มหาภารตะ · อัธยายะ 5.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.32.1
अनुज्ञातः पाण्डवेन प्रययौ सञ्जयस्तदा ।
शासनं धृतराष्ट्रस्य सर्वं कृत्वा महात्मनः ॥ ५.३२.१ ॥
สัญชัยได้รับอนุญาตจากปาณฑพแล้วจึงออกเดินทาง ได้ทำตามพระบัญชาของพระธฤตราษฎร์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่จนครบถ้วนทุกประการ
5.32.2
सम्प्राप्य हास्तिनपुरं शीघ्रं च प्रविवेश ह ।
अन्तःपुरमुपस्थाय द्वाःस्थं वचनमब्रवीत् ॥ ५.३२.२ ॥
ครั้นถึงหัสตินาปุระแล้ว ก็รีบเข้าไปและเดินไปยังห้องชั้นในจนถึงที่แล้วกล่าวกับทวารบาล
5.32.3
आचक्ष्व मां धृतराष्ट्राय द्वाःस्थ उपागतं पाण्डवानां सकाशात् ।
जागर्ति चेदभिवदेस्त्वं हि क्षत्तः प्रविशेयं विदितो भूमिपस्य ॥ ५.३२.३ ॥
ทวารบาลเอ๋ย จงกราบทูลพระธฤตราษฎร์ว่า ข้าพระองค์ผู้มาจากสำนักของปาณฑพมาเฝ้าแล้ว หากพระองค์ยังทรงตื่นอยู่ ท่านผู้เป็นสารถีเอ๋ย ขอให้ทูลให้ทรงทราบเพื่อข้าพระองค์จะได้เข้าเฝ้าพระราชาผู้ทรงเป็นที่รู้จัก
5.32.4
सञ्जयोऽयं भूमिपते नमस्ते दिदृक्षया द्वारमुपागतस्ते ।
प्राप्तो दूतः पाण्डवानां सकाशा त्प्रशाधि राजन्किमयं करोतु ॥ ५.३२.४ ॥
สัญชัยผู้นี้มาแล้วที่ประตู ข้าแต่เจ้าแผ่นดิน ขอถวายความนอบน้อม เขามาด้วยความปรารถนาจะเฝ้าพระองค์ เป็นทูตที่มาจากสำนักของปาณฑพ ขอพระราชาทรงมีพระบัญชาว่าเขาควรทำอย่างไร
5.32.5
आचक्ष्व मां सुखिनं काल्यमस्मै प्रवेश्यतां स्वागतं सञ्जयाय ।
न चाहमेतस्य भवाम्यकाल्यः स मे कस्माद्द्वारि तिष्ठेत क्षत्तः ॥ ५.३२.५ ॥
จงกราบทูลพระองค์ว่าข้าพระองค์สบายดี และจะเข้าเฝ้าในตอนเช้า ขอต้อนรับสัญชัย ขอให้เขาเข้ามาได้ ข้าพระองค์มิได้ไม่ว่างต่อเขา ท่านสารถีเอ๋ย เหตุใดเขาจึงต้องยืนรออยู่หน้าประตูของข้าพระองค์
5.32.6
ततः प्रविश्यानुमते नृपस्य महद्वेश्म प्राज्ञशूरार्यगुप्तम् ।
सिंहासनस्थं पार्थिवमाससाद वैचित्रवीर्यं प्राञ्जलिः सूतपुत्रः ॥ ५.३२.६ ॥
ครั้นแล้วด้วยพระราชานุญาต สัญชัยก็เข้าไปในพระราชมณเฑียรอันยิ่งใหญ่ที่ผู้มีปัญญา ผู้กล้าหาญ และผู้สูงศักดิ์พิทักษ์รักษา แล้วบุตรของสารถีก็ประนมมือเข้าไปเฝ้าโอรสของวิจิตรวีรยะซึ่งประทับบนบัลลังก์ราชสีห์
5.32.7
सञ्जयोऽहं भूमिपते नमस्ते प्राप्तोऽस्मि गत्वा नरदेव पाण्डवान् ।
