ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 5.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.30.1
आमन्त्रये त्वां नरदेवदेव ।
गच्छाम्यहं पाण्डव स्वस्ति तेऽस्तु।
कच्चिन्न वाचा वृजिनं हि किंचि-
दुच्चारितं मे मनसोऽभिषङ्गात् ॥ ५.३०.१ ॥
ହେ ନରଦେବମାନଙ୍କ ଦେବ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଉଛି। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ମୁଁ ଯାଉଛି; ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମନର ଆବେଗରୁ ମୋ ମୁଖରୁ ଯଦି କୌଣସି ଅନୁଚିତ ବାକ୍ୟ ନିଗଡ଼ିଥାଏ…
5.30.2
जनार्दनं भीमसेनार्जुनौ च ।
माद्रीसुतौ सात्यकिं चेकितानम् ।
आमन्त्र्य गच्छामि शिवं सुखं वः ।
सौम्येन मां पश्यत चक्षुषा नृपाः ॥ ५.३०.२ ॥
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ, ମାଦ୍ରୀର ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ସାତ୍ୟକି ଓ ଚେକିତାନଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ମୁଁ ଯାଉଛି। ଆପଣମାନଙ୍କର ସମସ୍ତଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁଖ ହେଉ। ହେ ରାଜାଗଣ, ସୌମ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଦେଖନ୍ତୁ।
5.30.3
अनुज्ञातः सञ्जय स्वस्ति गच्छ ।
न नः स्मरस्यप्रियं जातु विद्वन्।
विद्मश्च त्वां ते च वयं च सर्वे ।
शुद्धात्मानं मध्यगतं सभास्थम् ॥ ५.३०.३ ॥
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମକୁ ବିଦାୟ ଦିଆଯାଇଛି; ମଙ୍ଗଳରେ ଯାଅ। ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତି କେବେ ଅପ୍ରିୟ କଥା ମନେ ରଖ ନାହଁ। ଆମେ ତୁମକୁ ଜାଣୁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଜାଣ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣୁ। ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ସଭାର ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା।
5.30.4
आप्तो दूतः सञ्जय सुप्रियोऽसि ।
कल्याणवाक् शीलवांस्तृप्तिमांश्च।
न मुह्येस्त्वं सञ्जय जातु मत्या ।
न च क्रुद्ध्येरुच्यमानोऽपि तत्त्वम् ॥ ५.३०.४ ॥
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଦୂତ ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ଅତି ପ୍ରିୟ; ତୁମେ ମଙ୍ଗଳ ବାକ୍ୟ କହୁଥିବା, ଶୀଳବାନ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ କେବେ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅ ନାହିଁ; ସତ୍ୟ କୁହାଗଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧ କର ନାହିଁ।
5.30.5
न मर्मगां जातु वक्ताऽसि रूक्षां ।
नोपश्रुतिं कटुकां नोति शुष्काम्।
धर्मारामामर्थवतीमहिंस्रा-
मेतां वाचं तव जानीम सूत ॥ ५.३०.५ ॥
ତୁମେ କେବେ ହେଁ ମର୍ମସ୍ପର୍ଶୀ, ରୁକ୍ଷ, ନିନ୍ଦାତ୍ମକ, ତିକ୍ତ ବା ଶୁଷ୍କ କଥା କୁହ ନାହିଁ। ହେ ସୂତ, ତୁମର ଏହି ବାକ୍ୟ ଧର୍ମୋଦ୍ୟାନ, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅହିଂସ ବୋଲି ଆମେ ଜାଣୁ।
5.30.6
त्वमेव नः प्रियतमोऽसि दूत ।
इहागच्छेद्विदुरो वा द्वितीयः।
अभीक्ष्णदृष्टोऽसि पुरातनस्त्वं ।
धनञ्जयस्यात्मसमः सखाऽसि ॥ ५.३०.६ ॥
