మహాభారతం · అధ్యాయం 5.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.30.1
आमन्त्रये त्वां नरदेवदेव ।
गच्छाम्यहं पाण्डव स्वस्ति तेऽस्तु।
कच्चिन्न वाचा वृजिनं हि किंचि-
दुच्चारितं मे मनसोऽभिषङ्गात् ॥ ५.३०.१ ॥
నరదేవులకు దేవుడా, నేను మీ వద్ద సెలవు తీసుకుంటున్నాను. పాండవా, నేను వెళ్తున్నాను; మీకు శుభం కలుగుగాక. మనస్సు యొక్క ఆవేశం వల్ల నా నోటి నుండి ఏదైనా తప్పు మాట వెలువడి ఉంటే…
5.30.2
जनार्दनं भीमसेनार्जुनौ च ।
माद्रीसुतौ सात्यकिं चेकितानम् ।
आमन्त्र्य गच्छामि शिवं सुखं वः ।
सौम्येन मां पश्यत चक्षुषा नृपाः ॥ ५.३०.२ ॥
జనార్దనుడు, భీమసేనుడు, అర్జునుడు, మాద్రి కుమారులు ఇద్దరు, సాత్యకి, చేకితానుడు వీరందరి వద్ద సెలవు తీసుకుని నేను వెళ్తున్నాను. మీకు శుభం, సుఖం కలుగుగాక. రాజులారా, ప్రశాంత దృష్టితో నన్ను చూడండి.
5.30.3
अनुज्ञातः सञ्जय स्वस्ति गच्छ ।
न नः स्मरस्यप्रियं जातु विद्वन्।
विद्मश्च त्वां ते च वयं च सर्वे ।
शुद्धात्मानं मध्यगतं सभास्थम् ॥ ५.३०.३ ॥
సంజయా, నీకు సెలవు ఇవ్వబడింది; క్షేమంగా వెళ్ళు. విద్వాంసుడా, నీవు మా పట్ల ఎన్నడూ అప్రియమైనదాన్ని గుర్తుంచుకోవు. మేము నిన్ను, నీవు మమ్మల్ని, మేమంతా ఎరిగినవారము; పరిశుద్ధ హృదయుడా, సభ మధ్యలో నిలిచినవాడా.
5.30.4
आप्तो दूतः सञ्जय सुप्रियोऽसि ।
कल्याणवाक् शीलवांस्तृप्तिमांश्च।
न मुह्येस्त्वं सञ्जय जातु मत्या ।
न च क्रुद्ध्येरुच्यमानोऽपि तत्त्वम् ॥ ५.३०.४ ॥
సంజయా, నీవు విశ్వసనీయుడైన దూతవు, మాకు ఎంతో ప్రియుడవు; నీవు శుభవచనాలు పలికేవాడివి, శీలవంతుడివి, తృప్తిగలవాడివి. సంజయా, నీవు ఎప్పుడూ బుద్ధితో భ్రమకు గురికాకు; సత్యం చెప్పబడినా కోపగించకు.
5.30.5
न मर्मगां जातु वक्ताऽसि रूक्षां ।
नोपश्रुतिं कटुकां नोति शुष्काम्।
धर्मारामामर्थवतीमहिंस्रा-
मेतां वाचं तव जानीम सूत ॥ ५.३०.५ ॥
నీవు ఎన్నడూ మర్మాన్ని తాకే, కఠినమైన, నిందాత్మకమైన, చేదైన లేదా పొడిమాటలు పలకవు. ఓ సూతా, నీ ఈ మాట ధర్మోద్యానం, అర్థవంతం, అహింసాత్మకం అని మేము ఎరుగుదుము.
5.30.6
त्वमेव नः प्रियतमोऽसि दूत ।
इहागच्छेद्विदुरो वा द्वितीयः।
अभीक्ष्णदृष्टोऽसि पुरातनस्त्वं ।
धनञ्जयस्यात्मसमः सखाऽसि ॥ ५.३०.६ ॥
ఓ దూతా, నీవే మాకు అత్యంత ప్రియుడవు. ఇక్కడికి మరొకరు, విదురుడో లేక మరొకరో, రానివ్వండి. నీవు తరచూ కనిపించినవాడవు, పురాతనుడవు; ధనంజయుడికి ఆత్మసమానమైన మిత్రుడవు నీవు.
