरूणां ।
दुःशासनः कुशलं तात वाच्यः ॥ ५.३०.१८ ॥
അവന്റെ ഇളയ സഹോദരനും മന്ദനും അതേ സ്വഭാവമുള്ളവനുമാണ്. സഞ്ജയാ, അവൻ, കുരുക്കളിൽ എപ്പോഴും മഹാധനുർധരനും ഏറ്റവും ശൂരനുമായ ദുഃശാസനൻ; പ്രിയനേ, അവനോട് ക്ഷേമം പറയണം.
5.30.19
यस्य कामो वर्तते नित्यमेव ।
नान्यः शमाद्भारतानामिति स्म।
स बाह्लिकानामृषभो मनीषी ।
पुनर्यथा माऽभिवदेत्प्रसन्नः ॥ ५.३०.१९ ॥
ഭാരതർക്ക് ശാന്തിയല്ലാതെ മറ്റൊന്നും വേണ്ട എന്ന ആഗ്രഹം എപ്പോഴും ഉള്ളവനും ബാഹ്ലികരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ മനീഷി, പ്രസന്നനായി വീണ്ടും എന്നെ വന്ദിക്കട്ടെ.
5.30.20
भूरिश्रवास्तात निपातयोधी ।
महेष्वासो रथिनामुत्तमोऽग्र्यः ।
गत्वा स्म तं मद्वचनेन ब्रूयाः ।
शल्यं तथा मद्वचनात्प्रतीतः ॥ ५.३०.२० ॥
ഭൂരിശ്രവസ്, പ്രിയനേ, അടുത്തുനിന്ന് പോരാടുന്നവനും മഹാധനുർധരനും രഥികളിൽ ഉത്തമനുമായ അവന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന് എന്റെ വാക്കിനാൽ പറയണം; അതുപോലെ എന്റെ വാക്കിൽ പ്രീതനായ ശല്യനോടും പറയണം.
5.30.21
स्तेषां सर्वेषां कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.२१ ॥
പ്രിയനേ, അവരെല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമം ചോദിക്കണം.
5.30.22
गुणैरनेकैः प्रवरैश्च युक्तो ।
विज्ञानवान्नैव च निष्ठुरो यः।
स्नेहादमर्षं सहते सदैव ।
स सोमदत्तः पूजनीयो मतो मे ॥ ५.३०.२२ ॥
പല ശ്രേഷ്ഠഗുണങ്ങളോടു കൂടിയവനും വിവേകിയും കഠിനനല്ലാത്തവനും സ്നേഹത്താൽ എപ്പോഴും കോപം സഹിക്കുന്നവനുമായ ആ സോമദത്തൻ എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ പൂജനീയനാണ്.
5.30.23
अर्हत्तमः कुरुषु सौमदत्तिः ।
स नो भ्राता संजय मत्सखा च।
महेष्वासो रथिनामुत्तमोऽर्हः ।
सहामात्यः कुशलं तस्य पृच्छेः ॥ ५.३०.२३ ॥
കുരുക്കളിൽ ഏറ്റവും പൂജനീയനായ സോമദത്തന്റെ പുത്രൻ, അവൻ നമ്മുടെ സഹോദരനും എന്റെ സുഹൃത്തുമാണ്. സഞ്ജയാ, മഹാധനുർധരനും രഥികളിൽ ഉത്തമനും യോഗ്യനുമായ അവന്റെ അമാത്യന്മാരോടൊപ്പമുള്ള ക്ഷേമം ചോദിക്കണം.
5.30.24
ये चैवान्ये कुरुमुख्या युवानः ।
पुत्राः पौत्रा भ्रातरश्चैव ये नः।
यंयमेषां मन्यसे येन योग्यं ।
तत्तत्प्रोच्यानामयं सूत वाच्याः ॥ ५.३०.२४ ॥
കുരുമുഖ്യരായ മറ്റ് യുവാക്കളും, നമ്മുടെ പുത്രന്മാരും, പൗത്രന്മാരും, സഹോദരന്മാരും ആരൊക്കെയോ, അവരിൽ നീ ആരെയെങ്കിലും യോഗ്യനെന്ന് കരുതുന്നുവോ അവനോട് അതിന് യോജിച്ചത് പറയണം; സൂതാ, അവരുടെ ക്ഷേമവും അറിയിക്കണം.
5.30.25
ये राजानः पाण्डवायोधनाय ।
समानीता धार्तराष्ट्रेण केचित्।
वशातयः साल्वकाः केकयाश्च ।
तथाम्बष्ठा ये त्रिगर्ताश्च मुख्याः ॥ ५.३०.२५ ॥
പാണ്ഡവരോടുള്ള യുദ്ധത്തിനായി ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടിയ രാജാക്കന്മാർ — ചിലർ വശാതികൾ, സാൽവർ, കേകയർ, അതുപോലെ അംബഷ്ഠരും പ്രധാനികളായ ത്രിഗർത്തരും.
5.30.26
प्राच्योदीच्या दाक्षिण्यात्याश्च शूरा-
स्तथा प्रतीच्याः पार्वतीयाश्च सर्वे।
अनृशंसाः शीलवृत्तोपुन्ना-
स्तेषां सर्वेषां कुशलं सूत पृच्छेः ॥ ५.३०.२६ ॥
കിഴക്ക്, വടക്ക്, തെക്ക് ദിക്കുകളിലെ വീരന്മാരും അതുപോലെ പടിഞ്ഞാറും മലയോരവാസികളുമെല്ലാം — ദയയുള്ളവരും സദാചാരവും നല്ല നടപ്പുമുള്ളവരുമായ അവരെല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമം, സൂതാ, ചോദിക്കണം.
5.30.27
हस्त्यारोहा रथिनः सादिनश्च ।
पदातयश्चार्यसङ्घा महान्तः।
आख्याय मां कुशलिनं स्म नित्य-
मनामयं परिपृच्छेः समग्रान् ॥ ५.३०.२७ ॥
ആനപ്പുറത്തിരിക്കുന്നവരും രഥികളും കുതിരപ്പടയാളികളും കാലാൾപ്പടയും വലിയ ആര്യസംഘങ്ങളും — എന്നോട് അവരുടെ ക്ഷേമം അറിയിച്ച്, അവർ എപ്പോഴും സുഖമായിരിക്കുന്നുവെന്ന് പറഞ്ഞ്, അവരെല്ലാവരെയും ചോദിക്കണം.
5.30.28
तथा राज्ञो ह्यर्थयुक्तानमात्यान् ।
दौवारिकान्ये च सेनां नयन्ति।
आयव्ययं ये गमयन्ति नित्य-
मर्थांश्च ये महतश्चिन्तयन्ति ॥ ५.३०.२८ ॥
അതുപോലെ രാജകാര്യങ്ങളിൽ വ്യാപൃതരായ അമാത്യരും, വാതിൽകാവൽക്കാരും, സേനയെ നയിക്കുന്നവരും, വരവുചെലവുകൾ എപ്പോഴും നടത്തുന്നവരും, മഹത്തായ കാര്യങ്ങൾ ചിന്തിക്കുന്നവരും — അവരെല്ലാവരുടെയും വിവരം ചോദിക്കണം.
5.30.29
वृन्दारकं कुरुमध्येष्वमूढं ।
महाप्रज्ञं सर्वधर्मोपपन्नम् ।
न तस्य युद्धं रोचते वै कदाचि-
द्वैश्यापुत्रं कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.२९ ॥
കുരുക്കൾക്കിടയിൽ ശ്രേഷ്ഠനും വിവേകമുള്ളവനും മഹാപ്രജ്ഞനും സർവധർമ്മങ്ങളോടും കൂടിയവനുമായ വൈശ്യപുത്രനെ (വിദുരനെ) യുദ്ധം ഒരിക്കലും പ്രിയമല്ല. പ്രിയനേ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷേമം ചോദിക്കുക.
5.30.30
निकर्तने देवने योऽद्वितीय-
श्छन्नोपधः साधुदेवी मताक्षः।
यो दुर्जयो देवरथेन सङ्ख्ये ।
स चित्रसेनः कुशलं तात वाच्यः ॥ ५.३०.३० ॥
ചൂതിൽ അദ്വിതീയനും ഒളിപ്പിച്ച തന്ത്രങ്ങൾ അറിയുന്നവനും ചൂതുകളിൽ നിപുണനും യുദ്ധത്തിൽ ദിവ്യരഥം കൊണ്ട് ജയിക്കാനാവാത്തവനുമായ ആ ചിത്രസേനനോട്, പ്രിയനേ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷേമം പറയണം.
5.30.31
गान्धारराजः शकुनिः पार्वतीयो ।
निकर्तने योऽद्वितीयोऽक्षदेवी।
मानं कुर्वन्धार्तराष्ट्रस्य सूत ।
मिथ्याबुद्धेः कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.३१ ॥
ഗാന്ധാരരാജാവും പർവതത്തിൽ ജനിച്ചവനുമായ ശകുനി, ചൂതിൽ അദ്വിതീയനും ചൂതുകളിൽ നിപുണനും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനെ ബഹുമാനിക്കുന്നവനുമാണ്. സൂതാ, ആ മിഥ്യാബുദ്ധിയുടെ ക്ഷേമം, പ്രിയനേ, ചോദിക്കുക.
5.30.32
यः पाण्डवानेकरथेन वीरः ।
समुत्सहत्यप्रधृप्यान्विजेतुम् ।
यो मुह्यतां मोहयिताऽद्वितीयो ।
वैकर्तनः कुशलं तस्य पृच्छेः ॥ ५.३०.३२ ॥
ഒറ്റ രഥംകൊണ്ട് അജയരായ പാണ്ഡവരെ ജയിക്കാൻ തുനിയുന്ന വീരനും, മോഹിതരെ മോഹിപ്പിക്കുന്നവനും, അദ്വിതീയനുമായ വൈകർത്തനന്റെ (കർണ്ണന്റെ) ക്ഷേമം ചോദിക്കുക.
5.30.33
स एव भक्तः स गुरुः स भर्ता ।
स वै पिता स च माता सुहृच्च।
अगाधबुद्धिर्विदुरो दीर्घदर्शी ।
स नो मन्त्री कुशलं तं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.३३ ॥
അദ്ദേഹമാണ് നമ്മുടെ ഭക്തൻ, ഗുരു, നാഥൻ, പിതാവ്, മാതാവ്, സുഹൃത്ത്. അഗാധബുദ്ധിയും ദീർഘദർശിയുമായ വിദുരൻ നമ്മുടെ മന്ത്രിയാണ്; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്ഷേമം തീർച്ചയായും ചോദിക്കുക.
5.30.34
वृद्धाः स्त्रियो याश्च गुणोपपन्ना ।
ज्ञायन्ते नः सञ्जय मातरस्ताः।
ताभिः सर्वाभिः सहिताभिः समेत्य ।
स्त्रीभिः सवृद्धाभिरभिवादं वदेथाः ॥ ५.३०.३४ ॥
ഹേ സഞ്ജയ, ഗുണസമ്പന്നരായ വൃദ്ധസ്ത്രീകളെയും, ഞങ്ങളുടെ മാതാക്കളായി അറിയപ്പെടുന്നവരെയും, അവരെല്ലാവരെയും കണ്ട് വൃദ്ധസ്ത്രീകളോടൊപ്പം അഭിവാദനം അറിയിക്കുക.
5.30.35
कच्चित्पुत्रा जीवपुत्राः सुसम्य-
ग्वर्तन्ते वो वृत्तिमनृशंसरूपाः ।
इति स्मोत्का सञ्जय ब्रूहि पश्चा-
दजातशत्रुः कुशली सपुत्रः ॥ ५.३०.३५ ॥
നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാർ, ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പുത്രന്മാരുള്ളവർ, ദയാലുസ്വഭാവത്തോടെ നന്നായി പെരുമാറുന്നുണ്ടോ? ഹേ സഞ്ജയ, ഇങ്ങനെ ചോദിച്ച ശേഷം, അജാതശത്രു പുത്രന്മാരോടൊപ്പം സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്ന് പിന്നീട് പറയുക.
5.30.36
राज्ञो भार्याः सञ्जय वेत्थ तत्र ।
तासां सर्वासां कुशलं तात पृच्छेः ।
सुसंगुप्ताः सुरभयोऽनवद्याः ।
कच्चिद्गृहानावसथाप्रमत्ताः ॥ ५.३०.३६ ॥
ഹേ സഞ്ജയ, അവിടെ രാജാവിന്റെ ഭാര്യമാരെ നീ അറിയും. പ്രിയനേ, അവരെല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമം ചോദിക്കുക. നന്നായി സംരക്ഷിതരും, ഭയരഹിതരും, കുറ്റമറ്റവരുമായ അവർ ജാഗ്രതയോടെ തങ്ങളുടെ ഗൃഹങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നുണ്ടോ?
5.30.37
कच्चिद्वृत्तिं श्वशुरेषु भद्राः ।
कल्याणीं वर्तध्वमनृशंसरूपाम्।
यथा च वः स्युः पतयोऽनुकूला-
स्तथा वृत्तिमात्मनः स्थापयध्वम् ॥ ५.३०.३७ ॥
ഹേ ശുഭകരികളേ, ശ്വശുരന്മാരോട് നല്ലതും ദയയുള്ളതുമായ പെരുമാറ്റം പാലിക്കുന്നുണ്ടോ? നിങ്ങളുടെ ഭർത്താക്കന്മാർ നിങ്ങളോട് അനുകൂലരായിരിക്കുംവിധം നിങ്ങളുടെ പെരുമാറ്റം ഉറപ്പിക്കുക.
5.30.38
या नः स्नुषाः सञ्जय वेत्थ तत्र ।
प्राप्ताः कुलेभ्यश्च गुणोपपन्नाः।
प्रजावत्यो ब्रूहि समेत्य ताश्च ।
युधिष्ठिरो वोऽभ्यवदत्प्रसन्नः ॥ ५.३०.३८ ॥
സഞ്ജയാ, അവിടെ നമ്മുടെ മരുമക്കളിൽ ഉത്തമകുലങ്ങളിൽ നിന്ന് വന്നവരും ഗുണസമ്പന്നരും സന്താനവതികളുമായവരെ കണ്ട് പ്രസന്നനായ യുധിഷ്ഠിരൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു എന്ന് പറയുക.
5.30.39
कन्याः स्वजेथाः सदनेषु सञ्जय ।
अनामयं मद्वचनेन पृष्ट्वा।
कल्याणा वः सन्तु पतयोऽनुकूला ।
यूयं पतीनां भवतानुकूलाः ॥ ५.३०.३९ ॥
സഞ്ജയാ, വീടുകളിലുള്ള കന്യകമാരോട് എന്റെ വാക്കിനാൽ ക്ഷേമം ചോദിച്ച് പറയുക—നിങ്ങളുടെ ഭർത്താക്കന്മാർ നന്മയുള്ളവരും അനുകൂലരുമായിരിക്കട്ടെ; നിങ്ങൾ ഭർത്താക്കന്മാർക്ക് അനുകൂലരായിരിക്കുക.
5.30.40
अलङ्कृता वस्त्रवत्यः सुगन्धा ।
अबीभत्साः सुखिता भोगवत्यः।
लघु यासां दर्शनं वाक्व लघ्वी ।
वेशस्त्रियः कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.४० ॥
അലങ്കരിച്ചവരും വസ്ത്രധാരികളും സുഗന്ധമുള്ളവരും വെറുപ്പുളവാക്കാത്തവരും സുഖമുള്ളവരും ഭോഗമുള്ളവരുമായ അവരുടെ ദർശനവും വാക്കും ലഘുവാണ്; ആ വേശ്യകളോട് അയ്യാ, നീ ക്ഷേമം ചോദിക്കണം.
5.30.41
दास्यः स्युर्या ये च दासाः कुरूणां ।
तदाश्रया बहवः कुब्जखञ्जाः।
आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो-
ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम् । ॥ ५.३०.४१ ॥
കുരുക്കളുടെ ദാസിമാരും ദാസന്മാരും, അവരെ ആശ്രയിക്കുന്ന പലരായ കുബ്ജരും മുടന്തരും—അവരോട് ഞാൻ ക്ഷേമമായിരിക്കുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞ്, ആ അധമരുടെ ക്ഷേമവും ചോദിക്കണം.
5.30.42
कच्चिद्वृत्तिं वर्तते वै पुराणीं ।
कच्चिद्भोगान्दार्तराष्ट्रो ददाति।
अङ्गहीनान्कृपणान्वामनान्वा ।
यानानृशंस्याद्धार्तराष्ट्रो बिभर्ति ॥ ५.३०.४२ ॥
ദുര്യോധനൻ പഴയ രീതിയനുസരിച്ച് ഉപജീവനം നടത്തുന്നുണ്ടോ? അവൻ ഭോഗങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ടോ? അംഗഹീനർക്കും ദീനർക്കും കുള്ളന്മാർക്കും, അല്ലെങ്കിൽ കാരുണ്യത്താൽ ആരെയൊക്കെ അവൻ പോറ്റുന്നുവോ അവർക്കും?
5.30.43
अन्धाश्च सर्वे बधिरास्तथैव ।
हस्ताजीवा बहवो येऽत्र सन्ति।
आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो-
ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम् ॥ ५.३०.४३ ॥
അന്ധരും ബധിരരുമെല്ലാം, അതുപോലെ ഇവിടെയുള്ള കൈത്തൊഴിൽകൊണ്ട് ജീവിക്കുന്ന പലരും — ഞാൻ സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്ന് അവരോട് പറഞ്ഞശേഷം, താഴ്ന്നവരായ അവരുടെയും ക്ഷേമം ചോദിക്കണം.
5.30.44
मा भैष्ट दुःखेन कुजीवितेन ।
नूनं कृतं परलोकेषु पापम्।
निगृह्य शत्रून्सुहृदोऽनुगृह्य ।
वासोभिरन्नेन च वो भरिष्ये ॥ ५.३०.४४ ॥
ദുഃഖത്തിലും മോശമായ ജീവിതത്തിലും ഭയപ്പെടേണ്ട. പരലോകങ്ങളിൽ പാപം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് എന്നത് നിശ്ചയം. ശത്രുക്കളെ അടക്കി, സുഹൃത്തുക്കളെ അനുഗ്രഹിച്ച്, വസ്ത്രവും അന്നവും നൽകി ഞാൻ നിങ്ങളെ പോറ്റും.
5.30.45
त्वयोच्यमानां श्रृणुयुक्तथा कुरु ॥ ५.३०.४५ ॥
നീ പറയുന്നത് കേൾക്കുക, യുക്തമായി ചെയ്യുക.
5.30.46
सन्त्येव मे ब्राह्मणेभ्यः कृतानि ।
भावीन्यथो नो बत वर्तयन्ति ।
तान्पश्यामि युक्तरूपांस्तथैव ।
तामेव सिद्धिं श्रावयेथा नृपं तम् ॥ ५.३०.४६ ॥
ബ്രാഹ്മണർക്കായി ഞാൻ നൽകിയ ദാനങ്ങളുണ്ട്, ഭാവിയിൽ നൽകാനിരിക്കുന്നവയുമുണ്ട്; അവ നമ്മെ പോറ്റുന്നു. അവയെ ഞാൻ യുക്തമായ രൂപത്തിൽ കാണുന്നു. ആ വിജയം തന്നെ ആ രാജാവിനെ കേൾപ്പിക്കുക.