ହେ ଦୂତ, ତୁମେ ହିଁ ଆମକୁ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ। ଏଠାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି, ବିଦୁର ବା ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି, ଆସନ୍ତୁ। ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ଦେଖାଯାଇଥିବା, ପୁରାତନ; ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଆତ୍ମସମ ସଖା ତୁମେ।
5.30.7
इतो गत्वा सञ्जय क्षिप्रमेव ।
उपातिष्ठेथा ब्राह्मणान्ये तदर्हाः।
विशुद्धवीर्याश्चरणोपपन्नाः ।
कुले जाताः सर्वधर्मापपन्नाः ॥ ५.३०.७ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଏଠାରୁ ଯାଇ ଶୀଘ୍ର ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁମାନେ ତାହାର ଯୋଗ୍ୟ — ଶୁଦ୍ଧ ପରାକ୍ରମୀ, ସଦାଚାରୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ଓ ସର୍ବଧର୍ମସମ୍ପନ୍ନ।
5.30.8
स्वाध्यायिनो ब्राह्मणा भिक्षवश्च ।
तपस्विनो ये च नित्या वनेषु ।
अभिवाद्य तान्मद्वचनेन वृद्धां-
स्तथैव तान्कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.८ ॥
ଯେଉଁ ବେଦାଧ୍ୟୟନକାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭିକ୍ଷୁ ଓ ଯେଉଁ ତପସ୍ବୀମାନେ ବନରେ ସର୍ବଦା ରୁହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୋ ତରଫରୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ହେ ତାତ, ସେହି ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କର କୁଶଳ ମଧ୍ୟ ସେପରି ପଚାର।
5.30.9
पुरोहितं धृतराष्ट्रस्य राज्ञ-
स्तथाचार्यानृत्विजो ये च तस्य।
तांश्चैवत्वं सहितान्वै यथावत् ।
सङ्गच्छेथाः कुशलेनैव सूत ॥ ५.३०.९ ॥
ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ, ସେହିପରି ତାଙ୍କର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର — ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଭେଟ। ହେ ସୂତ, କୁଶଳରେ ହିଁ ଭେଟ।
5.30.10
अश्रोत्रिया ये च वसन्ति वृद्धा ।
मनस्विनः शीलबलोपपन्नाः ।
आशंसन्तोऽस्माकमनुस्मरन्तो ।
यथाशक्ति धर्ममात्रां चरन्तः ॥ ५.३०.१० ॥
ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧମାନେ ବେଦଜ୍ଞ ନୁହଁନ୍ତି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମନସ୍ବୀ ଏବଂ ଶୀଳ ଓ ବଳସମ୍ପନ୍ନ; ଆମକୁ ଆଶା କରି ଓ ସ୍ମରଣ କରି ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଧର୍ମର କିଛି ଅଂଶ ଆଚରଣ କରନ୍ତି।
5.30.11
तेषां सर्वषां कुशलं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.११ ॥
ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର କୁଶଳ ନିଶ୍ଚୟ ପଚାରିବ।
5.30.12
आचार्य इष्टो नयगो विधेयो ।
वेदानभीप्सन्ब्रह्मचर्यं चचार।
योऽस्त्रं चतुष्पात्पुनरेव चक्रे ।
द्रोणः प्रसन्नोऽभिवाद्यस्त्वयासौ ॥ ५.३०.१२ ॥
ପ୍ରିୟ, ନୀତିଜ୍ଞ ଓ ଆଜ୍ଞାପାଳନଯୋଗ୍ୟ ସେହି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ; ବେଦ ଇଚ୍ଛା କରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ; ଚତୁଷ୍ପାଦ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ପୁନର୍ବାର ସିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ — ସେହି ପ୍ରସନ୍ନ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ତୁମେ ଅଭିବାଦନ କରିବ।