5.30.7
इतो गत्वा सञ्जय क्षिप्रमेव ।
उपातिष्ठेथा ब्राह्मणान्ये तदर्हाः।
विशुद्धवीर्याश्चरणोपपन्नाः ।
कुले जाताः सर्वधर्मापपन्नाः ॥ ५.३०.७ ॥
ఓ సంజయా, ఇక్కడినుండి వెళ్లి వెంటనే ఆ బ్రాహ్మణులను సమీపించు; వారు అందుకు అర్హులు — శుద్ధ పరాక్రమం కలవారు, సదాచార సంపన్నులు, ఉత్తమ కులంలో జన్మించి అన్ని ధర్మాలతో కూడినవారు.
5.30.8
स्वाध्यायिनो ब्राह्मणा भिक्षवश्च ।
तपस्विनो ये च नित्या वनेषु ।
अभिवाद्य तान्मद्वचनेन वृद्धां-
स्तथैव तान्कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.८ ॥
వేదాధ్యయనం చేసే బ్రాహ్మణులు, భిక్షువులు, అడవుల్లో నిత్యం ఉండే తపస్వులు వీరిని నా మాటగా నమస్కరించి, ఓ తాతా, ఆ వృద్ధులను కూడా అలాగే క్షేమం అడుగు.
5.30.9
पुरोहितं धृतराष्ट्रस्य राज्ञ-
स्तथाचार्यानृत्विजो ये च तस्य।
तांश्चैवत्वं सहितान्वै यथावत् ।
सङ्गच्छेथाः कुशलेनैव सूत ॥ ५.३०.९ ॥
రాజు ధృతరాష్ట్రుని పురోహితుని, అలాగే ఆయన ఆచార్యులను, ఆయన ఋత్విజులను, వారందరినీ యథావిధిగా కలువు. ఓ సూతా, క్షేమంగానే కలువు.
5.30.10
अश्रोत्रिया ये च वसन्ति वृद्धा ।
मनस्विनः शीलबलोपपन्नाः ।
आशंसन्तोऽस्माकमनुस्मरन्तो ।
यथाशक्ति धर्ममात्रां चरन्तः ॥ ५.३०.१० ॥
వేదాలు చదవని వారైనా అక్కడ నివసించే వృద్ధులు, మనోబలం, శీలం, శక్తి కలవారు; మమ్మల్ని ఆశిస్తూ, స్మరిస్తూ, తమ శక్తికొద్దీ ధర్మాన్ని కొంతైనా ఆచరిస్తున్నారు.
5.30.11
तेषां सर्वषां कुशलं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.११ ॥
వారందరి క్షేమాన్ని తప్పక అడగాలి.
5.30.12
आचार्य इष्टो नयगो विधेयो ।
वेदानभीप्सन्ब्रह्मचर्यं चचार।
योऽस्त्रं चतुष्पात्पुनरेव चक्रे ।
द्रोणः प्रसन्नोऽभिवाद्यस्त्वयासौ ॥ ५.३०.१२ ॥
ప్రియుడు, నీతిజ్ఞుడు, విధేయునికి అర్హుడైన ఆచార్యుడు; వేదాలను కోరి బ్రహ్మచర్యం ఆచరించినవాడు; చతుష్పాద (ధనుర్విద్య) అస్త్రవిద్యను మళ్లీ సిద్ధం చేసినవాడు — ప్రసన్నుడైన ద్రోణునికి నీవు నమస్కరించాలి.