5.30.47
ये चानाथा दुर्बलाः सर्वकाल-
मात्मन्येव प्रयतन्तेऽथ मूढाः।
तांश्चापि त्वं कृपणान्सर्वथैव ।
ह्यस्मद्वाक्यात्कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.४७ ॥
അനാഥരും ദുർബലരും എപ്പോഴും സ്വന്തം കാര്യത്തിനായി മാത്രം പരിശ്രമിക്കുന്ന മൂഢരുമായ ആ ദീനരോടും, പ്രിയനേ, ഞങ്ങളുടെ വാക്കിനാൽ എല്ലാവിധത്തിലും ക്ഷേമം ചോദിക്കുക.
5.30.48
ये चाप्यन्ये संश्रिता धार्तराष्ट्रा-
न्नानादिग्भ्योऽभ्यागताः सूतपुत्र ।
दृष्ट्वा तांश्चैवार्हतश्चापि सर्वा-
न्संपृच्छेथाः कुशलं चाव्ययं च ॥ ५.३०.४८ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ ആശ്രയിച്ച മറ്റുള്ളവരെയും, പലദിക്കുകളിൽ നിന്നു വന്നവരെയും, സൂതപുത്രാ, അവരെയെല്ലാം കണ്ട്, ആദരണീയരായ എല്ലാവരോടും കുശലവും അക്ഷയക്ഷേമവും ചോദിക്കുക.
5.30.49
एवं सर्वानागताभ्यागतांश्च ।
राज्ञो दूतान्सर्वदिग्भ्योभ्युपेतान् ।
पृष्ट्वा सर्वान्कुशलं तांश्च सूत ।
पश्चादहं कुशली तेषु वाच्यः ॥ ५.३०.४९ ॥
ഇങ്ങനെ എല്ലാ വന്നവരോടും അതിഥികളായെത്തിയവരോടും എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തിയ രാജദൂതരോടും കുശലം ചോദിച്ച ശേഷം, സൂതാ, പിന്നീട് അവരോട് ഞാൻ ക്ഷേമമായിരിക്കുന്നു എന്ന് പറയണം.
5.30.50
न हीदृशाः सन्त्यपरे पृथिव्यां ।
ये योधका धार्तराष्ट्रेण लब्धाः।
धर्मस्तु नित्यो मम धर्म एव ।
महाबलः शत्रुनिबर्हणाय ॥ ५.३०.५० ॥
ഭൂമിയിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന് ലഭിച്ചതുപോലുള്ള മറ്റു യോദ്ധാക്കൾ ഇല്ല. എന്നാൽ എന്റെ ധർമ്മം നിത്യമാണ്; അത് ശത്രുനിഗ്രഹത്തിനായുള്ള മഹാബലമുള്ളതാണ്.
5.30.51
इदं पुनर्वचनं धार्तराष्ट्रं ।
सुयोधनं सञ्जय श्रावयेथाः ।
यस्ते शरीरे हृदयं दुनोति ।
कामः कुरूनसपत्नोऽनुशिष्याम् ॥ ५.३०.५१ ॥
സഞ്ജയാ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ സുയോധനനോട് ഈ വാക്ക് വീണ്ടും പറയുക. നിന്റെ ഹൃദയത്തെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന ആഗ്രഹം ഇതാണ്: കുരുക്കളെ എതിരില്ലാതെ ഭരിക്കണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
5.30.52
न विद्यते युक्तिरेतस्य काचि-
न्नैवं विधास्यामि यथा प्रियं ते।
ददस्व वा शक्रपुरीं ममैव ।
युध्वस्व वा भारतमुख्यवीर ॥ ५.३०.५२ ॥
ഇതിന് ഒരു ന്യായവും ഇല്ല; നിനക്ക് പ്രിയമാകുന്നത് ഞാൻ ചെയ്യുകയില്ല. ഇന്ദ്രപുരി പോലുള്ള രാജ്യം എനിക്ക് തരിക, അല്ലെങ്കിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുക, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ വീരാ.