अभिवाद्य त्वां पाण्डुपुत्रो मनस्वी युधिष्ठिरः कुशलं चान्वपृच्छत् ॥ ५.३२.७ ॥
สัญชัยกราบทูลว่า ข้าแต่เจ้าแผ่นดิน ขอถวายความนอบน้อมแด่พระองค์ ข้าพระองค์ไปเยี่ยมปาณฑพแล้วจึงมาถึงในบัดนี้ ยุธิษฐิระผู้มีจิตใจสูงส่ง โอรสของพระปาณฑุ ได้ถวายความเคารพพระองค์แล้วทรงถามถึงความสุขสบายของพระองค์
5.32.8
स ते पुत्रान्पृच्छति प्रीयमाणः कच्चित्पुत्रैः प्रीयसे नप्तृभिश्च ।
तथा सुहृद्भिः सचिवैश्च राज न्ये चापि त्वामुपजीवन्ति तैश्च ॥ ५.३२.८ ॥
ทรงพอพระทัยแล้วทรงถามถึงโอรสของพระองค์ พระองค์พอพระทัยกับโอรสและหลานชายหรือไม่ ข้าแต่พระราชา พระองค์พอพระทัยกับมิตรสหาย อำมาตย์ และผู้อื่นที่พึ่งพิงพระองค์หรือไม่
5.32.9
अभ्येत्य त्वां तात वदामि सञ्जय अजातशत्रुं च सुखेन पार्थम् ।
कच्चित्स राजा कुशली सपुत्रः सहामात्यः सानुजः कौरवाणाम् ॥ ५.३२.९ ॥
พระธฤตราษฎร์กล่าวว่า สัญชัยที่รักเอ๋ย จงเข้ามาใกล้ เราจะพูดกับเจ้า ยุธิษฐิระผู้ไม่มีศัตรูซึ่งเป็นโอรสของปฤถา มีความสุขดีหรือไม่ พระราชาผู้เป็นกษัตริย์ของเการพทรงสบายดีหรือไม่ พร้อมด้วยโอรส อำมาตย์ และน้องชายหรือไม่
5.32.10
सहामात्यः कुशली पाण्डुपुत्रो भूयश्चातो यच्च तेऽग्रे मनोऽभूत् ।
निर्णिक्तधर्मार्थकरो मनस्वी बहुश्रुतो दृष्टिमाञ्शीलवांश्च ॥ ५.३२.१० ॥
โอรสของปาณฑุสบายดีพร้อมด้วยอำมาตย์ และสิ่งที่เคยอยู่ในพระทัยของเจ้าก่อนหน้านี้ก็เป็นเช่นนั้น ผู้ที่ทำให้ธรรมและทรัพย์บริสุทธิ์ในการปฏิบัติ มีใจสูงส่ง มีความรู้มาก มองการณ์ไกลและมีศีลธรรม ก็สบายดี
5.32.11
परं धर्मात्पाण्डवस्यानृशंस्यं धर्मः परो वित्तचयान्मतोऽस्य ।
सुखप्रिये धर्महीने न पार्थो ऽनुरुध्यते भारत तस्य विद्धि ॥ ५.३२.११ ॥
สำหรับปาณฑพ ความไม่เบียดเบียนสูงกว่าธรรม และธรรมก็ถือว่าสูงกว่าการสะสมทรัพย์ ท่านผู้เจริญ ขอให้รู้ไว้ว่าปารถะไม่คล้อยตามผู้ที่รักความสุขและขาดธรรม
5.32.12
परप्रयुक्तः पुरुषो विचेष्टते सूत्रप्रोता दारुमयीव योषा ।
इमं दृष्ट्वा नियमं पाण्डवस्य मन्ये परं कर्म दैवं मनुष्यात् ॥ ५.३२.१२ ॥
บุรุษที่ถูกผู้อื่นสั่งให้ทำย่อมเคลื่อนไหวเหมือนหุ่นไม้ที่ถูกร้อยด้วยเชือก เมื่อเห็นความสำรวมตนของปาณฑพนี้ ข้าพเจ้าคิดว่าการกระทำของโชคชะตาอยู่เหนือการกระทำของมนุษย์
5.32.13
इमं च दृष्ट्वा तव कर्मदोषं पादोदर्कं घोरमवर्णरूपम् ।
यावन्नरः कामयतेऽतिकाल्यं तावन्नरोऽयं लभते प्रशंसाम् ॥ ५.३२.१३ ॥
และเมื่อเห็นความผิดพลาดในการกระทำของพระองค์นี้ ซึ่งจะจบลงด้วยการล้มลงใต้เท้า น่ากลัวและมีรูปลักษณ์อัปลักษณ์ ตราบใดที่คนปรารถนาจะตื่นแต่เช้ามาก คนผู้นี้ก็จะได้รับคำสรรเสริญตราบนั้น
5.32.14
अजातशत्रुस्तु विहाय पापं जीर्णां त्वचं सर्प इवासमर्थाम् ।
विरोचतेऽहार्यवृत्तेन धीरो युधिष्ठिरस्त्वयि पापं विसृज्य ॥ ५.३२.१४ ॥
ส่วนยุธิษฐิระผู้ไม่มีศัตรู เมื่อละทิ้งบาปได้ดังงูลอกคราบเก่าที่ไร้ประโยชน์ ก็ส่องแสงด้วยความประพฤติที่มั่นคงไม่หวั่นไหว ผู้มีปัญญามั่นคงยุธิษฐิระ เมื่อขจัดบาปในพระองค์ออกไปแล้ว ก็ทรงรุ่งเรืองอยู่
5.32.15
अङ्गात्मनः कर्म निबोध राज न्धर्मार्थयुक्तादार्यवृत्तादपेतम् ।
उपक्रोशं चेह गतोऽसि राज न्नोहेश्च पापं प्रसजेदमुत्र ॥ ५.३२.१५ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังถึงการกระทำของพระองค์เอง ซึ่งได้หลุดออกจากความประพฤติอันประเสริฐที่ประกอบด้วยธรรมและทรัพย์ ข้าแต่พระราชา พระองค์ได้รับการตำหนิในโลกนี้แล้ว และบาปย่อมติดตามผู้นั้นแม้ในโลกหน้า
5.32.16
स त्वमर्थं संशयितं विना तै राशंससे पुत्रवशानुगोऽद्य ।
अधर्मशब्दश्च महान्पृथिव्यां नेदं कर्म त्वत्समं भारताग्र्य ॥ ५.३२.१६ ॥
ความมุ่งหมายนั้นยังเป็นที่สงสัย โดยปราศจากพวกเขา วันนี้พระองค์หวังสิ่งนั้น ทำตามความปรารถนาของโอรส บนแผ่นดินมีถ้อยคำแห่งความอธรรมอันยิ่งใหญ่ ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภารตะ การกระทำนี้ไม่เหมาะกับผู้เช่นพระองค์
5.32.17
हीनप्रज्ञो दौष्कुलेयो नृशंसो दीर्घवैरी क्षत्रविद्यास्वधीरः ।
एवन्धर्मा नापदः सन्तितीर्षे द्धीनवीर्यो यश्च भवेदशिष्टः ॥ ५.३२.१७ ॥
ผู้ที่ขาดปัญญา เกิดในตระกูลต่ำ โหดร้าย เป็นศัตรูที่ผูกพันมานาน ไม่มั่นคงในวิชาของกษัตริย์ ผู้มีธรรมเช่นนี้จะไม่ปรารถนาจะข้ามพ้นภัยพิบัติ และผู้ที่ขาดปัญญาและกำลังจะกลายเป็นผู้ไม่มีมารยาท
5.32.18
कुले जातो धर्मवान्यो यशस्वी बहुश्रुतः सुखजीवी यतात्मा ।
धर्मार्थयोर्ग्रथितयोर्बिभर्ति नान्यत्र दिष्टस्य वशादुपैति ॥ ५.३२.१८ ॥
ผู้ที่เกิดในตระกูล มีธรรม มีชื่อเสียง มีความรู้มาก ดำรงชีวิตอย่างสุขสบาย และมีจิตที่สำรวมแล้ว ย่อมทรงธรรมและทรัพย์ซึ่งผูกพันกัน มิฉะนั้นแล้วภายใต้อำนาจของโชคชะตา เขาก็ไม่อาจได้มาซึ่งสิ่งเหล่านั้น
5.32.19
कथं हि मन्त्राग्र्यधरो मनीषी धर्मार्थयोरापदि सम्प्रणेता ।
एवंयुक्तः सर्वमन्त्रैरहीनो अनानृशंस्यं कर्म कुर्यादमूढः ॥ ५.३२.१९ ॥
ผู้ที่ถือคำปรึกษาอันเลิศ เป็นผู้มีปัญญา เป็นผู้นำทางแห่งธรรมและทรัพย์ในยามวิบัติ จะเป็นไปได้อย่างไรที่เขาจะไม่ทำการกระทำที่ปราศจากความโหดร้าย เมื่อประกอบด้วยคำปรึกษาทั้งปวงและไม่บกพร่อง ผู้ไม่หลงผิดควรกระทำเช่นนั้น
5.32.20
तवापीमे मन्त्रविदः समेत्य समासते कर्मसु नित्ययुक्ताः ।
तेषामयं बलवान्निश्चयश्च कुरुक्षयार्थे निरयो व्यपादि ॥ ५.३२.२० ॥
ผู้รู้คำปรึกษาเหล่านี้ของพระองค์เองก็มาประชุมกันและนั่งอยู่ โดยประกอบกิจอยู่เสมอ ความแน่วแน่อันเข้มแข็งของพวกเขาได้ทำให้เกิดความพินาศเหมือนนรกเพื่อความวอดวายของเการพ
5.32.21
अकालिकं कुरवो नाभविष्य न्पापेन चेत्पापमजातशत्रुः ।
इच्छेज्जातु त्वयि पापं विसृज्य निन्दा चेयं तव लोकेऽभविष्यत् ॥ ५.३२.२१ ॥
หากพวกกุรุไม่ถูกทำลายก่อนกาลอันควร และหากอชาตศัตรูจะปรารถนาความชั่วด้วยความชั่ว และหากท่านเองก็ละทิ้งความชั่วแล้วปรารถนาสิ่งนั้น คำติเตียนนี้ก็คงไม่เกิดขึ้นแก่ท่านในโลก
5.32.22
किमन्यत्र विषयादीश्वराणां यत्र पार्थः परलोकं ददर्श ।
अत्यक्रामत्स तथा संमतः स्या न्न संशयो नास्ति मनुष्यकारः ॥ ५.३२.२२ ॥
ยิ่งกว่าสิ่งอื่นใดที่เหนือวิสัยของเหล่าผู้เป็นใหญ่ คืออะไรเล่า เมื่อปารถะได้เห็นโลกหน้า เขาก็ได้ก้าวล่วงไปเช่นนั้น และคงได้รับการยกย่อง ไม่มีข้อสงสัยเลย นี่คือความพยายามของมนุษย์
5.32.23
एतान्गुणान्कर्मकृतानवेक्ष्य भावाभावौ वर्तमानावनित्यौ ।
बलिर्हि राजा पारमविन्दमानो नान्यत्कालात्कारणं तत्र मेने ॥ ५.३२.२३ ॥
เมื่อพิจารณาคุณเหล่านี้ที่เกิดจากการกระทำ และความมีกับความไม่มีที่ไม่เที่ยงแท้ พระเจ้าพลีผู้ไม่พบฝั่งโน้นนั้น ทรงเห็นว่าไม่มีเหตุใดนอกจากกาลเวลาในเรื่องนั้น
5.32.24
चक्षुः श्रोत्रे नासिका त्वक्च जिह्वा ज्ञानस्यैतान्यायतनानि जन्तोः ।
तानि प्रीतान्येव तृष्णाक्षयान्ते तान्यव्यथो दुःखहीनः प्रणुद्यात् ॥ ५.३२.२४ ॥
ตา หู จมูก ผิวหนัง และลิ้น เป็นที่อาศัยแห่งความรู้ของสัตว์ที่มีชีวิต เมื่อตัณหาสิ้นสุดลง อวัยวะเหล่านั้นย่อมชื่นชม ผู้ไม่ทุกข์เพราะมันและปราศจากความโศก พึงละทิ้งมันเสีย
5.32.25
न त्वेव मन्ये पुरुषस्य कर्म संवर्तते सुप्रयुक्तं यथावत् ।
मातुः पितुः कर्मणाभिप्रसूतः संवर्धते विधिवद्भोजनेन ॥ ५.३२.२५ ॥
ข้าพเจ้าไม่คิดว่ากรรมของบุรุษที่ทำอย่างถูกต้องดีแล้วจะสูญเปล่า ผู้เกิดจากการกระทำของมารดาและบิดา ย่อมเจริญเติบโตด้วยอาหารที่บริโภคตามวิธี
5.32.26
प्रियाप्रिये सुखदुःखे च राज न्निन्दाप्रशंसे च भजेत एनम् ।
परस्त्वेनं गर्हयतेऽपराधे प्रशंसते साधुवृत्तं तमेव ॥ ५.३२.२६ ॥
ข้าแต่พระราชา สิ่งที่น่ารักและไม่น่ารัก สุขและทุกข์ การถูกตำหนิและการสรรเสริญ ย่อมมาถึงบุรุษผู้นี้ ผู้อื่นตำหนิเขาเพราะความผิด แต่สรรเสริญผู้ที่มีความประพฤติดีงาม
5.32.27
स त्वा गर्हे भारतानां विरोधा दन्तो नूनं भवितायं प्रजानाम् ।
नो चेदिदं तव कर्मापराधा त्कुरून्दहेत्कृष्णवर्त्मेव कक्षम् ॥ ५.३२.२७ ॥
ข้าพเจ้าตำหนิท่าน เพราะเนื่องจากการเป็นศัตรูกับพวกภารตะ เขาจะกลายเป็นผู้กดขี่ประชาชนแน่นอน มิฉะนั้น ด้วยความผิดแห่งการกระทำของท่าน เขาคงได้เผาพวกกุรุเหมือนไฟดำเผาหญ้าแห้ง
5.32.28
त्वमेवैको जातपुत्रेषु राज न्वशं गन्ता सर्वलोके नरेन्द्र ।
कामात्मनां श्लाघसे द्यूतकाले नान्यच्छमात्पश्य विपाकमस्य ॥ ५.३२.२८ ॥
ข้าแต่พระราชา ในบรรดาผู้มีบุตรแล้ว มีเพียงท่านผู้เดียวที่จะตกอยู่ใต้อำนาจทั่วทั้งโลก ข้าแต่จอมนรชน ในเวลาเล่นพนัน ท่านยกย่องผู้ที่มีตนเป็นกาม จงดูผลของเรื่องนี้ ไม่มีอะไรนอกจากความสงบ
5.32.29
अनाप्तानां प्रग्रहात्त्वं नरेन्द्र तथाप्तानां निग्रहाच्चैव राजन् ।
भूमिं स्फीतां दुर्बलत्वादनन्तां न शक्तस्त्वं रक्षितुं कौरवेय ॥ ५.३२.२९ ॥
ข้าแต่จอมนรชน เพราะการรับคำแนะนำของผู้ที่ไม่น่าเชื่อถือ และเช่นเดียวกันเพราะการข่มผู้ที่น่าเชื่อถือ ข้าแต่พระราชา เพราะความอ่อนแอ ท่านไม่สามารถปกป้องแผ่นดินอันกว้างใหญ่ไพศาลนี้ได้ ข้าแต่โอรสแห่งกุรุ
5.32.30
अनुज्ञातो रथवेगावधूतः श्रान्तो निपद्ये शयनं नृसिंह ।
प्रातः श्रोतारः कुरवः सभाया मजातशत्रोर्वचनं समेताः ॥ ५.३२.३० ॥
ข้าแต่ราชสีห์แห่งมนุษย์ เมื่อได้รับอนุญาตและถูกความเร็วของรถศึกเขย่าให้สั่นไหว ข้าพเจ้าเหน็ดเหนื่อยจะขอนอนพักผ่อน ในเวลาเช้า พวกกุรุผู้มาประชุมกันในสภาจะได้ฟังถ้อยคำของอชาตศัตรู