5.30.13
अधीतविद्यश्चरणोपपन्नो ।
योऽस्त्रं चतुष्पात्पुनरेव चक्रे।
गन्धर्वपुत्रप्रतिमं तरस्विनं ।
तमश्वत्थामानं कुशलं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.१३ ॥
విద్యను అభ్యసించి, ఆచారసంపన్నుడై, చతుష్పాద అస్త్రవిద్యను మళ్లీ సాధించిన, గంధర్వపుత్రునితో సమానమైన, వేగవంతుడైన ఆ అశ్వత్థామ క్షేమాన్ని తప్పక అడగాలి.
5.30.14
शारद्वतस्यावसथं स्म गत्वा ।
महारथस्यात्मविदां वरस्य।
त्वं मामभीक्ष्णं परिकीर्तयन्वै ।
कृपस्य पादौ सञ्जय पाणिना स्पृशेः ॥ ५.३०.१४ ॥
సంజయా, శరద్వంతుని కుమారుడైన కృపుని నివాసానికి వెళ్లి, మహారథుడూ ఆత్మజ్ఞానుల్లో శ్రేష్ఠుడూ అయిన అతనితో నన్ను పదే పదే ప్రస్తావిస్తూ, నీ చేతితో కృపుని పాదాలను తాకు.
5.30.15
यस्मिन्शौर्यमानृशंस्यं तपश्च ।
प्रज्ञा शीलं श्रुतरूपे धृतिश्च।
पादौ गृहीत्वा कुरुसत्तमस्य ।
भीष्मस्य मां तत्र निवेदयेथाः ॥ ५.३०.१५ ॥
శౌర్యం, అనృశంసత, తపస్సు, ప్రజ్ఞ, శీలం, శ్రుతం, రూపం, ధృతి కలిగిన కురుశ్రేష్ఠుడు భీష్ముని పాదాలు పట్టి అక్కడ నా విజ్ఞాపన తెలియజేయి.
5.30.16
प्रज्ञाचक्षुर्यः प्रणेता कुरूणां ।
बहुश्रुतो वृद्धसेवी मनीषी।
तस्मै राज्ञे स्थविरायाभिवाद्य ।
आचक्षीथाः सञ्जय मामरोगम् ॥ ५.३०.१६ ॥
ప్రజ్ఞాచక్షువు, కురువుల నాయకుడు, బహుశ్రుతుడు, వృద్ధులను సేవించేవాడు, మనీషి అయిన ఆ వృద్ధ రాజుకు నమస్కరించి, సంజయా, నేను ఆరోగ్యంగా ఉన్నానని చెప్పు.
5.30.17
ज्येष्ठः पुत्रो धृतराष्ट्रस्य मन्दो ।
मूर्खः शठः सञ्जय पापशीलः।
यस्यापवादः पृथिवीं याति सर्वां ।
सुयोधनं कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.१७ ॥
ధృతరాష్ట్రుని జ్యేష్ఠ పుత్రుడు మందుడు, మూర్ఖుడు, శఠుడు, పాపశీలుడు; అతని అపకీర్తి భూమంతటా వ్యాపించింది. సంజయా, ఆ సుయోధనుని కుశలం అడుగు.
5.30.18
भ्राता कनीयानपि तस्य मन्द-
स्तथाशीलः सञ्जय सोपि शश्वत्।
महेष्वासः शूरतमः कुरूणां ।
दुःशासनः कुशलं तात वाच्यः ॥ ५.३०.१८ ॥
అతని తమ్ముడు కూడా మందుడు, అలాంటి స్వభావం కలవాడు. సంజయా, అతడు కూడా ఎప్పుడూ కురువుల్లో మహా విలుకాడు, అత్యంత శూరుడైన దుశ్శాసనుడు; తండ్రీ, అతనికి కుశలం చెప్పాలి.
5.30.19
यस्य कामो वर्तते नित्यमेव ।
नान्यः शमाद्भारतानामिति स्म।
स बाह्लिकानामृषभो मनीषी ।
पुनर्यथा माऽभिवदेत्प्रसन्नः ॥ ५.३०.१९ ॥
భారతులకు శాంతి తప్ప మరేమీ వద్దనే కోరిక ఎప్పుడూ ఉన్నవాడు, బాహ్లికులలో వృషభమైన మనీషి — ప్రసన్నుడై మళ్ళీ నన్ను పలకరించుగాక.
5.30.20
भूरिश्रवास्तात निपातयोधी ।
महेष्वासो रथिनामुत्तमोऽग्र्यः ।
गत्वा स्म तं मद्वचनेन ब्रूयाः ।
शल्यं तथा मद्वचनात्प्रतीतः ॥ ५.३०.२० ॥
భూరిశ్రవుడు, ప్రియుడా, దగ్గరగా పోరాడే యోధుడు, గొప్ప విలుకాడు, రథికులలో ఉత్తముడైన అతని వద్దకు వెళ్లి నా మాటగా చెప్పు; అలాగే నా మాటతో సంతోషించిన శల్యునికీ చెప్పు.
5.30.21
स्तेषां सर्वेषां कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.२१ ॥
ప్రియుడా, వారందరి క్షేమాన్ని అడుగు.
5.30.22
गुणैरनेकैः प्रवरैश्च युक्तो ।
विज्ञानवान्नैव च निष्ठुरो यः।
स्नेहादमर्षं सहते सदैव ।
स सोमदत्तः पूजनीयो मतो मे ॥ ५.३०.२२ ॥
అనేక శ్రేష్ఠ గుణాలతో కూడినవాడు, విజ్ఞాని, కఠినుడు కానివాడు, స్నేహం వల్ల ఎల్లప్పుడూ కోపాన్ని సహించేవాడు, ఆ సోమదత్తుడు నా అభిప్రాయంలో గౌరవనీయుడు.
5.30.23
अर्हत्तमः कुरुषु सौमदत्तिः ।
स नो भ्राता संजय मत्सखा च।
महेष्वासो रथिनामुत्तमोऽर्हः ।
सहामात्यः कुशलं तस्य पृच्छेः ॥ ५.३०.२३ ॥
కురువులలో అత్యంత గౌరవనీయుడైన సోమదత్తుని కుమారుడు, అతడు మన సోదరుడు, నా స్నేహితుడు కూడా. సంజయా, గొప్ప విలుకాడు, రథికులలో ఉత్తముడు, అర్హుడు అయిన అతని మంత్రులతో కలిసి ఉన్న క్షేమాన్ని అడుగు.
5.30.24
ये चैवान्ये कुरुमुख्या युवानः ।
पुत्राः पौत्रा भ्रातरश्चैव ये नः।
यंयमेषां मन्यसे येन योग्यं ।
तत्तत्प्रोच्यानामयं सूत वाच्याः ॥ ५.३०.२४ ॥
కురు ప్రముఖులలో ఇతర యువకులు, మన కుమారులు, మనుమలు, సోదరులు, వారిలో నీవు ఎవరిని తగినవారిగా భావిస్తావో, వారికి తగిన విధంగా చెప్పు; సూతుడా, వారి క్షేమ సమాచారాన్ని కూడా తెలియజెయ్యి.
5.30.25
ये राजानः पाण्डवायोधनाय ।
समानीता धार्तराष्ट्रेण केचित्।
वशातयः साल्वकाः केकयाश्च ।
तथाम्बष्ठा ये त्रिगर्ताश्च मुख्याः ॥ ५.३०.२५ ॥
పాండవులతో యుద్ధం కోసం ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు సమకూర్చిన రాజులు — కొందరు వశాతులు, సాల్వులు, కేకయులు, అలాగే అంబష్ఠులు, ప్రధానులైన త్రిగర్తులు.
5.30.26
प्राच्योदीच्या दाक्षिण्यात्याश्च शूरा-
स्तथा प्रतीच्याः पार्वतीयाश्च सर्वे।
अनृशंसाः शीलवृत्तोपुन्ना-
स्तेषां सर्वेषां कुशलं सूत पृच्छेः ॥ ५.३०.२६ ॥
తూర్పు, ఉత్తర, దక్షిణ ప్రాంతాల శూరులు, అలాగే పశ్చిమ, పర్వతవాసులందరూ — దయగలవారూ మంచి శీలవర్తనం కలవారూ అయిన వారందరి క్షేమాన్ని, ఓ సూతా, అడుగు.
5.30.27
हस्त्यारोहा रथिनः सादिनश्च ।
पदातयश्चार्यसङ्घा महान्तः।
आख्याय मां कुशलिनं स्म नित्य-
मनामयं परिपृच्छेः समग्रान् ॥ ५.३०.२७ ॥
ఏనుగు సవారులు, రథికులు, అశ్వికులు, కాలిబంటులు, గొప్ప ఆర్య సమూహాలు — నాకు వారి క్షేమాన్ని చెప్పి, వారు సదా ఆరోగ్యంగా ఉన్నారని చెప్పి, వారందరినీ అడుగు.
5.30.28
तथा राज्ञो ह्यर्थयुक्तानमात्यान् ।
दौवारिकान्ये च सेनां नयन्ति।
आयव्ययं ये गमयन्ति नित्य-
मर्थांश्च ये महतश्चिन्तयन्ति ॥ ५.३०.२८ ॥
అలాగే రాజు కార్యాల్లో నిమగ్నమైన అమాత్యులు, ద్వారపాలకులు, సేనను నడిపేవారు, ఆదాయవ్యయాలను నిత్యం చూసేవారు, గొప్ప ప్రయోజనాలను ఆలోచించేవారు — వారందరి క్షేమాన్ని అడుగు.
5.30.29
वृन्दारकं कुरुमध्येष्वमूढं ।
महाप्रज्ञं सर्वधर्मोपपन्नम् ।
न तस्य युद्धं रोचते वै कदाचि-
द्वैश्यापुत्रं कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.२९ ॥
కురువుల మధ్య శ్రేష్ఠుడు, స్పష్టమైన బుద్ధి గలవాడు, గొప్ప ప్రజ్ఞావంతుడు, సమస్త ధర్మాలతో కూడినవాడు అయిన వైశ్యస్త్రీ కుమారుడు (విదురుడు) ఎన్నడూ యుద్ధాన్ని ఇష్టపడడు. తాతా, ఆయన క్షేమాన్ని అడుగు.
5.30.30
निकर्तने देवने योऽद्वितीय-
श्छन्नोपधः साधुदेवी मताक्षः।
यो दुर्जयो देवरथेन सङ्ख्ये ।
स चित्रसेनः कुशलं तात वाच्यः ॥ ५.३०.३० ॥
జూదంలో అసమానుడు, దాగిన కుతంత్రాలు తెలిసినవాడు, పాచికల నిపుణుడు, యుద్ధంలో దివ్యరథంతో జయించరానివాడు అయిన ఆ చిత్రసేనునికి, తాతా, ఆయన క్షేమాన్ని తెలియజేయి.
5.30.31
गान्धारराजः शकुनिः पार्वतीयो ।
निकर्तने योऽद्वितीयोऽक्षदेवी।
मानं कुर्वन्धार्तराष्ट्रस्य सूत ।
मिथ्याबुद्धेः कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.३१ ॥
గాంధార రాజు, పర్వతజాతుడైన శకుని, జూదంలో అసమానుడు, పాచికల నిపుణుడు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని గౌరవించేవాడు. సూతా, ఆ మిథ్యాబుద్ధి గలవాని క్షేమాన్ని, తాతా, అడుగు.
5.30.32
यः पाण्डवानेकरथेन वीरः ।
समुत्सहत्यप्रधृप्यान्विजेतुम् ।
यो मुह्यतां मोहयिताऽद्वितीयो ।
वैकर्तनः कुशलं तस्य पृच्छेः ॥ ५.३०.३२ ॥
ఒంటరి రథంతో అజేయులైన పాండవులను జయించడానికి సాహసించే వీరుడు, మోహితులను మోహింపజేసే అద్వితీయుడు అయిన వైకర్తనుని (కర్ణుని) క్షేమాన్ని అడుగు.
5.30.33
स एव भक्तः स गुरुः स भर्ता ।
स वै पिता स च माता सुहृच्च।
अगाधबुद्धिर्विदुरो दीर्घदर्शी ।
स नो मन्त्री कुशलं तं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.३३ ॥
ఆయనే మన భక్తుడు, ఆయనే గురువు, ఆయనే ప్రభువు, ఆయనే తండ్రి, ఆయనే తల్లి, ఆయనే సుహృత్తు. అగాధ బుద్ధి, దూరదృష్టి గల విదురుడు మన మంత్రి; ఆయన క్షేమాన్ని తప్పక అడుగు.
5.30.34
वृद्धाः स्त्रियो याश्च गुणोपपन्ना ।
ज्ञायन्ते नः सञ्जय मातरस्ताः।
ताभिः सर्वाभिः सहिताभिः समेत्य ।
स्त्रीभिः सवृद्धाभिरभिवादं वदेथाः ॥ ५.३०.३४ ॥
ఓ సంజయా, గుణవంతులైన వృద్ధ స్త్రీలు, మమ్మల్ని తల్లులుగా తెలిసినవారు, వారందరినీ కలిసి, ఆ వృద్ధ స్త్రీలతో కలిసి వారికి అభివాదం తెలుపుము.
5.30.35
कच्चित्पुत्रा जीवपुत्राः सुसम्य-
ग्वर्तन्ते वो वृत्तिमनृशंसरूपाः ।
इति स्मोत्का सञ्जय ब्रूहि पश्चा-
दजातशत्रुः कुशली सपुत्रः ॥ ५.३०.३५ ॥
నీ కుమారులు, జీవించి ఉన్న కుమారులు కలవారు, దయగల స్వభావంతో బాగా ప్రవర్తిస్తున్నారా? ఓ సంజయా, ఇలా అడిగిన తర్వాత, అజాతశత్రువు తన కుమారులతో క్షేమంగా ఉన్నాడని చెప్పుము.
5.30.36
राज्ञो भार्याः सञ्जय वेत्थ तत्र ।
तासां सर्वासां कुशलं तात पृच्छेः ।
सुसंगुप्ताः सुरभयोऽनवद्याः ।
कच्चिद्गृहानावसथाप्रमत्ताः ॥ ५.३०.३६ ॥
ఓ సంజయా, అక్కడ రాజు భార్యలను నీవు ఎరుగుదువు. ఓ ప్రియుడా, వారందరి క్షేమాన్ని అడుగుము. బాగా రక్షింపబడినవారు, భయరహితులు, నిర్దోషులు; వారు జాగ్రత్తగా తమ గృహాలలో ఉంటున్నారా?
5.30.37
कच्चिद्वृत्तिं श्वशुरेषु भद्राः ।
कल्याणीं वर्तध्वमनृशंसरूपाम्।
यथा च वः स्युः पतयोऽनुकूला-
स्तथा वृत्तिमात्मनः स्थापयध्वम् ॥ ५.३०.३७ ॥
ఓ శుభవతులారా, మామగారిపట్ల మంచిగా, దయగల స్వభావంతో ప్రవర్తిస్తున్నారా? మీ భర్తలు మీకు అనుకూలంగా ఉండేలా, మీ ప్రవర్తనను స్థిరపరచుకోండి.
5.30.38
या नः स्नुषाः सञ्जय वेत्थ तत्र ।
प्राप्ताः कुलेभ्यश्च गुणोपपन्नाः।
प्रजावत्यो ब्रूहि समेत्य ताश्च ।
युधिष्ठिरो वोऽभ्यवदत्प्रसन्नः ॥ ५.३०.३८ ॥
సంజయా, అక్కడ మన కోడళ్ళలో ఉత్తమ కులాల నుండి వచ్చి సద్గుణాలతో కూడిన, సంతానవతులైనవారిని కలిసి, ప్రసన్నుడైన యుధిష్ఠిరుడు మీకు చెప్పాడని తెలియజేయి.
5.30.39
कन्याः स्वजेथाः सदनेषु सञ्जय ।
अनामयं मद्वचनेन पृष्ट्वा।
कल्याणा वः सन्तु पतयोऽनुकूला ।
यूयं पतीनां भवतानुकूलाः ॥ ५.३०.३९ ॥
సంజయా, ఇళ్లలో ఉన్న కన్యలను నా మాట ద్వారా క్షేమం అడిగి చెప్పు—మీ భర్తలు శుభంగా, అనుకూలంగా ఉండాలి; మీరు భర్తలకు అనుకూలంగా ఉండండి.
5.30.40
अलङ्कृता वस्त्रवत्यः सुगन्धा ।
अबीभत्साः सुखिता भोगवत्यः।
लघु यासां दर्शनं वाक्व लघ्वी ।
वेशस्त्रियः कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.४० ॥
అలంకరించుకున్నవారు, వస్త్రధారులు, సుగంధభరితులు, అసహ్యం లేనివారు, సుఖంగా ఉన్నవారు, భోగాలు అనుభవించేవారు—వారి రూపమూ మాటా తేలికైనవి; ఆ వేశ్యలను, ఓ తాతా, క్షేమం అడగాలి.
5.30.41
दास्यः स्युर्या ये च दासाः कुरूणां ।
तदाश्रया बहवः कुब्जखञ्जाः।
आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो-
ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम् । ॥ ५.३०.४१ ॥
కురువుల దాసీలు, దాసులు, వారిపై ఆధారపడిన అనేకమంది కుబ్జులు, కుంటివారు—వారికి నేను క్షేమంగా ఉన్నానని చెప్పి, ఆ అధములకు కూడా క్షేమం అడగాలి.
5.30.42
कच्चिद्वृत्तिं वर्तते वै पुराणीं ।
कच्चिद्भोगान्दार्तराष्ट्रो ददाति।
अङ्गहीनान्कृपणान्वामनान्वा ।
यानानृशंस्याद्धार्तराष्ट्रो बिभर्ति ॥ ५.३०.४२ ॥
పూర్వపు ఆచారం ప్రకారం దుర్యోధనుడు జీవనోపాధిని కొనసాగిస్తున్నాడా? అతడు భోగాలను ఇస్తున్నాడా? అవయవహీనులకు, దీనులకు, మరుగుజ్జులకు, లేదా దయతో ఎవరిని అతడు పోషిస్తున్నాడో వారికి?
5.30.43
अन्धाश्च सर्वे बधिरास्तथैव ।
हस्ताजीवा बहवो येऽत्र सन्ति।
आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो-
ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम् ॥ ५.३०.४३ ॥
అంధులందరూ, అలాగే చెవిటివారూ, ఇక్కడ చేతివృత్తితో జీవించే అనేకులూ — నేను క్షేమంగా ఉన్నానని వారితో చెప్పి, అత్యంత దీనులైన వారి క్షేమాన్ని కూడా అడుగు.
5.30.44
मा भैष्ट दुःखेन कुजीवितेन ।
नूनं कृतं परलोकेषु पापम्।
निगृह्य शत्रून्सुहृदोऽनुगृह्य ।
वासोभिरन्नेन च वो भरिष्ये ॥ ५.३०.४४ ॥
దుఃఖానికి, దుర్భర జీవితానికి భయపడకండి. పరలోకాలలో పాపం జరిగిందనే నిశ్చయం. శత్రువులను అణచి, మిత్రులపై దయ చూపి, వస్త్రాలతో, అన్నంతో మిమ్మల్ని పోషిస్తాను.
5.30.45
त्वयोच्यमानां श्रृणुयुक्तथा कुरु ॥ ५.३०.४५ ॥
నీవు చెప్పేది విను, తగిన విధంగా చేయి.
5.30.46
सन्त्येव मे ब्राह्मणेभ्यः कृतानि ।
भावीन्यथो नो बत वर्तयन्ति ।
तान्पश्यामि युक्तरूपांस्तथैव ।
तामेव सिद्धिं श्रावयेथा नृपं तम् ॥ ५.३०.४६ ॥
బ్రాహ్మణులకు నేను చేసిన దానాలు ఉన్నాయి, భవిష్యత్తులో జరిగేవి కూడా ఉన్నాయి; అవి మనల్ని పోషిస్తాయి. వాటిని నేను తగిన రూపంలో చూస్తున్నాను. ఆ విజయాన్నే ఆ రాజుకు వినిపించు.
5.30.47
ये चानाथा दुर्बलाः सर्वकाल-
मात्मन्येव प्रयतन्तेऽथ मूढाः।
तांश्चापि त्वं कृपणान्सर्वथैव ।
ह्यस्मद्वाक्यात्कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.४७ ॥
అనాథులు, బలహీనులు, ఎల్లప్పుడూ తమకోసమే ప్రయత్నించే మూఢులు, ఆ దీనులను కూడా, ప్రియుడా, మా మాటగా అన్ని విధాలుగా క్షేమం అడగండి.
5.30.48
ये चाप्यन्ये संश्रिता धार्तराष्ट्रा-
न्नानादिग्भ्योऽभ्यागताः सूतपुत्र ।
दृष्ट्वा तांश्चैवार्हतश्चापि सर्वा-
न्संपृच्छेथाः कुशलं चाव्ययं च ॥ ५.३०.४८ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల ఆశ్రయం పొందిన ఇతరులను, నానా దిక్కుల నుండి వచ్చిన వారిని, సూతపుత్రా, వారినందరినీ చూసి, గౌరవనీయులందరినీ కూడా క్షేమాన్ని, అక్షయ శుభాన్ని అడగండి.
5.30.49
एवं सर्वानागताभ्यागतांश्च ।
राज्ञो दूतान्सर्वदिग्भ्योभ्युपेतान् ।
पृष्ट्वा सर्वान्कुशलं तांश्च सूत ।
पश्चादहं कुशली तेषु वाच्यः ॥ ५.३०.४९ ॥
ఈ విధంగా వచ్చిన వారందరిని, అతిథులుగా వచ్చిన వారిని, అన్ని దిక్కుల నుండి వచ్చిన రాజుల దూతలను కూడా కుశలం అడిగి, సూతా, తరువాత వారికి నేను కుశలంగా ఉన్నానని చెప్పండి.
5.30.50
न हीदृशाः सन्त्यपरे पृथिव्यां ।
ये योधका धार्तराष्ट्रेण लब्धाः।
धर्मस्तु नित्यो मम धर्म एव ।
महाबलः शत्रुनिबर्हणाय ॥ ५.३०.५० ॥
భూమిపై ధృతరాష్ట్ర పుత్రునికి లభించినటువంటి ఇలాంటి ఇతర యోధులు లేరు. కానీ నా ధర్మం శాశ్వతమైనది; అది శత్రువులను సంహరించే మహాబలి ధర్మం.
5.30.51
इदं पुनर्वचनं धार्तराष्ट्रं ।
सुयोधनं सञ्जय श्रावयेथाः ।
यस्ते शरीरे हृदयं दुनोति ।
कामः कुरूनसपत्नोऽनुशिष्याम् ॥ ५.३०.५१ ॥
సంజయా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన సుయోధనునితో ఈ మాటను మళ్లీ చెప్పు. నీ హృదయాన్ని బాధించేది ఇదే: కురువులను శత్రువులేని వారిగా పాలించాలనే కోరిక నాకు ఉంది.
5.30.52
न विद्यते युक्तिरेतस्य काचि-
न्नैवं विधास्यामि यथा प्रियं ते।
ददस्व वा शक्रपुरीं ममैव ।
युध्वस्व वा भारतमुख्यवीर ॥ ५.३०.५२ ॥
దీనికి ఏ న్యాయమూ లేదు; నీకు ఇష్టమైనదాన్ని నేను చేయను. ఇంద్రపురి వంటి రాజ్యాన్ని నాకు ఇవ్వు, లేదా యుద్ధం చేయి, భరతవంశంలో శ్రేష్ఠ వీరుడా.