5.30.13
अधीतविद्यश्चरणोपपन्नो ।
योऽस्त्रं चतुष्पात्पुनरेव चक्रे।
गन्धर्वपुत्रप्रतिमं तरस्विनं ।
तमश्वत्थामानं कुशलं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.१३ ॥
ବିଦ୍ୟା ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଆଚାରସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଚତୁଷ୍ପାଦ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ପୁନର୍ବାର ସାଧନ କରିଥିବା, ଗନ୍ଧର୍ବପୁତ୍ର ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କ କୁଶଳ ନିଶ୍ଚୟ ପଚାରିବ।
5.30.14
शारद्वतस्यावसथं स्म गत्वा ।
महारथस्यात्मविदां वरस्य।
त्वं मामभीक्ष्णं परिकीर्तयन्वै ।
कृपस्य पादौ सञ्जय पाणिना स्पृशेः ॥ ५.३०.१४ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଶରଦ୍ବାନଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃପଙ୍କ ଆବାସକୁ ଯାଇ, ମହାରଥୀ ଏବଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ମହାଶୟଙ୍କ ସହିତ ମୋ ବିଷୟରେ ବାରମ୍ବାର କହିବା ସମୟରେ, ତୁମ ହାତରେ କୃପଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ।
5.30.15
यस्मिन्शौर्यमानृशंस्यं तपश्च ।
प्रज्ञा शीलं श्रुतरूपे धृतिश्च।
पादौ गृहीत्वा कुरुसत्तमस्य ।
भीष्मस्य मां तत्र निवेदयेथाः ॥ ५.३०.१५ ॥
ଯାହାଙ୍କଠାରେ ଶୌର୍ଯ୍ୟ, ଅନୃଶଂସତା, ତପ, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଶୀଳ, ଶ୍ରୁତ, ରୂପ ଓ ଧୃତି ଅଛି, ସେହି କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଦ ଧରି ସେଠାରେ ମୋର ନିବେଦନ ଜଣାଇବ।
5.30.16
प्रज्ञाचक्षुर्यः प्रणेता कुरूणां ।
बहुश्रुतो वृद्धसेवी मनीषी।
तस्मै राज्ञे स्थविरायाभिवाद्य ।
आचक्षीथाः सञ्जय मामरोगम् ॥ ५.३०.१६ ॥
ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁ, କୁରୁମାନଙ୍କ ନେତା, ବହୁଶ୍ରୁତ, ବୃଦ୍ଧସେବୀ ଓ ମନୀଷୀ ସେହି ବୃଦ୍ଧ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ନିରୋଗ ବୋଲି କହିବ।
5.30.17
ज्येष्ठः पुत्रो धृतराष्ट्रस्य मन्दो ।
मूर्खः शठः सञ्जय पापशीलः।
यस्यापवादः पृथिवीं याति सर्वां ।
सुयोधनं कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.१७ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ମନ୍ଦ, ମୂର୍ଖ, ଶଠ ଓ ପାପଶୀଳ; ତାଙ୍କର ଅପଯଶ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ୟାପିଛି। ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସୁଯୋଧନଙ୍କର କୁଶଳ ପଚାରିବ।
5.30.18
भ्राता कनीयानपि तस्य मन्द-
स्तथाशीलः सञ्जय सोपि शश्वत्।
महेष्वासः शूरतमः कुरूणां ।
दुःशासनः कुशलं तात वाच्यः ॥ ५.३०.१८ ॥
ତାଙ୍କର କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦ ଏବଂ ସେହିପରି ସ୍ୱଭାବର। ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଦା କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଧନୁର୍ଧର ଓ ଅତି ଶୂର ଦୁଃଶାସନ; ହେ ତାତ, ତାଙ୍କୁ କୁଶଳ କହିବ।
5.30.19
यस्य कामो वर्तते नित्यमेव ।
नान्यः शमाद्भारतानामिति स्म।
स बाह्लिकानामृषभो मनीषी ।
पुनर्यथा माऽभिवदेत्प्रसन्नः ॥ ५.३०.१९ ॥
ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନ ହେଉ ବୋଲି ଯାହାର ସଦା ଇଚ୍ଛା, ସେହି ବାହ୍ଲିକମାନଙ୍କ ବୃଷଭ ମନୀଷୀ — ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପୁଣି ମୋତେ ଅଭିବାଦନ କରନ୍ତୁ।
5.30.20
भूरिश्रवास्तात निपातयोधी ।
महेष्वासो रथिनामुत्तमोऽग्र्यः ।
गत्वा स्म तं मद्वचनेन ब्रूयाः ।
शल्यं तथा मद्वचनात्प्रतीतः ॥ ५.३०.२० ॥
ଭୂରିଶ୍ରବା, ହେ ତାତ, ନିକଟରୁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା, ମହାଧନୁର୍ଧର, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ମୋ ବାକ୍ୟରେ କହିବ; ସେହିପରି ମୋ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିବ।
5.30.21
स्तेषां सर्वेषां कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.२१ ॥
ହେ ତାତ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର କୁଶଳ ପଚାରିବ।
5.30.22
गुणैरनेकैः प्रवरैश्च युक्तो ।
विज्ञानवान्नैव च निष्ठुरो यः।
स्नेहादमर्षं सहते सदैव ।
स सोमदत्तः पूजनीयो मतो मे ॥ ५.३०.२२ ॥
ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ବିବେକୀ, କଠୋର ନୁହେଁ, ସ୍ନେହ ହେତୁ ସଦା କ୍ରୋଧ ସହନ କରୁଥିବା, ସେହି ସୋମଦତ୍ତ ମୋ ମତରେ ପୂଜନୀୟ।
5.30.23
अर्हत्तमः कुरुषु सौमदत्तिः ।
स नो भ्राता संजय मत्सखा च।
महेष्वासो रथिनामुत्तमोऽर्हः ।
सहामात्यः कुशलं तस्य पृच्छेः ॥ ५.३०.२३ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ପୂଜନୀୟ ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସେ ଆମର ଭ୍ରାତା ଏବଂ ମୋର ମିତ୍ର। ହେ ସଞ୍ଜୟ, ମହାଧନୁର୍ଧର, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ସେ, ତାଙ୍କ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର କୁଶଳ ପଚାରିବ।
5.30.24
ये चैवान्ये कुरुमुख्या युवानः ।
पुत्राः पौत्रा भ्रातरश्चैव ये नः।
यंयमेषां मन्यसे येन योग्यं ।
तत्तत्प्रोच्यानामयं सूत वाच्याः ॥ ५.३०.२४ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଯୁବକମାନେ, ଆମ ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର ଓ ଭ୍ରାତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ ମନେକର, ତାଙ୍କୁ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ ତାହା କହିବ; ହେ ସୂତ, ସେମାନଙ୍କ କୁଶଳ ସମାଚାର ମଧ୍ୟ ଜଣାଇବ।
5.30.25
ये राजानः पाण्डवायोधनाय ।
समानीता धार्तराष्ट्रेण केचित्।
वशातयः साल्वकाः केकयाश्च ।
तथाम्बष्ठा ये त्रिगर्ताश्च मुख्याः ॥ ५.३०.२५ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକତ୍ର କରାଯାଇଥିବା ରାଜାମାନେ — କେତେକ ବଶାତି, ସାଲ୍ୱ, କେକୟ, ଏବଂ ଅମ୍ବଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରମୁଖ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ।
5.30.26
प्राच्योदीच्या दाक्षिण्यात्याश्च शूरा-
स्तथा प्रतीच्याः पार्वतीयाश्च सर्वे।
अनृशंसाः शीलवृत्तोपुन्ना-
स्तेषां सर्वेषां कुशलं सूत पृच्छेः ॥ ५.३०.२६ ॥
ପୂର୍ବ, ଉତ୍ତର, ଦକ୍ଷିଣର ବୀରମାନେ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଓ ପର୍ବତବାସୀ ସମସ୍ତେ — ଦୟାଳୁ ଓ ସଦାଚାରୀ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର କୁଶଳ, ହେ ସୂତ, ପଚାରିବ।
5.30.27
हस्त्यारोहा रथिनः सादिनश्च ।
पदातयश्चार्यसङ्घा महान्तः।
आख्याय मां कुशलिनं स्म नित्य-
मनामयं परिपृच्छेः समग्रान् ॥ ५.३०.२७ ॥
ହାତୀ-ଆରୋହୀ, ରଥୀ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ପଦାତି ଏବଂ ମହାନ ଆର୍ଯ୍ୟ-ସଂଘ — ମୋତେ ସେମାନଙ୍କ କୁଶଳ କହି, ସେମାନେ ସଦା ସୁସ୍ଥ ବୋଲି କହି, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରିବ।
5.30.28
तथा राज्ञो ह्यर्थयुक्तानमात्यान् ।
दौवारिकान्ये च सेनां नयन्ति।
आयव्ययं ये गमयन्ति नित्य-
मर्थांश्च ये महतश्चिन्तयन्ति ॥ ५.३०.२८ ॥
ସେହିପରି ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ଅମାତ୍ୟ, ଦ୍ୱାରପାଳ, ଯେଉଁମାନେ ସେନା ଚଳାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଆୟ-ବ୍ୟୟର ନିତ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମହାନ ପ୍ରୟୋଜନ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି — ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର ଖବର ପଚାରିବ।
5.30.29
वृन्दारकं कुरुमध्येष्वमूढं ।
महाप्रज्ञं सर्वधर्मोपपन्नम् ।
न तस्य युद्धं रोचते वै कदाचि-
द्वैश्यापुत्रं कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.२९ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ପଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ଯୁକ୍ତ ସେହି ବୈଶ୍ୟାପୁତ୍ର (ବିଦୁର)ଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କଦାପି ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ। ହେ ତାତ, ତାଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାରିବ।
5.30.30
निकर्तने देवने योऽद्वितीय-
श्छन्नोपधः साधुदेवी मताक्षः।
यो दुर्जयो देवरथेन सङ्ख्ये ।
स चित्रसेनः कुशलं तात वाच्यः ॥ ५.३०.३० ॥
ପଶାଖେଳରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଗୁପ୍ତ ଚାଲି ଜାଣିଥିବା, ପାଶାରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଅଜେୟ ସେହି ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ, ହେ ତାତ, ତାଙ୍କ କୁଶଳ କହିବା ଉଚିତ।
5.30.31
गान्धारराजः शकुनिः पार्वतीयो ।
निकर्तने योऽद्वितीयोऽक्षदेवी।
मानं कुर्वन्धार्तराष्ट्रस्य सूत ।
मिथ्याबुद्धेः कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.३१ ॥
ଗାନ୍ଧାର ରାଜା ଶକୁନି, ପର୍ବତଜାତ, ପଶାଖେଳରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ପାଶାରେ ନିପୁଣ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା। ହେ ସୂତ, ସେହି ମିଥ୍ୟାବୁଦ୍ଧିଙ୍କ କୁଶଳ, ହେ ତାତ, ପଚାରିବ।
5.30.32
यः पाण्डवानेकरथेन वीरः ।
समुत्सहत्यप्रधृप्यान्विजेतुम् ।
यो मुह्यतां मोहयिताऽद्वितीयो ।
वैकर्तनः कुशलं तस्य पृच्छेः ॥ ५.३०.३२ ॥
ଏକାକୀ ରଥରେ ଅଜେୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ସାହସ କରୁଥିବା ବୀର, ମୋହିତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବୈକର୍ତନଙ୍କ (କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ) କୁଶଳ ପଚାରିବ।
5.30.33
स एव भक्तः स गुरुः स भर्ता ।
स वै पिता स च माता सुहृच्च।
अगाधबुद्धिर्विदुरो दीर्घदर्शी ।
स नो मन्त्री कुशलं तं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.३३ ॥
ସେ ହିଁ ଆମର ଭକ୍ତ, ଗୁରୁ, ପ୍ରଭୁ, ପିତା, ମାତା ଓ ସୁହୃଦ। ଅଗାଧ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ବିଦୁର ଆମର ମନ୍ତ୍ରୀ; ତାଙ୍କ କୁଶଳ ନିଶ୍ଚୟ ପଚାରିବ।
5.30.34
वृद्धाः स्त्रियो याश्च गुणोपपन्ना ।
ज्ञायन्ते नः सञ्जय मातरस्ताः।
ताभिः सर्वाभिः सहिताभिः समेत्य ।
स्त्रीभिः सवृद्धाभिरभिवादं वदेथाः ॥ ५.३०.३४ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯେଉଁ ଗୁଣବତୀ ବୃଦ୍ଧା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଯାହାଙ୍କୁ ଆମେ ମାତା ବୋଲି ଜାଣୁ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭେଟି, ସେହି ବୃଦ୍ଧା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କହିବ।
5.30.35
कच्चित्पुत्रा जीवपुत्राः सुसम्य-
ग्वर्तन्ते वो वृत्तिमनृशंसरूपाः ।
इति स्मोत्का सञ्जय ब्रूहि पश्चा-
दजातशत्रुः कुशली सपुत्रः ॥ ५.३०.३५ ॥
ତୁମର ପୁତ୍ରମାନେ, ଜୀବିତ ପୁତ୍ରବିଶିଷ୍ଟ, ଦୟାଳୁ ସ୍ୱଭାବରେ ଭଲ ଆଚରଣ କରୁଛନ୍ତି କି? ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଏହା ପଚାରି ପରେ କୁହ ଯେ ଅଜାତଶତ୍ରୁ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି।
5.30.36
राज्ञो भार्याः सञ्जय वेत्थ तत्र ।
तासां सर्वासां कुशलं तात पृच्छेः ।
सुसंगुप्ताः सुरभयोऽनवद्याः ।
कच्चिद्गृहानावसथाप्रमत्ताः ॥ ५.३०.३६ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେଠାରେ ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଜାଣ। ହେ ତାତ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାର। ସୁରକ୍ଷିତ, ନିର୍ଭୟ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ସେମାନେ କି ସତର୍କତାରେ ନିଜ ଗୃହରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି?
5.30.37
कच्चिद्वृत्तिं श्वशुरेषु भद्राः ।
कल्याणीं वर्तध्वमनृशंसरूपाम्।
यथा च वः स्युः पतयोऽनुकूला-
स्तथा वृत्तिमात्मनः स्थापयध्वम् ॥ ५.३०.३७ ॥
ହେ ଭଦ୍ରାମାନେ, ଶ୍ୱଶୁରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କଲ୍ୟାଣକାରୀ, ଦୟାଳୁ ସ୍ୱଭାବର ଆଚରଣ କରୁଛ କି? ଯେପରି ତୁମର ସ୍ୱାମୀମାନେ ଅନୁକୂଳ ରହିବେ, ସେପରି ନିଜ ଆଚରଣ ସ୍ଥିର କର।
5.30.38
या नः स्नुषाः सञ्जय वेत्थ तत्र ।
प्राप्ताः कुलेभ्यश्च गुणोपपन्नाः।
प्रजावत्यो ब्रूहि समेत्य ताश्च ।
युधिष्ठिरो वोऽभ्यवदत्प्रसन्नः ॥ ५.३०.३८ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେଠାରେ ଆମ ପୁତ୍ରବଧୂମାନେ ଉତ୍ତମ କୁଳରୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଓ ସନ୍ତାନବତୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ଭେଟି ପ୍ରସନ୍ନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମକୁ କହିଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହ।
5.30.39
कन्याः स्वजेथाः सदनेषु सञ्जय ।
अनामयं मद्वचनेन पृष्ट्वा।
कल्याणा वः सन्तु पतयोऽनुकूला ।
यूयं पतीनां भवतानुकूलाः ॥ ५.३०.३९ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଘରେ ଥିବା କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ମୋ କଥାରେ କୁଶଳ ପଚାରି କୁହ—ତୁମ ସ୍ୱାମୀମାନେ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଓ ଅନୁକୂଳ ହୁଅନ୍ତୁ; ତୁମେ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକୂଳ ହୁଅ।
5.30.40
अलङ्कृता वस्त्रवत्यः सुगन्धा ।
अबीभत्साः सुखिता भोगवत्यः।
लघु यासां दर्शनं वाक्व लघ्वी ।
वेशस्त्रियः कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.४० ॥
ଅଳଙ୍କୃତା, ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ସୁଗନ୍ଧିତା, ଅନିନ୍ଦନୀୟା, ସୁଖିନୀ, ଭୋଗବତୀ—ଯାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ବାକ୍ୟ ଲଘୁ, ସେହି ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କୁ, ହେ ତାତ, ତୁମେ କୁଶଳ ପଚାରିବ।
5.30.41
दास्यः स्युर्या ये च दासाः कुरूणां ।
तदाश्रया बहवः कुब्जखञ्जाः।
आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो-
ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम् । ॥ ५.३०.४१ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ଯେଉଁ ଦାସୀ ଓ ଦାସ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରିତ ବହୁ କୁଜ୍ଜ ଓ ଖଞ୍ଜ ଅଛନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ କୁଶଳୀ ବୋଲି କହି, ସେହି ନୀଚମାନଙ୍କର କୁଶଳ ମଧ୍ୟ ପଚାରିବ।
5.30.42
कच्चिद्वृत्तिं वर्तते वै पुराणीं ।
कच्चिद्भोगान्दार्तराष्ट्रो ददाति।
अङ्गहीनान्कृपणान्वामनान्वा ।
यानानृशंस्याद्धार्तराष्ट्रो बिभर्ति ॥ ५.३०.४२ ॥
ପୁରୁଣା ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଜୀବିକା ଚଳାଉଛି କି? ସେ ଭୋଗ ଦେଉଛି କି? ଅଙ୍ଗହୀନ, ଦୀନ ବା ବାମନମାନଙ୍କୁ, ଅଥବା କରୁଣାବଶତଃ ଯାହାଙ୍କୁ ସେ ପୋଷଣ କରେ ସେମାନଙ୍କୁ?
5.30.43
अन्धाश्च सर्वे बधिरास्तथैव ।
हस्ताजीवा बहवो येऽत्र सन्ति।
आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो-
ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम् ॥ ५.३०.४३ ॥
ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧ ଓ ବଧିର, ଏବଂ ଏଠାରେ ହସ୍ତକର୍ମରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀ ଅନେକ — ମୁଁ କୁଶଳରେ ଅଛି ବୋଲି ସେମାନଙ୍କୁ କହି, ସେହି ହୀନମାନଙ୍କ କୁଶଳ ମଧ୍ୟ ପଚାର।
5.30.44
मा भैष्ट दुःखेन कुजीवितेन ।
नूनं कृतं परलोकेषु पापम्।
निगृह्य शत्रून्सुहृदोऽनुगृह्य ।
वासोभिरन्नेन च वो भरिष्ये ॥ ५.३०.४४ ॥
ଦୁଃଖ ଓ କୁଜୀବନକୁ ଭୟ କର ନାହିଁ। ପରଲୋକମାନଙ୍କରେ ନିଶ୍ଚୟ ପାପ କରାଯାଇଛି। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଶ କରି ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ନରେ ପୋଷଣ କରିବି।
5.30.45
त्वयोच्यमानां श्रृणुयुक्तथा कुरु ॥ ५.३०.४५ ॥
ତୁମ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ହେଉଥିବା କଥା ଶୁଣ ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ କର।
5.30.46
सन्त्येव मे ब्राह्मणेभ्यः कृतानि ।
भावीन्यथो नो बत वर्तयन्ति ।
तान्पश्यामि युक्तरूपांस्तथैव ।
तामेव सिद्धिं श्रावयेथा नृपं तम् ॥ ५.३०.४६ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଦାନ ଅଛି, ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଦାନ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ସେମାନେ ଆମକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖେ। ସେହି ସିଦ୍ଧି ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଣାଅ।
5.30.47
ये चानाथा दुर्बलाः सर्वकाल-
मात्मन्येव प्रयतन्तेऽथ मूढाः।
तांश्चापि त्वं कृपणान्सर्वथैव ।
ह्यस्मद्वाक्यात्कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.४७ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଅନାଥ, ଦୁର୍ବଳ ଓ ସଦା ନିଜ ପାଇଁ ହିଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ମୂର୍ଖ, ସେହି ଦୀନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ତାତ, ଆମ ବାକ୍ୟରେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ କୁଶଳ ପଚାରିବ।
5.30.48
ये चाप्यन्ये संश्रिता धार्तराष्ट्रा-
न्नानादिग्भ्योऽभ्यागताः सूतपुत्र ।
दृष्ट्वा तांश्चैवार्हतश्चापि सर्वा-
न्संपृच्छेथाः कुशलं चाव्ययं च ॥ ५.३०.४८ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ, ନାନା ଦିଗରୁ ଆସିଥିବା, ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ପୂଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କୁଶଳ ଓ ଅକ୍ଷୟ ମଙ୍ଗଳ ପଚାରିବ।
5.30.49
एवं सर्वानागताभ्यागतांश्च ।
राज्ञो दूतान्सर्वदिग्भ्योभ्युपेतान् ।
पृष्ट्वा सर्वान्कुशलं तांश्च सूत ।
पश्चादहं कुशली तेषु वाच्यः ॥ ५.३०.४९ ॥
ଏହିପରି ଆସିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ଅତିଥି ରୂପେ ଆସିଥିବାଙ୍କୁ ଓ ସର୍ବ ଦିଗରୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ରାଜଦୂତମାନଙ୍କୁ କୁଶଳ ପଚାରି, ହେ ସୂତ, ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିବ ଯେ ମୁଁ କୁଶଳରେ ଅଛି।
5.30.50
न हीदृशाः सन्त्यपरे पृथिव्यां ।
ये योधका धार्तराष्ट्रेण लब्धाः।
धर्मस्तु नित्यो मम धर्म एव ।
महाबलः शत्रुनिबर्हणाय ॥ ५.३०.५० ॥
ପୃଥିବୀରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଥିବା ଏପରି ଅନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ନାହାଁନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମୋ ଧର୍ମ ନିତ୍ୟ; ତାହା ଶତ୍ରୁ ନିଧନ ପାଇଁ ମହାବଳଶାଳୀ।
5.30.51
इदं पुनर्वचनं धार्तराष्ट्रं ।
सुयोधनं सञ्जय श्रावयेथाः ।
यस्ते शरीरे हृदयं दुनोति ।
कामः कुरूनसपत्नोऽनुशिष्याम् ॥ ५.३०.५१ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁଯୋଧନଙ୍କୁ ଏହି ବାଣୀ ପୁଣି ଶୁଣାଅ। ତୁମ ହୃଦୟକୁ ଯାହା ପୀଡ଼ା ଦିଏ, ସେହି ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି: କୁରୁମାନଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁହୀନ ଭାବେ ଶାସନ କରିବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା।
5.30.52
न विद्यते युक्तिरेतस्य काचि-
न्नैवं विधास्यामि यथा प्रियं ते।
ददस्व वा शक्रपुरीं ममैव ।
युध्वस्व वा भारतमुख्यवीर ॥ ५.३०.५२ ॥
ଏଥିପାଇଁ କୌଣସି ଯୁକ୍ତି ନାହିଁ; ତୁମକୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ କରିବି ନାହିଁ। ମୋତେ ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ପରି ରାଜ୍ୟ ଫେରାଅ, ନୋହିଲେ ଯୁଦ୍ଧ କର, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର।