ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 5.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.30.1
आमन्त्रये त्वां नरदेवदेव ।
गच्छाम्यहं पाण्डव स्वस्ति तेऽस्तु।
कच्चिन्न वाचा वृजिनं हि किंचि-
दुच्चारितं मे मनसोऽभिषङ्गात् ॥ ५.३०.१ ॥
ನರದೇವರಿಗೆ ದೇವನೇ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಪಾಂಡವನೇ, ನಾನು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಮನಸ್ಸಿನ ಆವೇಶದಿಂದ ನನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮಾತು ಬಂದಿದ್ದರೆ…
5.30.2
जनार्दनं भीमसेनार्जुनौ च ।
माद्रीसुतौ सात्यकिं चेकितानम् ।
आमन्त्र्य गच्छामि शिवं सुखं वः ।
सौम्येन मां पश्यत चक्षुषा नृपाः ॥ ५.३०.२ ॥
ಜನಾರ್ದನ, ಭೀಮಸೇನ, ಅರ್ಜುನ, ಮಾದ್ರಿಯ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು, ಸಾತ್ಯಕಿ, ಚೇಕಿತಾನ ಇವರಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ನಾನು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮಂಗಳ ಮತ್ತು ಸುಖ ಉಂಟಾಗಲಿ. ರಾಜರೇ, ಸೌಮ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ.
5.30.3
अनुज्ञातः सञ्जय स्वस्ति गच्छ ।
न नः स्मरस्यप्रियं जातु विद्वन्।
विद्मश्च त्वां ते च वयं च सर्वे ।
शुद्धात्मानं मध्यगतं सभास्थम् ॥ ५.३०.३ ॥
ಸಂಜಯ, ನಿನಗೆ ಬೀಳ್ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ; ಕ್ಷೇಮದಿಂದ ಹೋಗು. ವಿದ್ವಾಂಸನೇ, ನೀನು ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಪ್ರಿಯವಾದದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಲ್ಲೆವು, ನೀನೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಲ್ಲೆ; ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಲೆವು. ಶುದ್ಧಾತ್ಮನೇ, ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವವನೇ.
5.30.4
आप्तो दूतः सञ्जय सुप्रियोऽसि ।
कल्याणवाक् शीलवांस्तृप्तिमांश्च।
न मुह्येस्त्वं सञ्जय जातु मत्या ।
न च क्रुद्ध्येरुच्यमानोऽपि तत्त्वम् ॥ ५.३०.४ ॥
ಸಂಜಯ, ನೀನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ದೂತ, ನಮಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯನು; ನೀನು ಮಂಗಳಕರ ಮಾತನಾಡುವವನು, ಸದಾಚಾರಿ, ತೃಪ್ತನು. ಸಂಜಯ, ನೀನು ಎಂದಿಗೂ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಭ್ರಮೆಗೊಳ್ಳಬೇಡ; ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದರೂ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಡ.
5.30.5
न मर्मगां जातु वक्ताऽसि रूक्षां ।
नोपश्रुतिं कटुकां नोति शुष्काम्।
धर्मारामामर्थवतीमहिंस्रा-
मेतां वाचं तव जानीम सूत ॥ ५.३०.५ ॥
ನೀನು ಎಂದೂ ಮರ್ಮವನ್ನು ತಾಕುವ, ಕಠೋರ, ನಿಂದಾತ್ಮಕ, ಕಹಿ ಅಥವಾ ಒಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ಸೂತ, ನಿನ್ನ ಈ ಮಾತು ಧರ್ಮೋದ್ಯಾನ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ, ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಎಂದು ನಾವು ಬಲ್ಲೆವು.
5.30.6
त्वमेव नः प्रियतमोऽसि दूत ।
इहागच्छेद्विदुरो वा द्वितीयः।
अभीक्ष्णदृष्टोऽसि पुरातनस्त्वं ।
धनञ्जयस्यात्मसमः सखाऽसि ॥ ५.३०.६ ॥
ಓ ದೂತ, ನೀನೇ ನಮಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು, ವಿದುರರೋ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಬ್ಬರೋ, ಬರಲಿ. ನೀನು ಆಗಾಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವನು, ಪುರಾತನನು; ಧನಂಜಯನಿಗೆ ಆತ್ಮಸಮನಾದ ಮಿತ್ರ ನೀನು.
5.30.7
इतो गत्वा सञ्जय क्षिप्रमेव ।
उपातिष्ठेथा ब्राह्मणान्ये तदर्हाः।
विशुद्धवीर्याश्चरणोपपन्नाः ।
कुले जाताः सर्वधर्मापपन्नाः ॥ ५.३०.७ ॥
ಓ ಸಂಜಯ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗಿ ಶೀಘ್ರವೇ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸಮೀಪಿಸು; ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು — ಶುದ್ಧ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು, ಸದಾಚಾರಸಂಪನ್ನರು, ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು.
5.30.8
स्वाध्यायिनो ब्राह्मणा भिक्षवश्च ।
तपस्विनो ये च नित्या वनेषु ।
अभिवाद्य तान्मद्वचनेन वृद्धां-
स्तथैव तान्कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.८ ॥
ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಭಿಕ್ಷುಗಳು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಾಸಿಸುವ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಇವರನ್ನು ನನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಓ ತಾತ, ಆ ಹಿರಿಯರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.9
पुरोहितं धृतराष्ट्रस्य राज्ञ-
स्तथाचार्यानृत्विजो ये च तस्य।
तांश्चैवत्वं सहितान्वै यथावत् ।
सङ्गच्छेथाः कुशलेनैव सूत ॥ ५.३०.९ ॥
ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುರೋಹಿತರನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಆಚಾರ್ಯರನ್ನು, ಅವರ ಋತ್ವಿಜರನ್ನು — ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಭೇಟಿಯಾಗು. ಓ ಸೂತ, ಕ್ಷೇಮದಿಂದಲೇ ಭೇಟಿಯಾಗು.
5.30.10
अश्रोत्रिया ये च वसन्ति वृद्धा ।
मनस्विनः शीलबलोपपन्नाः ।
आशंसन्तोऽस्माकमनुस्मरन्तो ।
यथाशक्ति धर्ममात्रां चरन्तः ॥ ५.३०.१० ॥
ವೇದಾಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವೃದ್ಧರು, ದೃಢಚಿತ್ತರು, ಶೀಲ ಮತ್ತು ಬಲಸಂಪನ್ನರು; ನಮ್ಮನ್ನು ಆಶಿಸುತ್ತಾ, ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
5.30.11
तेषां सर्वषां कुशलं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.११ ॥
ಅವರೆಲ್ಲರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.12
आचार्य इष्टो नयगो विधेयो ।
वेदानभीप्सन्ब्रह्मचर्यं चचार।
योऽस्त्रं चतुष्पात्पुनरेव चक्रे ।
द्रोणः प्रसन्नोऽभिवाद्यस्त्वयासौ ॥ ५.३०.१२ ॥
ಪ್ರಿಯರೂ ನೀತಿಜ್ಞರೂ ಆಜ್ಞಾಪಾಲನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರೂ ಆದ ಆಚಾರ್ಯರು; ವೇದಗಳನ್ನು ಬಯಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವರು; ಚತುಷ್ಪಾದ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದವರು — ಪ್ರಸನ್ನರಾದ ದ್ರೋಣರಿಗೆ ನೀನು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.
5.30.13
अधीतविद्यश्चरणोपपन्नो ।
योऽस्त्रं चतुष्पात्पुनरेव चक्रे।
गन्धर्वपुत्रप्रतिमं तरस्विनं ।
तमश्वत्थामानं कुशलं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.१३ ॥
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಆಚಾರಸಂಪನ್ನರಾಗಿ, ಚತುಷ್ಪಾದ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಧಿಸಿದ, ಗಂಧರ್ವಪುತ್ರನಂತೆ ಚುರುಕಾದ ಆ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.14
शारद्वतस्यावसथं स्म गत्वा ।
महारथस्यात्मविदां वरस्य।
त्वं मामभीक्ष्णं परिकीर्तयन्वै ।
कृपस्य पादौ सञ्जय पाणिना स्पृशेः ॥ ५.३०.१४ ॥
ಸಂಜಯ, ಶರದ್ವಂತನ ಮಗ ಕೃಪರ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಮಹಾರಥನೂ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ಅವರಿಗೆ ನನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ನಿನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಕೃಪರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸು.
5.30.15
यस्मिन्शौर्यमानृशंस्यं तपश्च ।
प्रज्ञा शीलं श्रुतरूपे धृतिश्च।
पादौ गृहीत्वा कुरुसत्तमस्य ।
भीष्मस्य मां तत्र निवेदयेथाः ॥ ५.३०.१५ ॥
ಶೌರ್ಯ, ಅನೃಶಂಸತೆ, ತಪಸ್ಸು, ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಶೀಲ, ಶ್ರುತ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಧೃತಿ ಯಾರಲ್ಲಿ ಇವೆಯೋ ಆ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೀಷ್ಮರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ನಿವೇದನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸು.
5.30.16
प्रज्ञाचक्षुर्यः प्रणेता कुरूणां ।
बहुश्रुतो वृद्धसेवी मनीषी।
तस्मै राज्ञे स्थविरायाभिवाद्य ।
आचक्षीथाः सञ्जय मामरोगम् ॥ ५.३०.१६ ॥
ಪ್ರಜ್ಞಾಚಕ್ಷು, ಕುರುಗಳ ನಾಯಕ, ಬಹುಶ್ರುತ, ಹಿರಿಯರ ಸೇವಕ, ಮನೀಷಿಯಾದ ಆ ವೃದ್ಧ ರಾಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸಂಜಯ, ನಾನು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳು.
5.30.17
ज्येष्ठः पुत्रो धृतराष्ट्रस्य मन्दो ।
मूर्खः शठः सञ्जय पापशीलः।
यस्यापवादः पृथिवीं याति सर्वां ।
सुयोधनं कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.१७ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಮಂದ, ಮೂರ್ಖ, ಶಠ, ಪಾಪಶೀಲ; ಅವನ ಅಪಕೀರ್ತಿ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಸಂಜಯ, ಸುಯೋಧನನ ಕುಶಲವನ್ನು ಕೇಳು.
5.30.18
भ्राता कनीयानपि तस्य मन्द-
स्तथाशीलः सञ्जय सोपि शश्वत्।
महेष्वासः शूरतमः कुरूणां ।
दुःशासनः कुशलं तात वाच्यः ॥ ५.३०.१८ ॥
ಅವನ ಕಿರಿಯ ತಮ್ಮನೂ ಮಂದನು, ಅದೇ ಸ್ವಭಾವದವನು. ಸಂಜಯ, ಅವನೂ ಸದಾ ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನೂ ಅತಿ ಶೂರನೂ ಆದ ದುಃಶಾಸನ; ಪ್ರಿಯನೇ, ಅವನಿಗೆ ಕುಶಲ ಹೇಳಬೇಕು.
5.30.19
यस्य कामो वर्तते नित्यमेव ।
नान्यः शमाद्भारतानामिति स्म।
स बाह्लिकानामृषभो मनीषी ।
पुनर्यथा माऽभिवदेत्प्रसन्नः ॥ ५.३०.१९ ॥
ಭಾರತರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಆಸೆ ಸದಾ ಇರುವ ಬಾಹ್ಲಿಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮನೀಷಿ — ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲಿ.
5.30.20
भूरिश्रवास्तात निपातयोधी ।
महेष्वासो रथिनामुत्तमोऽग्र्यः ।
गत्वा स्म तं मद्वचनेन ब्रूयाः ।
शल्यं तथा मद्वचनात्प्रतीतः ॥ ५.३०.२० ॥
ಭೂರಿಶ್ರವಸ್, ಪ್ರಿಯನೇ, ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹೋರಾಡುವ ಯೋಧನೂ, ಮಹಾ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನೂ, ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನೂ ಆದ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ ಹೇಳು; ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಶಲ್ಯನಿಗೂ ಹೇಳು.
5.30.21
स्तेषां सर्वेषां कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.२१ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಅವರೆಲ್ಲರ ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.22
गुणैरनेकैः प्रवरैश्च युक्तो ।
विज्ञानवान्नैव च निष्ठुरो यः।
स्नेहादमर्षं सहते सदैव ।
स सोमदत्तः पूजनीयो मतो मे ॥ ५.३०.२२ ॥
ಹಲವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನೂ, ವಿವೇಕಿಯೂ, ಕಠೋರನಲ್ಲದವನೂ, ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಸದಾ ಕೋಪವನ್ನು ಸಹಿಸುವವನೂ ಆದ ಆ ಸೋಮದತ್ತನು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜನೀಯನು.
5.30.23
अर्हत्तमः कुरुषु सौमदत्तिः ।
स नो भ्राता संजय मत्सखा च।
महेष्वासो रथिनामुत्तमोऽर्हः ।
सहामात्यः कुशलं तस्य पृच्छेः ॥ ५.३०.२३ ॥
ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜನೀಯನಾದ ಸೋಮದತ್ತನ ಮಗನು, ಅವನು ನಮ್ಮ ಸಹೋದರ, ನನ್ನ ಗೆಳೆಯನೂ ಹೌದು. ಸಂಜಯನೇ, ಮಹಾ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನೂ, ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನೂ, ಅರ್ಹನೂ ಆದ ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.24
ये चैवान्ये कुरुमुख्या युवानः ।
पुत्राः पौत्रा भ्रातरश्चैव ये नः।
यंयमेषां मन्यसे येन योग्यं ।
तत्तत्प्रोच्यानामयं सूत वाच्याः ॥ ५.३०.२४ ॥
ಕುರು ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲಿನ ಇತರ ಯುವಕರೂ, ನಮ್ಮ ಪುತ್ರರೂ, ಪೌತ್ರರೂ, ಸಹೋದರರೂ ಯಾರೋ, ಅವರಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾರನ್ನು ಯೋಗ್ಯನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೋ ಅವರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೇಳು; ಸೂತನೇ, ಅವರ ಕ್ಷೇಮ ಸಮಾಚಾರವನ್ನೂ ತಿಳಿಸು.
5.30.25
ये राजानः पाण्डवायोधनाय ।
समानीता धार्तराष्ट्रेण केचित्।
वशातयः साल्वकाः केकयाश्च ।
तथाम्बष्ठा ये त्रिगर्ताश्च मुख्याः ॥ ५.३०.२५ ॥
ಪಾಂಡವರೊಡನೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನಿಂದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜರು — ಕೆಲವರು ವಶಾತಿಗಳು, ಸಾಲ್ವರು, ಕೇಕಯರು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಬಷ್ಠರು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ತ್ರಿಗರ್ತರು.
5.30.26
प्राच्योदीच्या दाक्षिण्यात्याश्च शूरा-
स्तथा प्रतीच्याः पार्वतीयाश्च सर्वे।
अनृशंसाः शीलवृत्तोपुन्ना-
स्तेषां सर्वेषां कुशलं सूत पृच्छेः ॥ ५.३०.२६ ॥
ಪೂರ್ವ, ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣದ ಶೂರರು, ಹಾಗೆಯೇ ಪಶ್ಚಿಮದವರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತವಾಸಿಗಳೆಲ್ಲರೂ — ದಯೆಯುಳ್ಳವರೂ ಸದ್ವರ್ತನೆಯುಳ್ಳವರೂ ಆದ ಅವರೆಲ್ಲರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು, ಓ ಸೂತ, ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.27
हस्त्यारोहा रथिनः सादिनश्च ।
पदातयश्चार्यसङ्घा महान्तः।
आख्याय मां कुशलिनं स्म नित्य-
मनामयं परिपृच्छेः समग्रान् ॥ ५.३०.२७ ॥
ಆನೆ ಸವಾರರು, ರಥಿಕರು, ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳು, ಪದಾತಿಗಳು, ಮಹಾ ಆರ್ಯ ಸಮೂಹಗಳು — ನನಗೆ ಅವರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಅವರು ಸದಾ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿ, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.28
तथा राज्ञो ह्यर्थयुक्तानमात्यान् ।
दौवारिकान्ये च सेनां नयन्ति।
आयव्ययं ये गमयन्ति नित्य-
मर्थांश्च ये महतश्चिन्तयन्ति ॥ ५.३०.२८ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಅಮಾತ್ಯರು, ದ್ವಾರಪಾಲಕರು, ಸೇನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವವರು, ಆದಾಯ-ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವವರು, ದೊಡ್ಡ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು — ಅವರೆಲ್ಲರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.29
वृन्दारकं कुरुमध्येष्वमूढं ।
महाप्रज्ञं सर्वधर्मोपपन्नम् ।
न तस्य युद्धं रोचते वै कदाचि-
द्वैश्यापुत्रं कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.२९ ॥
ಕುರುಗಳ ನಡುವೆ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ, ಸ್ಪಷ್ಟಮತಿಯೂ, ಮಹಾಪ್ರಜ್ಞನೂ, ಸಮಸ್ತ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನೂ ಆದ ವೈಶ್ಯಪುತ್ರ (ವಿದುರ) ಅವರಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಎಂದಿಗೂ ಸರಿಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಗೂ, ಅವರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.30
निकर्तने देवने योऽद्वितीय-
श्छन्नोपधः साधुदेवी मताक्षः।
यो दुर्जयो देवरथेन सङ्ख्ये ।
स चित्रसेनः कुशलं तात वाच्यः ॥ ५.३०.३० ॥
ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ವಿತೀಯನೂ, ಮರೆಮಾಚಿದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನೂ, ದಾಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯರಥದಿಂದ ಅಜೇಯನೂ ಆದ ಆ ಚಿತ್ರಸೇನನಿಗೆ, ಮಗೂ, ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತಿಳಿಸು.
5.30.31
गान्धारराजः शकुनिः पार्वतीयो ।
निकर्तने योऽद्वितीयोऽक्षदेवी।
मानं कुर्वन्धार्तराष्ट्रस्य सूत ।
मिथ्याबुद्धेः कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.३१ ॥
ಗಾಂಧಾರ ರಾಜ, ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಕುನಿ, ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ವಿತೀಯನೂ, ದಾಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರುವವನೂ ಆದವನು. ಸೂತನೇ, ಆ ಮಿಥ್ಯಾಬುದ್ಧಿಯವನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು, ಮಗೂ, ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.32
यः पाण्डवानेकरथेन वीरः ।
समुत्सहत्यप्रधृप्यान्विजेतुम् ।
यो मुह्यतां मोहयिताऽद्वितीयो ।
वैकर्तनः कुशलं तस्य पृच्छेः ॥ ५.३०.३२ ॥
ಒಂಟಿ ರಥದಿಂದ ಅಜೇಯ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಧೈರ್ಯಮಾಡುವ ವೀರನೂ, ಮೋಹಿತರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಅದ್ವಿತೀಯನೂ ಆದ ವೈಕರ್ತನನ (ಕರ್ಣನ) ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.33
स एव भक्तः स गुरुः स भर्ता ।
स वै पिता स च माता सुहृच्च।
अगाधबुद्धिर्विदुरो दीर्घदर्शी ।
स नो मन्त्री कुशलं तं स्म पृच्छेः ॥ ५.३०.३३ ॥
ಅವನೇ ನಮ್ಮ ಭಕ್ತ, ಅವನೇ ಗುರು, ಅವನೇ ಒಡೆಯ, ಅವನೇ ತಂದೆ, ಅವನೇ ತಾಯಿ, ಅವನೇ ಸ್ನೇಹಿತ. ಅಗಾಧ ಬುದ್ಧಿಯ, ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ವಿದುರನು ನಮ್ಮ ಮಂತ್ರಿ; ಅವನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಖಂಡಿತ ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.34
वृद्धाः स्त्रियो याश्च गुणोपपन्ना ।
ज्ञायन्ते नः सञ्जय मातरस्ताः।
ताभिः सर्वाभिः सहिताभिः समेत्य ।
स्त्रीभिः सवृद्धाभिरभिवादं वदेथाः ॥ ५.३०.३४ ॥
ಓ ಸಂಜಯ, ಗುಣವಂತರಾದ ಹಿರಿಯ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ನಮಗೆ ತಾಯಂದಿರೆಂದು ತಿಳಿದವರು, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಆ ಹಿರಿಯ ಸ್ತ್ರೀಯರೊಡನೆ ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಹೇಳು.
5.30.35
कच्चित्पुत्रा जीवपुत्राः सुसम्य-
ग्वर्तन्ते वो वृत्तिमनृशंसरूपाः ।
इति स्मोत्का सञ्जय ब्रूहि पश्चा-
दजातशत्रुः कुशली सपुत्रः ॥ ५.३०.३५ ॥
ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು, ಬದುಕಿರುವ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು, ದಯಾಳು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಓ ಸಂಜಯ, ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಅಜಾತಶತ್ರು ತನ್ನ ಪುತ್ರರೊಡನೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳು.
5.30.36
राज्ञो भार्याः सञ्जय वेत्थ तत्र ।
तासां सर्वासां कुशलं तात पृच्छेः ।
सुसंगुप्ताः सुरभयोऽनवद्याः ।
कच्चिद्गृहानावसथाप्रमत्ताः ॥ ५.३०.३६ ॥
ಓ ಸಂಜಯ, ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ನೀನು ಬಲ್ಲೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ಅವರೆಲ್ಲರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತರು, ಭಯರಹಿತರು, ನಿರ್ದೋಷರು; ಅವರು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ?
5.30.37
कच्चिद्वृत्तिं श्वशुरेषु भद्राः ।
कल्याणीं वर्तध्वमनृशंसरूपाम्।
यथा च वः स्युः पतयोऽनुकूला-
स्तथा वृत्तिमात्मनः स्थापयध्वम् ॥ ५.३०.३७ ॥
ಓ ಶುಭವತಿಯರೇ, ಮಾವಂದಿರ ಬಗ್ಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ, ದಯಾಳು ಸ್ವಭಾವದ ನಡತೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದೀರಾ? ನಿಮ್ಮ ಪತಿಯರು ನಿಮಗೆ ಅನುಕೂಲರಾಗಿರುವಂತೆ, ನಿಮ್ಮ ನಡತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿರಿ.
5.30.38
या नः स्नुषाः सञ्जय वेत्थ तत्र ।
प्राप्ताः कुलेभ्यश्च गुणोपपन्नाः।
प्रजावत्यो ब्रूहि समेत्य ताश्च ।
युधिष्ठिरो वोऽभ्यवदत्प्रसन्नः ॥ ५.३०.३८ ॥
ಸಂಜಯ, ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸೊಸೆಯರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕುಲಗಳಿಂದ ಬಂದು ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸು.
5.30.39
कन्याः स्वजेथाः सदनेषु सञ्जय ।
अनामयं मद्वचनेन पृष्ट्वा।
कल्याणा वः सन्तु पतयोऽनुकूला ।
यूयं पतीनां भवतानुकूलाः ॥ ५.३०.३९ ॥
ಸಂಜಯ, ಮನೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ನನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ ಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸಿ ಹೇಳು—ನಿಮ್ಮ ಪತಿಯರು ಶುಭವಂತರಾಗಿ ಅನುಕೂಲರಾಗಿರಲಿ; ನೀವು ಪತಿಯರಿಗೆ ಅನುಕೂಲರಾಗಿರಿ.
5.30.40
अलङ्कृता वस्त्रवत्यः सुगन्धा ।
अबीभत्साः सुखिता भोगवत्यः।
लघु यासां दर्शनं वाक्व लघ्वी ।
वेशस्त्रियः कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.४० ॥
ಅಲಂಕೃತರು, ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿಯರು, ಸುಗಂಧಭರಿತರು, ಅಸಹ್ಯವಲ್ಲದವರು, ಸುಖಿಗಳು, ಭೋಗವಂತರು—ಅವರ ದರ್ಶನವೂ ಮಾತೂ ಹಗುರ; ಆ ವೇಶ್ಯೆಯರ ಕುಶಲವನ್ನು, ಮಗನೇ, ನೀನು ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು.
5.30.41
दास्यः स्युर्या ये च दासाः कुरूणां ।
तदाश्रया बहवः कुब्जखञ्जाः।
आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो-
ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम् । ॥ ५.३०.४१ ॥
ಕುರುಗಳ ದಾಸಿಯರು, ದಾಸರು, ಅವರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ಅನೇಕ ಕುಬ್ಜರು, ಕುಂಟರು—ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ, ಆ ಕೆಳಜನರ ಕುಶಲವನ್ನೂ ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.42
कच्चिद्वृत्तिं वर्तते वै पुराणीं ।
कच्चिद्भोगान्दार्तराष्ट्रो ददाति।
अङ्गहीनान्कृपणान्वामनान्वा ।
यानानृशंस्याद्धार्तराष्ट्रो बिभर्ति ॥ ५.३०.४२ ॥
ದುರ್ಯೋಧನನು ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೇ? ಅವನು ಭೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೇ? ಅಂಗಹೀನರಿಗೂ, ದೀನರಿಗೂ, ಕುಳ್ಳರಿಗೂ, ಅಥವಾ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಯಾರನ್ನು ಅವನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವರಿಗೂ?
5.30.43
अन्धाश्च सर्वे बधिरास्तथैव ।
हस्ताजीवा बहवो येऽत्र सन्ति।
आख्याय मां कुशलिनं स्म तेभ्यो-
ऽप्यनामयं परिपृच्छेर्जघन्यम् ॥ ५.३०.४३ ॥
ಕುರುಡರು ಮತ್ತು ಕಿವುಡರು ಎಲ್ಲರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿರುವ ಕೈಕೆಲಸದಿಂದ ಬದುಕುವ ಅನೇಕರು — ನಾನು ಕ್ಷೇಮದಿಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಸ್ಥಿತಿಯವರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನೂ ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.44
मा भैष्ट दुःखेन कुजीवितेन ।
नूनं कृतं परलोकेषु पापम्।
निगृह्य शत्रून्सुहृदोऽनुगृह्य ।
वासोभिरन्नेन च वो भरिष्ये ॥ ५.३०.४४ ॥
ದುಃಖ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆದರಬೇಡಿ. ಪರಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ. ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅನ್ನದಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ.
5.30.45
त्वयोच्यमानां श्रृणुयुक्तथा कुरु ॥ ५.३०.४५ ॥
ನೀನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು, ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾಡು.
5.30.46
सन्त्येव मे ब्राह्मणेभ्यः कृतानि ।
भावीन्यथो नो बत वर्तयन्ति ।
तान्पश्यामि युक्तरूपांस्तथैव ।
तामेव सिद्धिं श्रावयेथा नृपं तम् ॥ ५.३०.४६ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಾನು ಮಾಡಿದ ದಾನಗಳಿವೆ, ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವವೂ ಇವೆ; ಅವು ನಮ್ಮನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನಾನು ಯುಕ್ತರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ಆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೇ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಕೇಳಿಸು.
5.30.47
ये चानाथा दुर्बलाः सर्वकाल-
मात्मन्येव प्रयतन्तेऽथ मूढाः।
तांश्चापि त्वं कृपणान्सर्वथैव ।
ह्यस्मद्वाक्यात्कुशलं तात पृच्छेः ॥ ५.३०.४७ ॥
ಅನಾಥರು, ದುರ್ಬಲರು, ಸದಾ ತಮಗಾಗಿಯೇ ಶ್ರಮಿಸುವ ಮೂಢರು, ಆ ದೀನರನ್ನೂ ಪ್ರಿಯನೇ, ನಮ್ಮ ಮಾತಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.48
ये चाप्यन्ये संश्रिता धार्तराष्ट्रा-
न्नानादिग्भ्योऽभ्यागताः सूतपुत्र ।
दृष्ट्वा तांश्चैवार्हतश्चापि सर्वा-
न्संपृच्छेथाः कुशलं चाव्ययं च ॥ ५.३०.४८ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ಇತರರನ್ನು, ನಾನಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬಂದವರನ್ನು, ಸೂತಪುತ್ರನೇ, ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿ, ಪೂಜ್ಯರನ್ನೂ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ ಶುಭವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು.
5.30.49
एवं सर्वानागताभ्यागतांश्च ।
राज्ञो दूतान्सर्वदिग्भ्योभ्युपेतान् ।
पृष्ट्वा सर्वान्कुशलं तांश्च सूत ।
पश्चादहं कुशली तेषु वाच्यः ॥ ५.३०.४९ ॥
ಹೀಗೆ ಬಂದವರೆಲ್ಲರನ್ನು, ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಬಂದವರನ್ನು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬಂದ ರಾಜರ ದೂತರನ್ನು ಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಸೂತನೇ, ಆಮೇಲೆ ಅವರಲ್ಲಿ ನಾನು ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.
5.30.50
न हीदृशाः सन्त्यपरे पृथिव्यां ।
ये योधका धार्तराष्ट्रेण लब्धाः।
धर्मस्तु नित्यो मम धर्म एव ।
महाबलः शत्रुनिबर्हणाय ॥ ५.३०.५० ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ದೊರೆತಂತಹ ಇಂತಹ ಬೇರೆ ಯೋಧರಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಧರ್ಮ ಶಾಶ್ವತ; ಅದು ಶತ್ರುನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾಬಲಿಯದು.
5.30.51
इदं पुनर्वचनं धार्तराष्ट्रं ।
सुयोधनं सञ्जय श्रावयेथाः ।
यस्ते शरीरे हृदयं दुनोति ।
कामः कुरूनसपत्नोऽनुशिष्याम् ॥ ५.३०.५१ ॥
ಸಂಜಯ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗ ಸುಯೋಧನನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳು. ನಿನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ಆಸೆ ಇದು: ಕುರುಗಳನ್ನು ಎದುರಾಳಿಯಿಲ್ಲದೆ ಆಳಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆ ನನಗಿದೆ.
5.30.52
न विद्यते युक्तिरेतस्य काचि-
न्नैवं विधास्यामि यथा प्रियं ते।
ददस्व वा शक्रपुरीं ममैव ।
युध्वस्व वा भारतमुख्यवीर ॥ ५.३०.५२ ॥
ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸಮರ್ಥನೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಇಂದ್ರಪುರಿಯಂತಹ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡು, ಇಲ್ಲವೇ ಯುದ್ಧ ಮಾಡು, ಭರತವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರನೇ.